فَجَعَلْنٰهَا نَكَالًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِيْنَ
faja‘alnāhā nakālal limā baina yadaihā wa mā khalfahā wa mau‘iẓatal lil-muttaqīn(a).
N’ahabw’ekyo tukakora (nk’ekyo) okurabura abantu b’obwire obwo n’abo abaakuratsireho, n’eishomo aha batiina Ruhanga.
تِلْكَ اٰيٰتُ اللّٰهِ نَتْلُوْهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ ۗ وَاِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِيْنَ ۔
tilka āyātullāhi natlūhā ‘alaika bil-ḥaqq(i), wa innaka laminal-mursalīn(a).
Ezo nshonga za Allah, Nituzikushomera gye kandi iwe (Muhammad) buzima ori omutumwa.
اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْ حَاۤجَّ اِبْرٰهٖمَ فِيْ رَبِّهٖٓ اَنْ اٰتٰىهُ اللّٰهُ الْمُلْكَ ۘ اِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّيَ الَّذِيْ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۙ قَالَ اَنَا۠ اُحْيٖ وَاُمِيْتُ ۗ قَالَ اِبْرٰهٖمُ فَاِنَّ اللّٰهَ يَأْتِيْ بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِيْ كَفَرَ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَۚ
alam tara ilal-lażī ḥājja ibrāhīma fī rabbihī an ātāhullāhul-mulk(a), iż qāla ibrāhīmu rabbiyal-lażī yuḥyī wa yumīt(u), qāla ana uḥyī wa umīt(u), qāla ibrāhīmu fa innallāha ya'tī bisy-syamsi minal-masyriqi fa'ti bihā minal-magribi fabuhital-lażī kafar(a), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
Tiwayetegyereza abantu abahakaine na Abrahamu ahari Mukama we, ahabwokuba Allah akaba amuhaire obugabe (obushoboorozi). Abrahamu ku yaagizire ati, “Mukama wangye niwe arikuha amagara kandi akareeta okufa,” akagira ati, “Nyowe nimbaasa kuha amagara kandi n’okufa.” Ibrahim akagira ati: "Allah akaimutsya eizooba kuruga omu burugwa-izooba, n'ahabw'ekyo akariimutsya kuruga omu burengyerwa-izooba." Nahabwekyo omuntu otarikwikiriza ashoberwa. Allah tarikwebembera abakozi b’ebibi.
كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْ ۗ وَاللّٰهُ شَدِيْدُ الْعِقَابِ
kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, każżabū bi'āyātinā, fa'akhażahumullāhu biżunūbihim, wallāhu syadīdul-‘iqāb(i).
(Embeera yaabo) ekaba eri nk’embeera y’abakuratsi ba Faraho n’abo ababandize. Bakahakana obumanyiso bwaitu, n’ahabw’ekyo Allah akabafubira ahabw’ebibi byabo. Allah aine ekibonerezo ky’amaani.
ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ اَيْنَ مَا ثُقِفُوْٓا اِلَّا بِحَبْلٍ مِّنَ اللّٰهِ وَحَبْلٍ مِّنَ النَّاسِ وَبَاۤءُوْ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَيَقْتُلُوْنَ الْاَنْبِۢيَاۤءَ بِغَيْرِ حَقٍّۗ ذٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَّكَانُوْا يَعْتَدُوْنَ
Ḍuribat ‘alaihimuż-żillatu aina mā ṡuqifū illā biḥablim minallāhi wa ḥablim minan-nāsi wa bā'ū bigaḍabim minallāhi wa ḍuribat ‘alaihimul-maskanah(tu), żālika bi'annahum kānū yakfurūna bi'āyātillāhi wa yaqtulūnal-ambiyā'a bigairi ḥaqq(in), żālika bimā ‘aṣaw wa kānū ya‘tadūn(a).
Nibaijura okushoroora ahu bari hoona, okwihaho baaba (bakwatsire) aha mugoye (ediini) ya Allah n’omugoye (endagaano) n’abantu. Bakatunga ekiniga kuruga ahari Allah kandi bakaba (buriijo) baijwire obusaasi. Eki nikibaho ahabwokuba nibehakana enyuguta za Allah kandi nibeita baanabi, bataine bugabe bwona (enshonga ehikire). Eki nikibaho ahabw’okugira ngu tibarikworobera kandi nibahenda obugarukiro.
قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌۙ فَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ
qad khalat min qablikum sunan(un), fa sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).
Buzima, hariho sunnah za (Allah) ezihingwireho omu maisho gaanyu, n’ahabw’ekyo muze omu (nshonda zoona z’ensi) mureebe enkomerero y’abo abarikwehakana (entumwa).
اِنْ يَّمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهٗ ۗوَتِلْكَ الْاَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِۚ وَلِيَعْلَمَ اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاۤءَ ۗوَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ الظّٰلِمِيْنَۙ
iy yamsaskum qarḥun faqad massal-qauma qarḥum miṡluh(ū), wa tilkal-ayyāmu nudāwiluhā binan-nās(i), wa liya‘lamallāhul-lażīna āmanū wa yattakhiża minkum syuhadā'(u), wallāhu lā yuḥibbuẓ-ẓālimīn(a).
Iwe (omu rutaro rwa Uhud) ku oraabe waatunga ebihuta, obwo nabo (omu rutaro rwa Badr) bakatunga ebihuta nk’ebyo. Kandi ebiro ebyo (eby’ekitiinisa n’okucwekyerera), tukabihinguraho omu bantu (ngu batungye eishomo), kandi ngu Allah ataanise abo abarikwikiriza (n’abatarikwikiriza) kandi ngu abamwe omuriimwe (bagwe nk’) abajurizi. Kandi Allah takunda abakozi b'ebibi;
وَكَاَيِّنْ مِّنْ نَّبِيٍّ قٰتَلَۙ مَعَهٗ رِبِّيُّوْنَ كَثِيْرٌۚ فَمَا وَهَنُوْا لِمَآ اَصَابَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَمَا ضَعُفُوْا وَمَا اسْتَكَانُوْا ۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الصّٰبِرِيْنَ
wa ka'ayyim min nabiyyin qātal(a), ma‘ahū ribbiyyūna kaṡīr(un), famā wahanū limā aṣābahum fī sabīlillāhi wa mā ḍa‘ufū wa mastakānū, wallāhu yuḥibbuṣ-ṣābirīn(a).
Kandi shi nabi bangahi owaabaire naarwana n’ekimbuuro ky’abakuratsi abarikutiina Ruhanga. Tibara (kuba) abanafu ahabw’ebihikiirizi ebyabahikireho omu muhanda gwa Allah, tibarafeerirwe omwoyo gwabo kandi tibara (nari) kwehayo (omuzigu). Kandi Allah nakunda abagumisiriza.
۞ وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ ابْنَيْ اٰدَمَ بِالْحَقِّۘ اِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ اَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْاٰخَرِۗ قَالَ لَاَقْتُلَنَّكَ ۗ قَالَ اِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللّٰهُ مِنَ الْمُتَّقِيْنَ
watlu ‘alaihim naba'abnai ādama bil-ḥaqqi iż qarrabā qurbānan fa tuqubbila min aḥadihimā wa lam yutaqabbal minal-ākhar(i), qāla la'aqtulannak(a), qāla innamā yataqabbalullāhu minal-muttaqīn(a).
Kandi obagambire (Muhammad) amazima aha byafaayo bya batabani ba Adamu babiri, bombi ku baahaireyo ekitambo, (ekitambo) ky’omwe aharibo (Habil) kikaikirizibwa kandi ondiijo (Qabil) tikikaikiriziibwe. We (Qabil) akagira ati, “Buzima, buzimazima ninyija kukuita!” We (Habil) akagira ati: "Buzima, Allah naikiriza (okugaba) kuruga omu bantu abarikutiina Ruhanga bonka."
قَدْ سَاَلَهَا قَوْمٌ مِّنْ قَبْلِكُمْ ثُمَّ اَصْبَحُوْا بِهَا كٰفِرِيْنَ
qad sa'alahā qaumum min qablikum ṡumma aṣbaḥū bihā kāfirīn(a).
Buzima, omu maisho gaawe hakaba hariho ekibinja ky’abantu abashabire ebintu nk’ebyo (aha murangi waabo), bwanyima bakahinduka abakaafiire.
اَلَمْ يَرَوْا كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنْ قَرْنٍ مَّكَّنّٰهُمْ فِى الْاَرْضِ مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَّكُمْ وَاَرْسَلْنَا السَّمَاۤءَ عَلَيْهِمْ مِّدْرَارًا ۖوَّجَعَلْنَا الْاَنْهٰرَ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَنْشَأْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ قَرْنًا اٰخَرِيْنَ
alam yarau kam ahlaknā min qablihim min qarnim makkanāhum fil-arḍi mā lam numakkil lakum wa arsalnas-samā'a ‘alaihim midrārā(n), wa ja‘alnal-anhāra tajrī min taḥtihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa ansya'nā mim ba‘dihim qarnan ākharīn(a).
Tibaretegyereize oku twacwekyereza eminyeeto mingi eyabandize, n’obu (eminyeeto egyo) turaabe twahamire omwanya gwayo omu nsi, nikwo kugira ngu okuhama oku tutakakubahaire. Twabashukaho enjura y’amaani twabareetera emigyera kugyendera ahansi yaabo, bwanyima twabacwekyereza ahabw’ebibi byabo, kandi twahangaho obundi buzaare bwanyima y’obuzaarwa bwabo.
وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِيْنَ سَخِرُوْا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ
wa laqadistuhzi'a birusulim min qablika fa ḥāqa bil-lażīna sakhirū minhum mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).
Kandi buzima, abamwe aha ntumwa ezaabaireho omu maisho gaawe (Muhammad) bakashekyererwa, n’ahabw’ekyo ekifubiro kyashuuma ahari abo abaabaire babashekyerera omu kugarukamu okushekyererwa kwabo.
قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ
qul sīrū fil-arḍi ṡummanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).
Gamba (Muhammad) ati, "Cyebuza ensi, reero oreebe enkomerero y'abo abarikubeihabeiha."
وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوْا عَلٰى مَا كُذِّبُوْا وَاُوْذُوْا حَتّٰٓى اَتٰىهُمْ نَصْرُنَا ۚوَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِ اللّٰهِ ۚوَلَقَدْ جَاۤءَكَ مِنْ نَّبَإِ۟ى الْمُرْسَلِيْنَ
wa laqad kużżibat rusulum min qablika fa ṣabarū ‘alā mā kużżibū wa ūżū ḥattā atāhum naṣrunā, wa lā mubaddila likalimātillāh(i), wa laqad jā'aka min naba'il-mursalīn(a).
Kandi buzima entumwa ezaabaireho omu maisho gaawe zikababeihabeihwa, kwonka zikagumisiriza ebishuba n’okuhiiganisibwa (okwabakoreire), okuhitsya obu obuhwezi bwaitu bwabahikireho. Kandi tihaine ekirikubaasa kuhindura sentensi (ebiragiro) bya Allah. Kandi buzima, ekicweka ky'obutumwa bw'entumwa kihikireho.
وَلَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَاَخَذْنٰهُمْ بِالْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُوْنَ
wa laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa akhażnāhum bil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i la‘allahum yataḍarra‘ūn(a).
Kandi buzima, tukatuma (abatumwa) omu bantu ababandize, reero twababonabonesa obworo n’obusaasi, ngu bashabe (Allah) n’obucureezi.
سَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَآ اَشْرَكْنَا وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ شَيْءٍۗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتّٰى ذَاقُوْا بَأْسَنَاۗ قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِّنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوْهُ لَنَاۗ اِنْ تَتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا تَخْرُصُوْنَ
sayaqūlul-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā asyraknā wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min syai'(in), każālika każżabal-lażīna min qablihim ḥattā żāqū ba'sanā, qul hal ‘indakum min ‘ilmin fa tukhrijūhu lanā, in tattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in antum illā takhruṣūn(a).
Abashiriki nibaija kugira bati: "Kuri Allah yaabaire naayenda, titukaabaire nitukwatanisa nawe, kandi na baishenkuruitwe tibarikwija kukikora, kandi titukaabaire nituzibira ekintu kyona." Nikyo kimwe n'abo ababandize abaabeihabeiha (entumwa) okuhitsya obu baagyezeho ekifubiro kyaitu. Gamba (Muhammad) ati, "Oine okumanya kwona oku orikubaasa kutumanyisa? Eki orikukuratira n'okuteebereza kwonka, kandi nooteekateeka kwonka."
وَكَمْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَهْلَكْنٰهَا فَجَاۤءَهَا بَأْسُنَا بَيَاتًا اَوْ هُمْ قَاۤىِٕلُوْنَ
wa kam min qaryatin ahlaknāhā fa jā'ahā ba'sunā bayātan au hum qā'ilūn(a).
Ni nsi zingahi ezi twacwekyereza, okubonabona kwaitu kukaija (aha batuuzi baayo) nyekiro, nari obu baabaire nibahuumura omu ihangwe.
فَمَا كَانَ دَعْوٰىهُمْ اِذْ جَاۤءَهُمْ بَأْسُنَآ اِلَّآ اَنْ قَالُوْٓا اِنَّا كُنَّا ظٰلِمِيْنَ
famā kāna da‘wāhum iż jā'ahum ba'sunā illā an qālū innā kunnā ẓālimīn(a).
Nahabwekyo okubonabona kwaitu ku kwabahikireho, okwetomboita kwabo kukaba kutari kindi kureka okugira ngu, "Buzima, itwe tukaba turi abakozi b'ebibi."
فَكَذَّبُوْهُ فَاَنْجَيْنٰهُ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗ فِى الْفُلْكِ وَاَغْرَقْنَا الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا عَمِيْنَ ࣖ
fa każżabūhu fa anjaināhu wal-lażīna ma‘ahū fil-fulki wa agraqnal-lażīna każżabū bi'āyātinā, innahum kānū qauman ‘amīn(a).
Nahabwekyo bakamwehakana (Noa). Bwanyima twamujuna hamwe n'abo abaabaire bari nawe omu bwato. Nitumira abo abarikwehakana enyuguta zaitu. Buzima, n’abantu abahumire (amaisho g’emitima yaabo).
فَاَنْجَيْنٰهُ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَقَطَعْنَا دَابِرَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَمَا كَانُوْا مُؤْمِنِيْنَ ࣖ
fa anjaināhu wal-lażīna ma‘ahū biraḥmatim minnā wa qaṭa‘nā dābiral-lażīna każżabū bi'āyātinā wa mā kānū mu'minīn(a).
N’ahabw’ekyo twamujuna (Hud) n’abo abaabaire bari nawe n’embabazi zaitu kandi twacwekyereza okuhitsya aha mizi yaabo abo abaabaire nibahakanisa obumanyiso bwaitu. Tibarikwikiriza.
فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دَارِهِمْ جٰثِمِيْنَ
fa akhażathumur-rajfatu fa aṣbaḥū fī dārihim jāṡimīn(a).
Bwanyima omusisa gukabateera, baafa babyami omu bifunjo by’enju yaabo.
فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْ وَلٰكِنْ لَّا تُحِبُّوْنَ النّٰصِحِيْنَ
fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālata rabbī wa naṣaḥtu lakum wa lākil lā tuḥibbūnan-nāṣiḥīn(a).
Reero (Saleh) abasigaho, ati: "Ei bantu bangye! Buzima, mbahitsyaho obutumwa bwa Mukama wangye kandi mbahaire obuhabuzi. Kwonka imwe timukunda abantu abarikuha obuhabuzi."
وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَّطَرًاۗ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِيْنَ ࣖ
wa amṭarnā ‘alaihim maṭarā(n), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mujrimīn(a).
Kandi tukabashuka enjura (amabaare). N’ahabw’ekyo yetegyereze ekirikuhika aha muntu orikushiisha.
وَلَا تَقْعُدُوْا بِكُلِّ صِرَاطٍ تُوْعِدُوْنَ وَتَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِهٖ وَتَبْغُوْنَهَا عِوَجًاۚ وَاذْكُرُوْٓا اِذْ كُنْتُمْ قَلِيْلًا فَكَثَّرَكُمْۖ وَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ
wa lā taq‘udū bikulli ṣirāṭin tū‘idūna wa taṣuddūna ‘an sabīlillāhi man āmana bihī wa tabgūnahā ‘iwajā(n), ważkurū iż kuntum qalīlan fa kaṡṡarakum, wanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).
Kandi otashutama omu muhanda gwona orikutiinisa n’okuremesa abaikiriza kuruga omu muhanda gwa Allah n’okwenda kuguhabisa. Ijuka obu mwabire muri bakye, Allah akayongyera omubaro gwanyu. Kandi mute omutima aha kirikuhika aha barikushiisha.
الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا شُعَيْبًا كَاَنْ لَّمْ يَغْنَوْا فِيْهَاۚ اَلَّذِيْنَ كَذَّبُوْا شُعَيْبًا كَانُوْا هُمُ الْخٰسِرِيْنَ
al-lażīna każżabū syu‘aiban ka'allam yagnau fīhā, al-lażīna każżabū syu‘aiban kānū humul-khāsirīn(a).
Abantu abayehakaniise Shuaib bakaba bari nk’abatakatuuraga omu (ihanga) eryo. Abarikwehakana Shuaib nibo barikufeerwa.
فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْۚ فَكَيْفَ اٰسٰى عَلٰى قَوْمٍ كٰفِرِيْنَ ࣖ
fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālāti rabbī wa naṣaḥtu lakum, fa kaifa āsā ‘alā qaumin kāfirīn(a).
Nahabwekyo Shuaib akabasigaho ati: "Ei bantu bangye! Buzima, mbahitsyaho obutumwa bwa Mukama wangye kandi mbahabuire. Mbwenu shi ndyashaasha nta abakaafiire?"
وَمَآ اَرْسَلْنَا فِيْ قَرْيَةٍ مِّنْ نَّبِيٍّ اِلَّآ اَخَذْنَآ اَهْلَهَا بِالْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُوْنَ
wa mā arsalnā fī qaryatim min nabiyyin illā akhażnā ahlahā bil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i la‘allahum yaḍḍarra‘ūn(a).
Kandi titukayohereize nabi omu nsi, (kandi abatuuzi baayo bakanga nabi ogwo), kureka tukareetera abatuuzi baayo oburemeezi n’okubonabona ngu (bayorobere bari) kwecureeza.
ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتّٰى عَفَوْا وَّقَالُوْا قَدْ مَسَّ اٰبَاۤءَنَا الضَّرَّاۤءُ وَالسَّرَّاۤءُ فَاَخَذْنٰهُمْ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ
Ṡumma baddalnā makānas-sayyi'atil-ḥasanata ḥattā ‘afau wa qālū qad massa ābā'anaḍ-ḍarrā'u was-sarrā'u fa akhażnāhum bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).
Bwanyima twahindura okubonabona n'okushemererwa (kugira ngu oruzaaro rwabo n'eby'obugaiga byabo) byeyongye, bwanyima bakagira bati, "Buzima, baishenkuruitwe bakatunga okubonabona n'okushemererwa," mbwenu twabareetera okubonabona ahonaaho batakimanyire.
اَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِيْنَ يَرِثُوْنَ الْاَرْضَ مِنْۢ بَعْدِ اَهْلِهَآ اَنْ لَّوْ نَشَاۤءُ اَصَبْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْۚ وَنَطْبَعُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ
awalam yahdi lil-lażīna yariṡūnal-arḍa mim ba‘di ahlihā allau nasyā'u aṣabnāhum biżunūbihim, wa naṭba‘u ‘alā qulūbihim fahum lā yasma‘ūn(a).
Nari shi tikirikwetegyerezibwa gye aha bantu abarikuhungura eitaka bwanyima y’abatuuzi baaryo (kubura)? Ngu kuri twabaire nitwenda, tukaba nituza kubafubira ahabw’ebibi byabo; kandi tukakingaho emitima yaabo ngu batahurira (eishomo).
تِلْكَ الْقُرٰى نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤىِٕهَاۚ وَلَقَدْ جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا بِمَا كَذَّبُوْا مِنْ قَبْلُۗ كَذٰلِكَ يَطْبَعُ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِ الْكٰفِرِيْنَ
tilkal-qurā naquṣṣu ‘alaika min ambā'ihā, wa laqad jā'athum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānū liyu'minū bimā każżabū min qabl(u), każālika yaṭba‘ullāhu ‘alā qulūbil-kāfirīn(a).
Ezi nizo nsi (ezi Twacwekyereza), Nitukugambira bimwe aha byafaayo byazo. Buzima entumwa zaabo zikaba ziizire aharibo ziine obuhame oburikworeka gye. Kwonka bakaba batarikwikiriza (na) ebi baabaire beehakaine enyima. Nikwo Allah arikukingira emitima y’abakaafiire.
ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ فَظَلَمُوْا بِهَاۚ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ
Ṡumma ba‘aṡnā mim ba‘dihim mūsā bi'āyātinā ilā fir‘auna wa mala'ihī fa ẓalamū bihā, fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).
Bwanyima yaabo, tukatuma Musa n’obuhame bwaitu ahari Faraho n’abeebembezi b’abantu be, bwanyima bakahakanisa obuhame obwo. N’ahabw’ekyo teekateeka aha kirikuba aha barikushiisha.
وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ الَّذِيْٓ اٰتَيْنٰهُ اٰيٰتِنَا فَانْسَلَخَ مِنْهَا فَاَتْبَعَهُ الشَّيْطٰنُ فَكَانَ مِنَ الْغَاوِيْنَ
watlu ‘alaihim naba'al-lażī ātaināhu āyātinā fansalakha minhā fa atba‘ahusy-syaiṭānu fa kāna minal-gāwīn(a).
Kandi obashomere (Muhammad), amakuru g’omuntu ou twahaire enyuguta zaitu, reero ayetaanise aha nshonga, reero akuratirwa Sitaane (okuhitsya obu arikugyezibwa), reero aba omwe aha bahabire.
وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَلٰكِنَّهٗٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰىهُۚ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِۚ اِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْۗ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ
wa lau syi'nā larafa‘nāhu bihā wa lākinnahū akhlada ilal-arḍi wattaba‘a hawāh(u), fa maṡaluhū kamaṡalil-kalb(i), in taḥmil ‘alaihi yalhaṡ au tatrukūhu yalhaṡ, żālika maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, faqṣuṣil-qaṣaṣa la‘allahum yatafakkarūn(a).
Kandi kuri twabaire nitwenda, tukaba nituza kutunguura (omutindo gwe) n’ekyo (orunyiriri), kwonka akaba ayeteekateekire aha nsi kandi yaakuratira ebyetengo bye (eby’ahansi), obwo eky’okureeberaho kye nikishushana n’embwa, waamubinga nooshohoza orurimi rwe kandi waamureka nashohoza orurimi rwe (nawe). Enfumu y’abo abarikwehakana enyuguta zaitu niyo eri. N’ahabw’ekyo bagambire ebitebyo ebyo kubareetera kuteekateeka.
سَاۤءَ مَثَلًا ۨالْقَوْمُ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاَنْفُسَهُمْ كَانُوْا يَظْلِمُوْنَ
sā'a maṡalanil-qaumul-lażīna każżabū bi'āyātinā wa anfusahum kānū yaẓlimūn(a).
Eky’okureeberaho ky’abo abarikwehakana enyuguta zaitu ni kibi munonga; nibeeshiisha bonka.
كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ قَوِيٌّ شَدِيْدُ الْعِقَابِ
kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, kafarū bi'āyātillāhi fa akhażahumullāhu biżunūbihim, innallāha qawiyyun syadīdul-‘iqāb(i).
(Embeera yaabo) ekaba neshushana n’embeera y’abakuratsi ba Faraho hamwe n’abo ababandize. Bakahakanisa enyuguta za Allah, nahabwekyo Allah akabafubira ahabwebibi byabo. Buzima Allah n’ow’obushoboorozi bwona kandi ekibonerezo kye nikiba kihango munonga.
كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۚ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَغْرَقْنَآ اٰلَ فِرْعَوْنَۚ وَكُلٌّ كَانُوْا ظٰلِمِيْنَ
kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, każżabū bi'āyāti rabbihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa agraqnā āla fir‘aun(a), wa kullun kānū ẓālimīn(a).
(Embeera yaabo) ekaba neshushana n’embeera y’abakuratsi ba Faraho hamwe n’abo ababandize. Bakahakanisa enyuguta za Mukama waabo, twabacwekyereza ahabw’ebibi byabo kandi twamiza Faraho n’abakuratsi be; ahabw'okuba n'abantu abatari b'oburingaaniza.
كَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانُوْٓا اَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَّاَكْثَرَ اَمْوَالًا وَّاَوْلَادًاۗ فَاسْتَمْتَعُوْا بِخَلَاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلَاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَالَّذِيْ خَاضُوْاۗ اُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ
kal-lażīna min qablikum kānū asyadda minkum quwwataw wa akṡara amwālaw wa aulādā(n), fastamta‘ū bikhalāqihim fastamta‘tum bikhalāqikum kamastamta‘al-lażīna min qablikum bikhalāqihim wa khuḍtum kal-lażī khāḍū, ulā'ika ḥabiṭat amāluhum fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), ulā'ika humul-khāsirūn(a).
(embeera yaimwe abanyabishuba n’abanyaruhanga) ni nk’abo ababandize, nibabakira amaani, kandi baine eby’obugaiga bingi n’abaana. Nahabwekyo bo bashemereirwe omugabo gwabo, kandi iwe oshemereirwe omugabo gwawe nk’abo abatakashemereirwe omugabo gwabo, kandi iwe nogamba ahari (ebintu by’ebishuba) nk’oku barikubigambaho. Ebikorwa byabo omunsi egi n'omunsi nibiro biba ebya busha. Nibo barikufeerwa.
اَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَاُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ ەۙ وَقَوْمِ اِبْرٰهِيْمَ وَاَصْحٰبِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكٰتِۗ اَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ
alam ya'tihim naba'ul-lażīna min qablihim qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūd(a), wa qaumi ibrāhīma wa aṣḥābi madyana wal-mu'tafikāt(i), atathum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānallāhu liyaẓlimahum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).
Amakuru tigakabahikireho (aha) abo abaabaire babandiize, (nikwo kugira ngu) abantu ba Nuha, ‘Adi, Samudi, abantu ba Abrahamu, abantu ba Madyani, na (abatuuzi ba) amahanga agaabaire gacwekyereziibwe? Entumwa zikaba ziizire aharibo zirikureeta obuhame oburikworeka gye; Allah tarabagwisize kubi, kureka bakeeshiisha.
وَلَقَدْ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوْاۙ وَجَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ وَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الْقَوْمَ الْمُجْرِمِيْنَ
wa laqad ahlaknal-qurūna min qablikum lammā ẓalamū, wa jā'athum rusuluhum bil-bayyināti wa mā kānū liyu'minū, każālika najzil-qaumal-mujrimīn(a).
Kandi buzima, tukacwekyereza abantu abaabaireho omu maisho gaawe, obu baakozire obutari buringaaniza, n’obu entumwa zaabo ziraabe zaabaire ziizire n’amakuru (agaabuzima), kwonka bakaba batarikwenda kwikiriza na kakye. Nikwo turikuha ebihembo abo abarikukora ekibi.
بَلْ كَذَّبُوْا بِمَا لَمْ يُحِيْطُوْا بِعِلْمِهٖ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيْلُهٗۗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ
bal każżabū bimā lam yuḥīṭū bi‘ilmihī wa lammā ya'tihim ta'wīluh(ū), każālika każżabal-lażīna min qablihim fanẓur kaifa kāna ‘āqibatuẓ-ẓālimīn(a).
Omu mazima (amazima gari ngu), nibeehakana ebi batakamanyire gye kandi ebi batakatungire okushobororwaho. Nikyo kimwe n’abantu abaabaireho batakabahoga bakaba beehakaine (entumwa). N’ahabw’ekyo ta omutima aha birikuruga omu bantu abatari b’oburingaaniza.
فَكَذَّبُوْهُ فَنَجَّيْنٰهُ وَمَنْ مَّعَهٗ فِى الْفُلْكِ وَجَعَلْنٰهُمْ خَلٰۤىِٕفَ وَاَغْرَقْنَا الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِيْنَ
fa każżabūhu fa najjaināhu wa mam ma‘ahū fil-fulki wa ja‘alnāhum khalā'ifa wa agraqnal-lażīna każżabū bi'āyātinā, fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-munżarīn(a).
Bwanyima bakamubeihabeiha (Noa), bwanyima twamujuna hamwe n’abo abaabaire bari nawe omu bwato, twabahindura bakalifa kandi twamira abo abaabaire nibahakanisa enyuguta zaitu. N’ahabw’ekyo mute omutima aha byarugiire ahari abo abaraburirwe.
فَالْيَوْمَ نُنَجِّيْكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُوْنَ لِمَنْ خَلْفَكَ اٰيَةً ۗوَاِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ النَّاسِ عَنْ اٰيٰتِنَا لَغٰفِلُوْنَ ࣖ
fal yauma nunajjīka bibadanika litakūna liman khalfaka āyah(tan), wa inna kaṡīram minan-nāsi ‘an āyātinā lagāfilūn(a).
Mbwenu erizooba Twajuna omubiri gwawe ngu obe eishomo ahari abo abarikwija bwanyima yaawe, kwonka abantu abaingi tibarikuhurikiza obumanyiso bwaitu (amaani).
فَهَلْ يَنْتَظِرُوْنَ اِلَّا مِثْلَ اَيَّامِ الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْۗ قُلْ فَانْتَظِرُوْٓا اِنِّيْ مَعَكُمْ مِّنَ الْمُنْتَظِرِيْنَ
fahal yantaẓirūna illā miṡla ayyāmil-lażīna khalau min qablihim, qul fantaẓirū innī ma‘akum minal-muntaẓirīn(a).
Nahabwekyo tibarikutegyereza ekintu kyona okwihaho (ebintu) ebirikushushana n’ebyabaireho (ebyahikireho) abo abaabandize. Gamba oti, "Nahabwekyo rinda, naanye ndi omwe aha barikutegyereza naiwe."
تِلْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهَآ اِلَيْكَ ۚمَا كُنْتَ تَعْلَمُهَآ اَنْتَ وَلَا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هٰذَاۚ فَاصْبِرْۚ اِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِيْنَ ࣖ
tilka min ambā'il-gaibi nūḥīhā ilaik(a), mā kunta ta‘lamuhā anta wa lā qaumuka min qabli hāżā, faṣbir, innal-‘āqibata lil-muttaqīn(a).
Ayo nigo gamwe aha makuru agatarikureebwa agu twakushohoize (Muhammad); iwe okaba otakakimanyire kandi n'abantu baawe tibakakimanyire eki kitakabaireho. Nahabwekyo mugumisirize, buzima, ekirugiremu (ekirungi) n’eky’abanyadiini.
وَيٰقَوْمِ لَا يَجْرِمَنَّكُمْ شِقَاقِيْٓ اَنْ يُّصِيْبَكُمْ مِّثْلُ مَآ اَصَابَ قَوْمَ نُوْحٍ اَوْ قَوْمَ هُوْدٍ اَوْ قَوْمَ صٰلِحٍ ۗوَمَا قَوْمُ لُوْطٍ مِّنْكُمْ بِبَعِيْدٍ
wa yā qaumi lā yajrimannakum syiqāqī ay yuṣībakum miṡlu mā aṣāba qauma nūḥin au qauma hūdin au qauma ṣāliḥ(in), wa mā qaumu lūṭim minkum biba‘īd(in).
Kandi imwe bantu bangye! Obutaikirizana oburi ahagati yangye (naiwe) butakakureetera kushiisha, ngu obonabonesibwe nk’ekyahikire aha bantu ba Nuha, abantu ba Hudi nari abantu ba Saleh, obwo abantu ba Luuti batari hare naiwe.
ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْقُرٰى نَقُصُّهٗ عَلَيْكَ مِنْهَا قَاۤىِٕمٌ وَّحَصِيْدٌ
Żālika min ambā'il-qurā naquṣṣuhū ‘alaika minhā qā'imuw wa ḥaṣīd(un).
Aga nigo gamwe aha makuru agarikukwata aha mahanga (agacwekyereziibwe) agu twakugambiire (Muhammad). Gamwe aha mahanga aga gakiine obubonero bwabo kandi agamwe gacwekyereziibwe.
وَمَا ظَلَمْنٰهُمْ وَلٰكِنْ ظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَمَآ اَغْنَتْ عَنْهُمْ اٰلِهَتُهُمُ الَّتِيْ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ لَّمَّا جَاۤءَ اَمْرُ رَبِّكَۗ وَمَا زَادُوْهُمْ غَيْرَ تَتْبِيْبٍ
wa mā ẓalamnāhum wa lākin ẓalamū anfusahum famā agnat ‘anhum ālihatuhumul-latī yad‘ūna min dūnillāhi min syai'il lammā jā'a amru rabbik(a), wa mā zādūhum gaira tatbīb(in).
Kandi titukabashiisha, kureka nibo baabaire beeshiisha, ahabw'okuba tikirabagasiire na kakye ahari abo abu baabaire nibaramya okwihaho Allah, obu okubonabona kwa Mukama waawe kwaizire. Okuramya oku nikwongyera aha kucwekyerera kwabo.
وَكَذٰلِكَ اَخْذُ رَبِّكَ اِذَآ اَخَذَ الْقُرٰى وَهِيَ ظَالِمَةٌ ۗاِنَّ اَخْذَهٗٓ اَلِيْمٌ شَدِيْدٌ
wa każālika akhżu rabbika iżā akhażal-qurā wa hiya ẓālimah(tun), inna akhżahū alīmun syadīd(un).
Kandi ekyo nikyo kifubiro kya Mukama waawe ku arikubonabonesa (abantu b’omu) mahanga agarikukora obutari buringaaniza. Buzima, ekifubiro kye nikishaasha munonga, nikiremeera munonga.
اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّمَنْ خَافَ عَذَابَ الْاٰخِرَةِ ۗذٰلِكَ يَوْمٌ مَّجْمُوْعٌۙ لَّهُ النَّاسُ وَذٰلِكَ يَوْمٌ مَّشْهُوْدٌ
inna fī żālika la'āyatal liman khāfa ‘ażābal-ākhirah(ti), żālika yaumum majmū‘(un), lahun-nāsu wa żālika yaumum masyhūd(un).
Buzima, omuri eki haine kuba harimu eky’okwega ahari abo abarikutiina ekifubiro ky’enyima y’okufa. Eryo niryo izooba eri abantu boona barikweteeranira hamwe (okubararwa), kandi eryo niryo izooba eririkuhamibwa (ebihangirwe byona).
وَكُلًّا نَّقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهٖ فُؤَادَكَ وَجَاۤءَكَ فِيْ هٰذِهِ الْحَقُّ وَمَوْعِظَةٌ وَّذِكْرٰى لِلْمُؤْمِنِيْنَ
wa kullan naquṣṣu ‘alaika min ambā'ir-rusuli mā nuṡabbitu bihī fu'ādaka wa jā'aka fī hāżihil-ḥaqqu wa mau‘iẓatuw wa żikrā lil-mu'minīn(a).
Kandi ebitebyo byona eby’entumwa, Nitubibagambira (Muhammad), ngu n’ebitebyo ebyo Tugumye emitima yaanyu; kandi omuri ekyo mwaheebwa (byona) amazima, okuhabura n'okurabura abo abarikwikiriza.