فَجَعَلْنٰهَا نَكَالًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِيْنَ

faja‘alnāhā nakālal limā baina yadaihā wa mā khalfahā wa mau‘iẓatal lil-muttaqīn(a).

Tongaso, E sala (mara ti) mbeni gbotongo mê teti azo ti ngoi ni kâ nga na azo so ayeke ga na pekoni, na mbeni ye ti manda teti azo so ayeke voro Nzapa.

تِلْكَ اٰيٰتُ اللّٰهِ نَتْلُوْهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ ۗ وَاِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِيْنَ ۔

tilka āyātullāhi natlūhā ‘alaika bil-ḥaqq(i), wa innaka laminal-mursalīn(a).

A yeke aversê ti Allah, A diko ni na mo nzoni na mo (Mohammed) mo yeke biani mbeni watokua.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْ حَاۤجَّ اِبْرٰهٖمَ فِيْ رَبِّهٖٓ اَنْ اٰتٰىهُ اللّٰهُ الْمُلْكَ ۘ اِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّيَ الَّذِيْ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۙ قَالَ اَنَا۠ اُحْيٖ وَاُمِيْتُ ۗ قَالَ اِبْرٰهٖمُ فَاِنَّ اللّٰهَ يَأْتِيْ بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِيْ كَفَرَ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَۚ

alam tara ilal-lażī ḥājja ibrāhīma fī rabbihī an ātāhullāhul-mulk(a), iż qāla ibrāhīmu rabbiyal-lażī yuḥyī wa yumīt(u), qāla ana uḥyī wa umīt(u), qāla ibrāhīmu fa innallāha ya'tī bisy-syamsi minal-masyriqi fa'ti bihā minal-magribi fabuhital-lażī kafar(a), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Mo ba pepe azo so asala tene na Abraham na ndo Seigneur ti lo, ngbanga ti so Allah amu na lo mbeni royaume (ngangu). Na ngoi so Abraham atene, “Seigneur ti mbi ayeke Lo so amû fini na zo so asara si zo akui,” lo tene: “Mbi lingbi nga ti mû fini na zo nga lo sara si zo akui.” Ibrahim atene: “Allah alondo na mbage ti est, tongaso lo zingo ni na mbage ti ouest.” Tongaso, zo so amä na bê pëpe ayeke na yâ ti wusuwusu. Allah ayeke fa lege na azo ti sioni pepe.

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْ ۗ وَاللّٰهُ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, każżabū bi'āyātinā, fa'akhażahumullāhu biżunūbihim, wallāhu syadīdul-‘iqāb(i).

(Dutingo ti ala) ayeke lani tongana dutingo ti azo so amû peko ti Pharaon nga na ti azo so aga kozo na ala. Ala mä na bê na aversê ti e, tongaso Allah afâ ngbanga na li ti ala ndali ti asiokpari ti ala. Allah ayeke na ngangu mingi na punition.

ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ اَيْنَ مَا ثُقِفُوْٓا اِلَّا بِحَبْلٍ مِّنَ اللّٰهِ وَحَبْلٍ مِّنَ النَّاسِ وَبَاۤءُوْ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَيَقْتُلُوْنَ الْاَنْبِۢيَاۤءَ بِغَيْرِ حَقٍّۗ ذٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَّكَانُوْا يَعْتَدُوْنَ

Ḍuribat ‘alaihimuż-żillatu aina mā ṡuqifū illā biḥablim minallāhi wa ḥablim minan-nāsi wa bā'ū bigaḍabim minallāhi wa ḍuribat ‘alaihimul-maskanah(tu), żālika bi'annahum kānū yakfurūna bi'āyātillāhi wa yaqtulūnal-ambiyā'a bigairi ḥaqq(in), żālika bimā ‘aṣaw wa kānū ya‘tadūn(a).

Ala yeke na kamene na ndo kue so ala yeke dä, gi tongana ala (gbu) kamba (lege ti vorongo) ti Allah nga na kamba (mbele) so ala sara na azo. Ala wara ngonzo ti Allah na ala yeke (lakue) na vundu. A yeke ngbanga ti so ala ke aversê ti Allah na ala fâ aprophète, na mbeni droit oko pëpe (raison ti mbilimbili). A yeke tongaso ngbanga ti so ala yeke mä yanga pëpe nga ala yeke hon ndo ti akatikati.

قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌۙ فَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

qad khalat min qablikum sunan(un), fa sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Biani, a sunnah ti (Allah) ahon kozoni na mo, tongaso mo voyagé na (acoin kue ti) sese na mo ba ye so ayeke si na nda ti azo so ake (azo ti tokua).

اِنْ يَّمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهٗ ۗوَتِلْكَ الْاَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِۚ وَلِيَعْلَمَ اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاۤءَ ۗوَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ الظّٰلِمِيْنَۙ

iy yamsaskum qarḥun faqad massal-qauma qarḥum miṡluh(ū), wa tilkal-ayyāmu nudāwiluhā binan-nās(i), wa liya‘lamallāhul-lażīna āmanū wa yattakhiża minkum syuhadā'(u), wallāhu lā yuḥibbuẓ-ẓālimīn(a).

Tongana mo (na yâ ti bira ti Uhud) mo wara akä, ka ala nga (na yâ ti bira ti Badr) awara mara ti akä tongaso. Na E yeke changé angoi (ti warango ye ti nzoni na ti futingo ye) na popo ti azo (si a lingbi ti fa ye na ala), na ti tene Allah asara kangbi na popo ti azo so amä na bê (na azo so amä na bê pëpe) na ti tene Lo sara si ambeni na popo ti ala aga martyr. Na Allah a ndoye azo ti sioni pepe.

وَكَاَيِّنْ مِّنْ نَّبِيٍّ قٰتَلَۙ مَعَهٗ رِبِّيُّوْنَ كَثِيْرٌۚ فَمَا وَهَنُوْا لِمَآ اَصَابَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَمَا ضَعُفُوْا وَمَا اسْتَكَانُوْا ۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الصّٰبِرِيْنَ

wa ka'ayyim min nabiyyin qātal(a), ma‘ahū ribbiyyūna kaṡīr(un), famā wahanū limā aṣābahum fī sabīlillāhi wa mā ḍa‘ufū wa mastakānū, wallāhu yuḥibbuṣ-ṣābirīn(a).

Na aprophète mingi ague na bira legeoko na gbâ ti azo so amû peko ti ala na bê ti ala kue. Ala (ga) na ngangu pëpe ndali ti akpale so asi na ala na lege ti Allah, ala zia yingo ti ala pëpe na ala (wala) zia tele ti ala pëpe (na awato). Na Allah andoye azo so ayeke kanga bê.

۞ وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ ابْنَيْ اٰدَمَ بِالْحَقِّۘ اِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ اَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْاٰخَرِۗ قَالَ لَاَقْتُلَنَّكَ ۗ قَالَ اِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللّٰهُ مِنَ الْمُتَّقِيْنَ

watlu ‘alaihim naba'abnai ādama bil-ḥaqqi iż qarrabā qurbānan fa tuqubbila min aḥadihimā wa lam yutaqabbal minal-ākhar(i), qāla la'aqtulannak(a), qāla innamā yataqabbalullāhu minal-muttaqīn(a).

Na tene na (Mohammed) tene ti tene na ala na ndo ti mbaï ti amolenge ti Adam use, tongana ala use kue a mu sandaga, (sandaga) ti mbeni oko ti ala (Habil) a yeda na mbeni (Qabil) a yeda na ni pepe. Lo (Qabil) atene: “Biani, mbi yeke fâ mo biani!” Lo (Habil) atene: “Biani, Allah ayeke yeda gi na (charité) na mbage ti azo so ayeke voro Nzapa.”

قَدْ سَاَلَهَا قَوْمٌ مِّنْ قَبْلِكُمْ ثُمَّ اَصْبَحُوْا بِهَا كٰفِرِيْنَ

qad sa'alahā qaumum min qablikum ṡumma aṣbaḥū bihā kāfirīn(a).

Biani, kozoni na mo, mbeni bungbi ti azo ayeke dä so ahunda mara ti atënë tongaso (na prophète ti ala), na pekoni ala ga azo so amä na bê pëpe.

اَلَمْ يَرَوْا كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنْ قَرْنٍ مَّكَّنّٰهُمْ فِى الْاَرْضِ مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَّكُمْ وَاَرْسَلْنَا السَّمَاۤءَ عَلَيْهِمْ مِّدْرَارًا ۖوَّجَعَلْنَا الْاَنْهٰرَ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَنْشَأْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ قَرْنًا اٰخَرِيْنَ

alam yarau kam ahlaknā min qablihim min qarnim makkanāhum fil-arḍi mā lam numakkil lakum wa arsalnas-samā'a ‘alaihim midrārā(n), wa ja‘alnal-anhāra tajrī min taḥtihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa ansya'nā mim ba‘dihim qarnan ākharīn(a).

Ala ba pepe wungo ti azo so aga kozoni na ala so E futi ala, atâa so (azo so) E leke ndo ti ala na sese, so ti tene mbeni dutingo be-ta-zo so E mû na mo lâ oko pëpe. E tuku kota ngu-nzapa na ndo ti ala na E sara si akota ngu asua na gbe ti ala, na pekoni E futi ala ndali ti asiokpari ti ala wani, na E sara mbeni ngoi nde na peko ti ngoi ti ala.

وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِيْنَ سَخِرُوْا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ

wa laqadistuhzi'a birusulim min qablika fa ḥāqa bil-lażīna sakhirū minhum mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Na biani, a sala tene ti ambeni zo ti tokua so aga kozoni na mo (Mohammed), si punition a descend na ndo azo so a he ala na kiringo tene na hengo ndo ti ala.

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

qul sīrū fil-arḍi ṡummanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

So (Mohammed) atene: “Mo gi nda ti sese, na pekoni mo bâ ye so ayeke si na azo so ayeke tene mvene.”

وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوْا عَلٰى مَا كُذِّبُوْا وَاُوْذُوْا حَتّٰٓى اَتٰىهُمْ نَصْرُنَا ۚوَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِ اللّٰهِ ۚوَلَقَدْ جَاۤءَكَ مِنْ نَّبَإِ۟ى الْمُرْسَلِيْنَ

wa laqad kużżibat rusulum min qablika fa ṣabarū ‘alā mā kużżibū wa ūżū ḥattā atāhum naṣrunā, wa lā mubaddila likalimātillāh(i), wa laqad jā'aka min naba'il-mursalīn(a).

Na biani, a tene mvene na awatokua so aga kozoni na mo, me ala kanga bê na mvene nga na salango ngangu (so a sala) na ndo ti ala, juska mungo maboko ti E asi na ala. Na mbeni ye oko alingbi ti gbian a tene (adécrets) ti Allah pepe. Na biani, mbeni mbage ti tënë ti abazengele asi na ala awe.

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَاَخَذْنٰهُمْ بِالْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُوْنَ

wa laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa akhażnāhum bil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i la‘allahum yataḍarra‘ūn(a).

Na biani, E tokua (azo ti tokua) na azo so aga kozoni na mo, na pekoni E sala pasi na ala na (sala) yere na vundu, si ala lingbi ti sambela (na Allah) na tâ be-ti-molenge.

سَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَآ اَشْرَكْنَا وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ شَيْءٍۗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتّٰى ذَاقُوْا بَأْسَنَاۗ قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِّنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوْهُ لَنَاۗ اِنْ تَتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا تَخْرُصُوْنَ

sayaqūlul-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā asyraknā wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min syai'(in), każālika każżabal-lażīna min qablihim ḥattā żāqū ba'sanā, qul hal ‘indakum min ‘ilmin fa tukhrijūhu lanā, in tattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in antum illā takhruṣūn(a).

Azo ti vorongo nzapa mingi ayeke tene ande: “Tongana fade Allah aye, ka e yeke bungbi amba ti e na Lo pepe, wala akotara ti e pepe, na e yeke kanga lege na mbeni ye pepe.” Legeoko nga azo so aga kozoni na ala so atene mvene (awatokua) juska ala tara punition ti E. So (Muhammad), "Mo yeke na mbeni hingango ye so mo lingbi ti fa na e? Ye so mo yeke mu pekoni ayeke gi tene ti dengo buze, na mo yeke gi ti pensé."

وَكَمْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَهْلَكْنٰهَا فَجَاۤءَهَا بَأْسُنَا بَيَاتًا اَوْ هُمْ قَاۤىِٕلُوْنَ

wa kam min qaryatin ahlaknāhā fa jā'ahā ba'sunā bayātan au hum qā'ilūn(a).

A futi akodoro mingi, pasi ti E aga (na ndo ti azo ti kodoro ni) na bï, wala na ngoi so ala yeke wu tere ti ala na kota lâ.

فَمَا كَانَ دَعْوٰىهُمْ اِذْ جَاۤءَهُمْ بَأْسُنَآ اِلَّآ اَنْ قَالُوْٓا اِنَّا كُنَّا ظٰلِمِيْنَ

famā kāna da‘wāhum iż jā'ahum ba'sunā illā an qālū innā kunnā ẓālimīn(a).

Tongaso, tongana pasi ti E asi na ala, dema ti ala ayeke gi ti tene: “Biani, e yeke azo ti sioni.”

فَكَذَّبُوْهُ فَاَنْجَيْنٰهُ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗ فِى الْفُلْكِ وَاَغْرَقْنَا الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا عَمِيْنَ ࣖ

fa każżabūhu fa anjaināhu wal-lażīna ma‘ahū fil-fulki wa agraqnal-lażīna każżabū bi'āyātinā, innahum kānū qauman ‘amīn(a).

Tongaso, ala ke lo (Noé). Na pekoni, E sö lo nga na azo so ayeke na lo na yâ ti bateau ni. A yeke fâ azo so ake aversê ti E. Biani, ala yeke azo so ayeke awaziba (lê ti bê ti ala).

فَاَنْجَيْنٰهُ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَقَطَعْنَا دَابِرَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَمَا كَانُوْا مُؤْمِنِيْنَ ࣖ

fa anjaināhu wal-lażīna ma‘ahū biraḥmatim minnā wa qaṭa‘nā dābiral-lażīna każżabū bi'āyātinā wa mā kānū mu'minīn(a).

Tongaso, E sö lo (Hud) na azo so ayeke na lo na lege ti be-nzoni ti E na E futi juska na gunda ti ala azo so ake afä ti E. Ala yeke azo ti mabe pepe.

فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دَارِهِمْ جٰثِمِيْنَ

fa akhażathumur-rajfatu fa aṣbaḥū fī dārihim jāṡimīn(a).

Na pekoni, sese ayengi ala, na ala kui ala lango na yâ ti abungu ti da ti ala.

فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْ وَلٰكِنْ لَّا تُحِبُّوْنَ النّٰصِحِيْنَ

fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālata rabbī wa naṣaḥtu lakum wa lākil lā tuḥibbūnan-nāṣiḥīn(a).

Na pekoni, lo (Saleh) azia ala, lo tene: "O azo ti mbi! Biani, mbi fa tene ti Seigneur ti mbi na ala na mbi mu wango na ala. Me ala ye azo so ayeke mu wango pepe."

وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَّطَرًاۗ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِيْنَ ࣖ

wa amṭarnā ‘alaihim maṭarā(n), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mujrimīn(a).

Na E tuku na ndo ti ala ngu-nzapa (atênë). Tongaso, mo bi bê ti mo na ye so ayeke si na zo so asara siokpari.

وَلَا تَقْعُدُوْا بِكُلِّ صِرَاطٍ تُوْعِدُوْنَ وَتَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِهٖ وَتَبْغُوْنَهَا عِوَجًاۚ وَاذْكُرُوْٓا اِذْ كُنْتُمْ قَلِيْلًا فَكَثَّرَكُمْۖ وَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ

wa lā taq‘udū bikulli ṣirāṭin tū‘idūna wa taṣuddūna ‘an sabīlillāhi man āmana bihī wa tabgūnahā ‘iwajā(n), ważkurū iż kuntum qalīlan fa kaṡṡarakum, wanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

Na duti pepe na ndo mbeni lege na mungo mbito na kangango lege na awamabe na lege ti Allah na yengo ti gboto ni yongoro. Dabe ti mo na ngoi so mo yeke kete, na pekoni Allah asara si wungo ti mo ague na li ni. Nga bi bê na ye so ayeke si na azo so ayeke sara sioni na azo.

الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا شُعَيْبًا كَاَنْ لَّمْ يَغْنَوْا فِيْهَاۚ اَلَّذِيْنَ كَذَّبُوْا شُعَيْبًا كَانُوْا هُمُ الْخٰسِرِيْنَ

al-lażīna każżabū syu‘aiban ka'allam yagnau fīhā, al-lażīna każżabū syu‘aiban kānū humul-khāsirīn(a).

Azo so ake Shuaib ayeke mo bâ mo tene ala lango lâ oko pëpe na yâ ti (kodoro) so. Azo so ake Shuaib ayeke azo so ahon.

فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْۚ فَكَيْفَ اٰسٰى عَلٰى قَوْمٍ كٰفِرِيْنَ ࣖ

fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālāti rabbī wa naṣaḥtu lakum, fa kaifa āsā ‘alā qaumin kāfirīn(a).

Tongaso, Shuaib azia ala, lo tene: "O azo ti mbi! Biani, mbi fa tene ti Seigneur ti mbi na ala na mbi mu wango na ala. Tongaso, mbi yeke sara vundu tongana nyen ndali ti azo so amä na bê pepe?"

وَمَآ اَرْسَلْنَا فِيْ قَرْيَةٍ مِّنْ نَّبِيٍّ اِلَّآ اَخَذْنَآ اَهْلَهَا بِالْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُوْنَ

wa mā arsalnā fī qaryatim min nabiyyin illā akhażnā ahlahā bil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i la‘allahum yaḍḍarra‘ūn(a).

Na E tokua mbeni prophète pëpe na mbeni kodoro, (na azo ti kodoro ni ake prophète so), me E mû na azo ti kodoro ni kpale na pasi si ala (mä yanga na lege ti) salango tele ti ala kete.

ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتّٰى عَفَوْا وَّقَالُوْا قَدْ مَسَّ اٰبَاۤءَنَا الضَّرَّاۤءُ وَالسَّرَّاۤءُ فَاَخَذْنٰهُمْ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

Ṡumma baddalnā makānas-sayyi'atil-ḥasanata ḥattā ‘afau wa qālū qad massa ābā'anaḍ-ḍarrā'u was-sarrā'u fa akhażnāhum bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Na pekoni, E zia na place ti pasi ni ngia (tongaso si ahale ti ala na mosoro ti ala) ague na li ni, na pekoni ala tene: “Biani, akotara ti e awara pasi na ngia”, tongaso E zia pasi na ala gi hio tongaso sân ti tene ala hinga ni.

اَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِيْنَ يَرِثُوْنَ الْاَرْضَ مِنْۢ بَعْدِ اَهْلِهَآ اَنْ لَّوْ نَشَاۤءُ اَصَبْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْۚ وَنَطْبَعُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ

awalam yahdi lil-lażīna yariṡūnal-arḍa mim ba‘di ahlihā allau nasyā'u aṣabnāhum biżunūbihim, wa naṭba‘u ‘alā qulūbihim fahum lā yasma‘ūn(a).

Wala a yeke polele pëpe na azo so awara héritier ti mbeni kodoro na peko ti so azo ti kodoro ni (agirisa)? So tongana E ye, ka E punir ala ndali ti asiokpari ti ala; na E kanga bê ti ala si ala lingbi ti mä (ye ti manda ni) pëpe.

تِلْكَ الْقُرٰى نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤىِٕهَاۚ وَلَقَدْ جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا بِمَا كَذَّبُوْا مِنْ قَبْلُۗ كَذٰلِكَ يَطْبَعُ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِ الْكٰفِرِيْنَ

tilkal-qurā naquṣṣu ‘alaika min ambā'ihā, wa laqad jā'athum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānū liyu'minū bimā każżabū min qabl(u), każālika yaṭba‘ullāhu ‘alā qulūbil-kāfirīn(a).

A yeke akodoro so (so E futi ni), E fa na mo ambeni mbaï ti ala. Azo ti tokua ti ala aga biani na ala na aye so afa ni polele. Me ala mä na bê pëpe (nga) na ye so ala ke kozoni. Tongaso, Allah akanga bê ti azo so amä na bê pëpe.

ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ فَظَلَمُوْا بِهَاۚ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ

Ṡumma ba‘aṡnā mim ba‘dihim mūsā bi'āyātinā ilā fir‘auna wa mala'ihī fa ẓalamū bihā, fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

Na peko ti ala, E tokua Moïse na a-preuve ti E na Pharaon nga na amokonzi ti azo ti lo, na pekoni ala ke a-preuve ni. Tongaso, bi bê na ye so ayeke si na azo so ayeke buba ye.

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ الَّذِيْٓ اٰتَيْنٰهُ اٰيٰتِنَا فَانْسَلَخَ مِنْهَا فَاَتْبَعَهُ الشَّيْطٰنُ فَكَانَ مِنَ الْغَاوِيْنَ

watlu ‘alaihim naba'al-lażī ātaināhu āyātinā fansalakha minhā fa atba‘ahusy-syaiṭānu fa kāna minal-gāwīn(a).

Na diko (Mohammed) na ala, sango ti zo so E mu na lo aversê ti e, na pekoni lo zi tere ti lo na aversê ni, na pekoni Satan amû peko ti lo (juska lo tara lo), na pekoni lo ga mbeni oko ti azo so ague kirikiri.

وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَلٰكِنَّهٗٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰىهُۚ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِۚ اِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْۗ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ

wa lau syi'nā larafa‘nāhu bihā wa lākinnahū akhlada ilal-arḍi wattaba‘a hawāh(u), fa maṡaluhū kamaṡalil-kalb(i), in taḥmil ‘alaihi yalhaṡ au tatrukūhu yalhaṡ, żālika maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, faqṣuṣil-qaṣaṣa la‘allahum yatafakkarūn(a).

Na tongana E ye fade, ka E yôro (niveau ti lo) na nduzu na (versê) so, me lo yeke pensé na mbage ti dunia so na lo mû peko ti anzara ti lo (ti gbe ni), ka tapande ti lo ayeke tongana mbeni ngbo, tongana mo tomba lo mo yeke zi yanga ti lo na tongana mo zia lo lo yeke zi yanga ti lo (nga). Mara ti toli tongaso ayeke ti azo so ake aversê ti Wa. Tongaso, fa ambaï so ti tene ala gbu li ti ala.

سَاۤءَ مَثَلًا ۨالْقَوْمُ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاَنْفُسَهُمْ كَانُوْا يَظْلِمُوْنَ

sā'a maṡalanil-qaumul-lażīna każżabū bi'āyātinā wa anfusahum kānū yaẓlimūn(a).

Sioni mingi ayeke tapande ti azo so ake aversê ti Wa; ala sara sioni na terê ti ala wani.

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ قَوِيٌّ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, kafarū bi'āyātillāhi fa akhażahumullāhu biżunūbihim, innallāha qawiyyun syadīdul-‘iqāb(i).

(Dutingo ti ala) akpa lani dutingo ti azo so amû peko ti Pharaon nga na ti azo so aga kozo na ala. Ala ke aversê ti Allah, tongaso Allah a punir ala ndali ti asiokpari ti ala. Biani, Allah ayeke Lo ti Ngangu Ahon Kue na punition ti Lo ayeke ngangu mingi.

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۚ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَغْرَقْنَآ اٰلَ فِرْعَوْنَۚ وَكُلٌّ كَانُوْا ظٰلِمِيْنَ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, każżabū bi'āyāti rabbihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa agraqnā āla fir‘aun(a), wa kullun kānū ẓālimīn(a).

(Dutingo ti ala) akpa lani dutingo ti azo so amû peko ti Pharaon nga na ti azo so aga kozo na ala. Ala ke aversê ti Seigneur ti ala, tongaso E futi ala ndali ti asiokpari ti ala na E fâ Pharaon na azo so amû peko ti lo na yâ ti ngu; ndali ti so ala yeke azo so ayeke sara ye na lege ni pëpe.

كَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانُوْٓا اَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَّاَكْثَرَ اَمْوَالًا وَّاَوْلَادًاۗ فَاسْتَمْتَعُوْا بِخَلَاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلَاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَالَّذِيْ خَاضُوْاۗ اُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

kal-lażīna min qablikum kānū asyadda minkum quwwataw wa akṡara amwālaw wa aulādā(n), fastamta‘ū bikhalāqihim fastamta‘tum bikhalāqikum kamastamta‘al-lażīna min qablikum bikhalāqihim wa khuḍtum kal-lażī khāḍū, ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), ulā'ika humul-khāsirūn(a).

(dutingo ti ala azo ti handango lê ti azo nga na azo ti vorongo nzapa mingi) ayeke tongana ti azo so aga kozo na ala, ala yeke ngangu ahon ala, na ala yeke na mosoro nga na amolenge mingi. Tongaso, ala wara ngia na mbage ti ala, na mo wara ngia na mbage ti mo tongana azo so kozoni na mo awara ngia na mbage ti ala, na mo sara tënë ti (aye ti wataka) tongana ti so ala yeke sara tënë na ndo ni. Akusala ti ala na sese so nga na ti kekereke ayeke senge senge. Ala yeke azo so ayeke perdre.

اَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَاُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ ەۙ وَقَوْمِ اِبْرٰهِيْمَ وَاَصْحٰبِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكٰتِۗ اَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

alam ya'tihim naba'ul-lażīna min qablihim qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūd(a), wa qaumi ibrāhīma wa aṣḥābi madyana wal-mu'tafikāt(i), atathum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānallāhu liyaẓlimahum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Asango asi na ala pëpe (na ndo ti) azo so ayeke kozoni na ala, (so ti tene) azo ti Noé, ‘Ad, Samud, azo ti Abraham, azo ti Madyan, nga na (azo ti) akodoro so a futi ni awe? Azo ti tokua aga na ala na ala ga na aye so afa polele so tënë ni ayeke tâ tënë; Allah asara sioni na ala pepe, me ala sara sioni na ala wani.

وَلَقَدْ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوْاۙ وَجَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ وَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الْقَوْمَ الْمُجْرِمِيْنَ

wa laqad ahlaknal-qurūna min qablikum lammā ẓalamū, wa jā'athum rusuluhum bil-bayyināti wa mā kānū liyu'minū, każālika najzil-qaumal-mujrimīn(a).

Na biani, E futi azo so kozoni na mo, na ngoi so ala sala ye ti kirikiri, atâa so atokua ti ala aga na (tâ) sango, me ala ye ti mä na bê oko pëpe. Tongaso, E yeke futa azo so asara siokpari.

بَلْ كَذَّبُوْا بِمَا لَمْ يُحِيْطُوْا بِعِلْمِهٖ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيْلُهٗۗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ

bal każżabū bimā lam yuḥīṭū bi‘ilmihī wa lammā ya'tihim ta'wīluh(ū), każālika każżabal-lażīna min qablihim fanẓur kaifa kāna ‘āqibatuẓ-ẓālimīn(a).

Ti tâ tënë ni (tâ tënë ni ayeke so), ala ke ye so ala de ti hinga ni nzoni pëpe nga so ala de ti wara pëpe mbeni nda ti tënë ndali ni. Legeoko nga, azo so ayeke lani dä kozo na ala ake (bazengele ni). Tongaso, bi bê na aye ti peko ti azo so ayeke sala ye na lege ni pëpe.

فَكَذَّبُوْهُ فَنَجَّيْنٰهُ وَمَنْ مَّعَهٗ فِى الْفُلْكِ وَجَعَلْنٰهُمْ خَلٰۤىِٕفَ وَاَغْرَقْنَا الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِيْنَ

fa każżabūhu fa najjaināhu wa mam ma‘ahū fil-fulki wa ja‘alnāhum khalā'ifa wa agraqnal-lażīna każżabū bi'āyātinā, fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-munżarīn(a).

Na pekoni ala tene mvene na ndo ti lo (Noé), na pekoni E sö lo na azo so ayeke na lo na yâ ti bateau ni, na E sara si ala ga a-calife na E fâ azo so ake aversê ti E na yâ ti ngu. Tongaso, bi bê na ye so ayeke si na azo so a gboto mê ti ala.

فَالْيَوْمَ نُنَجِّيْكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُوْنَ لِمَنْ خَلْفَكَ اٰيَةً ۗوَاِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ النَّاسِ عَنْ اٰيٰتِنَا لَغٰفِلُوْنَ ࣖ

fal yauma nunajjīka bibadanika litakūna liman khalfaka āyah(tan), wa inna kaṡīram minan-nāsi ‘an āyātinā lagāfilūn(a).

Tongaso laso E bata tere ti mo si mo lingbi ti duti mbeni ye ti manda na azo so ayeke ga na peko ti mo, me mingi ti azo ayeke mä pëpe afä ti E (ngangu).

فَهَلْ يَنْتَظِرُوْنَ اِلَّا مِثْلَ اَيَّامِ الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْۗ قُلْ فَانْتَظِرُوْٓا اِنِّيْ مَعَكُمْ مِّنَ الْمُنْتَظِرِيْنَ

fahal yantaẓirūna illā miṡla ayyāmil-lażīna khalau min qablihim, qul fantaẓirū innī ma‘akum minal-muntaẓirīn(a).

Tongaso, ala yeke ku mbeni ye pëpe gi (aye so asi) so ayeke legeoko na aye so asi (so asi) na azo so aga kozoni na ala. Mo tene: “Tongaso ku, mbi nga kue mbi yeke mbeni oko ti azo so ayeke ku legeoko na mo.”

تِلْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهَآ اِلَيْكَ ۚمَا كُنْتَ تَعْلَمُهَآ اَنْتَ وَلَا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هٰذَاۚ فَاصْبِرْۚ اِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِيْنَ ࣖ

tilka min ambā'il-gaibi nūḥīhā ilaik(a), mā kunta ta‘lamuhā anta wa lā qaumuka min qabli hāżā, faṣbir, innal-‘āqibata lil-muttaqīn(a).

So ayeke ambeni sango so zo abâ ni pëpe so E fa na mo (Mohammed); mo hinga ni lâ oko pëpe nga azo ti mo nga kue ahinga ni pëpe kozoni na ye so. Tongaso, kanga bê, biani, (nzoni) ye so ayeke si na pekoni ayeke teti azo so ayeke voro Nzapa.

وَيٰقَوْمِ لَا يَجْرِمَنَّكُمْ شِقَاقِيْٓ اَنْ يُّصِيْبَكُمْ مِّثْلُ مَآ اَصَابَ قَوْمَ نُوْحٍ اَوْ قَوْمَ هُوْدٍ اَوْ قَوْمَ صٰلِحٍ ۗوَمَا قَوْمُ لُوْطٍ مِّنْكُمْ بِبَعِيْدٍ

wa yā qaumi lā yajrimannakum syiqāqī ay yuṣībakum miṡlu mā aṣāba qauma nūḥin au qauma hūdin au qauma ṣāliḥ(in), wa mā qaumu lūṭim minkum biba‘īd(in).

Na O azo ti mbi! Zia si tiri so ayeke na popo ti mbi (na mo) asara si mo sara siokpari pëpe, si mo wara pasi tongana ti so asi na azo ti Noé, azo ti Hud wala azo ti Saleh, na ngoi so azo ti Lut ayeke yongoro na mo pëpe.

ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْقُرٰى نَقُصُّهٗ عَلَيْكَ مِنْهَا قَاۤىِٕمٌ وَّحَصِيْدٌ

Żālika min ambā'il-qurā naquṣṣuhū ‘alaika minhā qā'imuw wa ḥaṣīd(un).

A yeke ambeni sango na ndo ti akodoro (so a futi ni awe) so A fa na mo (Mohammed). Ambeni kodoro ni so angbâ ti wara ambeni ye ti ala na ambeni abuba awe.

وَمَا ظَلَمْنٰهُمْ وَلٰكِنْ ظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَمَآ اَغْنَتْ عَنْهُمْ اٰلِهَتُهُمُ الَّتِيْ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ لَّمَّا جَاۤءَ اَمْرُ رَبِّكَۗ وَمَا زَادُوْهُمْ غَيْرَ تَتْبِيْبٍ

wa mā ẓalamnāhum wa lākin ẓalamū anfusahum famā agnat ‘anhum ālihatuhumul-latī yad‘ūna min dūnillāhi min syai'il lammā jā'a amru rabbik(a), wa mā zādūhum gaira tatbīb(in).

Na E sala sioni na ala pepe, me ala yeke azo so asala sioni na ala mveni, teti a sala nzoni na ala kete pepe teti azo so ala voro nde na Allah, tongana pasi ti Seigneur ti mo aga. Vorongo so ayeke zia gi futingo ti ala na ndo ni.

وَكَذٰلِكَ اَخْذُ رَبِّكَ اِذَآ اَخَذَ الْقُرٰى وَهِيَ ظَالِمَةٌ ۗاِنَّ اَخْذَهٗٓ اَلِيْمٌ شَدِيْدٌ

wa każālika akhżu rabbika iżā akhażal-qurā wa hiya ẓālimah(tun), inna akhżahū alīmun syadīd(un).

Na so ayeke punition ti Seigneur ti mo tongana Lo yeke sala pasi na (azo ti) akodoro so ayeke sala ye ti kirikiri. Biani, punition ti Lo ayeke ye ti vundu mingi, a yeke ngangu mingi.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّمَنْ خَافَ عَذَابَ الْاٰخِرَةِ ۗذٰلِكَ يَوْمٌ مَّجْمُوْعٌۙ لَّهُ النَّاسُ وَذٰلِكَ يَوْمٌ مَّشْهُوْدٌ

inna fī żālika la'āyatal liman khāfa ‘ażābal-ākhirah(ti), żālika yaumum majmū‘(un), lahun-nāsu wa żālika yaumum masyhūd(un).

Biani, na yâ ti ye so, a lingbi mbeni ye ti manda aduti dä teti azo so asala mbito ti punition ti fini na peko ti kuâ. A yeke lango so azo kue ayeke bungbi (ti tene a diko wungo ti ala), na a yeke lango so (acréature kue ayeke bâ ni).

وَكُلًّا نَّقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهٖ فُؤَادَكَ وَجَاۤءَكَ فِيْ هٰذِهِ الْحَقُّ وَمَوْعِظَةٌ وَّذِكْرٰى لِلْمُؤْمِنِيْنَ

wa kullan naquṣṣu ‘alaika min ambā'ir-rusuli mā nuṡabbitu bihī fu'ādaka wa jā'aka fī hāżihil-ḥaqqu wa mau‘iẓatuw wa żikrā lil-mu'minīn(a).

Na ambaï kue ti abazengele, E fa na mo (Mohammed), si na ambaï so E kpengba bê ti mo; na yâ ni a mû na mo (ye kue) tâ tënë, wango nga na gbotongo mê teti azo so amä na bê.

۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).

Biani, na yâ ti (mbaï ti) Joseph na aita ti lo, a yeke wara afä (ti ngangu ti Allah) ndali ti azo so ahunda ye.

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).

Na E tokua kozoni na mo pepe (Mohammed), me mbeni zo so E mu na lo a-avélation na popo ti azo ti kodoro ni. Ala tambela na ndo ti sese pëpe ti bâ ye so asi na azo so aga kozo na ala (so amä na bê na bazengele ni). Na biani, kodoro ti peko ti kuâ ayeke nzoni mingi teti azo so ayeke voro Nzapa. Ala mä yâ ni pëpe?

لَقَدْ كَانَ فِيْ قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۗ مَا كَانَ حَدِيْثًا يُّفْتَرٰى وَلٰكِنْ تَصْدِيْقَ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيْلَ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

laqad kāna fī qaṣaṣihim ‘ibratul li'ulil-albāb(i), mā kāna ḥadīṡay yuftarā wa lākin taṣdīqal-lażī baina yadaihi wa tafṣīla kulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

Biani, na yâ ti ambaï ti ala, a yeke wara fango ye ndali ti azo so ayeke na ndara. (Coran) ayeke pepe mbeni mbaï so a leke ni, me a fa nda ti (abuku) so ahon, a fa nda ti ye kue, na (tongana) fango lege na be-nzoni teti azo so amä na bê.

وَيَسْتَعْجِلُوْنَكَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ وَقَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمُ الْمَثُلٰتُۗ وَاِنَّ رَبَّكَ لَذُوْ مَغْفِرَةٍ لِّلنَّاسِ عَلٰى ظُلْمِهِمْۚ وَاِنَّ رَبَّكَ لَشَدِيْدُ الْعِقَابِ

wa yasta‘jilūnaka bis-sayyi'ati qablal-ḥasanati wa qad khalat min qablihimul-maṡulāt(u), wa inna rabbaka lażū magfiratil lin-nāsi ‘alā ẓulmihim, wa inna rabbaka lasyadīdul-‘iqāb(i).

Na ala hunda na mo ti sala si (gango ti) pasi ni aga hio, kozoni si (ala hunda) nzoni ye, atâa so atapande nde nde ti pasi ayeke dä kozoni na ala. Biani, Seigneur ti mo ayeke biani na pardon teti azo teti ye ti kirikiri so ala sala, na biani, Seigneur ti mo ayeke na ngangu mingi na yâ punition.

كَذٰلِكَ اَرْسَلْنٰكَ فِيْٓ اُمَّةٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهَآ اُمَمٌ لِّتَتْلُوَا۟ عَلَيْهِمُ الَّذِيْٓ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ وَهُمْ يَكْفُرُوْنَ بِالرَّحْمٰنِۗ قُلْ هُوَ رَبِّيْ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَاِلَيْهِ مَتَابِ

każālika arsalnāka fī ummatin qad khalat min qablihā umamul litatluwa ‘alaihimul-lażī auḥainā ilaika wa hum yakfurūna bir-raḥmān(i), qul huwa rabbī lā ilāha illā huw(a), ‘alaihi tawakkaltu wa ilaihi matāb(i).

Tongaso, E tokua mo (Mohammed) na mbeni mara so azo mingi ahon na yâ ti ala, si mo diko na ala (Coran) so E fa na mo, atâa so ala mä na bê pëpe na Nzapa, Lo so ayeke sara nzoni bê mingi. Mo tene: “Lo yeke Seigneur ti mbi, mbeni nzapa nde ayeke dä pëpe, gi Lo oko, gi Lo oko si mbi zia bê ti mbi na Lo oko si mbi changé bê ti mbi.”

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مُوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اَنْ اَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمٰتِ اِلَى النُّوْرِ ەۙ وَذَكِّرْهُمْ بِاَيّٰىمِ اللّٰهِ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُوْرٍ

wa laqad arsalnā mūsā bi'āyātinā an akhrij qaumaka minaẓ-ẓulumāti ilan-nūr(i), wa żakkirhum bi'ayyāmillāh(i), inna fī żālika la'āyātil likulli ṣabbārin syakūr(in).

Na biani, E tokua Moïse na afä ti E (ti ngangu), (na E mû yanga na lo), “Mo zi azo ti mo na yâ ti bingo, mo gue na ala na yâ ti lumière so aza ngangu, na mo dabe ti ala na alango ti Allah.” Biani, na lege so, a yeke wara afä (ti ngangu ti Allah) teti zo kue so ayeke kanga bê na so ayeke kiri singila.

اَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَؤُا الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ ەۗ وَالَّذِيْنَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ ۗ لَا يَعْلَمُهُمْ اِلَّا اللّٰهُ ۗجَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَرَدُّوْٓا اَيْدِيَهُمْ فِيْٓ اَفْوَاهِهِمْ وَقَالُوْٓا اِنَّا كَفَرْنَا بِمَآ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ وَاِنَّا لَفِيْ شَكٍّ مِّمَّا تَدْعُوْنَنَآ اِلَيْهِ مُرِيْبٍ

alam ya'tikum naba'ul-lażīna min qablikum qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūd(a), wal-lażīna mim ba‘dihim, lā ya‘lamuhum illallāh(u), jā'athum rusuluhum bil-bayyināti fa raddū aidiyahum fī afwāhihim wa qālū innā kafarnā bimā ursiltum bihī wa innā lafī syakkim mimmā tad‘ūnanā ilaihi murīb(in).

Asango ti azo so aga kozoni na mo (so ti tene) azo ti Noé, ‘Ad, Samud na azo so ayeke na peko ti ala asi na mo pëpe? Zo oko ahinga ala pepe, gi Allah oko. Abazengele ni aga lani na ala ti ga na (atâ) aye so afa so tënë ni ayeke tâ tënë, me ala zia maboko ti ala na yanga ti ala (na lege ti kengo ndo), na ala tene: “Biani, e mä na bê pëpe na (ye so afa so) a tokua ala (na e), na e yeke biani na yâ ti kota kite na ndo ti ye so ala yeke iri e ti sara.”

وَّسَكَنْتُمْ فِيْ مَسٰكِنِ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ وَتَبَيَّنَ لَكُمْ كَيْفَ فَعَلْنَا بِهِمْ وَضَرَبْنَا لَكُمُ الْاَمْثَالَ

wa sakantum fī masākinil-lażīna ẓalamū anfusahum wa tabayyana lakum kaifa fa‘alnā bihim wa ḍarabnā lakumul-amṡāl(a).

Na mo duti na place ti azo so ayeke sara sioni na ala wani, na a ga polele na mo ye so E sara na ala na E mû na mo ambeni toli.”

وَمَآ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ اِلَّا وَلَهَا كِتَابٌ مَّعْلُوْمٌ

wa mā ahlaknā min qaryatin illā wa lahā kitābum ma‘lūm(un).

Na E yeke futi mbeni kodoro pepe, me ambeni ye ayeke dä so a leke teti ni.

لَا يُؤْمِنُوْنَ بِهٖ وَقَدْ خَلَتْ سُنَّةُ الْاَوَّلِيْنَ

lā yu'minūna bihī wa qad khalat sunnatul-awwalīn(a).

ala mä na bê na ni pëpe (Coran) atâa so fango ganza ti Allah ahon na ndo ti azo ti kozoni.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّلْمُتَوَسِّمِيْنَۙ

inna fī żālika la'āyātil lil-mutawassimīn(a).

Biani, na lege so biani afä (ti ngangu ti Allah) ayeke dä teti azo so abi bê na afä ni, .

وَاِنَّهَا لَبِسَبِيْلٍ مُّقِيْمٍ

wa innahā labisabīlim muqīm(in).

na biani, (kodoro ni) ayeke biani na ndo mbeni lege so angbâ (so azo ayeke tambela dä).

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّلْمُؤْمِنِيْنَۗ

inna fī żālika la'āyatal lil-mu'minīn(a).

Biani, na yâ ti ye so, mbeni fä (ti ngangu ti Allah) ayeke dä biani ndali ti azo so amä na bê.

فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْۘ وَاِنَّهُمَا لَبِاِمَامٍ مُّبِيْنٍۗ ࣖ

fantaqamnā minhum, wa innahumā labi'imāmim mubīn(in).

tongaso E futi ala. Na biani (akodoro) use so ayeke na ndo ti kota lege oko.

كَمَآ اَنْزَلْنَا عَلَى الْمُقْتَسِمِيْنَۙ

kamā anzalnā ‘alal-muqtasimīn(a).

Tongana ti so (E mû gbotongo mê), E tokua (punition) na azo so ayeke soro (Buku ti Allah), .

قَدْ مَكَرَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَاَتَى اللّٰهُ بُنْيَانَهُمْ مِّنَ الْقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَاَتٰىهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُوْنَ

qad makaral-lażīna min qablihim fa atallāhu bun-yānahum minal-qawā‘idi fa kharra ‘alaihimus-saqfu min fauqihim wa atāhumul-‘ażābu min ḥaiṡu lā yasy‘urūn(a).

Biani, azo so aga kozoni na ala asala ye ti handa, na pekoni Allah afuti ada ti ala na ndo ti fondation ti ala, na pekoni li ti da (ti da ni) alondo na nduzu atï na ndo ti ala, na pasi ni aga na ndo ti ala na mbage so ala hinga ni pepe.

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّآ اَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَوْ يَأْتِيَ اَمْرُ رَبِّكَ ۗ كَذٰلِكَ فَعَلَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۗوَمَا ظَلَمَهُمُ اللّٰهُ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

hal yanẓurūna illā an ta'tiyahumul-malā'ikatu au ya'tiya amru rabbik(a), każālika fa‘alal-lażīna min qablihim, wa mā ẓalamahumullāhu wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Ala (azo so amä na bê pëpe) ayeke na mbeni ye ti ku pëpe gi a-ange ti ga na ala wala komandema ti Seigneur ti mo ti ga. A yeke ye so azo (a-infidèle) asara kozoni na ala la. Allah a sala sioni na ala pepe, ti tâ tene ni ala yeke azo so (lakue) a sala sioni na ala mveni.

وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِيْ كُلِّ اُمَّةٍ رَّسُوْلًا اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوْتَۚ فَمِنْهُمْ مَّنْ هَدَى اللّٰهُ وَمِنْهُمْ مَّنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلٰلَةُ ۗ فَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

wa laqad ba‘aṡnā fī kulli ummatir rasūlan ani‘budullāha wajtanibuṭ-ṭāgūt(a), fa minhum man hadallāhu wa minhum man ḥaqqat ‘alaihiḍ-ḍalālah(tu), fa sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Na biani, E tokua mbeni watokua na mara oko oko kue (ti iri), “Ala voro Allah, na ala duti yongoro na zongango Nzapa”, na pekoni na popo ti ala a yeke wara azo so Allah afa lege na ala na a yeke nga na ambeni zo so angbâ na yâ ti gingo bê. Tongaso, tambela na ndo ti sese na bâ tongana nyen la azo ti kengo tënë (abazengele) ayeke hunzi.

تَاللّٰهِ لَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

tallāhi laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum fa huwa waliyyuhumul-yauma wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Na lege ti Allah, biani E tokua (a-apotre) na azo so aga kozoni na mo (Mohammed), me Satan asala si (asioni) kusala ti ala aga pendere na lê ti ala, tongaso si lo (Satan) aga mokonzi ti ala laso na ala yeke wara ande mbeni punition so ayeke sala vundu mingi.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنَ الْقُرُوْنِ مِنْۢ بَعْدِ نُوْحٍۗ وَكَفٰى بِرَبِّكَ بِذُنُوْبِ عِبَادِهٖ خَبِيْرًاۢ بَصِيْرًا

wa kam ahlaknā minal-qurūni mim ba‘di nūḥ(in), wa kafā birabbika biżunūbi ‘ibādihī khabīram baṣīrā(n).

Na azo oke na peko ti Noé, E futi ala. Na alingbi na Seigneur ti mo, Lo so ahinga ye kue, Lo ba siokpari ti awakua ti Lo kue.

سُنَّةَ مَنْ قَدْ اَرْسَلْنَا قَبْلَكَ مِنْ رُّسُلِنَا وَلَا تَجِدُ لِسُنَّتِنَا تَحْوِيْلًا ࣖ

sunnata man qad arsalnā qablaka mir rusulinā wa lā tajidu lisunnatinā taḥwīlā(n).

(So) ayeke mbeni ndia teti awatokua ti E so E tokua ala kozoni na mo, na mo yeke wara mbeni gbiango ye pëpe na yâ ndia ti E.

وَمَا مَنَعَ النَّاسَ اَنْ يُّؤْمِنُوْٓا اِذْ جَاۤءَهُمُ الْهُدٰى وَيَسْتَغْفِرُوْا رَبَّهُمْ اِلَّآ اَنْ تَأْتِيَهُمْ سُنَّةُ الْاَوَّلِيْنَ اَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ قُبُلًا

wa mā mana‘an-nāsa ay yu'minū iż jā'ahumul-hudā wa yastagfirū rabbahum illā an ta'tiyahum sunnatul-awwalīna au ya'tiyahumul-‘ażābu qubulā(n).

Na mbeni ye (mbeni ye) ayeke dä pëpe so akanga lege na azo ti mä na bê tongana fango lege aga na ala na ti hunda pardon na Seigneur ti ala, gi (nzara ti ku) gango ti (ndia ti Allah so ayeke na ngangu na ndo ti) azo so ahon wala gango ti tâ punition na ndo ti ala.

وَتِلْكَ الْقُرٰٓى اَهْلَكْنٰهُمْ لَمَّا ظَلَمُوْا وَجَعَلْنَا لِمَهْلِكِهِمْ مَّوْعِدًا ࣖ

wa tilkal-qurā ahlaknāhum lammā ẓalamū wa ja‘alnā limahlikihim mau‘idā(n).

Na (azo ti) kodoro so E futi ala tongana ala sala ye ti kirikiri, na E zia mbeni ngoi teti futingo ti ala.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِّنْ قَرْنٍ هُمْ اَحْسَنُ اَثَاثًا وَّرِءْيًا

wa kam ahlaknā qablahum min qarnin hum aḥsanu aṡāṡaw wa ri'yā(n).

Na azo oke (azo so amä na bê pëpe) E futi ala kozoni na ala, atâa so ala yeke na anzoni ye ti da nga ala yeke (anzere mingi) na lê.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِّنْ قَرْنٍۗ هَلْ تُحِسُّ مِنْهُمْ مِّنْ اَحَدٍ اَوْ تَسْمَعُ لَهُمْ رِكْزًا ࣖ

wa kam ahlaknā qablahum min qarn(in), hal tuḥissu minhum min aḥadin au tasma‘u lahum rikzā(n).

Na azo oke la E futi ala na gbele ala. Mo (Mohammed) mo ba mbeni oko ti ala wala mo mä tene ti ala na kete go?

كَذٰلِكَ نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ مَا قَدْ سَبَقَۚ وَقَدْ اٰتَيْنٰكَ مِنْ لَّدُنَّا ذِكْرًا ۚ

każālika naquṣṣu ‘alaika min ambā'i mā sabaq(a), wa qad ātaināka mil ladunnā żikrā(n).

Tongaso, E fa na mo (Mohammed) ambeni mbaï (ti azo) so ahon awe, na biani, E mû na mo mbeni gbotongo mê (Coran) na mbage ti E.

اَفَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ اَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِّنَ الْقُرُوْنِ يَمْشُوْنَ فِيْ مَسٰكِنِهِمْۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِى النُّهٰى ࣖ

afalam yahdi lahum kam ahlaknā qablahum minal-qurūni yamsyūna fī masākinihim, inna fī żālika la'āyātil li'ulin nuhā.

Tongaso, a yeke pëpe mbeni fä teti ala (awavorongo yanda) wungo ti (azo ti ngoi) so aga kozoni na ala so E futi ala, atâa so ala hon na yâ (akete kete ye ti) ndo so ala (azo) alango dä? Biani, na yâ ni, a yeke wara afä (ti ngangu ti Allah) teti azo ti hingango ye.

وَكَمْ قَصَمْنَا مِنْ قَرْيَةٍ كَانَتْ ظَالِمَةً وَّاَنْشَأْنَا بَعْدَهَا قَوْمًا اٰخَرِيْنَ

wa kam qaṣamnā min qaryatin kānat ẓālimataw wa ansya'nā ba‘dahā qauman ākharīn(a).

Na azo oke (azo ti) akodoro so ayeke mbilimbili pepe E futi ala, na E leke mbeni ngoi nde na peko ti ala (tongana zo ti mungo place ti ala).

بَلْ مَتَّعْنَا هٰٓؤُلَاۤءِ وَاٰبَاۤءَهُمْ حَتّٰى طَالَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُۗ اَفَلَا يَرَوْنَ اَنَّا نَأْتِى الْاَرْضَ نَنْقُصُهَا مِنْ اَطْرَافِهَاۗ اَفَهُمُ الْغٰلِبُوْنَ

bal matta‘nā hā'ulā'i wa ābā'ahum ḥattā ṭāla ‘alaihimul-‘umur(u), afalā yarauna annā na'til-arḍa nanquṣuhā min aṭrāfihā, afahumul-gālibūn(a).

Ti tâ tënë ni, A mû na ala nga na akotara ti ala ngia (ti fini na yâ ti dunia) juska na ngoi so ala ngbâ na fini. Tongaso, ala ba pepe so E si na mbeni kodoro (so ayeke na gbe ti komandema ti azo so amä na bê pepe), na pekoni E sala si ndo ti lo akiri na peko ti londo na yanga ti kodoro ni? Ala yeke azo so asö benda?

فَكَاَيِّنْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَهْلَكْنٰهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلٰى عُرُوْشِهَاۖ وَبِئْرٍ مُّعَطَّلَةٍ وَّقَصْرٍ مَّشِيْدٍ

fa ka'ayyim min qaryatin ahlaknāhā wa hiya ẓālimatun fa hiya khāwiyatun ‘alā ‘urūsyihā, wa bi'rim mu‘aṭṭalatiw wa qaṣrim masyīd(in).

Tongaso, akodoro oke la E futi ni ndali ti so (wungo ti azo) ti ala ayeke na yâ ti mbeni dutingo so ayeke na lege ni pëpe, tongaso si ada ni atï na (wungo ti) akando ni azia na akota da ti gbia (so azo ayeke dä pëpe).

اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَتَكُوْنَ لَهُمْ قُلُوْبٌ يَّعْقِلُوْنَ بِهَآ اَوْ اٰذَانٌ يَّسْمَعُوْنَ بِهَاۚ فَاِنَّهَا لَا تَعْمَى الْاَبْصَارُ وَلٰكِنْ تَعْمَى الْقُلُوْبُ الَّتِيْ فِى الصُّدُوْرِ

afalam yasīrū fil-arḍi fa takūna lahum qulūbuy ya‘qilūna bihā au āżānuy yasma‘ūna bihā, fa innahā lā ta‘mal-abṣāru wa lākin ta‘mal-qulūbul-latī fiṣ-ṣudūr(i).

Tongaso, ala tambela lâ oko pëpe na ndo sese, si bê ti ala (araison) alingbi ti gbu nda ti ye, mê ti ala alingbi ti mä tënë? Ti tâ tënë ni, a yeke pëpe lê ti zo si ayeke bâ ndo pëpe, me ye so ayeke bâ ndo pëpe ayeke bê so ayeke na yâ ti kate ti zo.

وَكَاَيِّنْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَمْلَيْتُ لَهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ ثُمَّ اَخَذْتُهَاۚ وَاِلَيَّ الْمَصِيْرُ ࣖ

wa ka'ayyim min qaryatin amlaitu lahā wa hiya ẓālimatun ṡumma akhażtuhā, wa ilayyal-maṣīr(u).

Na akodoro oke la mbi zia na peko (futingo), ngbanga ti so azo ti yâ ni asara ye ti kirikiri, na pekoni mbi punir ala, na kiringo na (ye kue) na Mbi.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ وَّاِنْ كُنَّا لَمُبْتَلِيْنَ

inna fī żālika la'āyātiw wa in kunnā lamubtalīn(a).

Biani, na yâ ti (ye so asi) so, a yeke wara biani afä (ti kota ti Allah); na biani E sala pasi (na azo ti Noé).

ثُمَّ اَنْشَأْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ قَرْنًا اٰخَرِيْنَ ۚ

Ṡumma ansya'nā mim ba‘dihim qarnan ākharīn(a).

Na pekoni, na peko ti ala, E sara mbeni mara nde (‘Ad).

ثُمَّ اَنْشَأْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ قُرُوْنًا اٰخَرِيْنَ ۗ

Ṡumma ansya'nā mim ba‘dihim qurūnan ākharīn(a).

Na pekoni, na peko ti ala, E sara ambeni mara nde.

ثُمَّ اَرْسَلْنَا رُسُلَنَا تَتْرَاۗ كُلَّمَا جَاۤءَ اُمَّةً رَّسُوْلُهَا كَذَّبُوْهُ فَاَتْبَعْنَا بَعْضَهُمْ بَعْضًا وَّجَعَلْنٰهُمْ اَحَادِيْثَۚ فَبُعْدًا لِّقَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ

Ṡumma arsalnā rusulanā tatrā, kullamā jā'a ummatar rasūluhā każżabūhu fa atba‘nā ba‘ḍahum ba‘ḍaw wa ja‘alnāhum aḥādīṡ(a), fa bu‘dal liqaumil lā yu'minūn(a).

Na pekoni, E tokua atokua ti E na peko ti tele. Lakue tongana mbeni watokua aga na mbage ti mbeni mara, ala ke lo, tongaso E yeke zia ambeni na place ti ambeni (na futingo). Na E sala si ala ga aye ti salango na ambaï (teti azo). Tongaso, futingo ayeke duti ande ndali ti azo so amä na bê pëpe.

وَلَقَدْ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكُمْ اٰيٰتٍ مُّبَيِّنٰتٍ وَّمَثَلًا مِّنَ الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِيْنَ ࣖ

wa laqad anzalnā ilaikum āyātim mubayyinātiw wa maṡalam minal-lażīna khalau min qablikum wa mau‘iẓatal lil-muttaqīn(a).

Na biani, E tokua na mo aversê so amû nda ti atënë, nga na atapande so alondo na azo so aga kozoni na mo nga tongana mbeni ye ti manda teti azo so ayeke voro Nzapa.

فَقُلْنَا اذْهَبَآ اِلَى الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۗ فَدَمَّرْنٰهُمْ تَدْمِيْرًا ۗ

fa qulnażhabā ilal-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, fa dammarnāhum tadmīrā(n).

Na pekoni, E tene (na ala use kue) : “Ala use kue ala gue na mbage ti azo so ake afä ti E.” Na pekoni, E futi ala na ngangu ti e kue.

وَقَوْمَ نُوْحٍ لَّمَّا كَذَّبُوا الرُّسُلَ اَغْرَقْنٰهُمْ وَجَعَلْنٰهُمْ لِلنَّاسِ اٰيَةًۗ وَاَعْتَدْنَا لِلظّٰلِمِيْنَ عَذَابًا اَلِيْمًا ۚ

wa qauma nūḥil lammā każżabur-rusula agraqnāhum wa ja‘alnāhum lin-nāsi āyah(tan), wa a‘tadnā liẓ-ẓālimīna ‘ażāban alīmā(n).

Na (A futi) azo ti Noé na ngoi so ala tene mvene na awatokua. E mû ala na yâ ti ngu na E sara si (ambaï) ti ala aga mbeni ye ti manda ndali ti azo. Na E leke teti azo ti sioni mbeni punition so ayeke sala pasi mingi, .

وَعَادًا وَّثَمُوْدَا۟ وَاَصْحٰبَ الرَّسِّ وَقُرُوْنًاۢ بَيْنَ ذٰلِكَ كَثِيْرًا

wa ‘ādaw wa ṡamūda wa aṣḥābar-rassi wa qurūnam baina żālika kaṡīrā(n).

na (A futi) azo ti ‘Ad na Samud na azo ti Rass na gbâ ti azo (ahon) na popo ti (azo) so.

وَكُلًّا ضَرَبْنَا لَهُ الْاَمْثَالَۖ وَكُلًّا تَبَّرْنَا تَتْبِيْرًا

wa kullan ḍarabnā lahul-amṡāl(a), wa kullan tabbarnā tatbīrā(n).

Na E sala mbeni tapande ti ala oko oko kue na E futi ala oko oko kue ti si na futingo ti ala kue.

وَلَقَدْ اَتَوْا عَلَى الْقَرْيَةِ الَّتِيْٓ اُمْطِرَتْ مَطَرَ السَّوْءِۗ اَفَلَمْ يَكُوْنُوْا يَرَوْنَهَاۚ بَلْ كَانُوْا لَا يَرْجُوْنَ نُشُوْرًا

wa laqad atau ‘alal-qaryatil-latī umṭirat maṭaras-sau'(i), afalam yakūnū yaraunahā, bal kānū lā yarjūna nusyūrā(n).

Na biani, ala (azo ti vorongo nzapa mingi ti Mecque) ahon na yâ ti mbeni kodoro (Sodome) so (kozoni) sioni ngu-nzapa (ngu-nzapa ti tênë) apika na ndo ni. Ala bâ ni ape? Ti tâ tënë ni, ala ku biani lâ ti londongo ti akuâ pëpe.

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ اِبْرٰهِيْمَ ۘ

watlu ‘alaihim naba'a ibrāhīm(a).

Na diko na ala mbaï ti Abraham.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Biani, na yâ mara ti ye tongaso, a yeke wara afä (ti ngangu ti Allah), me mingi ti ala amä na bê pëpe.

كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوْحِ ِۨالْمُرْسَلِيْنَ ۚ

każżabat qaumu nūḥinil-mursalīn(a).

Azo ti Noé apusu abazengele ti ala.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Biani, na yâ ti mara ti azo tongaso, a yeke wara biani afä (ti ngangu ti Allah), me mingi ti ala amä na bê pëpe.

كَذَّبَتْ عَادُ ِۨالْمُرْسَلِيْنَ ۖ

każżabat ‘ādunil-mursalīn(a).

(Azo ti) ‘Ad a tene mvene na azo ti tokua.

فَكَذَّبُوْهُ فَاَهْلَكْنٰهُمْۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

fa każżabūhu fa ahlaknāhum, inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Tongaso ala ke ni (Hud), na pekoni E futi ala. Biani, na yâ mara ti ye tongaso, a yeke wara afä (ti ngangu ti Allah), me mingi ti ala amä na bê pëpe.

فَاَخَذَهُمُ الْعَذَابُۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

fa akhażahumul-‘ażāb(u), inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

na pekoni, a yeke punir ala. Biani, na yâ mara ti ye tongaso, a yeke wara afä (ti ngangu ti Allah), me mingi ti ala amä na bê pëpe.

كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوْطِ ِۨالْمُرْسَلِيْنَ ۖ

każżabat qaumu lūṭinil-mursalīn(a).

Azo ti Lot apusu abazengele ti lo, .

اِلَّا عَجُوْزًا فِى الْغٰبِرِيْنَ ۚ

illā ‘ajūzan fil-gābirīn(a).

gi mbeni mbakoro-wali (wali ti lo), so a zia lo na yâ ti groupe so angbâ.

ثُمَّ دَمَّرْنَا الْاٰخَرِيْنَ ۚ

Ṡumma dammarnal-ākharīn(a).

Na pekoni, A futi ambeni zo ni.

وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَّطَرًاۚ فَسَاۤءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِيْنَ

wa amṭarnā ‘alaihim maṭarā(n), fa sā'a maṭarul-munżarīn(a).

Na E tuku na ndo ti ala (na glason), tongaso tongana nyen ngu-nzapa apika na ndo ti azo so a gboto mê ti ala awe.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Biani, na yâ mara ti ye tongaso, a yeke wara afä (ti ngangu ti Allah), me mingi ti ala amä na bê pëpe.

كَذَّبَ اَصْحٰبُ لْـَٔيْكَةِ الْمُرْسَلِيْنَ ۖ

każżaba aṣḥābul-aikatil-mursalīn(a).

Azo ti gbata ti Aïkah amä na bê na abazengele;

فَكَذَّبُوْهُ فَاَخَذَهُمْ عَذَابُ يَوْمِ الظُّلَّةِ ۗاِنَّهٗ كَانَ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

fa każżabūhu fa akhażahum ‘ażābu yaumiẓ-ẓullah(ti), innahū kāna ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

Na pekoni ala ke ni (Shuaib), na pekoni punition atï na ndo ti ala na mbeni lango ti bingo. Biani, so ayeke punition na mbeni lango so ayeke sioni mingi.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Biani, na yâ ti mara ti azo tongaso, a yeke wara biani afä (ti ngangu ti Allah), me mingi ti ala amä na bê pëpe.

ذِكْرٰىۚ وَمَا كُنَّا ظٰلِمِيْنَ

Żikrā, wa mā kunnā ẓālimīn(a).

ti (duti) mbeni gbotongo mê. Na E yeke sala ye na lege ni pëpe.

وَجَحَدُوْا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَآ اَنْفُسُهُمْ ظُلْمًا وَّعُلُوًّاۗ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ ࣖ

wa jaḥadū bihā wastaiqanathā anfusuhum ẓulmaw wa ‘uluwwā(n), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

Na ala ke ni ndali ti so ala sara ye na lege ni pëpe nga ala sara ye na fandara, atâa so bê ti ala amä na bê na (tâ tënë ti) ni. Tongaso, bi bê na ye so ayeke si na azo so ayeke buba ye.

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًا اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ فَاِذَا هُمْ فَرِيْقٰنِ يَخْتَصِمُوْنَ

wa laqad arsalnā ilā ṡamūda akhāhum ṣāliḥan ani‘budullāha fa'iżā hum farīqāni yakhtaṣimūn(a).

Na biani, E tokua na (azo ti) Samud ita ti ala Saleh (so adekongo), “Ala voro Allah!” Me gi hio tongaso ala (ga) agroupe use so ayeke tiri bira.

فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ مَكْرِهِمْ اَنَّا دَمَّرْنٰهُمْ وَقَوْمَهُمْ اَجْمَعِيْنَ

fanẓur kaifa kāna ‘āqibatu makrihim annā dammarnāhum wa qaumahum ajma‘īn(a).

Tongaso, bâ ye ti peko ti handa ti ala, so E futi ala na azo ti ala kue.

فَتِلْكَ بُيُوْتُهُمْ خَاوِيَةً ۢبِمَا ظَلَمُوْاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

fatilka buyūtuhum khāwiyatam bimā ẓalamū, inna fī żālika la'āyatal liqaumiy ya‘lamūn(a).

Tongaso, a yeke ada ti ala la akungbi ndali ti so ala yeke sara ye na ngangu na azo. Biani, na lege so, a yeke biani na afä (ti ngangu ti Allah) teti azo so ahinga ye.

وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَّطَرًاۚ فَسَاۤءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِيْنَ ࣖ

wa amṭarnā ‘alaihim maṭarā(n), fasā'a maṭarul-munżarīn(a).

Na E tuku na ndo ti ala ngu-nzapa (atênë), tongaso ngu-nzapa (so atï) na ndo ti azo so a mû na ala gbotongo mê (me ala mä ndo pëpe) ayeke sioni mingi.

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِيْنَ

qul sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mujrimīn(a).

So (Mohammed), “Tambela na ndo ti sese, na pekoni mo ba ye so ayeke si na awasiokpari.

نَتْلُوْا عَلَيْكَ مِنْ نَّبَاِ مُوْسٰى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

natlū ‘alaika min naba'i mūsā wa fir‘auna bil-ḥaqqi liqaumiy yu'minūn(a).

A diko na mo mbeni mbage ti mbaï ti Moïse na Pharaon na tâ tënë ndali ti azo so amä na bê.

فَاَخَذْنٰهُ وَجُنُوْدَهٗ فَنَبَذْنٰهُمْ فِى الْيَمِّ ۚفَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ

fa'akhażnāhu wa junūdahū fanabażnāhum fil-yamm(i), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatuẓ-ẓālimīn(a).

Tongaso, E sara pasi na lo (Pharaon) nga na aturugu ti lo, na pekoni E bi ala na yâ ti ngu-ingo. Tongaso, dengi mê ti mo na nda ti azo so ayeke sara ye na lege ni pëpe.

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ مِنْۢ بَعْدِ مَآ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ الْاُوْلٰى بَصَاۤىِٕرَ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba mim ba‘di mā ahlaknal-qurūnal ūlā baṣā'ira lin-nāsi wa hudaw wa raḥmatal la‘allahum yatażakkarūn(a).

Na biani, E mu na Moïse Buku (Torah) na peko ti so E futi azo ti kozoni, ti duti mbeni lampe teti azo na fango lege na be-nzoni, si ala lingbi ti manda ye.

۞ وَلَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ ۗ

wa laqad waṣṣalnā lahumul-qaula la‘allahum yatażakkarūn(a).

Na biani, E fa tene so (Coran) na ala si ala lingbi ti dabe ti ala na ni lakue.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ ۢ بَطِرَتْ مَعِيْشَتَهَا ۚفَتِلْكَ مَسٰكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِّنْۢ بَعْدِهِمْ اِلَّا قَلِيْلًاۗ وَكُنَّا نَحْنُ الْوٰرِثِيْنَ

wa kam ahlaknā min qaryatim baṭirat ma‘īsyatahā, fatilka masākinuhum lam tuskam mim ba‘dihim illā qalīlā(n), wa kunnā naḥnul-wāriṡīn(a).

Na wungo ti (azo ti) akodoro so asala ngia na yâ fini so E futi ni, na pekoni so ayeke ndo ti lango ti ala so azo ayeke lango dä pëpe (encore) na peko ti ala, gi mbeni kete mbage ni. Na E yeke azo ti héritier ni.”

قَالَ اِنَّمَآ اُوْتِيْتُهٗ عَلٰى عِلْمٍ عِنْدِيْۗ اَوَلَمْ يَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ قَدْ اَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهٖ مِنَ الْقُرُوْنِ مَنْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَّاَكْثَرُ جَمْعًا ۗوَلَا يُسْـَٔلُ عَنْ ذُنُوْبِهِمُ الْمُجْرِمُوْنَ

qāla innamā ūtītuhū ‘alā ‘ilmin ‘indī, awalam ya‘lam annallāha qad ahlaka min qablihī minal-qurūni man huwa asyaddu minhu quwwataw wa akṡaru jam‘ā(n), wa lā yus'alu ‘an żunūbihimul-mujrimūn(a).

Lo (Karun) atene: “Biani, a mû na mbi (mosoro so), gi ndali ti hingango ye so mbi yeke na ni.” Lo hinga pepe so Allah afuti kozoni azo so ayeke na ngangu ahon lo, na lo bungbi mosoro mingi? Na awasiokpari so ayeke pëpe na bezoin ti tene a hunda tënë na ala na ndo ti asiokpari ti ala.

فَخَسَفْنَا بِهٖ وَبِدَارِهِ الْاَرْضَ ۗفَمَا كَانَ لَهٗ مِنْ فِئَةٍ يَّنْصُرُوْنَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖوَمَا كَانَ مِنَ الْمُنْتَصِرِيْنَ

fakhasafnā bihī wa bidārihil-arḍ(a), famā kāna lahū min fi'atiy yanṣurūnahū min dūnillāh(i), wa mā kāna minal-muntaṣirīn(a).

Tongaso, E lu lo (Karun) na da ti lo na yâ ti sese. Tongaso, teti lo mbeni bungbi ti mungo maboko na lo ayeke dä pëpe nde na Allah, na lo yeke pëpe mbeni oko ti azo so alingbi ti bata tele ti lo.

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا نُوْحًا اِلٰى قَوْمِهٖ فَلَبِثَ فِيْهِمْ اَلْفَ سَنَةٍ اِلَّا خَمْسِيْنَ عَامًا ۗفَاَخَذَهُمُ الطُّوْفَانُ وَهُمْ ظٰلِمُوْنَ

wa laqad arsalnā nūḥan ilā qaumihī falabiṡa fīhim alfa sanatin illā khamsīna ‘āmā(n), fa'akhażahumuṭ-ṭūfānu wa hum ẓālimūn(a).

Na biani, E tokua Noé na azo ti lo, tongaso lo duti na ala teti ngu saki oko wala ngu bale-oku na gbe ni. Na pekoni, kota ngu apika ala, na ngoi so ala yeke azo so ayeke sara ye na lege ni pëpe.

فَاَنْجَيْنٰهُ وَاَصْحٰبَ السَّفِيْنَةِ وَجَعَلْنٰهَآ اٰيَةً لِّلْعٰلَمِيْنَ

fa'anjaināhu wa aṣḥābas-safīnati wa ja‘alnāhā āyatal lil-‘ālamīn(a).

Tongaso, E sö Noé na azo so ayeke na yâ ti bateau ni, na E sara si (ye so asi) aga mbeni ye ti manda ndali ti azo kue.

وَاِنْ تُكَذِّبُوْا فَقَدْ كَذَّبَ اُمَمٌ مِّنْ قَبْلِكُمْ ۗوَمَا عَلَى الرَّسُوْلِ اِلَّا الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ

wa in tukażżibū faqad każżaba umamum min qablikum, wa mā ‘alar-rasūli illal-balāgul-mubīn(u).

Na tongana ala (a-infidèle) ala tene mvene, ka biani, azo so ayeke kozoni na ala nga atene mvene (azo so atokua ala). Na kusala ti bazengele ni ayeke gi ti fa (lege ti vorongo ti Nzapa) polele."

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ بَدَاَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللّٰهُ يُنْشِئُ النَّشْاَةَ الْاٰخِرَةَ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ۚ

qul sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa bada'al-khalqa ṡummallāhu yunsyi'un-nasy'atal-ākhirah(ta), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

So: "Tambela na ndo ti sese, na pekoni ba tongana nyen (Allah) ato nda ti leke (a créature), na pekoni Allah aga na ndangba ye so asi. Biani, Allah ayeke Lo ti Ngangu Ahon Kue na ndo ti aye kue."

فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهٖٓ اِلَّآ اَنْ قَالُوا اقْتُلُوْهُ اَوْ حَرِّقُوْهُ فَاَنْجٰىهُ اللّٰهُ مِنَ النَّارِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

famā kāna jawāba qaumihī illā an qaluqtulūhu au ḥarriqūhu fa anjāhullāhu minan-nār(i), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Tongaso, kiringo tënë ti azo ti lo (Ibrahim) ayeke dä pëpe, gi ti tene: “Fâ lo wala zö lo”, na pekoni Allah asö lo na wâ. Biani, na yâ ti ye so, a yeke wara biani afä (ti kota ti Allah) teti azo so amä na bê.

وَلُوْطًا اِذْ قَالَ لِقَوْمِهٖٓ اِنَّكُمْ لَتَأْتُوْنَ الْفَاحِشَةَ ۖمَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ اَحَدٍ مِّنَ الْعٰلَمِيْنَ

wa lūṭan iż qāla liqaumihī innakum lata'tūnal-fāḥisyata mā sabaqakum bihā min aḥadim minal-‘ālamīn(a).

Na (dabe ti mo) na ngoi so Lut atene na azo ti lo, lo tene: “I sara biani mbeni ye ti sioni mingi (bungbingo koli na koli wala wali na wali) so mbeni zo ti azo so aga kozo na i asara ni lâ oko pëpe.”

اِنَّا مُنْزِلُوْنَ عَلٰٓى اَهْلِ هٰذِهِ الْقَرْيَةِ رِجْزًا مِّنَ السَّمَاۤءِ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ

innā munzilūna ‘alā ahli hāżihil-qaryati rijzam minas-samā'i bimā kānū yafsuqūn(a).

Biani, fade E yeke tokua punition na yayu na ndo azo ti gbata so ngbanga ti so ala sala ye ti sioni.

وَلَقَدْ تَّرَكْنَا مِنْهَآ اٰيَةً ۢ بَيِّنَةً لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ

wa laqad taraknā minhā āyatam bayyinatal liqaumiy ya‘qilūn(a).

Na biani, ti ye so E zia mbeni fä so ayeke polele teti azo so ahinga ye.

وَاِلٰى مَدْيَنَ اَخَاهُمْ شُعَيْبًاۙ فَقَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَارْجُوا الْيَوْمَ الْاٰخِرَ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ ۖ

wa ilā madyana akhāhum syu‘aibā(n), faqāla yā qaumi‘budullāha warjul-yaumal-ākhira wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).

Na azo ti Madyan, (E tokua) ita ti ala Shuaib, lo tene: "O azo ti mbi! Voro Allah, beku ti (futa ti) lango ti nda ni, na ala tambela kirikiri na ndo ti sese pepe ti sala ye ti sioni."

فَكَذَّبُوْهُ فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دَارِهِمْ جٰثِمِيْنَ ۙ

fa każżabūhu fa'akhażathumur-rajfatu fa'aṣbaḥū fī dārihim jāṡimīn(a).

Ala ke ni (Shuaib), tongaso mbeni kota yengingo ti sese apika ala, na pekoni a yeke wara akuâ so alango na ando so ala yeke lango dä.

وَعَادًا وَّثَمُوْدَا۟ وَقَدْ تَّبَيَّنَ لَكُمْ مِّنْ مَّسٰكِنِهِمْۗ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيْلِ وَكَانُوْا مُسْتَبْصِرِيْنَ ۙ

wa ‘ādaw wa ṡamūda wa qat tabayyana lakum mim masākinihim, wa zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum faṣaddahum ‘anis-sabīli wa kānū mustabṣirīn(a).

Nga (dabe ti mo) na azo ti ‘Ad na Samud, (futingo ti ala) asigigi biani polele na mo na lege ti (abungu ti) ada ti ala. Satan asara si (asioni) kusala ti ala aga pendere na lê ti ala, na lege so lo kanga lege na ala ti hon na lege ti (Allah), na ngoi so ala yeke azo so ayeke bâ ndo nzoni, .

فَكُلًّا اَخَذْنَا بِذَنْۢبِهٖۙ فَمِنْهُمْ مَّنْ اَرْسَلْنَا عَلَيْهِ حَاصِبًا ۚوَمِنْهُمْ مَّنْ اَخَذَتْهُ الصَّيْحَةُ ۚوَمِنْهُمْ مَّنْ خَسَفْنَا بِهِ الْاَرْضَۚ وَمِنْهُمْ مَّنْ اَغْرَقْنَاۚ وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

fakullan akhażnā biżambih(ī), faminhum man arsalnā ‘alaihi ḥāṣibā(n), wa minhum man akhażathuṣ-ṣaiḥah(tu), wa minhum man khasafnā bihil-arḍ(a), wa minhum man agraqnā, wa mā kānallāhu liyaẓlimahum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Tongaso, E punir ala oko oko kue ndali ti asiokpari ti ala, E bi ambeni na ndo ti ala mbeni ngu-nzapa ti akete tênë, ambeni kota toto ti ngu-nzapa apika ambeni, E yôro ambeni na yâ ti sese, na E yôro ambeni na yâ ti ngu. Allah aye ti sara sioni na ala oko pepe, me ala yeke azo so asara sioni na ala wani.

اَوَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ كَانُوْٓا اَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَّاَثَارُوا الْاَرْضَ وَعَمَرُوْهَآ اَكْثَرَ مِمَّا عَمَرُوْهَا وَجَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۗ فَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَۗ

awalam yasīrū fil-arḍi fayanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, kānū asyadda minhum quwwataw wa aṡārul-arḍa wa ‘amarūhā akṡara mimmā ‘amarūhā wa jā'athum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānallāhu liyaẓlimahum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Na ala tambela na ndo sese pëpe ti bâ ye so asi na azo so aga kozoni na ala (so ake bazengele ni)? Azo so ayeke na ngangu ahon ala (ala wani) na ala fâ yaka (sese) na ala sara si a ga nzoni ahon ti so ala wara. Na atokua ti ala aga na ala na aye so afa polele so ye ni asi. Tongaso, Allah asara ye ti kirikiri na ala pëpe, me ala yeke azo so asara ye ti kirikiri na ala wani.

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلُۗ كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّشْرِكِيْنَ

qul sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qabl(u), kāna akṡaruhum musyrikīn(a).

So (Muhammad), "Voyagé na ndo ti sese na mo ba tongana nyen la nda ti azo ti giriri ayeke lani. Mingi ti ala ayeke azo so abungbi na (Allah)."

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ رُسُلًا اِلٰى قَوْمِهِمْ فَجَاۤءُوْهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَانْتَقَمْنَا مِنَ الَّذِيْنَ اَجْرَمُوْاۗ وَكَانَ حَقًّاۖ عَلَيْنَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa laqad arsalnā min qablika rusulan ilā qaumihim fajā'ūhum bil-bayyināti fantaqamnā minal-lażīna ajramū, wa kāna ḥaqqan ‘alainā naṣrul-mu'minīn(a).

Na biani, E tokua kozoni na mo (Mohammed) ambeni zo ti tokua na azo ti lo, ala ga na lo na asango (so alingbi), na pekoni E kiri sioni teti awasiokpari. Na a yeke droit ti E ti mû maboko na azo so amä na bê.

اَوَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنَ الْقُرُوْنِ يَمْشُوْنَ فِيْ مَسٰكِنِهِمْ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍۗ اَفَلَا يَسْمَعُوْنَ

awalam yahdi lahum kam ahlaknā min qablihim minal-qurūni yamsyūna fī masākinihim, inna fī żālika la'āyāt(in), afalā yasma‘ūn(a).

Na a yeke mbeni fä teti ala pëpe, so E futi azo mingi kozoni na ala, na ngoi so ala mveni ayeke tambela na ndo so ala yeke lango dä. Biani, na yâ ti ye so, a yeke wara afä (ti ngangu ti Allah). Ala yeke mä (ala yeke bi bê) pëpe?

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ اٰذَوْا مُوْسٰى فَبَرَّاَهُ اللّٰهُ مِمَّا قَالُوْا ۗوَكَانَ عِنْدَ اللّٰهِ وَجِيْهًا ۗ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā takūnū kal-lażīna āżau mūsā fa barra'ahullāhu mimmā qālū, wa kāna ‘indallāhi wajīhā(n).

O ala so amä na bê! Mo sara ye pëpe tongana azo so asara sioni na Moïse, tongaso si Allah azi lo na yâ ti atënë ti mvene so ala bi na li ti lo. Na lo yeke zo so ayeke na kota ndo na gbele Allah.

فَقَالُوْا رَبَّنَا بٰعِدْ بَيْنَ اَسْفَارِنَا وَظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَجَعَلْنٰهُمْ اَحَادِيْثَ وَمَزَّقْنٰهُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُوْرٍ

fa qālū rabbanā bā‘id baina asfārinā wa ẓalamū anfusahum fa ja‘alnāhum aḥādīṡa wa mazzaqnāhum kulla mumazzaq(in), inna fī żālika la'āyātil likulli ṣabbārin syakūr(in).

Tongaso, ala tene: “Seigneur ti e, sara si tambela ti e ague yongoro,” na (so ti tene ala) sara sioni na ala wani; Tongaso, E sara si ala ga mbeni tënë ti lisoro na E futi ala na sese. Biani, na lege so, a yeke biani na afä (ti ngangu ti Allah) teti zo kue so ayeke kanga bê na so ayeke kiri singila.

وَكَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۙ وَمَا بَلَغُوْا مِعْشَارَ مَآ اٰتَيْنٰهُمْ فَكَذَّبُوْا رُسُلِيْۗ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيْرِ ࣖ

wa każżabal-lażīna min qablihim, wa mā balagū mi‘syāra mā ātaināhum fakażżabū rusulī, fakaifa kāna nakīr(i).

Na azo so aga kozoni na ala asala mvene (abazengele) na ngoi so azo (a-infidèle ti Mecque) ade ti wara pepe mbeni dixième ti ye so E mu na azo so aga kozoni na ala me ala tene mvene na abazengele ti Mbi. Tongaso (bâ) tongana nyen la ye ti peko ti ngonzo ti Mbi ayeke sioni mingi.

ثُمَّ اَخَذْتُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَكَيْفَ كَانَ نَكِيْرِ ࣖ

Ṡumma akhażtul-lażīna kafarū fakaifa kāna nakīr(i).

Na pekoni, mbi yeke punir azo so amä na bê pëpe, na pekoni (bâ) ye ti peko ti ngonzo ti mbi.

ۨاسْتِكْبَارًا فِى الْاَرْضِ وَمَكْرَ السَّيِّئِۗ وَلَا يَحِيْقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ اِلَّا بِاَهْلِهٖ ۗفَهَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّا سُنَّتَ الْاَوَّلِيْنَۚ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللّٰهِ تَبْدِيْلًا ەۚ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللّٰهِ تَحْوِيْلًا

istikbāran fil-arḍi wa makras-sayyi'(i), wa lā yaḥīqul-makrus-sayyi'u illā bi'ahlih(ī), fahal yanẓurūna illā sunnatal-awwalīn(a), falan tajida lisunnatillāhi tabdīlā(n), wa lan tajida lisunnatillāhi taḥwīlā(n).

ndali ti fandara ti ala na ndö ti sese nga na sioni ye so ala leke ti sara. Sioni lekengo ye ayeke sara gi ngangu na ndo ti azo so aleke ni. Ala yeke ku gi yanga ti azo so aga kozo na ala. Tongaso, mo yeke wara mbeni gbiango ye pepe teti Allah, wala mo yeke wara pepe mbeni ye so ague nde na ndia ti Allah.

اَوَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَكَانُوْٓا اَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً ۗوَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُعْجِزَهٗ مِنْ شَيْءٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَلَا فِى الْاَرْضِۗ اِنَّهٗ كَانَ عَلِيْمًا قَدِيْرًا

awalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim wa kānū asyadda minhum quwwah(tan), wa mā kānallāhu liyu‘jizahū min syai'in fis-samāwāti wa lā fil-arḍ(i), innahū kāna ‘alīman qadīrā(n).

Na ala tambela na ndo sese pepe ti ba ye so ayeke si ande na azo so aga kozoni na ala (so ake Watokua ni), na ngoi so ala yeke na ngangu mingi ahon ala? Na mbeni ye alingbi ti woko Allah na yayu wala na sese pepe. Biani, Lo hinga ye kue, lo yeke na ngangu kue.

وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلًا اَصْحٰبَ الْقَرْيَةِۘ اِذْ جَاۤءَهَا الْمُرْسَلُوْنَۚ

waḍrib lahum maṡalan aṣḥābal-qaryah(ti), iż jā'ahal-mursalūn(a).

Mo sara mbeni tapande ndali ti ala, so ti tene azo ti mbeni kodro, tongana azo ti tokua aga na ala;

اَلَمْ يَرَوْا كَمْ اَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِّنَ الْقُرُوْنِ اَنَّهُمْ اِلَيْهِمْ لَا يَرْجِعُوْنَ

alam yarau kam ahlaknā qablahum minal-qurūni annahum ilaihim lā yarji‘ūn(a).

Ala hinga pëpe wungo ti azo so E futi ala kozoni na ala? Na popo ti azo so (so E futi ala) mbeni oko akiri na ala pëpe.

فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِيْنَۙ

fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-munżarīn(a).

Tongaso, ala dengi mê ti ala na nda ti azo so a gboto mê ti ala, .

وَاِنَّكُمْ لَتَمُرُّوْنَ عَلَيْهِمْ مُّصْبِحِيْنَۙ

wa innakum latamurrūna ‘alaihim muṣbiḥīn(a).

Na biani, mo (azo ti Mecque) mo yeke hon biani na yâ ti (angbele ye) ti ala na ndapre, .

وَبِالَّيْلِۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ

wa bil-lail(i), afalā ta‘qilūn(a).

nga na bï. Tongaso, ngbanga ti nyen mo mä yâ ni pëpe?

كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنْ قَرْنٍ فَنَادَوْا وَّلَاتَ حِيْنَ مَنَاصٍ

kam ahlaknā min qablihim min qarnin fanādaw wa lāta ḥīna manāṣ(in).

Azo oke kozoni na ala E futi ala, na pekoni ala hunda mungo maboko atâa so (na ngoi ni kâ) ayeke ngoi ti kpe pëpe.

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّعَادٌ وَّفِرْعَوْنُ ذُو الْاَوْتَادِۙ

każżabat qablahum qaumu nūḥiw wa ‘āduw wa fir‘aunu żul-autād(i).

Kozoni na ala, azo ti Noé, ‘Ad na Pharaon, so ayeke na gbâ ti aturugu, ake nga (abazengele ni), .

وَثَمُوْدُ وَقَوْمُ لُوْطٍ وَّاَصْحٰبُ لْـَٔيْكَةِ ۗ اُولٰۤىِٕكَ الْاَحْزَابُ

wa ṡamūdu wa qaumu lūṭiw wa aṣḥābul-aikah(ti), ulā'ikal-aḥzāb(u).

na (tongaso nga) Samud, azo ti Lut na azo ti Aikah. A yeke agroupe so abungbi oko (ti tiri na abazengele).

هٰذَا ذِكْرٌ ۗوَاِنَّ لِلْمُتَّقِيْنَ لَحُسْنَ مَاٰبٍۙ

hāżā żikr(un), wa inna lil-muttaqīna laḥusna ma'āb(in).

So ayeke mbeni gonda (teti ala). Na biani, teti azo so ayeke voro Nzapa (a mû na ala) nzoni ndo ti kiri dä, .

كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَاَتٰىهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُوْنَ

każżabal-lażīna min qablihim fa'atāhumul-‘ażābu mi ḥaiṡu lā yasy‘urūn(a).

Azo so kozoni na ala ake (awatokua), na pekoni punition aga na ndo ti ala na mbeni mbage so ala ku tere ti ala na ni pëpe.

فَاَذَاقَهُمُ اللّٰهُ الْخِزْيَ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۚوَلَعَذَابُ الْاٰخِرَةِ اَكْبَرُ ۘ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ

fa ażāqahumullāhul-khizya fil-ḥayātid-dun-yā, wa la‘ażābul-ākhirati akbar(u), lau kānū ya‘lamūn(a).

Tongaso, Allah azia na ndo ti ala kamene ti fini ti dunia so. Na biani, punition na peko ti kuâ ayeke kota mingi, tongana (gi) ala hinga.

قَدْ قَالَهَا الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَمَآ اَغْنٰى عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

qad qālahal-lażīna min qablihim famā agnā ‘anhum mā kānū yaksibūn(a).

Biani, azo so kozo na ala atene tënë so, ye so ala yeke sara ândö ayeke sara nzoni na ala mbeni pëpe.

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّالْاَحْزَابُ مِنْۢ بَعْدِهِمْ ۖوَهَمَّتْ كُلُّ اُمَّةٍۢ بِرَسُوْلِهِمْ لِيَأْخُذُوْهُ وَجَادَلُوْا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوْا بِهِ الْحَقَّ فَاَخَذْتُهُمْ ۗفَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ

każżabat qablahum qaumu nūḥiw wal-aḥzābu mim ba‘dihim, wa hammat kullu ummatim birasūlihim liya'khużūhu wa jādalū bil-bāṭili liyudḥiḍū bihil-ḥaqqa fa'akhażtuhum, fa kaifa kāna ‘iqāb(i).

Kozoni na ala, azo ti Noé na agroupe so abungbi oko na peko ti ala atene mvene (bazengele ni) na abungbi oko oko kue aleke (handango zo) na bazengele ti ala ti gbu lo na ala sala tënë na mvene (araison) ti futi tâ tënë; tongaso mbi gbu ala na ngbâa (na punition). Tongaso, punition ti Mbi ayeke duti ande tongana nyen (ti vundu)?

۞ اَوَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ كَانُوْا مِنْ قَبْلِهِمْ ۗ كَانُوْا هُمْ اَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَّاٰثَارًا فِى الْاَرْضِ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْ ۗوَمَا كَانَ لَهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ وَّاقٍ

awalam yasīrū fil-arḍi fayanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna kānū min qablihim, kānū hum asyaddu minhum quwwataw wa āṡāran fil-arḍi fa'akhażahumullāhu biżunūbihim, wa mā kāna lahum minallāhi miw wāq(in).

Na ala tambela na ndo sese pëpe, na pekoni ala bâ ye so asi na azo so ayeke kozoni na ala? Azo so ayeke na ngangu mingi ahon ala na ala yeke na (ahon) héritier (civilisation) na ndo ti sese, me Allah a punir ala ndali ti asiokpari ti ala. Na mbeni ye ti bata ala na (punition ti) Allah ayeke duti dä pepe.

وَقَالَ الَّذِيْٓ اٰمَنَ يٰقَوْمِ اِنِّيْٓ اَخَافُ عَلَيْكُمْ مِّثْلَ يَوْمِ الْاَحْزَابِۙ

wa qālal-lażī āmana yā qaumi innī akhāfu ‘alaikum miṡla yaumil-aḥzāb(i).

Na wamabe ni atene: "O azo ti mbi! Biani, mbi sara mbeto so (mbeni ye ti ngangu) ayeke si na ala (mbeni ye ti ngangu) tongana lango ti futingo ti abungbi ti azo so abungbi oko, .

مِثْلَ دَأْبِ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ وَالَّذِيْنَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ ۗوَمَا اللّٰهُ يُرِيْدُ ظُلْمًا لِّلْعِبَادِ

miṡla da'bi qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūda wal-lażīna mim ba‘dihim, wa mallāhu yurīdu ẓulmal lil-‘ibād(i).

(so ti tene) tongana ti so a yeke sara ka na azo ti Noé, ‘Ad, Samud na azo so aga na peko ti ala. Me, Allah aye pëpe ti tene a sara ye ti kirikiri na awakua ti Lo."

اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۗ كَانُوْٓا اَكْثَرَ مِنْهُمْ وَاَشَدَّ قُوَّةً وَّاٰثَارًا فِى الْاَرْضِ فَمَآ اَغْنٰى عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, kānū akṡara minhum wa asyadda quwwataw wa āṡāran fil-arḍi famā agnā ‘anhum mā kānū yaksibūn(a).

Tongaso, ala tambela na ndo ti sese si na pekoni ala bâ ye so asi na azo so ayeke kozo na ala pëpe? Ala yeke mingi mingi na ala yeke na ngangu mingi nga (ahon) angbele ye ti salango ye ti ala na ndo sese, tongaso ye so ala tara alingbi ti mû maboko na ala pëpe.

فَاِنْ اَعْرَضُوْا فَقُلْ اَنْذَرْتُكُمْ صٰعِقَةً مِّثْلَ صٰعِقَةِ عَادٍ وَّثَمُوْدَ ۗ

fa in a‘raḍū faqul anżartukum ṣā‘iqatam miṡla ṣā‘iqati ‘ādiw wa ṡamūd(a).

Tongana ala kiri na peko, ala tene: “Mbi gboto mê ti mo na ndo ti mbeni wâ ti wâ (ye ti ngangu) tongana wâ ti wâ so apika azo ti Ad na azo ti Samud.”

فَاَهْلَكْنَآ اَشَدَّ مِنْهُمْ بَطْشًا وَّمَضٰى مَثَلُ الْاَوَّلِيْنَ

fa ahlaknā asyadda minhum baṭsyaw wa maḍā maṡalul-awwalīn(a).

Tongaso, A futi azo so ayeke na ngangu mingi na popo ti ala na tapande ti azo ti kozoni ahon awe.

فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ ࣖ

fantaqamnā minhum fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Na pekoni, E futi ala, tongaso bâ ye so ayeke si na azo so ake (tâ tënë).

فَجَعَلْنٰهُمْ سَلَفًا وَّمَثَلًا لِّلْاٰخِرِيْنَ ࣖ

fa ja‘alnāhum salafaw wa maṡalal lil-ākhirīn(a).

Tongaso, E sara si ala ga akozo (azo) nga mbeni ye ti manda ndali ti azo so ayeke ga na pekoni.

اَهُمْ خَيْرٌ اَمْ قَوْمُ تُبَّعٍۙ وَّالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ اَهْلَكْنٰهُمْ اِنَّهُمْ كَانُوْا مُجْرِمِيْنَ

ahum khairun am qaumu tubba‘(in), wal-lażīna min qablihim, ahlaknāhum innahum kānū mujrimīn(a).

Ala (azo ti vorongo nzapa mingi) ayeke nzoni wala aTubba’, na azo so aga kozoni na ala so E futi ala ngbanga ti so ala yeke biani awasiokpari.

وَلَقَدْ اَهْلَكْنَا مَا حَوْلَكُمْ مِّنَ الْقُرٰى وَصَرَّفْنَا الْاٰيٰتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa laqad ahlaknā mā ḥaulakum minal-qurā wa ṣarrafnal-āyāti la‘allahum yarji‘ūn(a).

Na biani, E futi akodoro so ayeke na tele ti mo na E fa nga fani mingi afä (ti kota ti E), si ala kiri (ala gbian bê ti ala).

۞ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۗ دَمَّرَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ ۖوَلِلْكٰفِرِيْنَ اَمْثَالُهَا

afalam yasīrū fil-arḍi fayanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, dammarallāhu ‘alaihim, wa lil-kāfirīna amṡāluhā.

Tongaso, ala voyagé lâ oko pëpe na ndo ti sese tongaso si ala lingbi ti bâ ye so ayeke si ande na azo so ayeke kozo na ala? Allah a futi ala, na azo ti kaïngo kobela ayeke wara ande oko (destin).

وَكَاَيِّنْ مِّنْ قَرْيَةٍ هِيَ اَشَدُّ قُوَّةً مِّنْ قَرْيَتِكَ الَّتِيْٓ اَخْرَجَتْكَۚ اَهْلَكْنٰهُمْ فَلَا نَاصِرَ لَهُمْ

wa ka'ayyim min qaryatin hiya asyaddu quwwatam min qaryatikal-latī akhrajatk(a), ahlaknāhum falā nāṣira lahum.

Na akodoro oke (azo) ayeke na ngangu ahon (azo ti) kodoro ti mo (Mohammed) so atomba mo. A futi ala kue; tongaso mbeni zo ti mû maboko na ala ayeke dä pëpe.

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّاَصْحٰبُ الرَّسِّ وَثَمُوْدُ

każżabat qablahum qaumu nūḥiw wa aṣḥābur-rassi wa ṡamūd(u).

Kozoni na ala, azo ti Noé, azo ti Rass na Samud ake (abazengele), .

وَعَادٌ وَّفِرْعَوْنُ وَاِخْوَانُ لُوْطٍۙ

wa ‘āduw wa fir‘aunu wa ikhwānu lūṭ(in).

na (legeoko nga) azo ti Ad, azo ti Pharaon na azo ti Lut, .

وَّاَصْحٰبُ الْاَيْكَةِ وَقَوْمُ تُبَّعٍۗ كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيْدِ

wa aṣḥābul-aikati wa qaumu tubba‘(in), kullun każżabar-rusula faḥaqqa wa‘īd(i).

na (nga) azo ti Aikah na azo ti Tubba’. Ala kue a tene mvene na abazengele, tongaso menace ti Mbi (na ala) andu ala.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِّنْ قَرْنٍ هُمْ اَشَدُّ مِنْهُمْ بَطْشًا فَنَقَّبُوْا فِى الْبِلَادِۗ هَلْ مِنْ مَّحِيْصٍ

wa kam ahlaknā qablahum min qarnin hum asyaddu minhum baṭsyan fanaqqabū fil-bilād(i), hal mim maḥīṣ(in).

Na azo oke la E futi ala kozoni na ala, (atâa so) ala yeke na ngangu mingi ahon azo so (azo ti peko). Ala gue na yâ ti akodoro mingi. Mbeni lege ti kpe (na futingo teti ala) ayeke dä?

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَذِكْرٰى لِمَنْ كَانَ لَهٗ قَلْبٌ اَوْ اَلْقَى السَّمْعَ وَهُوَ شَهِيْدٌ

inna fī żālika lażikrā liman kāna lahū qalbun au alqas-sam‘a wa huwa syahīd(un).

Biani, na yâ ti ye so a lingbi mbeni gbotongo mê aduti dä teti azo so ayeke na bê wala so ayeke sala kusala na mê ti ala, na ngoi so ala yeke sala tënë ti témoin ni.

وَتَرَكْنَا فِيْهَآ اٰيَةً لِّلَّذِيْنَ يَخَافُوْنَ الْعَذَابَ الْاَلِيْمَۗ

wa taraknā fīhā āyatal lil-lażīna yakhāfūnal-‘ażābal-alīm(a).

Na E zia na yâ ni (sese so) mbeni fä teti azo so asala mbito ti mbeni punition ti vundu.

وَاَنَّهٗٓ اَهْلَكَ عَادًا ۨالْاُوْلٰىۙ

wa annahū ahlaka ‘ādanil-ūlā.

na biani, a yeke Lo si afuti azo ti ‘Ad giriri, .

وَثَمُوْدَا۟ فَمَآ اَبْقٰىۙ

wa ṡamūda famā abqā.

na azo ti Samud, Lo zia mbeni oko pëpe (na fini), .

وَقَوْمَ نُوْحٍ مِّنْ قَبْلُۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا هُمْ اَظْلَمَ وَاَطْغٰىۗ

wa qauma nūḥim min qabl(u), innahum kānū hum aẓlama wa aṭgā.

na (nga) azo ti Noé kozoni na ni. Biani, ala yeke azo so ayeke sara ye na lege ni pëpe nga so ayeke ke yanga mingi.

وَالْمُؤْتَفِكَةَ اَهْوٰىۙ

wal-mu'tafikata ahwā.

Na kota pupu ni afuti (sese ti azo ti mara ti Lut), .

فَغَشّٰىهَا مَا غَشّٰىۚ

fa gasysyāhā mā gasysyā.

na pekoni, lo bungbi sese ni (tongana punition) na (akete ye) so atï na ndo ni.

وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ مِّنَ الْاَنْۢبَاۤءِ مَا فِيْهِ مُزْدَجَرٌۙ

wa laqad jā'ahum minal-ambā'i mā fīhi muzdajar(un).

Na biani, ambaï mingi asi na ala so na yâ ni a yeke wara atënë ti mbito (ti tene ala mä na bê pëpe), .

حِكْمَةٌ ۢ بَالِغَةٌ فَمَا تُغْنِ النُّذُرُۙ

Ḥikmatum bāligatun famā tugnin-nużur(u).

(so ti tene) mbeni ndara so alingbi kue, me agbotongo mê ni ayeke senge senge (teti ala), .

وَلَقَدْ تَّرَكْنٰهَآ اٰيَةً فَهَلْ مِنْ مُّدَّكِرٍ

wa laqat taraknāhā āyatan fahal mim muddakir(in).

Na biani, E sala si bateau so aga mbeni fä (ye ti manda). Tongaso, mbeni zo ayeke dä so ayeke nduru ti mû ye ti manda?

وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْاٰنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُّدَّكِرٍ

wa laqad yassarnal-qur'āna liż-żikri fahal mim muddakir(in).

Na biani, E sala si Coran aga ngangu pepe ti gboto mê, tongaso mbeni zo ayeke dä so aye ti sala hange?

اَكُفَّارُكُمْ خَيْرٌ مِّنْ اُولٰۤىِٕكُمْ اَمْ لَكُمْ بَرَاۤءَةٌ فِى الزُّبُرِۚ

akuffārukum khairum min ulā'ikum am lakum barā'atun fiz-zubur(i).

Azo so amä na bê pëpe na ndo so mo yeke dä (azo ti vorongo nzapa mingi) ayeke nzoni ahon ala, wala mo yeke na mbeni garantie ti liberté (ti wara punition) awe na yâ ti abuku so ahon?

وَلَقَدْ اَهْلَكْنَآ اَشْيَاعَكُمْ فَهَلْ مِنْ مُّدَّكِرٍ

wa laqad ahlaknā asy-yā‘akum fahal mim muddakir(in).

Na biani, E futi azo so ayeke lani tongana mo (infidélité). Tongaso, mbeni zo ayeke dä so ayeke nduru ti mû ye ti manda?

۞ اَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْ تَخْشَعَ قُلُوْبُهُمْ لِذِكْرِ اللّٰهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّۙ وَلَا يَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلُ فَطَالَ عَلَيْهِمُ الْاَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوْبُهُمْۗ وَكَثِيْرٌ مِّنْهُمْ فٰسِقُوْنَ

alam ya'ni lil-lażīna āmanū an takhsya‘a qulūbuhum liżikrillāhi wa mā nazala minal-ḥaqq(i), wa lā yakūnū kal-lażīna ūtul-kitāba min qablu faṭāla ‘alaihimul-amadu faqasat qulūbuhum, wa kaṡīrum minhum fāsiqūn(a).

Ngoi asi awe pepe ti tene azo so amä na bê, adabe ti ala na Allah na bê ti ala kue na ti mä yanga ti tâ tënë so a fa (na ala), na ti zia ala (sala ye) pëpe tongana azo so awara buku ni kozoni na ni, na pekoni ala hon na yâ ti mbeni ngoi so aninga juska bê ti ala akpengba. Na mingi ti ala aga asioni zo.

اِنَّ الَّذِيْنَ يُحَاۤدُّوْنَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ كُبِتُوْا كَمَا كُبِتَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَقَدْ اَنْزَلْنَآ اٰيٰتٍۢ بَيِّنٰتٍۗ وَلِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابٌ مُّهِيْنٌۚ

innal-lażīna yuḥāddūnallāha wa rasūlahū kubitū kamā kubital-lażīna min qablihim wa qad anzalnā āyātim bayyināt(in), wa lil-kāfirīna ‘ażābum muhīn(un).

Biani, azo so ake Allah na Watokua ti Lo ayeke wara ande biani kamene tongana azo so aga kozoni na ala. Na biani, E fa na gigi aye so afa ni polele. Na azo so ake ni ayeke wara ande mbeni punition so azia kamene na lê ti ala.

كَمَثَلِ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَرِيْبًا ذَاقُوْا وَبَالَ اَمْرِهِمْۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌۚ

kamaṡalil-lażīna min qablihim qarīban żāqū wabāla amrihim, wa lahum ‘ażābun alīm(un).

(Ala) legeoko tongana azo so aga kozoni na ala (aJuif) ade ti ninga pëpe, awara asioni ye ti pekoni (ti tomba ala) ndali ti asalango ye ti ala mveni. Na ala yeke wara ande mbeni punition so ason bê mingi.

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗۚ اِذْ قَالُوْا لِقَوْمِهِمْ اِنَّا بُرَءٰۤؤُا مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاۤءُ اَبَدًا حَتّٰى تُؤْمِنُوْا بِاللّٰهِ وَحْدَهٗٓ اِلَّا قَوْلَ اِبْرٰهِيْمَ لِاَبِيْهِ لَاَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَآ اَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَاِلَيْكَ اَنَبْنَا وَاِلَيْكَ الْمَصِيْرُ

qad kānat lakum uswatun ḥasanatun fī ibrāhīma wal-lażīna ma‘ah(ū), iż qālū liqaumihim innā bura'ā'u minkum wa mimmā ta‘budūna min dūnillāh(i), kafarnā bikum wa badā bainanā wa bainakumul-‘adāwatu wal-bagḍā'u abadan ḥattā tu'minū billāhi waḥdahū illā qaula ibrāhīma li'abīhi la'astagfiranna laka wa mā amliku laka minallāhi min syai'(in), rabbanā ‘alaika tawakkalnā wa ilaika anabnā wa ilaikal-maṣīr(u).

Biani, mbeni nzoni tapande ayeke lani dä teti mo na yâ Abraham nga na azo so ayeke na lo, tongana ala tene na azo ti lo, “Biani, e kangbi tele na mo nga na ye so mo yeke voro nde na Allah, e ke (mabe pëpe) ti mo na kengo tele na kengo tele ayeke na popo ti e na mo teti lakue lakue juska mo mä na bê gi na Allah oko,” gi na lege ti atënë ti fandeed, willI, for Ibrahim to . mo, me mbi lingbi biani pepe ti ke (pasi) ti Allah na ndo ti mo." (Ibrahim atene), “Seigneur ti e, gi na Mo oko la e zia bê ti e na Mo oko la e changé bê ti e nga na Mo oko la e kiri, .

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِيْهِمْ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَنْ كَانَ يَرْجُوا اللّٰهَ وَالْيَوْمَ الْاٰخِرَۗ وَمَنْ يَّتَوَلَّ فَاِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيْدُ ࣖ

laqad kāna lakum fīhim uswatun ḥasanatul liman kāna yarjullāha wal-yaumal-ākhir(a), wa may yatawalla fa'innallāha huwal-ganiyyul-ḥamīd(u).

Biani, na yâ ti ala (Ibrahim na azo ti lo) anzoni tapande ayeke dä ndali ti mo; (so ti tene) teti azo so ayeke na beku na (futa ti) Allah na (securité na) fini ti peko, na zo kue so akiri na peko, ka biani Allah, Lo yeke Zo ti Mosoro mingi, Lo so alingbi na gonda mingi.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُوْنُوْٓا اَنْصَارَ اللّٰهِ كَمَا قَالَ عِيْسَى ابْنُ مَرْيَمَ لِلْحَوَارِيّٖنَ مَنْ اَنْصَارِيْٓ اِلَى اللّٰهِ ۗقَالَ الْحَوَارِيُّوْنَ نَحْنُ اَنْصَارُ اللّٰهِ فَاٰمَنَتْ طَّاۤىِٕفَةٌ مِّنْۢ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ وَكَفَرَتْ طَّاۤىِٕفَةٌ ۚفَاَيَّدْنَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا عَلٰى عَدُوِّهِمْ فَاَصْبَحُوْا ظٰهِرِيْنَ ࣖ

yā ayyuhal-lażīna āmanū kūnū anṣārallāhi kamā qāla ‘īsabnu maryama lil-ḥawāriyyīna man anṣārī ilallāh(i), qālal-ḥawāriyyūna naḥnu anṣārullāhi fa'āmanaṭ-ṭā'ifatum mim banī isrā'īla wa kafaraṭ-ṭā'ifah(tun), fa'ayyadnal-lażīna āmanū ‘alā ‘aduwwihim fa'aṣbaḥū ẓāhirīn(a).

O ala so amä na bê! Ala duti awamungo maboko (lege ti vorongo) ti Allah tongana ti so Jésus, molenge ti Marie, atene na azo ti lo so ayeke be-ta-zo, lo tene: “Zo wa la ayeke duti ande awamungo maboko ti mbi (ti bata lege ti vorongo ti) Allah?” Azo ti lo so ayeke be-ta-zo atene: “E yeke awamungo maboko (lege ti vorongo) ti Allah”, na pekoni mbeni bungbi ti amolenge ti Israël amä na bê na mbeni bungbi (ambeni zo) amä na bê pëpe; na pekoni A mu ngangu na awamabe ti tiri na awato ti ala, si ala ga azo ti songo benda.

اَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَؤُا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَبْلُ ۖفَذَاقُوْا وَبَالَ اَمْرِهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

alam ya'tikum naba'ul-lażīna kafarū min qabl(u), fa żāqū wabāla amrihim wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Tënë ti azo so amä na bê pëpe asi na ala (azo so amä na bê pëpe) kozo awe pëpe? Tongaso, ala bâ asioni ye so aga na peko ti sarango ye ti ala nga ala wara mbeni punition so ason bê mingi.

وَكَاَيِّنْ مِّنْ قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ اَمْرِ رَبِّهَا وَرُسُلِهٖ فَحَاسَبْنٰهَا حِسَابًا شَدِيْدًاۙ وَّعَذَّبْنٰهَا عَذَابًا نُّكْرًا

wa ka'ayyim min qaryatin ‘atat ‘an amri rabbihā wa rusulihī fa ḥāsabnāhā ḥisāban syadīdā(n), wa ‘ażżabnāhā ‘ażāban nukrā(n).

Na wungo ti (azo ti kodoro ni) so ake yanga ti Seigneur ti ala na ti awatokua ti Lo, tongaso E sala mbeni calcul ti azo ti kodoro ni so na mbeni ngangu calcul, na E punir ala na mbeni sioni punition (na yâ fini ti peko ti kuâ), .

فَذَاقَتْ وَبَالَ اَمْرِهَا وَكَانَ عَاقِبَةُ اَمْرِهَا خُسْرًا

fa żāqat wabāla amrihā wa kāna ‘āqibatu amrihā khusrā(n).

tongaso si ala bâ asioni ye so aga na peko ti sarango ye ti ala, nga na aye ti peko ti sarango ye ti ala, a yeke mbeni kota perte.

اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ عَذَابًا شَدِيْدًا فَاتَّقُوا اللّٰهَ يٰٓاُولِى الْاَلْبَابِۛ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا ۛ قَدْ اَنْزَلَ اللّٰهُ اِلَيْكُمْ ذِكْرًاۙ

a‘addallāhu lahum ‘ażāban syadīdan fattaqullāha yā ulil-albāb(i) - allażīna āmanū - qad anzalallāhu ilaikum żikrā(n).

Allah aleke mbeni ngangu punition teti ala, tongaso i sala mbito ti Allah, i azo ti ndara! (So ​​ti tene) azo so amä na bê. Biani, Allah atokua mbeni gbotongo mê na ala, .

وَلَقَدْ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيْرِ

wa laqad każżabal-lażīna min qablihim fakaifa kāna nakīr(i).

Na biani, azo so aga kozoni na ala nga ake (atokua ti Lo). Tongaso, ngonzo ti Mbi ayeke kota mingi!

لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَّتَعِيَهَآ اُذُنٌ وَّاعِيَةٌ

linaj‘alahā lakum tażkirataw wa ta‘iyahā użunuw wā‘iyah(tun).

si E lingbi ti sara si a ga mbeni ye ti dango bê na ala nga ti tene azo so amä ni amä ni.

اَلَمْ نُهْلِكِ الْاَوَّلِيْنَۗ

alam nuhlikil-awwalīn(a).

A futi tele ti azo ni pëpe?

ثُمَّ نُتْبِعُهُمُ الْاٰخِرِيْنَ

Ṡumma nutbi‘uhumul-ākhirīn(a).

Na pekoni, E mû (punition ti E na) azo so aga na pekoni.

كَذٰلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِيْنَ

każālika naf‘alu bil-mujrimīn(a).

A yeke tongaso si E yeke sala ye na awasiokpari.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَعِبْرَةً لِّمَنْ يَّخْشٰى ۗ ࣖ

inna fī żālika la‘ibratal limay yakhsyā.

Biani, na yâ ni, mbeni ye ti manda ayeke dä teti azo so akpe mbito (Allah).

اَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍۖ

alam tara kaifa fa‘ala rabbuka bi‘ād(in).

Mo (Mohammed) a ba pepe tongana nyen Seigneur ti mo a sala ye na mbage ti (azo ti) ‘Ad?

اِرَمَ ذَاتِ الْعِمَادِۖ

irama żātil-‘imād(i).

(so ti tene) azo ti Iram (kota gbata ti ‘Ad) so ayeke na akota da, .

الَّتِيْ لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِى الْبِلَادِۖ

allatī lam yukhlaq miṡluhā fil-bilād(i).

so ade a leke lâ oko pëpe (mbeni gbata) tongana ti so na ambeni kodoro nde, .

وَثَمُوْدَ الَّذِيْنَ جَابُوا الصَّخْرَ بِالْوَادِۖ

wa ṡamūdal-lażīna jābuṣ-ṣakhra bil-wād(i).

na (na tele ti) azo ti samud so ayeke fâ akota tênë na yâ ti popo-hoto, .

وَفِرْعَوْنَ ذِى الْاَوْتَادِۖ

wa fir‘auna żil-autād(i).

na (na tele ti) Pharaon so ayeke na a-pique (akota da), .

الَّذِيْنَ طَغَوْا فِى الْبِلَادِۖ

allażīna ṭagau fil-bilād(i).

azo so ayeke sara ye na lege ni pëpe na yâ ti kodoro ni, .

فَاَكْثَرُوْا فِيْهَا الْفَسَادَۖ

fa akṡarū fīhal-fasād(a).

na pekoni ala sara sioni mingi na yâ ti kodro ni, .