Revert to Islam, click here
Islam Al-Haq: Qur'an ni Hadith
(Islam otitọ)

Q.S Al-A'raf (اَلْأَعْرَاف) - 206 Kukuji lɛ Ayibɔ

(He ni Nɔ Kwɔ Fe Fɛɛ)

Qari

Murottal Audio

1

الۤمّۤصۤ ۚ

alif lām mīm ṣād.

Alif Lam Mim shad.


2

كِتٰبٌ اُنْزِلَ اِلَيْكَ فَلَا يَكُنْ فِيْ صَدْرِكَ حَرَجٌ مِّنْهُ لِتُنْذِرَ بِهٖ وَذِكْرٰى لِلْمُؤْمِنِيْنَ

kitābun unzila ilaika falā yakun fī ṣadrika ḥarajum minhu litunżira bihī wa żikrā lil-mu'minīn(a).

(Enɛ ji) Wolo ni ajie lɛ kpo atsɔɔ bo (Muhammad); No hewɔ lɛ kaafee mɔ ni shwieɔ shi yɛ enɛ hewɔ, koni okɛ (Wolo) nɛɛ abɔ kɔkɔ ni ebatsɔ nikasemɔ aha mɛi ni heɔ yeɔ lɛ.


3

اِتَّبِعُوْا مَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَلَا تَتَّبِعُوْا مِنْ دُوْنِهٖٓ اَوْلِيَاۤءَۗ قَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَ

ittabi‘ū mā unzila ilaikum mir rabbikum wa lā tattabi‘ū min dūnihī auliyā'(a), qalīlam mā tażakkarūn(a).

Nyiɛmɔ nɔ ni jɛ nyɛ-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ eba nyɛŋɔɔ lɛ sɛɛ, ni nyɛkanyiɛa mɔ kroko sɛɛ fe Lɛ akɛ nyɛhiɛnyiɛlɔ. Okɛ nikasemɔi fioo ko pɛ tsuɔ nii.


4

وَكَمْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَهْلَكْنٰهَا فَجَاۤءَهَا بَأْسُنَا بَيَاتًا اَوْ هُمْ قَاۤىِٕلُوْنَ

wa kam min qaryatin ahlaknāhā fa jā'ahā ba'sunā bayātan au hum qā'ilūn(a).

Shikpɔji enyiɛ wɔkpãtã hiɛ, Wɔpiŋmɔ lɛ ba (yɛ emli bii lɛ anɔ) gbɛkɛ, loo be mli ni amɛjɔɔ amɛhe yɛ shwane mli lɛ.


5

فَمَا كَانَ دَعْوٰىهُمْ اِذْ جَاۤءَهُمْ بَأْسُنَآ اِلَّآ اَنْ قَالُوْٓا اِنَّا كُنَّا ظٰلِمِيْنَ

famā kāna da‘wāhum iż jā'ahum ba'sunā illā an qālū innā kunnā ẓālimīn(a).

No hewɔ lɛ beni Wɔ piŋmɔ lɛ ba amɛnɔ lɛ, amɛ huhuuhu wiemɔ lɛ jeee nɔ ko nɔ ko fe akɛ, "Anɔkwale, wɔ ji mɛi ni fee efɔŋ lɛ."


6

فَلَنَسْـَٔلَنَّ الَّذِيْنَ اُرْسِلَ اِلَيْهِمْ وَلَنَسْـَٔلَنَّ الْمُرْسَلِيْنَۙ

fa lanas'alannal-lażīna ursila ilaihim wa lanas'alannal-mursalīn(a).

No sɛɛ lɛ, Wɔbaabi gbɔmɛi ni enine eshɛ tsɛmɔ lɛ nɔ (kɛjɛ bɔfoi lɛ adɛŋ) lɛ diɛŋtsɛ ni Wɔbaabi (hu) bɔfoi lɛ, .


7

فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْمٍ وَّمَا كُنَّا غَاۤىِٕبِيْنَ

fa lanaquṣṣanna ‘alaihim bi‘ilmiw wa mā kunnā gā'ibīn(a).

ni Wɔkɛ (Wɔ) nilee baaha amɛle ni Wɔkɛ amɛ teŋ jɛkɛɛɛ.


8

وَالْوَزْنُ يَوْمَىِٕذِ ِۨالْحَقُّۚ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِيْنُهٗ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

wal-waznu yauma'iżinil-ḥaqq(u), faman ṡaqulat mawāzīnuhū fa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

Sɛkɛns ni yɔɔ nakai gbi lɛ nɔ lɛ (bafeɔ) jalɛ susumɔ. No hewɔ lɛ mɔ fɛɛ mɔ ni susuɔ sɛkɛns lɛ (kpakpafeemɔ) lɛ, amɛji mɛi ni yɔɔ naagba lɛ


9

وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِيْنُهٗ فَاُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ بِمَا كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَظْلِمُوْنَ

wa man khaffat mawāzīnuhū fa ulā'ikal-lażīna khasirū anfusahum bimā kānū bi'āyātinā yaẓlimūn(a).

ni mɔ fɛɛ mɔ ni susuɔ (kpakpafeemɔ) he fioo lɛ, no lɛ, nomɛi ji gbɔmɛi ni eye amɛhe awui, ejaakɛ amɛkpoo Wɔ okadii lɛ.


10

وَلَقَدْ مَكَّنّٰكُمْ فِى الْاَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيْهَا مَعَايِشَۗ قَلِيْلًا مَّا تَشْكُرُوْنَ ࣖ

wa laqad makkannākum fil-arḍi wa ja‘alnā lakum fīhā ma‘āyisy(a), qalīlam mā tasykurūn(a).

Ni lɛɛlɛŋ, Wɔkɛ bo ewo shikpɔŋ nɔ ni jɛmɛ ji he ni Wɔkɛ (shihilɛ jɛɛhe) eha bo. (Shi) shidaa fioo ko pɛ oyɔɔ.


11

وَلَقَدْ خَلَقْنٰكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنٰكُمْ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْٓا اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ لَمْ يَكُنْ مِّنَ السّٰجِدِيْنَ

wa laqad khalaqnākum ṡumma ṣawwarnākum ṡumma qulnā lil-malā'ikatisjudū li'ādama fa sajadū illā iblīs(a), lam yakum minas-sājidīn(a).

Ni lɛɛlɛŋ, Wɔbɔ nyɛ, no sɛɛ lɛ wɔfee nyɛ (gbɔmɔtsei), no sɛɛ lɛ Wɔkɛɛ ŋwɛibɔfoi lɛ akɛ: “Nyɛkotoa Adam,” no hewɔ lɛ amɛkoto shi ja Satan pɛ. Lɛ (Iblis) fataaa mɛi ni kotoɔ shi lɛ ahe.


12

قَالَ مَا مَنَعَكَ اَلَّا تَسْجُدَ اِذْ اَمَرْتُكَ ۗقَالَ اَنَا۠ خَيْرٌ مِّنْهُۚ خَلَقْتَنِيْ مِنْ نَّارٍ وَّخَلَقْتَهٗ مِنْ طِيْنٍ

qāla mā mana‘aka allā tasjuda iż amartuk(a), qāla ana khairum minh(u), khalaqtanī min nāriw wa khalaqtahū min ṭīn(in).

(Allah) kɛɛ, "Mɛni tsi bo gbɛ (koni) okakoto (Adam) beni mikɛɛ bo lɛ?" (Iblis) ha hetoo akɛ, "Mihi fe lɛ. Obɔ mi kɛjɛ la mli, yɛ be mli ni obɔ lɛ kɛjɛ shikpɔŋ nɔ."


13

قَالَ فَاهْبِطْ مِنْهَا فَمَا يَكُوْنُ لَكَ اَنْ تَتَكَبَّرَ فِيْهَا فَاخْرُجْ اِنَّكَ مِنَ الصّٰغِرِيْنَ

qāla fahbiṭ minhā famā yakūnu laka an tatakabbara fīhā fakhruj innaka minaṣ-ṣāgirīn(a).

(Allah) kɛɛ, "No lɛ, shi kɛjɛ nɔ (ŋwɛi); ejaakɛ esaaa akɛ okɛ ohe fɔ̃ɔ nɔ. Je kpo! Anɔkwale, bɔɔ nii ni baa shi lɛ ateŋ mɔ kome ji bo."


14

قَالَ اَنْظِرْنِيْٓ اِلٰى يَوْمِ يُبْعَثُوْنَ

qāla anẓirnī ilā yaumi yub‘aṡūn(a).

(Satan) ha hetoo akɛ, "Ha mi be, kɛyashi gbi ni amɛbaate shi lɛ."


15

قَالَ اِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِيْنَ

qāla innaka minal-munẓarīn(a).

(Allah) kɛɛ, "Eji anɔkwale, ofata mɛi ni aha amɛ be ni akɛtoɔ he lɛ ahe."


16

قَالَ فَبِمَآ اَغْوَيْتَنِيْ لَاَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيْمَۙ

qāla fabimā agwaitanī la'aq‘udanna lahum ṣirāṭakal-mustaqīm(a).

(Iblis) ha hetoo akɛ, "Akɛni Otsɔ gbɛ ni ejaaa nɔ hewɔ lɛ, matsi amɛ gbɛ kɛjɛ Ogbɛ ni ja lɛ nɔ be fɛɛ be, .


17

ثُمَّ لَاٰتِيَنَّهُمْ مِّنْۢ بَيْنِ اَيْدِيْهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ اَيْمَانِهِمْ وَعَنْ شَمَاۤىِٕلِهِمْۗ وَلَا تَجِدُ اَكْثَرَهُمْ شٰكِرِيْنَ

Ṡumma la'ātiyannahum mim baini aidīhim wa min khalfihim wa ‘an aimānihim wa ‘an syamā'ilihim, wa lā tajidu akṡarahum syākirīn(a).

no sɛɛ lɛ, majɛ hiɛ kɛ amɛsɛɛ kɛ amɛninejurɔ kɛ amɛbɛku kɛba amɛnɔ diɛŋtsɛ. Ni onaŋ amɛteŋ mɛi babaoo ni hiɛ sɔɔ nii.”


18

قَالَ اخْرُجْ مِنْهَا مَذْءُوْمًا مَّدْحُوْرًا ۗ لَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ لَاَمْلَـَٔنَّ جَهَنَّمَ مِنْكُمْ اَجْمَعِيْنَ

qālakhruj minhā maż'ūmam madḥūrā(n), laman tabi‘aka minhum la'amla'anna jahannama minkum ajma‘īn(a).

(Allah) kɛɛ, "Nyɛjea jɛmɛ (ŋwɛi) ni nyɛba shi ni ashwie nyɛ! Anɔkwale, mɔ fɛɛ mɔ ni yɔɔ amɛteŋ ni nyiɛɔ nyɛsɛɛ lɛ, mikɛ nyɛ fɛɛ baawo hɛl mli obɔ."


19

وَيٰٓاٰدَمُ اسْكُنْ اَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ فَكُلَا مِنْ حَيْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هٰذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُوْنَا مِنَ الظّٰلِمِيْنَ

wa yā ādamuskun anta wa zaujukal-jannata fa kulā min ḥaiṡu syi'tumā wa lā taqrabā hāżihisy-syajarata fa takūnā minaẓ-ẓālimīn(a).

Ni (Allah kɛɛ), "O Adam! Okɛ oŋa lɛ ahi paradeiso ni oye nɔ fɛɛ nɔ ni nyɛyi enyɔ lɛ fɛɛ nyɛsumɔɔ. Shi nyɛkabɛŋkɛa tso nɛɛ. (Kɛ́ nyɛbɛŋkɛ) nyɛyi enyɔ lɛ fɛɛ nyɛbaafata efɔŋfeelɔi lɛ ahe."


20

فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطٰنُ لِيُبْدِيَ لَهُمَا مَا وٗرِيَ عَنْهُمَا مِنْ سَوْءٰتِهِمَا وَقَالَ مَا نَهٰىكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هٰذِهِ الشَّجَرَةِ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَا مَلَكَيْنِ اَوْ تَكُوْنَا مِنَ الْخٰلِدِيْنَ

fa waswasa lahumasy-syaiṭānu liyubdiya lahumā mā wūriya ‘anhumā min sau'ātihimā wa qāla mā nahākumā rabbukumā ‘an hāżihisy-syajarati illā an takūnā malakaini au takūnā minal-khālidīn(a).

Kɛkɛ ni Satan wie susumɔi fɔji ahe etsɔɔ amɛ koni ejie amɛhe nibii (ni aha) amɛhe lɛ kpo. Ni (Satan) kɛɛ, "O-Nyɔŋmɔ lɛ gu nyɛyi enyɔ lɛ fɛɛ pɛ akɛ nyɛkabɛŋkɛ tso nɛɛ, koni nyɛyi enyɔ lɛ fɛɛ nyɛkatsɔmɔ ŋwɛibɔfoi loo naanɔ gbɔmɛi (yɛ ŋwɛi)."


21

وَقَاسَمَهُمَآ اِنِّيْ لَكُمَا لَمِنَ النّٰصِحِيْنَۙ

wa qāsamahumā innī lakumā laminan-nāṣiḥīn(a).

Ni lɛ (Satan) ekã amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ kitã akɛ, "Lɛɛlɛŋ, miji nyɛ ŋaawolɔi lɛ ateŋ mɔ kome diɛŋtsɛ," .


22

فَدَلّٰىهُمَا بِغُرُوْرٍۚ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْءٰتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفٰنِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَّرَقِ الْجَنَّةِۗ وَنَادٰىهُمَا رَبُّهُمَآ اَلَمْ اَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَاَقُلْ لَّكُمَآ اِنَّ الشَّيْطٰنَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

fa dallāhumā bigurūr(in), falammā żāqasy-syajarata badat lahumā sau'ātuhumā wa ṭafiqā yakhṣifāni ‘alaihimā miw waraqil-jannah(ti), wa nādāhumā rabbuhumā alam anhakumā ‘an tilkumasy-syajarati wa aqul lakumā innasy-syaiṭāna lakumā ‘aduwwum mubīn(un).

lɛ (abonsa) kɛ lakamɔ lakaa amɛ. Beni amɛka (tso lɛ yibii) lɛ amɛkwɛ lɛ, amɛna ehe nibii ni yɔɔ teemɔŋ lɛ, no hewɔ lɛ amɛbɔi paradeiso baai hamɔ. Nyɔŋmɔ tsɛ amɛ akɛ, "Ani mitsiii nyɛ kɛjɛɛɛ nakai tso lɛ nɔ ni mikɛɛ akɛ Satan ji henyɛlɔ diɛŋtsɛ kɛha nyɛyi enyɔ lɛ fɛɛ?"


23

قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَآ اَنْفُسَنَا وَاِنْ لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

qālā rabbanā ẓalamnā anfusanā wa illam tagfir lanā wa tarḥamnā lanakūnanna minal-khāsirīn(a).

Amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ amɛkɛɛ: "Wɔ-Nuŋtsɔ, wɔfee wɔhe efɔŋ. Kɛji Okɛ wɔ esha ekeee wɔ ni okɛ mɔbɔnalɛ haaa wɔ lɛ, wɔbaafata mɛi ni elaaje lɛ ahe diɛŋtsɛ."


24

قَالَ اهْبِطُوْا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ ۚوَلَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَّمَتَاعٌ اِلٰى حِيْنٍ

qālahbiṭū ba‘ḍukum liba‘ḍin ‘aduww(un), wa lakum fil-arḍi mustaqarruw wa matā‘un ilā ḥīn(in).

(Allah) kɛɛ, "Nyɛshia shi! Nyɛkɛ nyɛhe baafee henyɛlɔi. Shikpɔŋ lɛ ji nyɛshihilɛhe kɛ nyɛmiishɛɛ kɛyashi be ni ato lɛ."


25

قَالَ فِيْهَا تَحْيَوْنَ وَفِيْهَا تَمُوْتُوْنَ وَمِنْهَا تُخْرَجُوْنَ ࣖ

qāla fīhā taḥyauna wa fīhā tamūtūna wa minhā tukhrajūn(a).

(Allah) kɛɛ, "Jɛmɛ ohiɔ, jɛmɛ ogboɔ yɛ, ni jɛmɛ (hu) abaatee bo shi."


26

يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ قَدْ اَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُّوَارِيْ سَوْءٰتِكُمْ وَرِيْشًاۗ وَلِبَاسُ التَّقْوٰى ذٰلِكَ خَيْرٌۗ ذٰلِكَ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

yā banī ādama qad anzalnā ‘alaikum libāsay yuwārī sau'ātikum wa rīsyā(n), wa libāsut-taqwā żālika khair(un), żālika min āyātillāhi la‘allahum yażżakkarūn(a).

Nyɛ Adam seshibii! Anɔkwale, Wɔkɛ atadei ni akɛhaa ohe folofeemɔ nɔ kɛ nɔ ni akɛsaa ohe lɛ eha bo. Shi Nyɔŋmɔjamɔ atade lɛ, no hi fe no. Nakai ji Allah okadii lɛ ekomɛi, ekolɛ amɛbaakai.


27

يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطٰنُ كَمَآ اَخْرَجَ اَبَوَيْكُمْ مِّنَ الْجَنَّةِ يَنْزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْءٰتِهِمَا ۗاِنَّهٗ يَرٰىكُمْ هُوَ وَقَبِيْلُهٗ مِنْ حَيْثُ لَا تَرَوْنَهُمْۗ اِنَّا جَعَلْنَا الشَّيٰطِيْنَ اَوْلِيَاۤءَ لِلَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ

yā banī ādama lā yaftinannakumusy-syaiṭānu kamā akhraja abawaikum minal-jannati yanzi‘u ‘anhumā libāsahumā liyuriyahumā sau'ātihimā, innahū yarākum huwa wa qabīluhū min ḥaiṡu lā taraunahum, innā ja‘alnasy-syayāṭīna auliyā'a lil-lażīna lā yu'minūn(a).

Oo Adam bii! Kaaha Satan miilaka bo taakɛ lɛ (Satan) shwie ofɔlɔi kɛjɛ Paradeiso lɛ, ni ejie amɛtadei lɛ koni ejie amɛteemɔŋ hei lɛ akpo lɛ. Lɛɛlɛŋ, lɛ kɛ esɛɛnyiɛlɔi lɛ naa bo kɛjɛɔ he ni onyɛŋ ona amɛ yɛ lɛ. Lɛɛlɛŋ, Wɔfee amɛ mɛi ni heee yeee lɛ ahiɛnyiɛlɔi.


28

وَاِذَا فَعَلُوْا فَاحِشَةً قَالُوْا وَجَدْنَا عَلَيْهَآ اٰبَاۤءَنَا وَاللّٰهُ اَمَرَنَا بِهَاۗ قُلْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاۤءِۗ اَتَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

wa iżā fa‘alū fāḥisyatan qālū wajadnā ‘alaihā ābā'anā wallāhu amaranā bihā, qul innallāha lā ya'muru bil-faḥsyā'(i), ataqūlūna ‘alallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Ni kɛ amɛfee nɔ ko ni yɔɔ nyaŋemɔ lɛ, amɛkɛɛ: "Wɔna wɔtsɛmɛi lɛ ni amɛmiifee nakai, ni Allah fã wɔ akɛ wɔfee nakai." Kɛɛmɔ akɛ: "Anɔkwale, Allah efãaa heguɔgbee kɔkɔɔkɔ. Mɛni hewɔ nyɛwieɔ yɛ Allah he nɔ ni nyɛleee lɛ?"


29

قُلْ اَمَرَ رَبِّيْ بِالْقِسْطِۗ وَاَقِيْمُوْا وُجُوْهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَّادْعُوْهُ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ ەۗ كَمَا بَدَاَكُمْ تَعُوْدُوْنَۗ

qul amara rabbī bil-qisṭ(i), wa aqīmū wujūhakum ‘inda kulli masjidiw wad‘ūhu mukhliṣīna lahud-dīn(a), kamā bada'akum ta‘ūdūn(a).

Kɛɛmɔ akɛ, "Mi-Nuŋtsɔ lɛ kɛɛ mi akɛ mafee nɔ ni ja. Tsɔmɔmɔ ohiɛ (kɛya Allah nɔ) yɛ sɔlemɔ fɛɛ sɔlemɔ mli, ni ojá Lɛ kɛtsɔ ojamɔ ni okɛaaha Lɛ pɛ lɛ nɔ. Abaaku sɛɛ akɛ bo aba E-ŋɔɔ tamɔ bɔ ni abɔ bo shishijee lɛ."


30

فَرِيْقًا هَدٰى وَفَرِيْقًا حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلٰلَةُ ۗاِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّيٰطِيْنَ اَوْلِيَاۤءَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَيَحْسَبُوْنَ اَنَّهُمْ مُّهْتَدُوْنَ

farīqan hadā wa farīqan ḥaqqa ‘alaihimuḍ-ḍalālah(tu), innahumuttakhażusy-syayāṭīna auliyā'a min dūnillāhi wa yaḥsabūna annahum muhtadūn(a).

Ekɛ gbɛtsɔɔmɔi komɛi ha ni kulɛ esa akɛ ekrokomɛi atsɔ gbɛ ni ejaaa nɔ. Amɛfeɔ daimonioi lɛ akɛ hebulɔi kɛfata Allah he. Amɛsusu akɛ amɛyɛ nɔ ko ni amɛtsɔɔ.


31

۞ يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ خُذُوْا زِيْنَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَّكُلُوْا وَاشْرَبُوْا وَلَا تُسْرِفُوْاۚ اِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِيْنَ ࣖ

yā banī ādama khużū zīnatakum ‘inda kulli masjidiw wa kulū wasyrabū wa lā tusrifū, innahū lā yuḥibbul-musrifīn(a).

Nyɛ Adam seshibii! Wo otadei fɛfɛji lɛ be fɛɛ be ni obaa (bote) sɔlemɔtsu lɛ mli, oye nii ni onu nii, shi kaafee fe nine. Anɔkwale, Allah sumɔɔɔ mɛi ni feɔ nii babaoo fe nine.


32

قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِيْنَةَ اللّٰهِ الَّتِيْٓ اَخْرَجَ لِعِبَادِهٖ وَالطَّيِّبٰتِ مِنَ الرِّزْقِۗ قُلْ هِيَ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَّوْمَ الْقِيٰمَةِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

qul man ḥarrama zīnatallāhil-latī akhraja li‘ibādihī waṭ-ṭayyibāti minar-rizq(i), qul hiya lil-lażīna āmanū fil-ḥayātid-dun-yā khāliṣatay yaumal-qiyāmah(ti), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).

Kɛɛmɔ (Muhammad), "Namɔ gu jwetrii ni Allah kɛha E-tsuji kɛ niyenii kpakpa? Kɛɛmɔ akɛ, "Enɛ fɛɛ ji mɛi ni heɔ je nɛɛ shihilɛ amɛyeɔ lɛ anɔ̃, ni titri lɛ (amɛ pɛ) yɛ Gbohiiashitee Gbi lɛ nɔ." Nakai ji bɔ ni Wɔtsɔɔ kukuji lɛ amli wɔhaa mɛi ni le lɛ.


33

قُلْ اِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَالْاِثْمَ وَالْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَاَنْ تُشْرِكُوْا بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ سُلْطٰنًا وَّاَنْ تَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

qul innamā ḥarrama rabbiyal-fawāḥisya mā ẓahara minhā wa mā baṭana wal-iṡma wal-bagya bigairil-ḥaqqi wa an tusyrikū billāhi mā lam yunazzil bihī sulṭānaw wa an taqūlū ‘alallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Kɛɛmɔ (Muhammad), "Mi-Nuŋtsɔ lɛ guɔ nifeemɔi fɔji fɛɛ ni anaa kɛ nɔ ni yɔɔ teemɔŋ, eshafeemɔ nifeemɔi, nifeemɔi ni ejaaa ni yiŋtoo kpakpa ko bɛ he, ni (eguɔ) bo ni okɛ Allah abɔ hefatalɔi kɛ nɔ ko, yɛ be mli ni ejieee yiŋtoo ko kpo etsɔɔɔ, ni (eguɔ) bo ni owie Allah he nɔ ni oleee."


34

وَلِكُلِّ اُمَّةٍ اَجَلٌۚ فَاِذَا جَاۤءَ اَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُوْنَ سَاعَةً وَّلَا يَسْتَقْدِمُوْنَ

wa likulli ummatin ajal(un), fa iżā jā'a ajaluhum lā yasta'khirūna sā‘ataw wa lā yastaqdimūn(a).

Ni maŋ fɛɛ maŋ yɛ gbele (be husu). Kɛ́ amɛgbele lɛ ba lɛ, amɛnyɛŋ amɛbi ni ajie amɛ be fioo loo afee amɛ oya.


35

يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ اِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَقُصُّوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِيْۙ فَمَنِ اتَّقٰى وَاَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

yā banī ādama immā ya'tiyannakum rusulum minkum yaquṣṣūna ‘alaikum āyātī, famanittaqā wa aṣlaḥa falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Nyɛ Adam seshibii! Kɛji bɔfoi ni jɛ nyɛ diɛŋtsɛ nyɛteŋ ba nyɛŋɔɔ, ni amɛgbaa nyɛ Mikukuji lɛ, no lɛ mɔ fɛɛ mɔ ni ja ni etsakeɔ lɛ, no lɛ gbeyeishemɔ ko bɛ amɛhe, ni amɛyeŋ awerɛho hu.


36

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاسْتَكْبَرُوْا عَنْهَآ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā wastakbarū ‘anhā ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Shi mɛi ni kpooɔ Wɔ kukuji lɛ ni amɛwoɔ amɛhe nɔ lɛ, nomɛi ji hɛlbii; amɛbaahi mli


37

فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِهٖۗ اُولٰۤىِٕكَ يَنَالُهُمْ نَصِيْبُهُمْ مِّنَ الْكِتٰبِۗ حَتّٰٓى اِذَا جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْۙ قَالُوْٓا اَيْنَ مَا كُنْتُمْ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗقَالُوْا ضَلُّوْا عَنَّا وَشَهِدُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰفِرِيْنَ

faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każiban au każżaba bi'āyātih(ī), ulā'ika yanāluhum naṣībuhum minal-kitāb(i), ḥattā iżā jā'athum rusulunā yatawaffaunahum, qālū aina mā kuntum tad‘ūna min dūnillāh(i), qālū ḍallū ‘annā wa syahidū ‘alā anfusihim annahum kānū kāfirīn(a).

Namɔ ejaaa fe mɔ ko ni kɛ amalei baa Allah nɔ loo mɔ ni kpooɔ E-kukuji lɛ? Amɛbaaná gbɛfaŋnɔ ni atsɔɔ yɛ Wolo lɛ mli lɛ kɛyashi Wɔ bɔfoi (ŋwɛibɔfoi) lɛ baaba amɛŋɔɔ koni amɛbagbe amɛwala. Amɛ (bɔfoi lɛ) kɛɛ, "Mɛɛ nyɔŋmɔ nyɛfɔɔ jamɔ kɛfata Allah he?" Amɛ (nyɔŋmɔi babaoo lɛ) ha hetoo akɛ, "Nɔ fɛɛ nɔ elaaje kɛjɛ wɔhe." Ni amɛyeɔ amɛhe odase akɛ amɛji mɛi ni heee yeee


38

قَالَ ادْخُلُوْا فِيْٓ اُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ فِى النَّارِۙ كُلَّمَا دَخَلَتْ اُمَّةٌ لَّعَنَتْ اُخْتَهَا ۗحَتّٰٓى اِذَا ادَّارَكُوْا فِيْهَا جَمِيْعًا ۙقَالَتْ اُخْرٰىهُمْ لِاُوْلٰىهُمْ رَبَّنَا هٰٓؤُلَاۤءِ اَضَلُّوْنَا فَاٰتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِّنَ النَّارِ ەۗ قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَّلٰكِنْ لَّا تَعْلَمُوْنَ

qāladkhulū fī umamin qad khalat min qablikum minal-jinni wal-insi fin-nār(i), kullamā dakhalat ummatul la‘anat ukhtahā, ḥattā iżaddārakū fīhā jamī‘ā(n), qālat ukhrāhum li'ūlāhum rabbanā hā'ulā'i aḍallūnā fa ātihim ‘ażāban ḍi‘fam minan-nār(i), qāla likullin ḍi‘fuw wa lākil lā ta‘lamūn(a).

Allah kɛɛ, "Okɛ jinn kɛ adesai akuu ni tsɔ ohiɛ lɛ abote hɛl la lɛ mli. Be fɛɛ be ni maŋ ko baabote mli lɛ, elooɔ enyɛmimɛi, koni kɛ́ amɛ fɛɛ amɛbote mli lɛ, mɔ ni (bote) sɛɛ mli (kɛha) mɔ ni (bote) klɛŋklɛŋ lɛ, "O wɔ-Nuŋtsɔ, amɛtsɔɔ wɔ gbɛ ni ejaaa nɔ. Kɛ hɛl la piŋmɔ ni ji shii enyɔ aba amɛnɔ." Allah kɛɛ, "Amɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ baaná (piŋmɔ) ni ji shii enyɔ, shi nyɛleee."


39

وَقَالَتْ اُوْلٰىهُمْ لِاُخْرٰىهُمْ فَمَا كَانَ لَكُمْ عَلَيْنَا مِنْ فَضْلٍ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْسِبُوْنَ ࣖ

wa qālat ūlāhum li'ukhrāhum famā kāna lakum ‘alainā min faḍlin fa żūqul-‘ażāba bimā kuntum taksibūn(a).

Ni mɔ ni (bote mli) klɛŋklɛŋ lɛ kɛɛ mɔ ni (bote mli) sɛɛ mli lɛ akɛ, "Obɛ sɛɛnamɔ bibioo ko kwraa yɛ wɔnɔ. No hewɔ lɛ nu toigbalamɔ he yɛ nɔ ni ofee lɛ hewɔ."


40

اِنَّ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاسْتَكْبَرُوْا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ اَبْوَابُ السَّمَاۤءِ وَلَا يَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ حَتّٰى يَلِجَ الْجَمَلُ فِيْ سَمِّ الْخِيَاطِ ۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُجْرِمِيْنَ

innal-lażīna każżabū bi'āyātinā wastakbarū ‘anhā lā tufattaḥu lahum abwābus-samā'i wa lā yadkhulūnal-jannata ḥattā yalijal-jamalu fī sammil-khiyāṭ(i), wa każālika najzil-mujrimīn(a).

Anɔkwale, mɛi ni kpooɔ Wɔ okadii lɛ ni amɛwoɔ amɛhe nɔ lɛ, agbeleee ŋwɛi shinaai lɛ ahaaa amɛ, ni amɛboteŋ Paradeiso hu mli, kɛyashi be mli ni afukpɔŋɔ baatsɔ ŋmei hiŋmɛi mli. Nakai ji bɔ ni Wɔwoɔ mɛi ni feɔ efɔŋ lɛ nyɔmɔ.


41

لَهُمْ مِّنْ جَهَنَّمَ مِهَادٌ وَّمِنْ فَوْقِهِمْ غَوَاشٍۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الظّٰلِمِيْنَ

lahum min jahannama mihāduw wa min fauqihim gawāsy(in), wa każālika najziẓ-ẓālimīn(a).

Kɛha amɛ lɛ, wɔɔhe tsɔji ji hɛl la ni tsɔji (ni ji hɛl la) yɛ amɛnɔ. Nakai ji bɔ ni Wɔwoɔ mɛi ni feɔ efɔŋ lɛ nyɔmɔ.


42

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَآ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti lā nukallifu nafsan illā wus‘ahā, ulā'ika aṣḥābul-jannah(ti), hum fīhā khālidūn(a).

Ni mɛi ni heɔ amɛyeɔ ni amɛtsuɔ nibii kpakpai lɛ, Wɔkɛ jatsu ko wooo mɔ ko nɔ, ja bɔ ni enyɛɔ etsuɔ ​​nii eha. Amɛji ŋwɛi bii; amɛhiɔ mli, .


43

وَنَزَعْنَا مَا فِيْ صُدُوْرِهِمْ مِّنْ غِلٍّ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمُ الْاَنْهٰرُۚ وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ هَدٰىنَا لِهٰذَاۗ وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلَآ اَنْ هَدٰىنَا اللّٰهُ ۚ لَقَدْ جَاۤءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّۗ وَنُوْدُوْٓا اَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ اُوْرِثْتُمُوْهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

wa naza‘nā mā fī ṣudūrihim min gillin tajrī min taḥtihimul-anhār(u), wa qālul-ḥamdu lillāhil-lażī hadānā lihāżā, wa mā kunnā linahtadiya lau lā an hadānallāh(u), laqad jā'at rusulu rabbinā bil-ḥaqq(i), wa nūdū an tilkumul-jannatu ūriṡtumūhā bimā kuntum ta‘malūn(a).

ni Wɔjie hejoomɔ lɛ kɛjɛ amɛtsitsii amli, ni faai hoɔ yɛ amɛshishi lɛ. Amɛkɛɛ: "Yijiemɔ aha Allah ni etsɔɔ wɔ nɛkɛ (ŋwɛi) nɛɛ. Kulɛ wɔtsɔɔɔ gbɛ kɛji Allah etsɔɔɔ wɔ. Anɔkwale, wɔ-Nuŋtsɔ lɛ bɔfoi lɛ eba ni amɛkɛ anɔkwale lɛ eba." Akɛɛ amɛ akɛ, "Paradeiso ni akɛha nyɛ ji enɛ, yɛ nɔ ni nyɛfee lɛ hewɔ."


44

وَنَادٰٓى اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ اَصْحٰبَ النَّارِ اَنْ قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُّمْ مَّا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا ۗقَالُوْا نَعَمْۚ فَاَذَّنَ مُؤَذِّنٌۢ بَيْنَهُمْ اَنْ لَّعْنَةُ اللّٰهِ عَلَى الظّٰلِمِيْنَ

wa nādā aṣḥābul-jannati aṣḥāban-nāri an qad wajadnā mā wa‘adanā rabbunā ḥaqqan fahal wajattum mā wa‘ada rabbukum ḥaqqā(n), qālū na‘am, fa ażżana mu'ażżinum bainahum al la‘natullāhi ‘alaẓ-ẓālimīn(a).

Ni ŋwɛibii lɛ tsɛ hɛlbii lɛ akɛ, "Lɛɛlɛŋ, wɔnine eshɛ nɔ ni Nyɔŋmɔ wo wɔ shi akɛ eji anɔkwale lɛ nɔ. Ani nyɛnine eshɛ nɔ ni Nyɔŋmɔ wo nyɛ shi akɛ eji anɔkwale lɛ nɔ?" Amɛha hetoo akɛ, “Ni nakai.” Kɛkɛ ni mɔ ni tsɛɔ lɛ (bɔfo lɛ) tswa adafi yɛ amɛteŋ akɛ, "Allah loomɔ yɛ efɔŋfeelɔi lɛ anɔ, .


45

اَلَّذِيْنَ يَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَيَبْغُوْنَهَا عِوَجًاۚ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ كٰفِرُوْنَۘ

al-lażīna yaṣuddūna ‘an sabīlillāhi wa yabgūnahā ‘iwajā(n), wa hum bil-ākhirati kāfirūn(a).

(ni ji) mɛi ni tsiɔ (mɛi krokomɛi) gbɛ kɛjɛɔ Allah gbɛ lɛ nɔ ni amɛmiisumɔ ni amɛtsi amɛ gbɛ lɛ. Amɛji mɛi ni kpooɔ gbele sɛɛ wala lɛ."


46

وَبَيْنَهُمَا حِجَابٌۚ وَعَلَى الْاَعْرَافِ رِجَالٌ يَّعْرِفُوْنَ كُلًّا ۢ بِسِيْمٰىهُمْۚ وَنَادَوْا اَصْحٰبَ الْجَنَّةِ اَنْ سَلٰمٌ عَلَيْكُمْۗ لَمْ يَدْخُلُوْهَا وَهُمْ يَطْمَعُوْنَ

wa bainahumā ḥijāb(un), wa ‘alal-a‘rāfi rijāluy ya‘rifūna kullam bisīmāhum, wa nādau aṣḥābal-jannati an salāmun ‘alaikum, lam yadkhulūhā wa hum yaṭma‘ūn(a).

Ni amɛteŋ (ŋwɛi kɛ hɛl bii) lɛ, atade ko yɛ ni A’raf (he ni nɔ kwɔ fe fɛɛ) lɛ nɔ lɛ, gbɔmɛi ni le amɛhe yɛ, ni amɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ kɛ ekadii. Amɛtsɛ ŋwɛi bii lɛ akɛ, "Salamun 'alaikum" (toiŋjɔlɛ ahi nyɛhe). Amɛnyɛŋ amɛbote mli lolo, shi amɛmiisumɔ ni (amɛbote mli) mra.


47

۞ وَاِذَا صُرِفَتْ اَبْصَارُهُمْ تِلْقَاۤءَ اَصْحٰبِ النَّارِۙ قَالُوْا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

wa iżā ṣurifat abṣāruhum tilqā'a aṣḥābin-nāri qālū rabbanā lā taj‘alnā ma‘al-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Ni kɛ amɛhiŋmɛii tsɔ Hellbii lɛ anɔ lɛ, amɛbaakɛɛ akɛ: “Wɔ-Nuŋtsɔ, kaakɛ wɔ akafata nakai mɛi ni feɔ efɔŋ lɛ ahe.”


48

وَنَادٰٓى اَصْحٰبُ الْاَعْرَافِ رِجَالًا يَّعْرِفُوْنَهُمْ بِسِيْمٰىهُمْ قَالُوْا مَآ اَغْنٰى عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُوْنَ

wa nādā aṣḥābul-a‘rāfi rijālay ya‘rifūnahum bisīmāhum qālū mā agnā ‘ankum jam‘ukum wa mā kuntum tastakbirūn(a).

Ni mɛi ni yɔɔ A'raf (he ni nɔ kwɔ fe fɛɛ) lɛ nɔ lɛ tsɛ mɛi ni amɛle lɛ kɛ okadii, ni amɛkɛɛ, "Nibii ni obua naa kɛ nɔ ni okɛwoɔ ohe nɔ lɛ, (etsɔɔ) sɛɛnamɔ ko bɛ he kɛha bo."


49

اَهٰٓؤُلَاۤءِ الَّذِيْنَ اَقْسَمْتُمْ لَا يَنَالُهُمُ اللّٰهُ بِرَحْمَةٍۗ اُدْخُلُوا الْجَنَّةَ لَا خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَلَآ اَنْتُمْ تَحْزَنُوْنَ

ahā'ulā'il-lażīna aqsamtum lā yanāluhumullāhu biraḥmah(tin), udkhulul-jannata lā khaufun ‘alaikum wa lā antum taḥzanūn(a).

Ani mɛi ni okã amɛ kitã akɛ amɛnaŋ Allah mɔbɔnalɛ lɛ ji mɛi ni?” (Allah kɛɛ), “Botemɔ paradeiso mli! Gbeyeishemɔ ko bɛ nyɛhe, ni nyɛyeŋ awerɛho hu.”


50

وَنَادٰٓى اَصْحٰبُ النَّارِ اَصْحٰبَ الْجَنَّةِ اَنْ اَفِيْضُوْا عَلَيْنَا مِنَ الْمَاۤءِ اَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ ۗقَالُوْٓا اِنَّ اللّٰهَ حَرَّمَهُمَا عَلَى الْكٰفِرِيْنَۙ

wa nādā aṣḥābun-nāri aṣḥābal-jannati an afīḍū ‘alainā minal-mā'i au mimmā razaqakumullāh(u), qālū innallāha ḥarramahumā ‘alal-kāfirīn(a).

Mɛi ni yɔɔ hɛl lɛ tsɛɔ mɛi ni yɔɔ ŋwɛi lɛ akɛ, "Nyɛshwiea wɔ (fioo) nu loo niyenii fɛɛ ni Allah kɛha nyɛ lɛ." Amɛha hetoo akɛ: “Lɛɛlɛŋ, Allah egu amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ eha mɛi ni heee yeee lɛ.”


51

الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَهُمْ لَهْوًا وَّلَعِبًا وَّغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَاۚ فَالْيَوْمَ نَنْسٰىهُمْ كَمَا نَسُوْا لِقَاۤءَ يَوْمِهِمْ هٰذَاۙ وَمَا كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ

al-lażīnattakhażū dīnahum lahwaw wa la‘ibaw wa garrathumul-ḥayātud-dun-yā, fal-yauma nansāhum kamā nasū liqā'a yaumihim hāżā, wa mā kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).

(ni ji) mɛi ni kɛ amɛjamɔ lɛ feɔ shwɛmɔ kɛ shwɛmɔ, ni je lɛŋ shihilɛ elaka amɛ lɛ. No hewɔ lɛ yɛ gbi nɛɛ nɔ (Dooms Day), Wɔhiɛ kpaa amɛnɔ tamɔ bɔ ni amɛhiɛ kpa ŋmɛnɛ kpee lɛ nɔ tsutsu lɛ, kɛ agbɛnɛ hu akɛni amɛkpoo Wɔ kukuji lɛ hewɔ.


52

وَلَقَدْ جِئْنٰهُمْ بِكِتٰبٍ فَصَّلْنٰهُ عَلٰى عِلْمٍ هُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

wa laqad ji'nāhum bikitābin faṣṣalnāhu ‘alā ‘ilmin hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

Anɔkwale, Wɔkɛ Wolo (Qur’an) lɛ eba amɛŋɔɔ, ni Wɔtsɔɔ mli yɛ nilee nɔ, akɛ gbɛtsɔɔmɔ kɛ mɔbɔnalɛ kɛha mɛi ni heɔ yeɔ lɛ.


53

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّا تَأْوِيْلَهٗۗ يَوْمَ يَأْتِيْ تَأْوِيْلُهٗ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ نَسُوْهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَاۤءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّۚ فَهَلْ لَّنَا مِنْ شُفَعَاۤءَ فَيَشْفَعُوْا لَنَآ اَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَيْرَ الَّذِيْ كُنَّا نَعْمَلُۗ قَدْ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ ࣖ

hal yanẓurūna illā ta'wīlah(ū), yauma ya'tī ta'wīluhū yaqūlul-lażīna nasūhu min qablu qad jā'at rusulu rabbinā bil-ḥaqq(i), fahal lanā min syufa‘ā'a fa yasyfa‘ū lanā au nuraddu fa na‘mala gairal-lażī kunnā na‘mal(u), qad khasirū anfusahum wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

Ani amɛmiimɛ anɔkwale lɛ he odaseyeli (Koran lɛ) kɛkɛ. Yɛ gbi ni anɔkwale lɛ he odaseyeli lɛ ba lɛ nɔ lɛ, gbɔmɛi ni tsutsu lɛ amɛku amɛhiɛ amɛshwie nɔ lɛ kɛɛ akɛ, "Lɛɛlɛŋ, wɔ-Nuŋtsɔ lɛ bɔfoi lɛ eba ni amɛkɛ anɔkwale lɛ eba. No hewɔ lɛ ani mɔ ko yɛ ni baaha wɔ yelikɛbuamɔ loo koni aku sɛɛ aku sɛɛ aha wɔ (kɛya je lɛ mli) koni wɔfee nibii kpakpai ni tamɔɔɔ nɔ ni wɔfee tsutsu lɛ?" Amɛye amɛhe awui diɛŋtsɛ ni nɔ ni amɛbɔ tsutsu lɛ elaaje kɛjɛ amɛdɛŋ.


54

اِنَّ رَبَّكُمُ اللّٰهُ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ فِيْ سِتَّةِ اَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوٰى عَلَى الْعَرْشِۗ يُغْشِى الَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهٗ حَثِيْثًاۙ وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُوْمَ مُسَخَّرٰتٍۢ بِاَمْرِهٖٓ ۙاَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْاَمْرُۗ تَبٰرَكَ اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ

inna rabbakumullāhul-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa fī sittati ayyāmin ṡummastawā ‘alal-‘arsy(i), yugsyil-lailan-nahāra yaṭlubuhū ḥaṡīṡā(n), wasy-syamsa wal-qamara wan-nujūma musakhkharātim bi'amrih(ī), alā lahul-khalqu wal-amr(u), tabārakallāhu rabbul-‘ālamīn(a).

Anɔkwale, o-Nuŋtsɔ (ji) Allah ni bɔ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ yɛ afii enumɔ mli, no sɛɛ lɛ E-hi 'Arsh' lɛ nɔ. Ekɛ gbɛkɛ lɛ kpa gbi ni nyiɛ sɛɛ oya lɛ nɔ. (Ebɔ) hulu, nyɔŋtsere kɛ ŋulamii ni yɔɔ E-famɔ shishi lɛ. Kaimɔ! Adebɔɔ kɛ saji fɛɛ ji E-hegbɛ. Anunyam aha Allah, jeŋmaji fɛɛ Nuŋtsɔ.


55

اُدْعُوْا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَۚ

ud‘ū rabbakum taḍarru‘aw wa khufūyah(tan), innahū lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).

Sɔlemɔ oha o-Nyɔŋmɔ lɛ kɛ heshibaa tsui kɛ gbee ni yɔɔ blɛoo. Lɛlɛŋ, E-sumɔɔɔ mɛi ni foɔ husui amli lɛ.


56

وَلَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ بَعْدَ اِصْلَاحِهَا وَادْعُوْهُ خَوْفًا وَّطَمَعًاۗ اِنَّ رَحْمَتَ اللّٰهِ قَرِيْبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa lā tufsidū fil-arḍi ba‘da iṣlāḥihā wad‘ūhu khaufaw wa ṭama‘ā(n), inna raḥmatallāhi qarībum minal-muḥsinīn(a).

Ni nyɛkafea awui yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ beni (abɔ) lɛ jogbaŋŋ sɛɛ. Sɔlemɔ oha Lɛ kɛ gbeyeishemɔ kɛ hiɛnɔkamɔ. Anɔkwale, Allah mɔbɔnalɛ lɛ bɛŋkɛ mɛi ni feɔ ekpakpa lɛ waa.


57

وَهُوَ الَّذِيْ يُرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۗ حَتّٰٓى اِذَآ اَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنٰهُ لِبَلَدٍ مَّيِّتٍ فَاَنْزَلْنَا بِهِ الْمَاۤءَ فَاَخْرَجْنَا بِهٖ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۗ كَذٰلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتٰى لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

wa huwal-lażī yursilur-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), ḥattā iżā aqallat saḥāban ṡiqālan suqnāhu libaladim mayyitin fa anzalnā bihil-mā'a fa akhrajnā bihī min kulliṡ-ṡamarāt(i), każālika nukhrijul-mautā la‘allakum tażakkarūn(a).

Lɛ ji mɔ ni tswaa kɔɔyɔɔ akɛ sanekpakpa he nitsulɔ, ni tsɔɔ E-mɔbɔnalɛ (nugbɔ) lɛ baa lɛ hiɛ, koni kɛ́ kɔɔyɔɔ lɛ kɛ atatui ba lɛ, Wɔshwie amɛ kɛya he ko ni ŋmɔshi nibii bɛ, no sɛɛ lɛ Wɔha nugbɔ nɛ yɛ nakai he lɛ. Kɛkɛ ni Wɔkɛ nakai nugbɔ lɛ du aduawai srɔtoi. Nakai ji bɔ ni Wɔteɔ gbohii ashi, hiɛnɔkamɔ ji akɛ obaakase nii.


58

وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهٗ بِاِذْنِ رَبِّهٖۚ وَالَّذِيْ خَبُثَ لَا يَخْرُجُ اِلَّا نَكِدًاۗ كَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّشْكُرُوْنَ ࣖ

wal-baladuṭ-ṭayyibu yakhruju nabātuhū bi'iżni rabbih(ī), wal-lażī khabuṡa lā yakhruju illā nakidā(n), każālika nuṣarriful-āyāti liqaumiy yasykurūn(a).

Ni shikpɔŋ lɛ hi, tsei lɛ kwɛ̃ɔ babaoo yɛ Nyɔŋmɔ gbɛŋmɛɛ naa; kɛ shikpɔŋ ni ehiii lɛ, ŋmɔshi nibii ni kwɛ̃ɔ lɛ fiteɔ. Nakai ji bɔ ni Wɔtsɔɔ (Wɔ agbojee lɛ) okadii lɛ amli shii abɔ wɔhaa mɛi ni hiɛ sɔɔ nii lɛ.


59

لَقَدْ اَرْسَلْنَا نُوْحًا اِلٰى قَوْمِهٖ فَقَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ اِنِّيْٓ اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

laqad arsalnā nūḥan ilā qaumihī fa qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), innī akhāfu ‘alaikum ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

Anɔkwale, Wɔtsu Noa kɛtee ewebii lɛ aŋɔɔ diɛŋtsɛ, kɛkɛ ni ekɛɛ: "O mimaŋbii! Nyɛjáa Allah! Nyɔŋmɔ ko bɛ (jamɔ) kɛha nyɛ akɛ ja Lɛ pɛ. Anɔkwale, misheɔ gbeyei akɛ toigbalamɔ baapiŋ nyɛ yɛ gbi ni yɔɔ gbeyei (kpakpamɔ gbi) lɛ nɔ.


60

قَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِهٖٓ اِنَّا لَنَرٰىكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

qālal mala'u min qaumihī innā lanarāka fī ḍalālim mubīn(in).

Emaŋbii lɛ ahiɛnyiɛlɔi lɛ kɛɛ akɛ: “Anɔkwale, wɔnaa akɛ nyɛyɛ tɔmɔ ni mli ka shi faŋŋ mli diɛŋtsɛ.”


61

قَالَ يٰقَوْمِ لَيْسَ بِيْ ضَلٰلَةٌ وَّلٰكِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَ

qāla yā qaumi laisa bī ḍalālatuw wa lākinnī rasūlum mir rabbil-‘ālamīn(a).

Lɛ (Noa) ha hetoo akɛ, "Oo mimaŋ! Mijeee gbɛ ni ejaaa; shi moŋ miji bɔfo ni jɛ jeŋmaji fɛɛ Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ."


62

اُبَلِّغُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَاَنْصَحُ لَكُمْ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

uballigukum risālāti rabbī wa anṣaḥu lakum wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Mikɛ mi-Nuŋtsɔ lɛ sane lɛ miitsɔɔ nyɛ, miwoɔ nyɛ ŋaa, ni mile nɔ ni nyɛleee kɛjɛ Allah ŋɔɔ."


63

اَوَعَجِبْتُمْ اَنْ جَاۤءَكُمْ ذِكْرٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ مِّنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَلِتَتَّقُوْا وَلَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ

awa‘ajibtum an jā'akum żikrum mir rabbikum ‘alā rajulim minkum liyunżirakum wa litattaqū wa la‘allakum turḥamūn(a).

Ni ani efeɔ nyɛ naakpɛɛ akɛ kɔkɔbɔɔ ko jɛ nyɛ-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ kɛtsɔ nuu ko ni jɛ nyɛteŋ lɛ nɔ, koni ebɔ nyɛ kɔkɔ ni eha nyɛtsɔmɔ Nyɔŋmɔjalɔi, koni nyɛná mɔbɔnalɛ?


64

فَكَذَّبُوْهُ فَاَنْجَيْنٰهُ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗ فِى الْفُلْكِ وَاَغْرَقْنَا الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا عَمِيْنَ ࣖ

fa każżabūhu fa anjaināhu wal-lażīna ma‘ahū fil-fulki wa agraqnal-lażīna każżabū bi'āyātinā, innahum kānū qauman ‘amīn(a).

No hewɔ lɛ amɛkpoo lɛ (Noa). Kɛkɛ ni Wɔhere lɛ kɛ mɛi ni fata ehe yɛ lɛlɛ lɛ mli lɛ ayiwala. Wɔkɛ mɛi ni kpooɔ Wɔ kukuji lɛ shwieɔ nu mli. Anɔkwale, amɛji gbɔmɛi ni shwilafoi (amɛtsuii ahiŋmɛii).


65

۞ وَاِلٰى عَادٍ اَخَاهُمْ هُوْدًاۗ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ اَفَلَا تَتَّقُوْنَ

wa ilā ‘ādin akhāḥum hūdā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), afalā tattaqūn(a).

Ni Ad maŋbii lɛ (Wɔtsu) Hud, amɛnyɛmi nuu lɛ. Ekɛɛ, "O mimaŋbii! Nyɛjaa Allah! Nyɔŋmɔ ko bɛ (jamɔ) kɛha nyɛ akɛ ja Lɛ. No hewɔ lɛ mɛni hewɔ nyɛsheee Allah gbeyei?"


66

قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖٓ اِنَّا لَنَرٰىكَ فِيْ سَفَاهَةٍ وَّاِنَّا لَنَظُنُّكَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qālal-mala'ul-lażīna kafarū min qaumihī innā lanarāka fī safāhatiw wa innā lanaẓunnuka minal-kāżibīn(a).

Mɛi ni heee yeee lɛ ahiɛnyiɛlɔi ni jɛ ewebii lɛ amli lɛ kɛɛ akɛ, "Lɛɛlɛŋ, wɔbuɔ bo akɛ oyɛ shwilafo kwraa ni wɔsusuɔ akɛ ofata mɛi ni maleɔ lɛ ahe."


67

قَالَ يٰقَوْمِ لَيْسَ بِيْ سَفَاهَةٌ وَّلٰكِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَ

qāla yā qaumi laisa bī safāhatuw wa lākinnī rasūlum mir rabbil-‘ālamīn(a).

Lɛ (Hud) ha hetoo akɛ, "O mimaŋ! Jeee akɛ mihe ejɔ mi, shi moŋ jeŋmaji fɛɛ Nuŋtsɔ lɛ bɔfo ji mi."


68

اُبَلِّغُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَاَنَا۠ لَكُمْ نَاصِحٌ اَمِيْنٌ

uballigukum risālāti rabbī wa ana lakum nāṣiḥun amīn(un).

Mikɛ mi-Nuŋtsɔ lɛ sane lɛ haa bo ni mikɛ ŋaawoo ni anyɛɔ akɛ he fɔ̃ɔ nɔ haa bo.


69

اَوَعَجِبْتُمْ اَنْ جَاۤءَكُمْ ذِكْرٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ مِّنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْۗ وَاذْكُرُوْٓا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاۤءَ مِنْۢ بَعْدِ قَوْمِ نُوْحٍ وَّزَادَكُمْ فِى الْخَلْقِ بَصْۣطَةً ۚفَاذْكُرُوْٓا اٰلَاۤءَ اللّٰهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

awa‘ajibtum an jā'akum żikrum mir rabbikum ‘alā rajulim minkum liyunżirakum, ważkurū iż ja‘alakum khulafā'a mim ba‘di qaumi nūḥiw wa zādakum fil-khalqi basṭah(tan), fażkurū ālā'allāhi la‘allakum tufliḥūn(a).

Ni ani efeɔ nyɛ naakpɛɛ akɛ kɔkɔbɔɔ ko jɛ nyɛ-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ kɛtsɔ nuu ko ni jɛ nyɛteŋ lɛ nɔ, koni ebɔ nyɛ kɔkɔ? Kaimɔ be ni E-fee nyɛ kalifa yɛ Noa webii lɛ asɛɛ lɛ, ni E-fee nyɛ nɔ yɛ gbɔmɔtsoŋ hewalɛ kɛ gbɔmɔtsoŋ gbɔmɔtso mli lɛ. No hewɔ lɛ, kaimɔ Allah jɔɔmɔi lɛ koni oná naagba. ”


70

قَالُوْٓا اَجِئْتَنَا لِنَعْبُدَ اللّٰهَ وَحْدَهٗ وَنَذَرَ مَا كَانَ يَعْبُدُ اٰبَاۤؤُنَاۚ فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qālū aji'tanā lina‘budallāha waḥdahū wa nażara mā kāna ya‘budu ābā'unā, fa'tinā bimā ta‘idunā in kunta minaṣ ṣādiqīn(a).

Amɛkɛɛ: "Ani oba wɔŋɔɔ, koni wɔjá Allah pɛ ni wɔshi nɔ ni wɔblematsɛmɛi lɛ jaa tsutsu lɛ? No lɛ, tsɔɔmɔ ohegbeyeiwoo ni okɛha wɔ lɛ mli, kɛji oja!"


71

قَالَ قَدْ وَقَعَ عَلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ رِجْسٌ وَّغَضَبٌۗ اَتُجَادِلُوْنَنِيْ فِيْٓ اَسْمَاۤءٍ سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّا نَزَّلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ فَانْتَظِرُوْٓا اِنِّيْ مَعَكُمْ مِّنَ الْمُنْتَظِرِيْنَ

qāla qad waqa‘a ‘alaikum mir rabbikum rijsuw wa gaḍab(un), atujādilūnanī fī asmā'in sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā nazzalallāhu bihā min sulṭān(in), fantaẓirū innī ma‘akum minal-muntaẓirīn(a).

E (Hud) ha heto ke, "Lɛɛlɛŋ, hetsɛ̃ kɛ mlifu ni jɛ Nyɔŋmɔ ŋɔɔ lɛ baaba onɔ. Ani oosumɔ ni okɛ mi agba gbɛi (amagai) ni bo kɛ oblematsɛmɛi lɛ diɛŋtsɛ bɔ lɛ he ŋwane, eyɛ mli akɛ Allah ejieee saji kpo kɛhako nakai sane lɛ moŋ? Kɛ nakai ni lɛ, mɛ! Anɔkwale, mi hu mikɛ bo yɛ mɛi ni miimɛ lɛ ateŋ."


72

فَاَنْجَيْنٰهُ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَقَطَعْنَا دَابِرَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَمَا كَانُوْا مُؤْمِنِيْنَ ࣖ

fa anjaināhu wal-lażīna ma‘ahū biraḥmatim minnā wa qaṭa‘nā dābiral-lażīna każżabū bi'āyātinā wa mā kānū mu'minīn(a).

No hewɔ lɛ Wɔhere lɛ (Hud) kɛ mɛi ni fata ehe lɛ kɛ Wɔ mɔbɔnalɛ ni Wɔkpãtã mɛi ni heɔ Wɔ okadii lɛ amɛyeɔ lɛ ahiɛ kɛyashi amɛshishifãi lɛ anɔ. Jeee heyelilɔi ji amɛ.


73

وَاِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًاۘ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ قَدْ جَاۤءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْۗ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَأْكُلْ فِيْٓ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa ilā ṡamūda akhāhum ṣāliḥā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), qad jā'atkum bayyinatum mir rabbikum, hāżihī nāqatullāhi lakum āyatan fa żarūhā ta'kul fī arḍillāhi wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābun alīm(un).

Ni Samudbii lɛ (Wɔtsu) amɛnyɛmi nuu Saleh. Ekɛɛ, "O mimaŋbii! Nyɛjaa Allah! Nyɔŋmɔ ko bɛ (jamɔ) kɛha nyɛ akɛ ja Lɛ. Anɔkwale, odaseyeli ni yɔɔ faŋŋ eba nyɛŋɔɔ kɛjɛ nyɛ-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ. Nɛkɛ (a) afukpɔŋɔ yoo ni jɛ Allah ŋɔɔ nɛɛ ji okadi kɛha nyɛ. Ha eye Allah shikpɔŋ lɛ nɔ niyenii, nyɛkayea lɛ awui, loo nɔ ni jɛ mli ba ji akɛ, nyɛbaaná piŋmɔ ni yeɔ mɔ awui."


74

وَاذْكُرُوْٓا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاۤءَ مِنْۢ بَعْدِ عَادٍ وَّبَوَّاَكُمْ فِى الْاَرْضِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْ سُهُوْلِهَا قُصُوْرًا وَّتَنْحِتُوْنَ الْجِبَالَ بُيُوْتًا ۚفَاذْكُرُوْٓا اٰلَاۤءَ اللّٰهِ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ

ważkurū iż ja‘alakum khulafā'a mim ba‘di ‘ādiw wa bawwa'akum fil-arḍi tattakhiżūna min suhūlihā quṣūraw wa tanḥitūnal-jibāla buyūtā(n), fażkurū ālā'allāhi wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).

Ni nyɛkaia be ni Efee nyɛ kalifa yɛ ‘Adbii lɛ asɛɛ ni ekɛ nyɛ wo shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ. Omamɔɔ maŋtsɛwe yɛ hei ni yɔɔ tɛ̃ɛ lɛ anɔ, ni okpɛ́ɔ amɛ ofeɔ tsũi yɛ gɔji lɛ anɔ. No hewɔ lɛ, kaimɔ Allah jɔɔmɔi lɛ ni okɛ efɔŋfeemɔ akaba shikpɔŋ lɛ nɔ.


75

قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لِلَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا لِمَنْ اٰمَنَ مِنْهُمْ اَتَعْلَمُوْنَ اَنَّ صٰلِحًا مُّرْسَلٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ قَالُوْٓا اِنَّا بِمَآ اُرْسِلَ بِهٖ مُؤْمِنُوْنَ

qālal-mala'ul-lażīnastakbarū min qaumihī lil-lażīnastuḍ‘ifū liman āmana minhum ata‘lamūna anna ṣāliḥam mursalum mir rabbih(ī), qālū innā bimā ursila bihī mu'minūn(a).

Hiɛnyiɛlɔi ni woɔ amɛhe nɔ lɛ kɛɛ mɛi ni abuɔ amɛ akɛ amɛhe waaa, ni ji mɛi ni he amɛye yɛ amɛmaŋbii lɛ ateŋ lɛ akɛ, "Ani nyɛle akɛ Saleh ji bɔfo ni jɛ e-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ?" Amɛha hetoo akɛ: “Wɔheɔ nɔ ni ewie lɛ wɔyeɔ.”


76

قَالَ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْٓا اِنَّا بِالَّذِيْٓ اٰمَنْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ

qālal-lażīnastakbarū innā bil-lażī āmantum bihī kāfirūn(a).

Mɛi ni kɛ amɛhe fɔ̃ɔ nɔ lɛ kɛɔ akɛ, "Lɛɛlɛŋ, wɔkpooɔ nɔ ni nyɛheɔ nyɛyeɔ lɛ."


77

فَعَقَرُوا النَّاقَةَ وَعَتَوْا عَنْ اَمْرِ رَبِّهِمْ وَقَالُوْا يٰصٰلِحُ ائْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ

fa ‘aqarun-nāqata wa ‘atau ‘an amri rabbihim wa qālū yā ṣāliḥu'tinā bimā ta‘idunā in kunta minal-mursalīn(a).

Kɛkɛ ni amɛgbe afukpɔŋɔ yoo lɛ, ni amɛkɛ henɔwomɔ te shi amɛwo amɛ-Nuŋtsɔ lɛ famɔ lɛ. Amɛkɛɛ: "O Saleh! Tsɔɔmɔ ohegbeyeiwoo ni okɛha wɔ lɛ, kɛji eji anɔkwale akɛ boji lɛ ateŋ mɔ kome ji bo."


78

فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دَارِهِمْ جٰثِمِيْنَ

fa akhażathumur-rajfatu fa aṣbaḥū fī dārihim jāṡimīn(a).

Kɛkɛ ni shikpɔŋhosomɔ ba amɛnɔ, ni amɛgboi ni amɛkã amɛtsũi ni efite lɛ amli.


79

فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْ وَلٰكِنْ لَّا تُحِبُّوْنَ النّٰصِحِيْنَ

fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālata rabbī wa naṣaḥtu lakum wa lākil lā tuḥibbūnan-nāṣiḥīn(a).

Kɛkɛ ni e (Saleh) shi amɛ, ni ekɛɛ, "O mimaŋbii! Anɔkwale, mikɛ mi-Nuŋtsɔ lɛ sane lɛ etsɔɔ nyɛ ni miwo nyɛ ŋaa. Shi nyɛsumɔɔɔ mɛi ni woɔ ŋaa."


80

وَلُوْطًا اِذْ قَالَ لِقَوْمِهٖٓ اَتَأْتُوْنَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ اَحَدٍ مِّنَ الْعٰلَمِيْنَ

wa lūṭan iż qāla liqaumihī ata'tūnal-fāḥisyata mā sabaqakum bihā min aḥadim minal-‘ālamīn(a).

Ni (Wɔtsu) Lut hu, beni ekɛɛ ewebii lɛ akɛ, "Mɛni hewɔ nyɛfeɔ nɔ ko ni yɔɔ nyaŋemɔ, ni mɔ ko mɔ ko efeko dani nyɛ (yɛ je nɛɛ mli).


81

اِنَّكُمْ لَتَأْتُوْنَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِّنْ دُوْنِ النِّسَاۤءِۗ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ مُّسْرِفُوْنَ

innakum lata'tūnar-rijāla syahwatam min dūnin-nisā'(i), bal antum qaumum musrifūn(a).

Lɛlɛŋ, ojie okɔnɔ ni oyɔɔ kɛha hii lɛ kpo, shi jeee yei. Nyɛji gbɔmɛi ni fe nine diɛŋtsɛ.”


82

وَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهٖٓ اِلَّآ اَنْ قَالُوْٓا اَخْرِجُوْهُمْ مِّنْ قَرْيَتِكُمْۚ اِنَّهُمْ اُنَاسٌ يَّتَطَهَّرُوْنَ

wa mā kāna jawāba qaumihī illā an qālū akhrijūhum min qaryatikum, innahum unāsuy yataṭahharūn(a).

Ni ewebii lɛ ahetoo lɛ jeee nɔ kroko fe akɛ, "Shĩ amɛ (Lut kɛ esɛɛnyiɛlɔi lɛ) kɛjɛ omaŋ lɛ mli, amɛji gbɔmɛi ni buɔ amɛhe krɔŋkrɔŋ."


83

فَاَنْجَيْنٰهُ وَاَهْلَهٗٓ اِلَّا امْرَاَتَهٗ كَانَتْ مِنَ الْغٰبِرِيْنَ

fa anjaināhu wa ahlahū illamra'atahū kānat minal-gābirīn(a).

Kɛkɛ ni Wɔhere lɛ kɛ esɛɛnyiɛlɔi lɛ ayiwala, ja eŋa pɛ. Lɛ (eŋa) ji mɛi ni ashi amɛ lɛ ateŋ mɔ kome.


84

وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَّطَرًاۗ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِيْنَ ࣖ

wa amṭarnā ‘alaihim maṭarā(n), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mujrimīn(a).

Ni Wɔkɛ nugbɔ (tɛi) shwie amɛnɔ. No hewɔ lɛ, kwɛmɔ nɔ ni baa mɔ ni feɔ esha lɛ nɔ lɛ jogbaŋŋ.


85

وَاِلٰى مَدْيَنَ اَخَاهُمْ شُعَيْبًاۗ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ قَدْ جَاۤءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ فَاَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيْزَانَ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ اَشْيَاۤءَهُمْ وَلَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ بَعْدَ اِصْلَاحِهَاۗ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَۚ

wa ilā madyana akhāhum syu‘aibā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), qad jā'atkum bayyinatum mir rabbikum fa auful-kaila wal-mīzāna wa lā tabkhasun-nāsa asy-yā'ahum wa lā tufsidū fil-arḍi ba‘da iṣlāḥihā, żālikum khairul lakum in kuntum mu'minīn(a).

Ni Madyanbii lɛ hu, Wɔtsu Shuaib, amɛ diɛŋtsɛ amɛnyɛmi nuu lɛ. Ekɛɛ, "O mimaŋbii! Nyɛjaa Allah. Nyɔŋmɔ ko bɛ (jamɔ) kɛha nyɛ akɛ ja Lɛ. Anɔkwale, odaseyeli ni yɔɔ faŋŋ eba nyɛŋɔɔ kɛjɛ nyɛ-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ. Nyɛfea susumɔi kɛ sɛkɛli lɛ eye emuu, ni nyɛkayea mɔ ko mɔ ko nɔ ko kwraa. Nyɛkafitea shikpɔŋ lɛ yɛ be mli ni abɔ lɛ jogbaŋŋ sɛɛ. No hi fe nyɛ kɛji nyɛhe nyɛye."


86

وَلَا تَقْعُدُوْا بِكُلِّ صِرَاطٍ تُوْعِدُوْنَ وَتَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِهٖ وَتَبْغُوْنَهَا عِوَجًاۚ وَاذْكُرُوْٓا اِذْ كُنْتُمْ قَلِيْلًا فَكَثَّرَكُمْۖ وَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ

wa lā taq‘udū bikulli ṣirāṭin tū‘idūna wa taṣuddūna ‘an sabīlillāhi man āmana bihī wa tabgūnahā ‘iwajā(n), ważkurū iż kuntum qalīlan fa kaṡṡarakum, wanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

Ni kaatara gbɛ ko nɔ kɛtsɔ heyelilɔi lɛ ahe gbeyeishemɔ kɛ amɛtsimɔ kɛjɛ Allah gbɛ lɛ nɔ kɛ suɔmɔ ni oootsɔ nɔ otsi gbɛ lɛ nɔ. Kaimɔ be ni nyɛji fioo lɛ, no sɛɛ lɛ Allah ha nyɛyibɔ ​​tee hiɛ. Ni okɛ ojwɛŋmɔ ama nɔ ni baa mɛi ni fiteɔ nii lɛ anɔ lɛ nɔ.


87

وَاِنْ كَانَ طَاۤىِٕفَةٌ مِّنْكُمْ اٰمَنُوْا بِالَّذِيْٓ اُرْسِلْتُ بِهٖ وَطَاۤىِٕفَةٌ لَّمْ يُؤْمِنُوْا فَاصْبِرُوْا حَتّٰى يَحْكُمَ اللّٰهُ بَيْنَنَاۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ ۔

wa in kāna ṭā'ifatum minkum āmanū bil-lażī ursiltu bihī wa ṭā'ifatul lam tu'minū faṣbirū ḥattā yaḥkumallāhu bainanā, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).

Kɛji kuu ko yɛ nyɛteŋ ni heɔ (tsɔɔmɔi) ni mitsu koni amɛbatsɔɔ lɛ amɛyeɔ, ni kuu ko hu yɛ ni heee yeee lɛ, no lɛ nyɛtoa nyɛtsui shi kɛyashi Allah baakpɛ eyiŋ yɛ wɔteŋ. Lɛ ji kojolɔ ni hi fe fɛɛ.


88

۞ قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لَنُخْرِجَنَّكَ يٰشُعَيْبُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَكَ مِنْ قَرْيَتِنَآ اَوْ لَتَعُوْدُنَّ فِيْ مِلَّتِنَاۗ قَالَ اَوَلَوْ كُنَّا كٰرِهِيْنَ

qālal-mala'ul-lażīnastakbarū min qaumihī lanukhrijannaka yā syu‘aibu wal-lażīna āmanū ma‘aka min qaryatinā au lata‘ūdunna fī millatinā, qāla awalau kunnā kārihīn(a).

Shuaib akutso lɛ mli hiɛnyiɛlɔi ni woɔ amɛhe nɔ lɛ kɛɛ, "O Shuaib! Wɔbaashwie bo kɛ heyelilɔi lɛ kɛjɛ wɔmaŋ lɛ mli diɛŋtsɛ, ja oku osɛɛ kɛtee wɔjamɔ lɛ mli." Shuaib kɛɛ, "Ani (obaashwie wɔ), eyɛ mli akɛ wɔsumɔɔɔ moŋ?


89

قَدِ افْتَرَيْنَا عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اِنْ عُدْنَا فِيْ مِلَّتِكُمْ بَعْدَ اِذْ نَجّٰىنَا اللّٰهُ مِنْهَاۗ وَمَا يَكُوْنُ لَنَآ اَنْ نَّعُوْدَ فِيْهَآ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ رَبُّنَاۗ وَسِعَ رَبُّنَا كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًاۗ عَلَى اللّٰهِ تَوَكَّلْنَاۗ رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَاَنْتَ خَيْرُ الْفٰتِحِيْنَ

qadiftarainā ‘alallāhi każiban in ‘udnā fī millatikum ba‘da iż najjānallāhu minhā, wa mā yakūnu lanā an na‘ūda fīhā illā ay yasyā'allāhu rabbunā, wasi‘a rabbunā kulla syai'in ‘ilmā(n), ‘alallāhi tawakkalnā, rabbanaftaḥ bainanā wa baina qauminā bil-ḥaqqi wa anta khairul-fātiḥīn(a).

Anɔkwale, kulɛ wɔbaafee amale kpele ko wɔshi Allah, kɛji wɔku wɔsɛɛ kɛtee ojamɔ lɛ mli, beni Allah ejie wɔ kɛjɛ mli sɛɛ. Ni esaaa akɛ wɔkuɔ wɔsɛɛ kɛyaa eŋɔɔ, ja Allah, wɔ-Nuŋtsɔ lɛ sumɔɔ. Wɔ-Nuŋtsɔ lɛ nilee lɛ kɔɔ nɔ fɛɛ nɔ he. Allah pɛ nɔ wɔkɛ wɔhe fɔ̃ɔ. O wɔ-Nuŋtsɔ, kojo wɔ kɛ wɔmaŋbii lɛ ateŋ kɛ jalɛsaneyeli (jalɛsaneyeli). Bo ji mɔ ni hi fe fɛɛ ni kpɛɔ yiŋ."


90

وَقَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لَىِٕنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْبًا اِنَّكُمْ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ

wa qālal-mala'ul-lażīna kafarū min qaumihī la'inittaba‘tum syu‘aiban innakum iżal lakhāsirūn(a).

Ni ewebii (Shuaib) lɛ ahiɛnyiɛlɔi ni ji heee yeee lɛ kɛɛ (amɛhe) akɛ, "Lɛɛlɛŋ, kɛji nyɛnyiɛ Shuaib sɛɛ lɛ, nyɛbaafee mɛi ni baafite."


91

فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دَارِهِمْ جٰثِمِيْنَۙ

fa akhażathumur-rajfatu fa aṣbaḥū fī dārihim jāṡimīn(a).

Kɛkɛ ni shikpɔŋhosomɔ ba amɛnɔ, ni amɛgboi ni amɛkã amɛtsũi ni efite lɛ amli.


92

الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا شُعَيْبًا كَاَنْ لَّمْ يَغْنَوْا فِيْهَاۚ اَلَّذِيْنَ كَذَّبُوْا شُعَيْبًا كَانُوْا هُمُ الْخٰسِرِيْنَ

al-lażīna każżabū syu‘aiban ka'allam yagnau fīhā, al-lażīna każżabū syu‘aiban kānū humul-khāsirīn(a).

Mɛi ni kpoo Shuaib lɛ tamɔ nɔ ni amɛhiko nakai (maŋ lɛ) mli pɛŋ. Mɛi ni kpooɔ Shuaib lɛ ji mɛi ni laajeɔ.


93

فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْۚ فَكَيْفَ اٰسٰى عَلٰى قَوْمٍ كٰفِرِيْنَ ࣖ

fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālāti rabbī wa naṣaḥtu lakum, fa kaifa āsā ‘alā qaumin kāfirīn(a).

No hewɔ lɛ Shuaib shi amɛ ni ekɛɛ, "O mimaŋbii! Anɔkwale, mikɛ mi-Nuŋtsɔ lɛ sane lɛ etsɔɔ nyɛ ni miwo nyɛ ŋaa. No hewɔ lɛ te mafee tɛŋŋ maye mɛi ni heee yeee lɛ awerɛho?"


94

وَمَآ اَرْسَلْنَا فِيْ قَرْيَةٍ مِّنْ نَّبِيٍّ اِلَّآ اَخَذْنَآ اَهْلَهَا بِالْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُوْنَ

wa mā arsalnā fī qaryatim min nabiyyin illā akhażnā ahlahā bil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i la‘allahum yaḍḍarra‘ūn(a).

Ni Wɔtsuuu gbalɔ ko kɛyaaa shikpɔŋ ko nɔ, (ni emli bii lɛ kpoo nakai gbalɔ lɛ), shi moŋ wɔkɛ naagbai kɛ amanehulu ba emli bii lɛ anɔ koni amɛ (ba amɛhe shi kɛtsɔ) amɛheshibaa nɔ.


95

ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتّٰى عَفَوْا وَّقَالُوْا قَدْ مَسَّ اٰبَاۤءَنَا الضَّرَّاۤءُ وَالسَّرَّاۤءُ فَاَخَذْنٰهُمْ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

Ṡumma baddalnā makānas-sayyi'atil-ḥasanata ḥattā ‘afau wa qālū qad massa ābā'anaḍ-ḍarrā'u was-sarrā'u fa akhażnāhum bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Kɛkɛ ni Wɔkɛ miishɛɛ to piŋmɔ lɛ najiaŋ (koni amɛshwiei kɛ amɛnibii) aya hiɛ, kɛkɛ ni amɛkɛɛ, "Lɛlɛŋ, wɔblematsɛmɛi lɛ na piŋmɔ kɛ miishɛɛ," no hewɔ lɛ Wɔkɛ piŋmɔ ba amɛnɔ trukaa ni amɛyooo.


96

وَلَوْ اَنَّ اَهْلَ الْقُرٰٓى اٰمَنُوْا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَرَكٰتٍ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ وَلٰكِنْ كَذَّبُوْا فَاَخَذْنٰهُمْ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

wa lau anna ahlal-qurā āmanū wattaqau lafataḥnā ‘alaihim barakātim minas-samā'i wal ardḍi wa lākin każżabū fa akhażnāhum bimā kānū yaksibūn(a).

Ni eji shikpɔŋ lɛ nɔ bii lɛ he amɛye ni amɛfee Nyɔŋmɔ gbeyeishelɔi kulɛ, Wɔkɛ jɔɔmɔi ni jɛ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ nɔ baaha amɛ, shi amɛbatsɔ amalei (Wɔ kukuji lɛ), no hewɔ lɛ Wɔto amɛhe gbɛjianɔ yɛ nɔ ni amɛfee lɛ naa.


97

اَفَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰٓى اَنْ يَّأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا بَيَاتًا وَّهُمْ نَاۤىِٕمُوْنَۗ

afa amina ahlul-qurā ay ya'tiyahum ba'sunā bayātaw wa hum nā'imūn(a).

No hewɔ lɛ ani nakai shikpɔŋ lɛ nɔ bii lɛ nuɔ he akɛ amɛyɛ shweshweeshwe kɛjɛɔ Wɔ piŋmɔ ni baa gbɛkɛ be mli ni amɛwɔɔ lɛ mli?


98

اَوَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰٓى اَنْ يَّأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا ضُحًى وَّهُمْ يَلْعَبُوْنَ

awa amina ahlul-qurā ay ya'tiyahum ba'sunā ḍuḥaw wa hum yal‘abūn(a).

Aloo nakai shikpɔŋ lɛ nɔ bii lɛ nuɔ he akɛ amɛyɛ shweshweeshwe kɛjɛɔ Wɔ piŋmɔ ni baa leebi be mli ni amɛshwɛɔ lɛ he?


99

اَفَاَمِنُوْا مَكْرَ اللّٰهِۚ فَلَا يَأْمَنُ مَكْرَ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ

afa aminū makrallāh(i), falā ya'manu makrallāhi illal-qaumul khāsirūn(a).

Aloo amɛnuɔ he akɛ amɛyɛ shweshweeshwe kɛjɛ Allah (ni akpaaa gbɛ) piŋmɔ lɛ mli? Mɔ ko mɔ ko nuuu he akɛ eyɛ shweshweeshwe kɛjɛ Allah piŋmɔ lɛ mli ja mɛi ni elaaje lɛ pɛ.


100

اَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِيْنَ يَرِثُوْنَ الْاَرْضَ مِنْۢ بَعْدِ اَهْلِهَآ اَنْ لَّوْ نَشَاۤءُ اَصَبْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْۚ وَنَطْبَعُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ

awalam yahdi lil-lażīna yariṡūnal-arḍa mim ba‘di ahlihā allau nasyā'u aṣabnāhum biżunūbihim, wa naṭba‘u ‘alā qulūbihim fahum lā yasma‘ūn(a).

Aloo ekaaa shi faŋŋ kɛhaaa mɛi ni yeɔ shikpɔŋ ko gboshinii yɛ be mli ni emli bii lɛ (elaaje) sɛɛ? No ji akɛ, eji Wɔsumɔɔ kulɛ, Wɔbaato amɛhe toigbalamɔ yɛ amɛhe eshai lɛ ahewɔ; ni Wɔŋa amɛtsuii koni amɛkanu (nikasemɔ lɛ).


101

تِلْكَ الْقُرٰى نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤىِٕهَاۚ وَلَقَدْ جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا بِمَا كَذَّبُوْا مِنْ قَبْلُۗ كَذٰلِكَ يَطْبَعُ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِ الْكٰفِرِيْنَ

tilkal-qurā naquṣṣu ‘alaika min ambā'ihā, wa laqad jā'athum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānū liyu'minū bimā każżabū min qabl(u), każālika yaṭba‘ullāhu ‘alā qulūbil-kāfirīn(a).

Shikpɔji nɛɛ ji (ni Wɔkpãtã amɛhiɛ), Wɔgbaa bo amɛsaji lɛ ekomɛi. Amɛbɔfoi lɛ eba amɛŋɔɔ diɛŋtsɛ kɛ odaseyelii ni yɔɔ faŋŋ. Shi amɛheee (agbɛnɛ hu) nɔ ni amɛkpoo tsutsu lɛ amɛyeee. Nakai ji bɔ ni Allah tsiɔ mɛi ni heee yeee lɛ atsui naa.


102

وَمَا وَجَدْنَا لِاَكْثَرِهِمْ مِّنْ عَهْدٍۚ وَاِنْ وَّجَدْنَآ اَكْثَرَهُمْ لَفٰسِقِيْنَ

wa mā wajadnā li'akṡarihim min ‘ahd(in), wa iw wajadnā akṡarahum lafāsiqīn(a).

Ni wɔnaaa amɛteŋ mɛi babaoo ni miiye amɛshiwoi lɛ anɔ. Mohu ɔ, nɔ́ nɛ wa na ji kaa a ti nihi fuu ji nimli yayamihi nitsɛnitsɛ.


103

ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ فَظَلَمُوْا بِهَاۚ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ

Ṡumma ba‘aṡnā mim ba‘dihim mūsā bi'āyātinā ilā fir‘auna wa mala'ihī fa ẓalamū bihā, fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

Yɛ amɛsɛɛ lɛ, Wɔtsu Mose kɛ Wɔ odaseyelii lɛ kɛtee Farao kɛ ewebii lɛ ahiɛnyiɛlɔi lɛ aŋɔɔ, kɛkɛ ni amɛkpoo odaseyelii lɛ. No hewɔ lɛ, ha ojwɛŋmɔ ahi nɔ ni baa mɛi ni fiteɔ nii lɛ anɔ lɛ nɔ.


104

وَقَالَ مُوْسٰى يٰفِرْعَوْنُ اِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ

wa qāla mūsa yā fir‘aunu innī rasūlum mir rabbil-‘ālamīn(a).

Ni Musa kɛɛ: "Oo Farao! Anɔkwale, miji bɔfo ni jɛ jeŋmaji fɛɛ Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ;


105

حَقِيْقٌ عَلٰٓى اَنْ لَّآ اَقُوْلَ عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّۗ قَدْ جِئْتُكُمْ بِبَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ فَاَرْسِلْ مَعِيَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۗ

Ḥaqīqun ‘alā allā aqūla ‘alallāhi illal-ḥaqq(a), qad ji'tukum bibayyinatim mir rabbikum fa arsil ma‘iya banī isrā'īl(a).

E ji ye blɔ nya ní tsumi kaa ma de anɔkuale nɛ kɔɔ Allah he. Anɔkwale, mikɛ odaseyeli ni yɔɔ faŋŋ ni jɛ o-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ eba bo ŋɔɔ, no hewɔ lɛ ha Israelbii lɛ kɛ mi aya."


106

قَالَ اِنْ كُنْتَ جِئْتَ بِاٰيَةٍ فَأْتِ بِهَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qāla in kunta ji'ta bi'āyatin fa'ti bihā in kunta minaṣ ṣādiqīn(a).

Lɛ (Farao) ha hetoo akɛ, "Kɛ eji anɔkwale akɛ okɛ odaseyeli ba lɛ, no lɛ jiemɔ kpo, akɛ anɔkwafoi lɛ ateŋ mɔ kome ji bo."


107

فَاَلْقٰى عَصَاهُ فَاِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُّبِيْنٌ ۖ

fa alqā ‘aṣāhu fa iżā hiya ṡu‘bānum mubīn(un).

Kɛkɛ ni (Mose) shɛrɛ etso lɛ, trukaa lɛ tso lɛ batsɔ onufu agbo diɛŋtsɛ.


108

وَّنَزَعَ يَدَهٗ فَاِذَا هِيَ بَيْضَاۤءُ لِلنّٰظِرِيْنَ ࣖ

wa naza‘a yadahū fa iżā hiya baiḍā'u lin-nāẓirīn(a).

Ni ejie enine lɛ, ni trukaa lɛ, etsɔ futafuta (ni kpɛɔ) kɛha mɛi ni naa lɛ.


109

قَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ اِنَّ هٰذَا لَسٰحِرٌ عَلِيْمٌۙ

qālal-mala'u min qaumi fir‘auna inna hāżā lasāḥirum ‘alīm(un).

Farao maŋbii lɛ ahiɛnyiɛlɔi lɛ kɛɛ akɛ, Nuu nɛɛ ji majikfeelɔ ni he esa waa.


110

يُّرِيْدُ اَنْ يُّخْرِجَكُمْ مِّنْ اَرْضِكُمْ ۚ فَمَاذَا تَأْمُرُوْنَ

yurīdu ay yukhrijakum min arḍikum, fa māżā ta'murūn(a).

ni miisumɔ ni eshwie nyɛ kɛjɛ nyɛshikpɔŋ lɛ nɔ lɛ." (Farao kɛɛ), "Belɛ mɛni nyɛtsɔɔ?"


111

قَالُوْآ اَرْجِهْ وَاَخَاهُ وَاَرْسِلْ فِى الْمَدَاۤىِٕنِ حٰشِرِيْنَۙ

qālū arjih wa akhāhu wa arsil fil-madā'ini ḥāsyirīn(a).

(Onukpai lɛ) ha hetoo akɛ, "Nyɛmɔ lɛ kɛ enyɛmi lɛ (be fioo) ni nyɛtsu mɛi komɛi kɛya maji lɛ amli koni amɛyabua (majikfeelɔi lɛ) anaa, .


112

يَأْتُوْكَ بِكُلِّ سٰحِرٍ عَلِيْمٍ

ya'tūka bikulli sāḥirin ‘alīm(in).

koni amɛkɛ majikfeelɔi ni he esa lɛ fɛɛ aba oŋɔɔ.”


113

وَجَاۤءَ السَّحَرَةُ فِرْعَوْنَ قَالُوْٓا اِنَّ لَنَا لَاَجْرًا اِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغٰلِبِيْنَ

wa jā'as-saḥaratu fir‘auna qālū inna lanā la'ajran in kunnā naḥnul-gālibīn(a).

Ni majikfeelɔi lɛ ba Farao ŋɔɔ. Amɛkɛɛ akɛ, “(Ani) wɔbaaná nyɔmɔwoo, kɛji wɔye kunim?”


114

قَالَ نَعَمْ وَاِنَّكُمْ لَمِنَ الْمُقَرَّبِيْنَ

qāla na‘am wa innakum laminal-muqarrabīn(a).

Lɛ (Farao) ha hetoo akɛ, "Hɛɛ, yɛ anɔkwale mli lɛ, esa akɛ ofata mɛi ni bɛŋkɛ (mi) lɛ ahe."


115

قَالُوْا يٰمُوْسٰٓى اِمَّآ اَنْ تُلْقِيَ وَاِمَّآ اَنْ نَّكُوْنَ نَحْنُ الْمُلْقِيْنَ

qālū yā mūsā immā an tulqiya wa immā an nakūna naḥnul-mulqīn(a).

Amɛ (majikfeelɔi lɛ) kɛɛ, "O Musa! Ani bo baashɛrɛ klɛŋklɛŋ, loo wɔbaashɛrɛ?"


116

قَالَ اَلْقُوْاۚ فَلَمَّآ اَلْقَوْا سَحَرُوْٓا اَعْيُنَ النَّاسِ وَاسْتَرْهَبُوْهُمْ وَجَاۤءُوْ بِسِحْرٍ عَظِيْمٍ

qāla alqū, falammā alqau saḥarū a‘yunan-nāsi wastarhabūhum wa jā'ū bisiḥrin ‘aẓīm(in).

Lɛ (Mose) ha hetoo akɛ, "Shĩ lɛ (klɛŋklɛŋ)!" No hewɔ lɛ, beni amɛshɛrɛ lɛ amɛshwie sɛɛ lɛ, amɛfee gbɔmɛi lɛ ahiŋmɛii ni amɛha gbɔmɛi lɛ she gbeyei, ejaakɛ amɛjie majik wulu (naakpɛɛ) kpo.


117

۞ وَاَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰٓى اَنْ اَلْقِ عَصَاكَۚ فَاِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُوْنَۚ

wa auḥainā ilā mūsā an alqi ‘aṣāk(a), fa iżā hiya talqafu mā ya'fikūn(a).

Ni Wɔjie lɛ kpo wɔtsɔɔ Mose akɛ, “Shĩ otso lɛ shi!” No hewɔ lɛ trukaa lɛ, emi amɛ amalei lɛ fɛɛ.


118

فَوَقَعَ الْحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَۚ

fa waqa‘al-ḥaqqu wa baṭala mā kānū ya‘malūn(a).

Kɛkɛ ni ama anɔkwale lɛ nɔ mi, ni nɔ fɛɛ nɔ ni amɛfee lɛ fee efolo.


119

فَغُلِبُوْا هُنَالِكَ وَانْقَلَبُوْا صٰغِرِيْنَۚ

fa gulibū hunālika wanqalabū ṣāgirīn(a).

No hewɔ lɛ, aye amɛnɔ kunim yɛ nakai he lɛ ni amɛbatsɔmɔ gbɔmɛi ni abuuu amɛ.


120

وَاُلْقِيَ السَّحَرَةُ سٰجِدِيْنَۙ

wa ulqiyas-saḥaratu sājidīn(a).

Ni amrɔ nɔŋŋ ni majikfeelɔi lɛ gbee shi ni amɛkoto shi.


121

قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ

qālū āmannā birabbil-‘ālamīn(a).

Amɛkɛɛ, "Wɔheɔ jeŋ fɛɛ Nuŋtsɔ lɛ wɔyeɔ, .


122

رَبِّ مُوْسٰى وَهٰرُوْنَ

rabbi mūsā wa hārūn(a).

(ni ji) Mose kɛ Aaron Nyɔŋmɔ lɛ."


123

قَالَ فِرْعَوْنُ اٰمَنْتُمْ بِهٖ قَبْلَ اَنْ اٰذَنَ لَكُمْۚ اِنَّ هٰذَا لَمَكْرٌ مَّكَرْتُمُوْهُ فِى الْمَدِيْنَةِ لِتُخْرِجُوْا مِنْهَآ اَهْلَهَاۚ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ

qāla fir‘aunu āmantum bihī qabla an āżana lakum, inna hāżā lamakrum makartumūhu fil-madīnati litukhrijū minhā ahlahā, fa saufa ta‘lamūn(a).

Farao kɛɛ, "Mɛni hewɔ oheɔ lɛ oyeɔ dani mihaa bo gbɛ? Yɛ anɔkwale mli lɛ, enɛ ji ŋaa diɛŋtsɛ ni oto he gbɛjianɔ yɛ maŋ nɛɛ mli, koni oshwie emli bii lɛ. Sɛɛ mli lɛ obaale (nɔ ni baajɛ onifeemɔi lɛ amli aba) .


124

لَاُقَطِّعَنَّ اَيْدِيَكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ مِّنْ خِلَافٍ ثُمَّ لَاُصَلِّبَنَّكُمْ اَجْمَعِيْنَ

la'uqaṭṭi‘anna aidiyakum wa arjulakum min khilāfin ṡumma la'uṣallibannakum ajma‘īn(a).

Mafo nyɛ niji kɛ nyɛnaji amli (ninejurɔ kɛ abɛku nane loo nɔ ni tamɔ nakai nɔŋŋ), ni no sɛɛ lɛ masɛŋ nyɛ fɛɛ yɛ sɛŋmɔtso nɔ."


125

قَالُوْٓا اِنَّآ اِلٰى رَبِّنَا مُنْقَلِبُوْنَۙ

qālū innā ilā rabbinā munqalibūn(a).

Amɛ (majikfeelɔi lɛ) ha hetoo akɛ, “Lɛɛlɛŋ, wɔbaaku wɔsɛɛ kɛya wɔ-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ.


126

وَمَا تَنْقِمُ مِنَّآ اِلَّآ اَنْ اٰمَنَّا بِاٰيٰتِ رَبِّنَا لَمَّا جَاۤءَتْنَا ۗرَبَّنَآ اَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَّتَوَفَّنَا مُسْلِمِيْنَ ࣖ

wa mā tanqimu minnā illā an āmannā bi'āyāti rabbinā lammā jā'atnā, rabanā afrig ‘alainā ṣabraw wa tawaffanā muslimīn(a).

Ni nyɛwooo wɔ he nyɔmɔ, shi moŋ akɛni wɔhe wɔ-Nuŋtsɔ lɛ kukuji lɛ wɔye beni amɛba wɔŋɔɔ lɛ hewɔ." (Amɛsɔle), "Wɔ-Nuŋtsɔ, ha wɔ tsuishitoo ni wɔgboi akɛ Muslimbii (ni kɛ amɛhe eha Bo)."


127

وَقَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ اَتَذَرُ مُوْسٰى وَقَوْمَهٗ لِيُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ وَيَذَرَكَ وَاٰلِهَتَكَۗ قَالَ سَنُقَتِّلُ اَبْنَاۤءَهُمْ وَنَسْتَحْيٖ نِسَاۤءَهُمْۚ وَاِنَّا فَوْقَهُمْ قٰهِرُوْنَ

wa qālal-mala'u min qaumi fir‘auna atażaru mūsā wa qaumahū liyufsidū fil-arḍi wa yażaraka wa ālihatak(a), qāla sanuqattilu abnā'ahum wa nastaḥyī nisā'ahum, wa innā fauqahum qāhirūn(a).

Ni Farao maŋ lɛ mli hiɛnyiɛlɔi lɛ kɛɛ akɛ, "Ani obaaŋmɛ gbɛ ni Mose kɛ ewebii lɛ afite nii yɛ shikpɔŋ nɛɛ nɔ (Mizraim) ni amɛshi bo kɛ onyɔŋmɔi lɛ?" (Farao) ha hetoo akɛ, "Wɔbaagbe amɛbihii lɛ ni wɔbaahã amɛbiyei lɛ ahi shi ni wɔyɛ hewalɛ fɛɛ yɛ amɛnɔ."


128

قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهِ اسْتَعِيْنُوْا بِاللّٰهِ وَاصْبِرُوْاۚ اِنَّ الْاَرْضَ لِلّٰهِ ۗيُوْرِثُهَا مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖۗ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِيْنَ

qāla mūsā liqaumihista‘īnū billāhi waṣbirū, innal-arḍa lillāh(i), yūriṡuhā may yasyā'u min ‘ibādih(ī), wal-‘āqibatu lil-muttaqīn(a).

Musa kɛɛ ewebii lɛ akɛ, "Nyɛbia yelikɛbuamɔ kɛjɛɔ Allah ŋɔɔ ni nyɛtoa nyɛtsui shi. Anɔkwale (nɛkɛ) shikpɔŋ lɛ ji Allah nɔ; Ebaaŋɔ gboshinii eha mɔ fɛɛ mɔ ni esumɔɔ yɛ Etsuji lɛ ateŋ. Ni naagbee (kpakpa) lɛ ji mɛi ni ji Nyɔŋmɔ gbeyeishelɔi lɛ anɔ̃."


129

قَالُوْٓا اُوْذِيْنَا مِنْ قَبْلِ اَنْ تَأْتِيَنَا وَمِنْۢ بَعْدِ مَا جِئْتَنَا ۗقَالَ عَسٰى رَبُّكُمْ اَنْ يُّهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَيَسْتَخْلِفَكُمْ فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُوْنَ ࣖ

qālū ūżīnā min qabli an ta'tiyanā wa mim ba‘di mā ji'tanā, qāla ‘asā rabbukum ay yuhlika ‘aduwwakum wa yastakhlifakum fil-arḍi fa yanẓura kaifa ta‘malūn(a).

Amɛ (Mose maŋbii lɛ) kɛɛ akɛ, "Farao nyɛ wɔ nɔ dani oba wɔŋɔɔ kɛ beni oba sɛɛ." (Mose) ha hetoo akɛ, "Mihiɛ ka nɔ akɛ o-Nuŋtsɔ lɛ baakpata ohenyɛlɔi lɛ ahiɛ ni efee bo kalif yɛ shikpɔŋ nɔ; no sɛɛ lɛ ebaana bɔ ni ofeɔ ohaa."


130

وَلَقَدْ اَخَذْنَآ اٰلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِيْنَ وَنَقْصٍ مِّنَ الثَّمَرٰتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

wa laqad akhażnā āla fir‘auna bis-sinīna wa naqṣim minaṡ-ṡamarāti la‘allahum yażżakkarūn(a).

Ni lɛɛlɛŋ, Wɔto Farao kɛ ewebii lɛ ahe toigbalamɔ kɛtsɔ (wɔkɛ) afii babaoo ni hɔmɔ kɛ yibii ni bɛ lɛ ba lɛ nɔ, koni amɛkase nii.


131

فَاِذَا جَاۤءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوْا لَنَا هٰذِهٖ ۚوَاِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَّطَّيَّرُوْا بِمُوْسٰى وَمَنْ مَّعَهٗۗ اَلَآ اِنَّمَا طٰۤىِٕرُهُمْ عِنْدَ اللّٰهِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

fa iżā jā'athumul-ḥasanatu qālū lanā hāżihī, wa in tuṣibhum sayyi'atuy yaṭṭayyarū bimūsā wa mam ma‘ah(ū), alā innamā ṭā'iruhum ‘indallāhi wa lākinna aksṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Kɛkɛ ni kɛji kpakpa (shweremɔ) ba amɛnɔ lɛ, amɛkɛɛ, "Enɛ jɛ wɔ (mɔdɛŋbɔɔ) lɛ hewɔ." Ni kɛ́ amɛyaje haomɔ mli lɛ, amɛkɛ naagba lɛ fɔɔ Mose kɛ esɛɛnyiɛlɔi lɛ anɔ. Lemɔ akɛ amɛshihilɛ yɛ Allah dɛŋ, shi amɛteŋ mɛi babaoo leee.


132

وَقَالُوْا مَهْمَا تَأْتِنَا بِهٖ مِنْ اٰيَةٍ لِّتَسْحَرَنَا بِهَاۙ فَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِيْنَ

wa qālū mahmā ta'tinā bihī min āyatil litasḥaranā bihā, famā naḥnu laka bimu'minīn(a).

Ni amɛkɛɛ (Mose) akɛ, “Odaseyeli fɛɛ odaseyeli ni okɛbaaba wɔŋɔɔ koni okɛfee wɔ ŋmiŋmi lɛ, wɔheŋ bo wɔyeee.”


133

فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوْفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ وَالضَّفَادِعَ وَالدَّمَ اٰيٰتٍ مُّفَصَّلٰتٍۗ فَاسْتَكْبَرُوْا وَكَانُوْا قَوْمًا مُّجْرِمِيْنَ

fa arsalnā ‘alaihimuṭ-ṭūfāna wal-jarāda wal-qummala waḍ-ḍafādi‘a wad-dama āyātim mufaṣṣalāt(in), fastakbarū wa kānū qaumam mujrimīn(a).

No hewɔ lɛ Wɔkɛ ahum, ŋmeii, ŋmeii, ŋmeii kɛ lá (nu ni anuɔ ni etsɔ lá) tsu amɛ akɛ odaseyelii ni yɔɔ faŋŋ, shi amɛjie amɛhe nɔ lolo ni amɛji gbɔmɛi ni feɔ esha.


134

وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوْا يٰمُوْسَى ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَۚ لَىِٕنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۚ

wa lammā waqa‘a ‘alihimur-rijzu qālū yā mūsad‘u lanā rabbaka bimā ‘ahida ‘indak(a), la'in kasyafta ‘annar-rijza lanu'minanna laka wa lanursilanna ma‘aka banī isrā'īl(a).

Ni beni toigbalamɔ lɛ (ni atsɔɔ mli lɛ) tswa amɛ lɛ amɛkɛɛ, "O Musa! Bi wɔ o-Nuŋtsɔ lɛ dɛŋ taakɛ E-shi ni ewo bo lɛ. Kɛji obaanyɛ ojie toigbalamɔ nɛɛ kɛjɛ wɔhe lɛ, wɔbaahe bo wɔye diɛŋtsɛ ni wɔbaaŋmɛ Israelbii lɛ gbɛ ni amɛkɛ bo aya."


135

فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الرِّجْزَ اِلٰٓى اَجَلٍ هُمْ بَالِغُوْهُ اِذَا هُمْ يَنْكُثُوْنَ

falammā kasyafnā ‘anhumur-rijza ilā ajalin hum bāligūhu iżā hum yankuṡūn(a).

Shi beni Wɔjie toigbalamɔ lɛ kɛjɛ amɛdɛŋ kɛyashi be ni esa akɛ amɛtsu he nii lɛ bafee lɛ sɛɛ lɛ amɛku amɛshiwoo lɛ mli.


136

فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَاَغْرَقْنٰهُمْ فِى الْيَمِّ بِاَنَّهُمْ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَكَانُوْا عَنْهَا غٰفِلِيْنَ

fantaqamnā minhum fa agraqnāhum fil-yammi bi'annahum każżabū bi'āyātinā wa kānū ‘anhā gāfilīn(a).

No hewɔ lɛ Wɔto amɛteŋ mɛi komɛi ahe toigbalamɔ, kɛkɛ ni Wɔkɛ amɛ wo ŋshɔ lɛ mli ejaakɛ amɛkpoo Wɔ kukuji lɛ ni amɛku amɛhiɛ amɛshwie Wɔkuji lɛ anɔ.


137

وَاَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِيْنَ كَانُوْا يُسْتَضْعَفُوْنَ مَشَارِقَ الْاَرْضِ وَمَغَارِبَهَا الَّتِيْ بٰرَكْنَا فِيْهَاۗ وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنٰى عَلٰى بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَۙ بِمَا صَبَرُوْاۗ وَدَمَّرْنَا مَا كَانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَقَوْمُهٗ وَمَا كَانُوْا يَعْرِشُوْنَ

wa auraṡnal-qaumal-lażīna kānū yustaḍ‘afūna masyāriqal-arḍi wa magāribahal-latī bāraknā fīhā, wa tammat kalimatu rabbikal-ḥusnā ‘alā banī isrā'īl(a), bimā ṣabarū, wa dammarnā mā kāna yaṣna‘u fir‘aunu wa qaumuhū wa mā kānū ya‘risyūn(a).

Ni wɔkɛ shikpɔŋ lɛ bokagbɛ kɛ anaigbɛ hei ni Wɔjɔɔ nɔ lɛ ha gbɔmɛi ni anyɛɔ amɛnɔ lɛ. Ni o-Nuŋtsɔ kpakpa lɛ wiemɔ lɛ eye emuu (tamɔ shiwoo) eha Israelbii lɛ yɛ amɛtsuishitoo lɛ hewɔ. Ni Wɔkpãtã nɔ ni Farao kɛ ewebii lɛ bɔ kɛ nɔ ni amɛma lɛ hiɛ.


138

وَجَاوَزْنَا بِبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ الْبَحْرَ فَاَتَوْا عَلٰى قَوْمٍ يَّعْكُفُوْنَ عَلٰٓى اَصْنَامٍ لَّهُمْ ۚقَالُوْا يٰمُوْسَى اجْعَلْ لَّنَآ اِلٰهًا كَمَا لَهُمْ اٰلِهَةٌ ۗقَالَ اِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُوْنَ

wa jāwaznā bibanī isrā'īlal-baḥra fa atau ‘alā qaumiy ya‘kufūna ‘alā aṣnāmil lahum, qālū yā mūsaj‘al lanā ilāhan kamā lahum ālihah(tun), qāla innakum qaumun tajhalūn(a).

Ni Wɔhere Israelbii lɛ ayiwala yɛ nakai ŋshɔ lɛ naa (Ŋshɔ Tsuru lɛ kooyigbɛ fã lɛ). Beni amɛbashɛ gbɔmɛi komɛi ni yaa nɔ amɛjáa amagai lɛ aŋɔɔ lɛ, amɛ (Israel Bii lɛ) kɛɛ, "O Musa! Feemɔ nyɔŋmɔ (amaga) oha wɔ taakɛ amɛyɛ nyɔŋmɔi (amagai) babaoo lɛ." (Mose) ha hetoo akɛ: “Lɛɛlɛŋ, gbɔmɛi kwashiai ji nyɛ.”


139

اِنَّ هٰٓؤُلَاۤءِ مُتَبَّرٌ مَّا هُمْ فِيْهِ وَبٰطِلٌ مَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

inna hā'ulā'i mutabbarum mā hum fīhi wa bāṭilum mā kānū ya‘malūn(a).

Lɛlɛŋ, abaakpata amɛhiɛ (kɛtsɔ hemɔkɛyelii) ni amɛhiɛ lɛ nɔ ni nɔ ni amɛfee lɛ baafee yaka.


140

قَالَ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْغِيْكُمْ اِلٰهًا وَّهُوَ فَضَّلَكُمْ عَلَى الْعٰلَمِيْنَ

qāla agairallāhi abgīkum ilāhaw wa huwa faḍḍalakum ‘alal-‘ālamīn(a).

E (Mose) de ke, "Ani e sa kaa ma hla nyɔŋmɔ kpa ko kɛ ha mo pe Allah, e ngɛ mi kaa Lɛ ji nɔ nɛ e ngɔ mo kɛ wo nihi tsuo a hɛ mi (yɛ jamɛ a be ɔ mi)."


141

وَاِذْ اَنْجَيْنٰكُمْ مِّنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ يَسُوْمُوْنَكُمْ سُوْۤءَ الْعَذَابِۚ يُقَتِّلُوْنَ اَبْنَاۤءَكُمْ وَيَسْتَحْيُوْنَ نِسَاۤءَكُمْۗ وَفِيْ ذٰلِكُمْ بَلَاۤءٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَظِيْمٌ ࣖ

wa iż anjainākum min āli fir‘auna yasūmūnakum sū'al-‘ażāb(i), yuqattilūna abnā'akum wa yastaḥyūna nisā'akum wa fī żālikum balā'um mir rabbikum ‘aẓīm(un).

Ni (kaimɔ, O Israelbii) beni Wɔhere nyɛ kɛjɛ (Farao) kɛ ewebii lɛ adɛŋ, ni kɛ nyɛ wo piŋmɔi ni naa wa mli lɛ, amɛgbe nyɛbihii lɛ ni amɛhere nyɛbiyei lɛ awala. Ni yɛ nakai shihilɛ lɛ mli lɛ eji kaa kpele ni jɛ o-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ.


142

۞ وَوٰعَدْنَا مُوْسٰى ثَلٰثِيْنَ لَيْلَةً وَّاَتْمَمْنٰهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيْقَاتُ رَبِّهٖٓ اَرْبَعِيْنَ لَيْلَةً ۚوَقَالَ مُوْسٰى لِاَخِيْهِ هٰرُوْنَ اخْلُفْنِيْ فِيْ قَوْمِيْ وَاَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيْلَ الْمُفْسِدِيْنَ

wa wā‘adnā mūsā ṡalāṡīna lailataw wa atmamnāhā bi‘asyrin fa tamma mīqātu rabbihī arba‘īna lailah(tan), wa qāla mūsā li'akhīhi hārūnakhlufnī fī qaumī wa aṣliḥ wa lā tattabi‘ sabīlal-mufsidīn(a).

Ni Wɔwo Mose shi (ni ekɛ Torah lɛ ha) akɛ ebaaha lɛ gbɛkɛ nyɔŋmai etɛ, ni Wɔgbe gbɛkɛ yibɔ lɛ naa kɛ nyɔŋma (gbɛkɛ krokomɛi), no hewɔ lɛ be ni Nyɔŋmɔ eto gbɛkɛ nyɔŋmai ejwɛ lɛ ye emuu. Ni Musa kɛɛ enyɛmi nuu (ni ji) Harun akɛ, "Okɛ mi ato mimaŋbii lɛ ahiɛnyiɛmɔ mli, ni oha (bo diɛŋtsɛ ohe kɛ omaŋbii lɛ) aya hiɛ, ni okanyiɛ mɛi ni feɔ mɛi awui lɛ agbɛ nɔ."


143

وَلَمَّا جَاۤءَ مُوْسٰى لِمِيْقَاتِنَا وَكَلَّمَهٗ رَبُّهٗۙ قَالَ رَبِّ اَرِنِيْٓ اَنْظُرْ اِلَيْكَۗ قَالَ لَنْ تَرٰىنِيْ وَلٰكِنِ انْظُرْ اِلَى الْجَبَلِ فَاِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهٗ فَسَوْفَ تَرٰىنِيْۚ فَلَمَّا تَجَلّٰى رَبُّهٗ لِلْجَبَلِ جَعَلَهٗ دَكًّا وَّخَرَّ مُوْسٰى صَعِقًاۚ فَلَمَّآ اَفَاقَ قَالَ سُبْحٰنَكَ تُبْتُ اِلَيْكَ وَاَنَا۠ اَوَّلُ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa lammā jā'a mūsā limīqātinā wa kallamahū rabbuh(ū), qāla rabbi arinī anẓur ilaik(a), qāla lan tarānī wa lākininẓur ilal-jabali fa inistaqarra makānahū fa saufa tarānī, falammā tajallā rabbuhū lil-jabali ja‘alahū dakkaw wa kharra mūsā ṣa‘iqā(n), falammā afāqa qāla subḥānaka tubtu ilaika wa ana awwalul-mu'minīn(a).

Ni beni Mose ba (munajat) yɛ be ni Wɔto lɛ mli ni Nyɔŋmɔ kɛ lɛ wie (tɛ̃ɛ) lɛ, (Mose) kɛɛ, "O mi-Nuŋtsɔ, jiemɔ (Ohe) kpo otsɔɔ mi koni manyɛ mana Bo." (Allah) kɛɛ, "Onyɛŋ (onyɛ) ona Mi, shi kwɛmɔ gɔŋ lɛ, kɛji ehi egbɛhe (tamɔ bɔ ni afeɔ daa lɛ) lɛ, obaanyɛ ona Mi diɛŋtsɛ." No hewɔ lɛ beni e-Nuŋtsɔ lɛ jie (E-maŋtsɛyeli lɛ) kpo etsɔɔ gɔŋ lɛ, gɔŋ lɛ kpata ni Musa gbee shi ni ehiɛ kpa nɔ. Beni Mose hiɛ ba ehe nɔ ekoŋŋ lɛ, ekɛɛ, "Anunyam aha Bo, mitsake mitsui miha Bo ni miji mɔ klɛŋklɛŋ ni heɔ miyeɔ."


144

قَالَ يٰمُوْسٰٓى اِنِّى اصْطَفَيْتُكَ عَلَى النَّاسِ بِرِسٰلٰتِيْ وَبِكَلَامِيْ ۖفَخُذْ مَآ اٰتَيْتُكَ وَكُنْ مِّنَ الشّٰكِرِيْنَ

qāla yā mūsā inniṣṭafaituka ‘alan-nāsi birisālātī wa bikalāmī, fa khuż mā ātaituka wa kum minasy-syākirīn(a).

(Allah) kɛɛ, "O Musa! Anɔkwale, mihala (misumɔɔ) bo kɛjɛ gbɔmɛi krokomɛi ateŋ (yɛ obeaŋ) koni okɛ Mishɛɛ sane lɛ kɛ Miwiemɔi lɛ aya, no hewɔ lɛ, mɔmɔ nɔ ni mikɛha bo lɛ mli shiŋŋ ni ofata mɛi ni hiɛ shidaa lɛ ahe."


145

وَكَتَبْنَا لَهٗ فِى الْاَلْوَاحِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَّوْعِظَةً وَّتَفْصِيْلًا لِّكُلِّ شَيْءٍۚ فَخُذْهَا بِقُوَّةٍ وَّأْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُوْا بِاَحْسَنِهَا ۗسَاُورِيْكُمْ دَارَ الْفٰسِقِيْنَ

wa katabnā lahū fil-alwāḥi min kulli syai'im mau‘iẓataw wa tafṣīlal likulli syai'(in), fa khużhā biquwwatiw wa'mur qaumaka ya'khużū bi'aḥsanihā, sa'urīkum dāral-fāsiqīn(a).

Ni Wɔŋmala nibii fɛɛ wɔha Mose yɛ tɛi bibii (Torah) lɛ anɔ akɛ nikasemɔ kɛ mlitsɔɔmɔ kɛha nibii fɛɛ; no hewɔ lɛ (Wɔkɛɛ), "Nyɛmɔ mli shiŋŋ ni okɛɛ omaŋbii lɛ ni amɛmɔ mli bɔ ni amɛaanyɛ, matsɔɔ bo mɛi fɔji lɛ ashikpɔŋ lɛ."


146

سَاَصْرِفُ عَنْ اٰيٰتِيَ الَّذِيْنَ يَتَكَبَّرُوْنَ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّۗ وَاِنْ يَّرَوْا كُلَّ اٰيَةٍ لَّا يُؤْمِنُوْا بِهَاۚ وَاِنْ يَّرَوْا سَبِيْلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوْهُ سَبِيْلًاۚ وَاِنْ يَّرَوْا سَبِيْلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوْهُ سَبِيْلًاۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَكَانُوْا عَنْهَا غٰفِلِيْنَ

sa'aṣrifu ‘an āyātiyal-lażīna yatakabbarūna fil-arḍi bigairil-ḥaqq(i), wa iy yarau kulla āyatil lā yu'minū bihā, wa iy yarau sabīlar-rusydi lā yattakhiżūhu sabīlā(n), wa iy yarau sabīlal-gayyi yattakhiżūhu sabīlā(n), żālika bi'annahum każżabū bi'āyātinā wa kānū ‘anhā gāfilīn(a).

Matsi mihe kɛjɛ (Mihewalɛ) okadii lɛ ahe mɛi ni kɛ amɛhe fɔ̃ɔ nɔ yɛ shikpɔŋ nɔ ni yiŋtoo kpakpa ko bɛ he lɛ. Kɛji amɛna okadi fɛɛ okadi (ni kɔɔ Mihewalɛ he) po lɛ amɛheee amɛyeee lolo. Ni kɛji amɛna gbɛ ko ni kɛ mɔ yaa gbɛtsɔɔmɔ mli lɛ, amɛnyiɛŋ (amɛnyiɛŋ) sɛɛ, shi kɛji amɛna gbɛ ni tɔmɔ yɔɔ mli lɛ, amɛnyiɛɔ sɛɛ. Enɛ ji akɛ, amɛkpooɔ Wɔ okadii lɛ ni amɛkuuu amɛhiɛ amɛshwieɔ nɔ be fɛɛ be.


147

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَلِقَاۤءِ الْاٰخِرَةِ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْۗ هَلْ يُجْزَوْنَ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ ࣖ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā wa liqā'il-ākhirati ḥabiṭat a‘māluhum, hal yujzauna illā mā kānū ya‘malūn(a).

Ni mɛi ni kpooɔ Wɔ okadii (hewalɛ) ni (kpooɔ) sɛɛ shihilɛ lɛ, amɛnifeemɔi lɛ ji yakatswaa. Awoɔ amɛ nyɔmɔ yɛ nɔ ni amɛtsu lɛ naa.


148

وَاتَّخَذَ قَوْمُ مُوْسٰى مِنْۢ بَعْدِهٖ مِنْ حُلِيِّهِمْ عِجْلًا جَسَدًا لَّهٗ خُوَارٌۗ اَلَمْ يَرَوْا اَنَّهٗ لَا يُكَلِّمُهُمْ وَلَا يَهْدِيْهِمْ سَبِيْلًاۘ اِتَّخَذُوْهُ وَكَانُوْا ظٰلِمِيْنَ

wattakhaża mūsā mim ba‘dihī min ḥuliyyihim ‘ijlan jasadal lahū khuwār(un), alam yarau annahū lā yukallimuhum wa lā yahdīhim sabīlā(n), ittakhażūhu wa kānū ẓālimīn(a).

Ni Mose maŋbii lɛ, yɛ (Mose shimɔ kɛtee Sinai Gɔŋ lɛ nɔ) sɛɛ lɛ amɛfee tsinabi amaga ni yɔɔ gbɔmɔtso ni baanyɛ afee moo (gbee) kɛjɛ (shika tsuru) jwetrii amli. Ani amɛleee akɛ tsinabi lɛ nyɛŋ ekɛ amɛ awie ni enyɛŋ etsɔɔ amɛ gbɛ hu? Amɛfee lɛ (tamɔ afɔle). Amɛji gbɔmɛi ni yeee jalɛsane.


149

وَلَمَّا سُقِطَ فِيْٓ اَيْدِيْهِمْ وَرَاَوْا اَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوْاۙ قَالُوْا لَىِٕنْ لَّمْ يَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَيَغْفِرْ لَنَا لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

wa lammā suqiṭa fī aidīhim wa ra'au annahum qad ḍallū, qālū la'il lam yarḥamnā rabbunā wa yagfir lanā lanakūnanna minal-khāsirīn(a).

Ni beni amɛshwa amɛhe yɛ amɛnifeemɔi lɛ ahe ni amɛyɔse akɛ amɛtsɔ gbɛ ni ejaaa nɔ lɛ, amɛkɛɛ akɛ, "Lɛɛlɛŋ, kɛji wɔ-Nuŋtsɔ lɛ enaaa wɔ mɔbɔ ni ekɛ wɔ eshai ekeee wɔ lɛ, wɔbaafee mɛi ni elaaje nii lɛ diɛŋtsɛ."


150

وَلَمَّا رَجَعَ مُوْسٰٓى اِلٰى قَوْمِهٖ غَضْبَانَ اَسِفًاۙ قَالَ بِئْسَمَا خَلَفْتُمُوْنِيْ مِنْۢ بَعْدِيْۚ اَعَجِلْتُمْ اَمْرَ رَبِّكُمْۚ وَاَلْقَى الْاَلْوَاحَ وَاَخَذَ بِرَأْسِ اَخِيْهِ يَجُرُّهٗٓ اِلَيْهِ ۗقَالَ ابْنَ اُمَّ اِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُوْنِيْ وَكَادُوْا يَقْتُلُوْنَنِيْۖ فَلَا تُشْمِتْ بِيَ الْاَعْدَاۤءَ وَلَا تَجْعَلْنِيْ مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

wa lammā raja‘a mūsā ilā qaumihī gaḍbāna asifā(n), qāla bi'samā khalaftumūnī mim ba‘dī, a‘ajiltum amra rabbikum, wa alqal-alwāḥa wa akhaża bira'si akhīhi yajurruhū ilaih(i), qālabna umma innal-qaumastaḍ‘afūnī wa kādū yaqtulūnanī, falā tusymit biyal-a‘dā'a wa lā taj‘alnī ma‘al-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Ni beni Mose ku esɛɛ kɛtee ewebii lɛ aŋɔɔ lɛ, emli fu ni ehao ni ekɛɛ: "Mɛɛ nifeemɔi ni yɔɔ gbeyei nyɛfee beni mibɛ jɛmɛ lɛ! Ani nyɛmiisumɔ ni nyɛte shi nyɛwo nyɛ-Nuŋtsɔ lɛ shiwoo lɛ?" Mose shɛrɛ tɛ (Torah) lɛ eshwie shi ni emɔ enyɛmi nuu (Harun) yitso lɛ mli beni egbalaa kɛbaa eŋɔɔ lɛ. (Harun) kɛɛ, "O minyɛ bi! Nɛkɛ gbɔmɛi nɛɛ ebu mi akɛ mibɛ hewalɛ ni eshwɛ fioo ni amɛbaagbe mi, no hewɔ lɛ kaahã ohenyɛlɔi lɛ amii ashɛ amɛhe yɛ mihe ni minaa lɛ he, ni kaahã mifee gbɔmɔ ni ejaaa."


151

قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِيْ وَلِاَخِيْ وَاَدْخِلْنَا فِيْ رَحْمَتِكَ ۖوَاَنْتَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ ࣖ

qāla rabbigfirlī wa li'akhī wa adkhilnā fī raḥmatik(a), wa anta arḥamur-rāḥimīn(a).

Lɛ (Mose) sɔle akɛ, "O mi-Nuŋtsɔ, kɛ mi kɛ minyɛmi lɛ he eshai ake wɔ ni okɛ wɔ awo Omɔbɔnalɛ mli, ni Oji mɔbɔnalɛtsɛ fe mɔbɔnalɔi fɛɛ."


152

اِنَّ الَّذِيْنَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنَالُهُمْ غَضَبٌ مِّنْ رَّبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُفْتَرِيْنَ

innal-lażīnattakhażul-‘ijla sayanāluhum gaḍabum mir rabbihim wa żillatun fil-ḥayātid-dun-yā, wa każālika najzil-muftarīn(a).

Lɛlɛŋ, mɛi ni feɔ (tsinabi amaga) (tamɔ amɛjamɔ lɛ), gbi ko lɛ amɛbaaná mlifu kɛjɛ amɛ-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ kɛ hiɛgbele yɛ shihilɛ mli yɛ je nɛɛ mli. Nakai ji bɔ ni Wɔwoɔ mɛi ni wieɔ amalei lɛ nyɔmɔ.


153

وَالَّذِيْنَ عَمِلُوا السَّيِّاٰتِ ثُمَّ تَابُوْا مِنْۢ بَعْدِهَا وَاٰمَنُوْٓا اِنَّ رَبَّكَ مِنْۢ بَعْدِهَا لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wal-lażīna ‘amilus-sayyi'āti ṡumma tābū mim ba‘dihā wa āmanū inna rabbaka mim ba‘dihā lagafūrur raḥīm(un).

Ni mɛi ni efee efɔŋ lɛ, no sɛɛ lɛ amɛtsake amɛtsui ni amɛhe amɛye, lɛɛlɛŋ, yɛ no sɛɛ lɛ, nyɛ-Nuŋtsɔ lɛ ji Mɔbɔnalɔ Fe Fɛɛ, Mɔbɔnalɔ Fe Fɛɛ.


154

وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُّوْسَى الْغَضَبُ اَخَذَ الْاَلْوَاحَۖ وَفِيْ نُسْخَتِهَا هُدًى وَّرَحْمَةٌ لِّلَّذِيْنَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُوْنَ

wa lammā sakata ‘am mūsal-gaḍabu akhażal-alwāḥ(a), wa fī nuskhatihā hudaw wa raḥmatul lil-lażīna hum lirabbihim yarhabūn(a).

Ni beni Mose mlifu lɛ ba shi lɛ, eŋɔ (ku esɛɛ) tɛi (Torah) lɛ; Gbɛtsɔɔmɔ kɛ mɔbɔnalɛ yɛ ewolo lɛ mli kɛha mɛi ni sheɔ amɛ-Nuŋtsɔ lɛ gbeyei lɛ.


155

وَاخْتَارَ مُوْسٰى قَوْمَهٗ سَبْعِيْنَ رَجُلًا لِّمِيْقَاتِنَا ۚفَلَمَّآ اَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ اَهْلَكْتَهُمْ مِّنْ قَبْلُ وَاِيَّايَۗ اَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاۤءُ مِنَّاۚ اِنْ هِيَ اِلَّا فِتْنَتُكَۗ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَاۤءُ وَتَهْدِيْ مَنْ تَشَاۤءُۗ اَنْتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَاَنْتَ خَيْرُ الْغٰفِرِيْنَ

wakhtāra mūsā qaumahū sab‘īna rajulal limīqātinā, falammā akhażathumur-rajfatu qāla rabbi lau syi'ta ahlaktahum min qablu wa iyyāy(a), atuhlikunā bimā fa‘alas-sufahā'u minnā, in hiya illā fitnatuk(a), tuḍillu bihā man tasyā'u wa tahdī man tasyā'(u), anta waliyyunā fagfir lanā warḥamnā wa anta khairul-gāfirīn(a).

Ni Mose hala mɛi nyɔŋmai kpawo kɛjɛ ewebii lɛ ateŋ koni (abi Wɔ tsuitsakemɔ) yɛ be ni Wɔto lɛ mli. Beni shikpɔŋhosomɔ ko ba amɛnɔ lɛ, Mose kɛɛ, "O mi-Nuŋtsɔ, eji Osumɔ kulɛ, Obaakpãtã amɛ kɛ mi hiɛ dani enɛ aba. Ani Obaakpãtã wɔhiɛ yɛ mɛi ni bɛ shishinumɔ ni yɔɔ wɔteŋ lɛ anifeemɔi ahewɔ? No ji kaa ko kɛkɛ ni jɛ Odɛŋ, Okɛ kaa nɛɛ lakaa mɔ ni Osumɔɔ ni Otsɔɔ mɔ ni Osumɔɔ lɛ gbɛ. eshaifalɔ."


156

۞ وَاكْتُبْ لَنَا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَّفِى الْاٰخِرَةِ اِنَّا هُدْنَآ اِلَيْكَۗ قَالَ عَذَابِيْٓ اُصِيْبُ بِهٖ مَنْ اَشَاۤءُۚ وَرَحْمَتِيْ وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍۗ فَسَاَكْتُبُهَا لِلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَالَّذِيْنَ هُمْ بِاٰيٰتِنَا يُؤْمِنُوْنَۚ

waktub lanā fī hāżihid-dun-yā ḥasanataw wa fil-ākhirati innā hudnā ilaik(a), qāla ‘ażābī uṣību bihī man asyā'(u), wa raḥmatī wasi‘at kulla syai'(in), fa sa'aktubuhā lil-lażīna yattaqūna wa yu'tūnaz-zakāta wal-lażīna hum bi'āyātinā yu'minūn(a).

Ni oto ekpakpafeemɔ he gbɛjianɔ oha wɔ yɛ je nɛɛ kɛ sɛɛ mli. Anɔkwale, wɔkuɔ wɔsɛɛ (wɔtsakeɔ wɔtsui) kɛyaa Oŋɔɔ. (Allah) kɛɛ, "Makɛ Mitoigbalamɔ lɛ aba mɔ ni misumɔɔ nɔ ni Mimɔbɔnalɛ lɛ haa nɔ fɛɛ nɔ nɔ. No hewɔ lɛ Makɛ Mimɔbɔnalɛ lɛ aha mɛi ni ji Nyɔŋmɔjalɔi, ni woɔ zakat kɛ mɛi ni heɔ Wɔ kukuji lɛ amɛyeɔ lɛ."


157

اَلَّذِيْنَ يَتَّبِعُوْنَ الرَّسُوْلَ النَّبِيَّ الْاُمِّيَّ الَّذِيْ يَجِدُوْنَهٗ مَكْتُوْبًا عِنْدَهُمْ فِى التَّوْرٰىةِ وَالْاِنْجِيْلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوْفِ وَيَنْهٰىهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبٰتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبٰۤىِٕثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ اِصْرَهُمْ وَالْاَغْلٰلَ الَّتِيْ كَانَتْ عَلَيْهِمْۗ فَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِهٖ وَعَزَّرُوْهُ وَنَصَرُوْهُ وَاتَّبَعُوا النُّوْرَ الَّذِيْٓ اُنْزِلَ مَعَهٗٓ ۙاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ ࣖ

al-lażīna yattabi‘ūnar-rasūlan nabiyyal-ummiyyal-lażī yajidūnahū maktūban ‘indahum fit-taurāti wal-injīli ya'muruhum bil-ma‘rūfi wa yanhāhum ‘anil-munkari wa yuḥillu lahumuṭ-ṭayyibāti wa yuḥarrimu ‘alaihimul-khabā'iṡa wa yaḍa‘u ‘anhum iṣrahum wal-aglālal-latī kānat ‘alaihim, fal-lażīna āmanū bihī wa ‘azzarūhu wa naṣarūhu wattaba‘un nūral-lażī unzila ma‘ah(ū), ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

(Eji) mɛi ni nyiɛɔ Gbalɔ lɛ sɛɛ, Gbalɔ ni ji ummi (nyɛɛɛ akane ni eŋma) ni amɛna akɛ aŋma egbɛi yɛ Torah kɛ Sanekpakpa ni amɛyɔɔ lɛ mli, ni efãa amɛ akɛ amɛfee nɔ ni ja ni eguɔ nɔ ni ejaaa, ni eŋmɛɔ nɔ fɛɛ nɔ ni hi kɛha amɛ gbɛ ni eguɔ amɛ nɔ fɛɛ nɔ ni hi kɛha amɛ ni ejieɔ amɛ kɛjɛɔ nɔ fɛɛ nɔ ni ji fetter ni ji lɛ mli . amɛ. Shi mɛi ni heɔ lɛ amɛyeɔ, amɛwoɔ ehiɛ nyam, amɛyeɔ amɛbuaa lɛ ni amɛnyiɛɔ la ni kpɛɔ ni ajie lɛ kpo atsɔɔ lɛ (Qur’an) lɛ sɛɛ lɛ, amɛji gbɔmɛi ni yɔɔ naagba lɛ.


158

قُلْ يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اِنِّيْ رَسُوْلُ اللّٰهِ اِلَيْكُمْ جَمِيْعًا ۨالَّذِيْ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۖ فَاٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهِ النَّبِيِّ الْاُمِّيِّ الَّذِيْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَكَلِمٰتِهٖ وَاتَّبِعُوْهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَ

qul yā ayyuhan-nāsu innī rasūlullāhi ilaikum jamī‘anil-lażī lahū mulkus-samāwāti wal-arḍ(i), lā ilāha illā huwa yuḥyī wa yumīt(u), fa āminū billāhi wa rasūlihin-nabiyyil-ummiyyil-lażī yu'minu billāhi wa kalimatihī wattabi‘ūhu la‘allakum tahtadūn(a).

Kɛɛmɔ (Muhammad), "O gbɔmɛi! Anɔkwale, miji Allah bɔfo kɛha nyɛ fɛɛ, Mɔ ni yɔɔ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ maŋtsɛyeli lɛ; nyɔŋmɔ ko bɛ (ni yɔɔ hegbɛ akɛ ajaa lɛ) ja Lɛ, Mɔ ni haa wala ni ekɛ gbele baa, no hewɔ lɛ nyɛheɔ Allah kɛ E-bɔfo lɛ nyɛyea ( Himmina u) the Allahs Pro wiemɔi (Ewoji lɛ).


159

وَمِنْ قَوْمِ مُوْسٰٓى اُمَّةٌ يَّهْدُوْنَ بِالْحَقِّ وَبِهٖ يَعْدِلُوْنَ

wa min qaumi mūsā ummatuy yahdūna bil-ḥaqqi wa bihī ya‘dilūn(a).

Ni yɛ Mose webii lɛ ateŋ lɛ, gbɔmɛi komɛi yɛ ni kɛ (shishitoo) anɔkwale lɛ kudɔɔ (mɛi) ni amɛkɛ no (hu) amɛtsuɔ jalɛ nii ni amɛtsuɔ jalɛsaneyeli he nii.


160

وَقَطَّعْنٰهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ اَسْبَاطًا اُمَمًاۗ وَاَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰٓى اِذِ اسْتَسْقٰىهُ قَوْمُهٗٓ اَنِ اضْرِبْ بِّعَصَاكَ الْحَجَرَۚ فَانْۢبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًاۗ قَدْ عَلِمَ كُلُّ اُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْۗ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَاَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوٰىۗ كُلُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا رَزَقْنٰكُمْۗ وَمَا ظَلَمُوْنَا وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

wa qaṭṭa‘nāhumuṡnatai ‘asyrata asbāṭan umamā(n), wa auḥainā ilā mūsā iżistasqāhu qaumuhū aniḍrib bi‘aṣākal-ḥajar(a), fambajasat minhuṡnatā ‘asyrata ‘ainā(n), qad ‘alima kullu unāsim masyrabahum, wa ẓallalnā ‘alaihimul-gamāma wa anzalnā ‘alaihimul-manna was-salwā, kulū min ṭayyibāti mā razaqnākum, wa mā ẓalamūnā wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Ni Wɔjara amɛ mli wɔwo akutsei nyɔŋma kɛ enyɔ mli, ni amɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ fa babaoo, ni Wɔjie lɛ kpo wɔtsɔɔ Mose beni ewebii lɛ bi lɛ nu lɛ akɛ, "Okɛ otso lɛ atswa tɛsaa lɛ!" No hewɔ lɛ nubui nyɔŋma kɛ enyɔ ho kɛjɛ nakai (tɛ lɛ) mli. Akutso fɛɛ akutso le he ni amɛnuɔ dãa yɛ. Ni Wɔkɛ atatui ha amɛhe ni Wɔtsu mann kɛ salwa kɛba amɛŋɔɔ. (Wɔkɛɛ), "Nyɛyea niyenii ni wɔkɛha nyɛ lɛ jogbaŋŋ." Amɛfeee Wɔ nɔ ko ni ejaaa, shi amɛji mɛi ni feɔ amɛ diɛŋtsɛ amɛhe nɔ fɔŋ be fɛɛ be.


161

وَاِذْ قِيْلَ لَهُمُ اسْكُنُوْا هٰذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُوْا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُوْلُوْا حِطَّةٌ وَّادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطِيْۤـٰٔتِكُمْۗ سَنَزِيْدُ الْمُحْسِنِيْنَ

wa iżā qīla lahumuskunū hāżihil-qaryata wa kulū minhā ḥaiṡu syi'tum wa qūlū ḥiṭṭatuw wadkhulul-bāba sujjadan nagfir lakum khaṭī'ātikum, sanazīdul-muḥsinīn(a).

Ni (kaimɔ), beni akɛɛ amɛ (Israelbii lɛ) lɛ, "Nyɛhia shikpɔŋ nɛɛ nɔ (Baitulmaqdis) ni nyɛyea (eshibii) yɛ he fɛɛ he ni nyɛsumɔɔ." Ni okɛɛ akɛ, "Jiemɔ wɔ kɛjɛ wɔ eshai lɛ amli ni obote shinaa lɛ naa be mli ni okotoɔ shi lɛ, ni Wɔkɛ otɔmɔi lɛ baake bo." Sɛɛ mli Wɔbaafata (nyɔmɔwoo) he aha mɛi ni feɔ ekpakpa lɛ.


162

فَبَدَّلَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْهُمْ قَوْلًا غَيْرَ الَّذِيْ قِيْلَ لَهُمْ فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِجْزًا مِّنَ السَّمَاۤءِ بِمَا كَانُوْا يَظْلِمُوْنَ ࣖ

fa baddalal-lażīna ẓalamū minhum qaulan gairal-lażī qīla lahum fa arsalnā ‘alaihim rijzam minas-samā'i bimā kānū yaẓlimūn(a).

No hewɔ lɛ, mɛi ni feɔ efɔŋ ni yɔɔ amɛteŋ lɛ kɛ wiemɔi ni awieee amɛ lɛ tsake (nakai wiemɔi lɛ), no hewɔ lɛ Wɔkɛ toigbalamɔ kɛjɛ ŋwɛi ba amɛnɔ yɛ amɛ jalɛsane ni ayeee lɛ hewɔ.


163

وَسْـَٔلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِيْ كَانَتْ حَاضِرَةَ الْبَحْرِۘ اِذْ يَعْدُوْنَ فِى السَّبْتِ اِذْ تَأْتِيْهِمْ حِيْتَانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعًا وَّيَوْمَ لَا يَسْبِتُوْنَۙ لَا تَأْتِيْهِمْ ۛ كَذٰلِكَ ۛنَبْلُوْهُمْ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ

was'alhum ‘anil-qaryatil-latī kānat ḥāḍiratal-baḥr(i), iż ya‘dūna fis-sabti iż ta'tīhim ḥītānuhum yauma sabtihim syurra‘aw wa yauma lā yasbitūn(a), lā ta'tīhim - każālika - nablūhum bimā kānū yafsuqūn(a).

Ni bi Israelbii lɛ shikpɔŋ ni yɔɔ ŋshɔ lɛ masɛi lɛ he sane beni amɛku mlai lɛ amli yɛ Hɔgbaa lɛ, (ni ji) kɛji loo ba amɛŋɔɔ (ni bɛŋkɛ) lɛ amɛfoɔ nu lɛ hiɛ, eyɛ mli akɛ yɛ gbii ni jeee Hejɔɔmɔ Gbi lɛ anɔ lɛ loo lɛ baaa amɛŋɔɔ moŋ. Nakai ji bɔ ni Wɔka amɛ wɔkwɛ ejaakɛ amɛfee efɔŋ.


164

وَاِذْ قَالَتْ اُمَّةٌ مِّنْهُمْ لِمَ تَعِظُوْنَ قَوْمًاۙ ۨاللّٰهُ مُهْلِكُهُمْ اَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيْدًاۗ قَالُوْا مَعْذِرَةً اِلٰى رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

wa iż qālat ummatum minhum lima ta‘iẓūna qaumā(n), allāhu muhlikuhum au mu‘ażżibuhum ‘ażāban syadīdā(n), qālū ma‘żiratan ilā rabbikum wa la‘allahum yattaqūn(a).

Ni (kaimɔ) beni maŋ ko ni yɔɔ amɛteŋ lɛ kɛɛ akɛ, "Mɛni hewɔ okɛ toigbalamɔ ni mli wa waa woɔ gbɔmɛi ni Allah baakpata amɛhiɛ loo ebaato amɛhe toi lɛ ŋaa?" Amɛha hetoo akɛ, "Koni wɔná yijiemɔ (ni sɔ̃ ko bɛ nɔ) kɛha o-Nuŋtsɔ lɛ, ni amɛfee Nyɔŋmɔjalɔi."


165

فَلَمَّا نَسُوْا مَا ذُكِّرُوْا بِهٖٓ اَنْجَيْنَا الَّذِيْنَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوْۤءِ وَاَخَذْنَا الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا بِعَذَابٍۢ بَـِٔيْسٍۢ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ

falammā nasū mā żukkirū bihī anjainal-lażīna yanhauna ‘anis-sū'i wa akhażnal-lażīna ẓalamū bi‘ażābim ba'īsim bimā kānū yafsuqūn(a).

No hewɔ lɛ, beni amɛhiɛ kpa nɔ ni abɔ amɛ kɔkɔ yɛ he lɛ nɔ sɛɛ lɛ, Wɔhere mɛi ni guɔ mɛi ni amɛkafee efɔŋ lɛ ayiwala ni Wɔto mɛi ni feɔ efɔŋ lɛ ahe toigbalamɔ ni naa wa, ejaakɛ amɛfeɔ efɔŋ be fɛɛ be.


166

فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ مَّا نُهُوْا عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُوْنُوْا قِرَدَةً خٰسِـِٕيْنَ

falammā ‘atau ‘am mā nuhū ‘anhu qulnā lahum kūnū qiradatan khāsi'īn(a).

No hewɔ lɛ beni amɛwo amɛhe nɔ yɛ nɔ fɛɛ nɔ ni agu lɛ sɛɛ lɛ. Wɔkɛɛ amɛ akɛ, “Nyɛfee nyɛ ŋmeii ni baa nyɛhe shi.”


167

وَاِذْ تَاَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ يَّسُوْمُهُمْ سُوْۤءَ الْعَذَابِۗ اِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيْعُ الْعِقَابِۖ وَاِنَّهٗ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa iż ta'ażżana rabbuka layab‘aṡanna ‘alaihim ilā yaumil-qiyāmati may yasūmuhum sū'al-‘ażāb(i), inna rabbaka lasarī‘ul-‘iqāb(i), wa innahū lagafūrur raḥīm(un).

Ni (kaimɔ), beni o-Nuŋtsɔ lɛ tswa adafi akɛ lɛɛlɛŋ, Ebaatsu gbɔmɛi ni kɛ toigbalamɔ ni ehiii fe fɛɛ baaba amɛnɔ (Yudafoi lɛ) kɛyashi Gbohiiashitee Gbi lɛ nɔ lɛ. Anɔkwale, o-Nuŋtsɔ lɛ he feɔ oya waa yɛ toigbalamɔ mli, ni lɛɛlɛŋ, E-kɛ eshai keɔ fe fɛɛ, e-Mɔbɔnalɔ fe fɛɛ.


168

وَقَطَّعْنٰهُمْ فِى الْاَرْضِ اُمَمًاۚ مِنْهُمُ الصّٰلِحُوْنَ وَمِنْهُمْ دُوْنَ ذٰلِكَ ۖوَبَلَوْنٰهُمْ بِالْحَسَنٰتِ وَالسَّيِّاٰتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa qaṭṭa‘nāhum fil-arḍi umamā(n), minhumuṣ-ṣāliḥūna wa minhum dūna żālik(a), wa balaunāhum bil-ḥasanāti was-sayyi'āti la‘allahum yarji‘ūn(a).

Ni Wɔjara amɛ yɛ je nɛɛ mli wɔwo kui srɔtoi amli; mɛi ni yɔɔ Nyɔŋmɔjamɔ mli lɛ yɛ amɛteŋ ni mɛi komɛi hu yɛ ni jeee nakai. Ni Wɔkɛ ekpakpa (duromɔi) kɛ efɔŋ (osharai) ka amɛ wɔkwɛ, koni amɛku amɛsɛɛ amɛba (anɔkwale lɛ mli).


169

فَخَلَفَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَّرِثُوا الْكِتٰبَ يَأْخُذُوْنَ عَرَضَ هٰذَا الْاَدْنٰى وَيَقُوْلُوْنَ سَيُغْفَرُ لَنَاۚ وَاِنْ يَّأْتِهِمْ عَرَضٌ مِّثْلُهٗ يَأْخُذُوْهُۗ اَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِّيْثَاقُ الْكِتٰبِ اَنْ لَّا يَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّ وَدَرَسُوْا مَا فِيْهِۗ وَالدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

fa khalafa mim ba‘dihim khalfuw wariṡul-kitāba ya'khużūna ‘araḍa hāżal-adnā wa yaqūlūna sayugfaru lanā, wa iy ya'tihim ‘araḍum miṡluhū ya'khużūh(u), alam yu'khaż ‘alaihim mīṡāqul-kitābi allā yaqūlū ‘alallāhi illal-ḥaqqa wa darasū mā fīh(i), wad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).

No hewɔ lɛ amɛsɛɛ lɛ yinɔ (efɔŋ) ni ye Torah lɛ gboshinii, ni ŋɔ je ni baa shi nɛɛ mli nibii lɛ. Kɛkɛ ni amɛkɛɛ akɛ, "Akɛ wɔhe eshai lɛ baake wɔ." Ni kɛji akɛ je lɛŋ nibii ni tamɔ nakai ba amɛnɔ lɛ, no lɛ, amɛheɔ amɛ diɛŋtsɛ. Ani kpaŋmɔ ko ni yɔɔ Wolo lɛ mli (Torah) lɛ efiŋ amɛ akɛ amɛwieŋ nɔ ko yɛ Allah he ja anɔkwale lɛ, eyɛ mli akɛ amɛkase nɔ ni yɔɔ mli lɛ moŋ? Shihilɛ ni yɔɔ sɛɛ mli lɛ hi aha mɛi ni sheɔ Allah gbeyei lɛ. No hewɔ lɛ, ani nyɛnuuu shishi?


170

وَالَّذِيْنَ يُمَسِّكُوْنَ بِالْكِتٰبِ وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَۗ اِنَّا لَا نُضِيْعُ اَجْرَ الْمُصْلِحِيْنَ

wal-lażīna yumassikūna bil-kitābi wa aqāmuṣ-ṣalāh(ta), innā lā nuḍī‘u ajral-muṣliḥīn(a).

Ni mɛi ni hiɛɔ Wolo lɛ (Torah) lɛ mli shiŋŋ ni amɛsɔleɔ lɛ (abaawo amɛ nyɔmɔ). Anɔkwale, Wɔjieee jalɔi anyɔmɔwoo kɛjɛɛɛ amɛdɛŋ.


171

۞ وَاِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَاَنَّهٗ ظُلَّةٌ وَّظَنُّوْٓا اَنَّهٗ وَاقِعٌۢ بِهِمْۚ خُذُوْا مَآ اٰتَيْنٰكُمْ بِقُوَّةٍ وَّاذْكُرُوْا مَا فِيْهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ ࣖ

wa iż nataqnal-jabala fauqahum ka'annahum ẓullatuw wa ẓannū annahū wāqi‘um bihim, khużū mā ātainākum biquwwatiw ważkurū mā fīhi la‘allakum tattaqūn(a).

Ni (kaimɔ) beni Wɔwo gɔŋ lɛ nɔ yɛ amɛnɔ lɛ, etamɔ nɔ ni atatu ko eha (gɔŋ lɛ) nɔ ni amɛyɛ nɔmimaa akɛ (gɔŋ lɛ) baagbee amɛnɔ. (Ni Wɔkɛɛ amɛ akɛ), "Nyɛhiɛa nɔ ni Wɔkɛha nyɛ lɛ mli shiŋŋ, ni nyɛkaia nɔ ni yɔɔ mli lɛ be fɛɛ be koni nyɛtsɔmɔ Nyɔŋmɔjalɔi."


172

وَاِذْ اَخَذَ رَبُّكَ مِنْۢ بَنِيْٓ اٰدَمَ مِنْ ظُهُوْرِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَاَشْهَدَهُمْ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْۚ اَلَسْتُ بِرَبِّكُمْۗ قَالُوْا بَلٰىۛ شَهِدْنَا ۛاَنْ تَقُوْلُوْا يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اِنَّا كُنَّا عَنْ هٰذَا غٰفِلِيْنَۙ

wa iż akhaża rabbuka mim banī ādama min ẓuhūrihim żurriyyatahum wa asyhadahum ‘alā anfusihim, alastu birabbikum, qālū balā - syahidnā - an taqūlū yaumal-qiyāmati innā kunnā ‘an hāżā gāfilīn(a).

Ni (kaimɔ) beni o-Nuŋtsɔ lɛ jie Adam seshibii lɛ kɛjɛ fɔmɔ kotoku lɛ mli lɛ amɛshwiei lɛ ni Allah ye odase eshi amɛmumɔi lɛ (ekɛɛ), "Ani jeee mi ji o-Nuŋtsɔ lɛ?" Amɛha hetoo akɛ, "Hɛɛ (Bo ji wɔ-Nuŋtsɔ lɛ), wɔyeɔ odase." (Wɔfee nakai) koni yɛ Gbohiiashitee Gbi lɛ nɔ lɛ, nyɛkakɛɛ akɛ, "Anɔkwale, nakai beaŋ lɛ wɔkwɛɛɛ enɛ nɔ."


173

اَوْ تَقُوْلُوْٓا اِنَّمَآ اَشْرَكَ اٰبَاۤؤُنَا مِنْ قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِّنْۢ بَعْدِهِمْۚ اَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ الْمُبْطِلُوْنَ

au taqūlū innamā asyraka ābā'unā min qablu wa kunnā żurriyyatam mim ba‘dihim, afatuhlikunā bimā fa‘alal-mubṭilūn(a).

Aloo koni okakɛɛ akɛ, "Lɛɛlɛŋ, wɔblematsɛmɛi lɛ kɛ Nyɔŋmɔ fee ekome be saŋŋ ni eho, yɛ be mli ni wɔji seshibii ni (ba) amɛsɛɛ lɛ. No hewɔ lɛ ani obaakpata wɔhiɛ yɛ mɛi (tsutsu) ni tsɔ gbɛ ni ejaaa nɔ lɛ anifeemɔi ahewɔ?"


174

وَكَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ وَلَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa każālika nufaṣṣilul-āyāti wa la‘allahum yarji‘ūn(a).

Ni nakai ji bɔ ni Wɔtsɔɔ kukuji lɛ amli, koni amɛku amɛsɛɛ amɛba (anɔkwale lɛ mli).


175

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ الَّذِيْٓ اٰتَيْنٰهُ اٰيٰتِنَا فَانْسَلَخَ مِنْهَا فَاَتْبَعَهُ الشَّيْطٰنُ فَكَانَ مِنَ الْغَاوِيْنَ

watlu ‘alaihim naba'al-lażī ātaināhu āyātinā fansalakha minhā fa atba‘ahusy-syaiṭānu fa kāna minal-gāwīn(a).

Ni okane (Muhammad) otsɔɔ amɛ, mɔ ni Wɔkɛ Wɔkukuji lɛ eha lɛ lɛ he sane, no sɛɛ lɛ ejieɔ ehe kɛjɛɔ kukuji lɛ ahe, no sɛɛ lɛ Satan nyiɛɔ esɛɛ (kɛyashiɔ be mli ni akaa lɛ), no sɛɛ lɛ ebafeɔ mɛi ni egbɛ eshwa lɛ ateŋ mɔ kome.


176

وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَلٰكِنَّهٗٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰىهُۚ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِۚ اِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْۗ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ

wa lau syi'nā larafa‘nāhu bihā wa lākinnahū akhlada ilal-arḍi wattaba‘a hawāh(u), fa maṡaluhū kamaṡalil-kalb(i), in taḥmil ‘alaihi yalhaṡ au tatrukūhu yalhaṡ, żālika maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, faqṣuṣil-qaṣaṣa la‘allahum yatafakkarūn(a).

Ni kɛji Wɔsumɔɔ kulɛ, Wɔwoɔ (egbɛhe) lɛ nɔ kɛ nakai (kuku lɛ), shi ekɛ ehe fɔ̃ɔ je lɛ nɔ ni enyiɛɔ eshwelɛi (ni yɔɔ shishigbɛ) lɛ asɛɛ, no lɛ enɔkwɛmɔnɔ lɛ tamɔ gbee, kɛji oshwie lɛ ojieɔ elilɛi kpo ni kɛji oha lɛ lɛ, ejieɔ elilɛi kpo (lɛ hu). Nakai ji mɛi ni kpooɔ Wɔ kukuji lɛ abɛbua lɛ. No hewɔ lɛ, gbaa nakai saji lɛ koni eha amɛsusu nii ahe.


177

سَاۤءَ مَثَلًا ۨالْقَوْمُ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاَنْفُسَهُمْ كَانُوْا يَظْلِمُوْنَ

sā'a maṡalanil-qaumul-lażīna każżabū bi'āyātinā wa anfusahum kānū yaẓlimūn(a).

Mɛi ni kpooɔ Wɔ kukuji lɛ anɔkwɛmɔnɔ lɛ ehiii kwraa; amɛfeɔ amɛhe efɔŋ.


178

مَنْ يَّهْدِ اللّٰهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِيْۚ وَمَنْ يُّضْلِلْ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

may yahdillāhu fa huwal-muhtadī, wa may yuḍlil fa ulā'ika humul-khāsirūn(a).

Mɔ fɛɛ mɔ ni Allah tsɔɔ lɛ gbɛ lɛ, no lɛ lɛ ji mɔ ni atsɔɔ lɛ gbɛ; ni mɔ fɛɛ mɔ ni Allah tsɔɔ gbɛ ni ejaaa nɔ lɛ, no lɛ amɛji mɛi ni laajeɔ


179

وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيْرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۖ لَهُمْ قُلُوْبٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اَعْيُنٌ لَّا يُبْصِرُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اٰذَانٌ لَّا يَسْمَعُوْنَ بِهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ ۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ

wa laqad żara'nā lijahannama kaṡīram minal-jinni wal-ins(i), lahum qulūbul lā yafqahūna bihā wa lahum a‘yunul lā yabṣirūna bihā wa lahum āżānul lā yasma‘ūna bihā, ulā'ika kal-an‘āmi bal hum aḍall(u), ulā'ika humul-gāfilūn(a).

Ni lɛɛlɛŋ, Wɔkɛ hɛl baawo hɛl mli obɔ, ni wɔbaato jinn kɛ adesai babaoo ahe toigbalamɔ. Amɛyɛ tsuii, shi amɛkɛtsuuu nii koni amɛkɛnu (Allah kukuji lɛ) shishi ni amɛyɛ hiŋmɛii (shi) amɛkɛtsuuu nii koni amɛkɛna (Allah hewalɛ okadii lɛ), ni amɛyɛ toi (shi) amɛkɛtsuuu nii ni amɛkɛnu (Allah kukuji lɛ). Amɛtamɔ kooloi, ni amɛtsake fe tsutsu lɛ po. Amɛji mɛi ni bɛ hiɛdɔɔ.


180

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَاۤءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوْهُ بِهَاۖ وَذَرُوا الَّذِيْنَ يُلْحِدُوْنَ فِيْٓ اَسْمَاۤىِٕهٖۗ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ ۖ

wa lillāhil-asmā'ul-ḥusnā fad‘ūhu bihā, wa żarul-lażīna yulḥidūna fī asmā'ih(ī), sayujzauna mā kānū ya‘malūn(a).

Ni Allah yɛ Asma’ul-husna (gbɛi ni hi fe fɛɛ), no hewɔ lɛ bi Lɛ kɛtsɔ Asma’ul husna ni otsɛɔ lɛ lɛ nɔ ni oshi mɛi ni tsɔɔ Egbɛi lɛ ashishi yɛ gbɛ ni ejaaa nɔ lɛ. Sɛɛ mli lɛ, amɛbaaná nyɔmɔwoo yɛ nɔ ni amɛfee lɛ hewɔ.


181

وَمِمَّنْ خَلَقْنَآ اُمَّةٌ يَّهْدُوْنَ بِالْحَقِّ وَبِهٖ يَعْدِلُوْنَ ࣖ

wa mimman khalaqnā ummatuy yahdūna bil-ḥaqqi wa bihī ya‘dilūn(a).

Ni mɛi ni Wɔbɔ amɛ lɛ ateŋ mɛi komɛi yɛ ni kɛ (shishitoo) anɔkwale kudɔɔ amɛ, ni no hewɔ lɛ (agbɛnɛ hu) amɛfeɔ amɛnii yɛ jalɛ gbɛ nɔ.


182

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِّنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُوْنَ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā sanastadrijuhum min ḥaiṡu lā ya‘lamūn(a).

Ni mɛi ni kpooɔ Wɔ okadii lɛ, Wɔbaaŋmɛ amɛ gbɛ fiofio (kɛya hiɛkpatamɔ nɔ) yɛ gbɛi ni amɛleee nɔ.


183

وَاُمْلِيْ لَهُمْ ۗاِنَّ كَيْدِيْ مَتِيْنٌ

wa umlī lahum, inna kaidī matīn(un).

Ni mahã amɛ be husu. Anɔkwale, Mi gbɛjianɔtoo lɛ ma shi shiŋŋ.


184

اَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوْا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِّنْ جِنَّةٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ

awalam yatafakkarū mā biṣāḥibihim min jinnah(tin), in huwa illā nażīrum mubīn(un).

Ni ani amɛsusuuu akɛ amɛnaanyo (Muhammad) lɛ bɛ shwilafo. Lɛ (Muhammad) ji kɔkɔbɔɔlɔ ni yɔɔ faŋŋ kɛkɛ?


185

اَوَلَمْ يَنْظُرُوْا فِيْ مَلَكُوْتِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللّٰهُ مِنْ شَيْءٍ وَّاَنْ عَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنَ قَدِ اقْتَرَبَ اَجَلُهُمْۖ فَبِاَيِّ حَدِيْثٍۢ بَعْدَهٗ يُؤْمِنُوْنَ

awalam yanẓurū fī malakūtis-samāwāti wal-arḍi wa mā khalaqallāhu min syai'iw wa an ‘asā ay yakūna qadiqtaraba ajaluhum, fa bi'ayyi ḥadīṡim ba‘dahū yu'minūn(a).

Ni ani amɛsusuuu ŋwɛi kɛ shikpɔŋ nɔ maŋtsɛyeli lɛ kɛ nɔ fɛɛ nɔ ni Allah bɔ lɛ he, ni ekolɛ amɛ (hiɛkpatamɔ lɛ) be lɛ ebɛŋkɛ? No sɛɛ lɛ, mɛɛ adafitswaa yɛ enɛ sɛɛ amɛbaahe amɛye?


186

مَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَلَا هَادِيَ لَهٗ ۖوَيَذَرُهُمْ فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ

may yuḍlilillāhu falā hādiya lah(ū), wa yażaruhum fī ṭugyānihim ya‘mahūn(a).

Mɔ fɛɛ mɔ ni Allah ŋmɛɔ gbɛ ni etsɔ gbɛ ni ejaaa nɔ lɛ, no lɛ mɔ ko mɔ ko nyɛŋ akudɔ lɛ. Allah ha etsɔ tɔmɔ mli.


187

يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ السَّاعَةِ اَيَّانَ مُرْسٰىهَاۗ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّيْۚ لَا يُجَلِّيْهَا لِوَقْتِهَآ اِلَّا هُوَۘ ثَقُلَتْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ لَا تَأْتِيْكُمْ اِلَّا بَغْتَةً ۗيَسْـَٔلُوْنَكَ كَاَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَاۗ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللّٰهِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

yas'alūnaka ‘anis-sā‘ati ayyāna mursāhā, qul innamā ‘ilmuhā ‘inda rabbī, lā yujallīhā liwaqtihā illā huw(a), ṡaqulat fis-samāwāti wal-arḍ(i), lā ta'tīkum illā bagtah(tan), yas'alūnaka ka'annaka ḥafiyyun ‘anhā, qul innamā ‘ilmuhā ‘indallāhi wa lākinna akṡaran nāsi lā ya‘lamūn(a).

Amɛbiɔ bo (Muhammad) yɛ Ŋmɛlɛtswaa lɛ he akɛ, "Mɛɛ be ebaaba mli?" Kɛɛmɔ akɛ, "Anɔkwale, Kpojiemɔ lɛ he nilee yɛ mi-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ; mɔ ko mɔ ko (mɔ ko) nyɛŋ atsɔɔ be ni eba lɛ mli ja Lɛ. (Kpojiemɔ lɛ) mli wa waa (ebasabasafeemɔ kɛha bɔɔ nii) ni yɔɔ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ nɔ lɛ, ebaaa bo ŋɔɔ ja trukaa." Amɛbiɔ bo tamɔ nɔ ni ole. Kɛɛmɔ (Muhammad), "Anɔkwale mli lɛ, (Kojomɔ Gbi lɛ) he nilee yɛ Allah ŋɔɔ, shi mɛi babaoo leee."


188

قُلْ لَّآ اَمْلِكُ لِنَفْسِيْ نَفْعًا وَّلَا ضَرًّا اِلَّا مَا شَاۤءَ اللّٰهُ ۗوَلَوْ كُنْتُ اَعْلَمُ الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِۛ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوْۤءُ ۛاِنْ اَنَا۠ اِلَّا نَذِيْرٌ وَّبَشِيْرٌ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

qul lā amliku linafsī naf‘aw wa lā ḍarran illā mā syā'allāh(u), wa lau kuntu a‘lamul gaiba-lastakṡartu minal-khair(i) - wa mā massaniyas-sū'(u) - in ana illā nażīruw wa basyīrul liqaumiy yu'minūn(a).

Kɛɛmɔ (Muhammad), "Mibɛ hewalɛ ko ni mikɛ sɛɛnamɔ loo awuiyeli baaba mi diɛŋtsɛ mihe ja nɔ ni Allah sumɔɔ. Kɛji mile nɔ ni anaaa lɛ, mafee kpakpai babaoo bɔ ni manyɛ ni awuiyeli ko baaa minɔ. Kɔkɔbɔɔlɔ kɛkɛ ji mi, kɛ sanekpakpa hiɛlɔ kɛha mɛi ni heɔ yeɔ lɛ."


189

۞ هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ اِلَيْهَاۚ فَلَمَّا تَغَشّٰىهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيْفًا فَمَرَّتْ بِهٖ ۚفَلَمَّآ اَثْقَلَتْ دَّعَوَا اللّٰهَ رَبَّهُمَا لَىِٕنْ اٰتَيْتَنَا صَالِحًا لَّنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ

huwal-lażī khalaqakum min nafsiw wāḥidatiw waja‘ala minhā zaujahā liyaskuna ilaihā, falammā tagasysyāhā ḥamalat ḥamlan khafīfan fa marrat bih(ī), falammā aṡqalad da‘awallāha rabbahumā la'in ātaitanā ṣāliḥan lanakūnanna minasy-syākirīn(a).

Lɛ ji mɔ ni bɔ bo kɛjɛ susuma kome mli (Adam) ni ejɛ mli ebɔ ehefatalɔ, koni ená ehe miishɛɛ. No hewɔ lɛ beni ekɛfutu lɛ sɛɛ lɛ, (eŋa lɛ) ŋɔ musu ni mli tseee, ni etee nɔ enu he akɛ eyɛ mlɛo (kɛyashi be ko). Kɛkɛ ni beni enu he akɛ eyɛ muji lɛ, amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ (wu kɛ ŋa) bi Allah, amɛ-Nuŋtsɔ lɛ (ni amɛkɛɛ), "Kɛ́ Oha wɔ gbekɛ ni ji Nyɔŋmɔ gbeyeishelɔ lɛ, lɛɛlɛŋ, wɔbaada shi be fɛɛ be."


190

فَلَمَّآ اٰتٰىهُمَا صَالِحًا جَعَلَا لَهٗ شُرَكَاۤءَ فِيْمَآ اٰتٰىهُمَا ۚفَتَعٰلَى اللّٰهُ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

falammā ātāhumā ṣāliḥan ja‘alā lahū syurakā'a fīmā ātāhumā, fa ta‘ālallāhu ‘ammā yusyrikūn(a).

No hewɔ lɛ, beni E-ha amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ gbekɛ ni yɔɔ Nyɔŋmɔjamɔ mli lɛ sɛɛ lɛ, amɛkɛ Allah fee hefatalɔi yɛ gbekɛ ni E-ha amɛ lɛ mli. No hewɔ lɛ Allah ji mɔ ni nɔ kwɔ fe fɛɛ yɛ nɔ ni amɛkɛ amɛhe feɔ ekome lɛ nɔ.


191

اَيُشْرِكُوْنَ مَا لَا يَخْلُقُ شَيْـًٔا وَّهُمْ يُخْلَقُوْنَۖ

ayusyrikūna mā lā yakhluqu syai'aw wa hum yukhlaqūn(a).

Mɛni hewɔ amɛkɛ (Allah) nɔ ko (amaga) ni nyɛŋ abɔ nɔ ko lɛ feɔ ekome lɛ? Eyɛ mli akɛ (amagai) lɛ diɛŋtsɛ ji nɔ ni abɔ moŋ.


192

وَلَا يَسْتَطِيْعُوْنَ لَهُمْ نَصْرًا وَّلَآ اَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُوْنَ

wa lā yastaṭī‘ūna lahum naṣraw wa lā anfusahum yanṣurūn(a).

Ni enɛɛmɛi (amagai) nyɛŋ amɛkɛ yelikɛbuamɔ aha amɛjálɔi lɛ, ni amɛnyɛŋ amɛha amɛ diɛŋtsɛ amɛhe hu yelikɛbuamɔ.


193

وَاِنْ تَدْعُوْهُمْ اِلَى الْهُدٰى لَا يَتَّبِعُوْكُمْۗ سَوَۤاءٌ عَلَيْكُمْ اَدَعَوْتُمُوْهُمْ اَمْ اَنْتُمْ صٰمِتُوْنَ

wa in tad‘ūhum ilal-hudā lā yattabi‘ūkum, sawā'un ‘alaikum ada‘autumūhum am antum ṣāmitūn(a).

Ni kɛji nyɛ (O nyɔŋmɔi babaoo) nyɛtsɛ amɛ (amagai lɛ) koni amɛkudɔ nyɛ lɛ, amagai lɛ nyɛŋ akpɛlɛ nyɛtsɛmɔ lɛ nɔ; eji nɔ kome (sɛɛnamɔ) kɛji otsɛ amɛ loo ofee dioo.


194

اِنَّ الَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ عِبَادٌ اَمْثَالُكُمْ فَادْعُوْهُمْ فَلْيَسْتَجِيْبُوْا لَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

innal-lażīna tad‘ūna min dūnillāhi ‘ibādun amṡālukum fad‘ūhum falyastajībū lakum in kuntum ṣādiqīn(a).

Anɔkwale, mɛi (amagai) ni nyɛtsɛɔ amɛ kɛfata Allah he lɛ ji bɔɔ nii (ni bɛ hewalɛ) ni amɛ hu amɛtamɔ nyɛ. No hewɔ lɛ, tswaa amɛ ni oha amɛha onibimɔ lɛ, kɛji akɛ anɔkwafo ji bo.


195

اَلَهُمْ اَرْجُلٌ يَّمْشُوْنَ بِهَآ ۖ اَمْ لَهُمْ اَيْدٍ يَّبْطِشُوْنَ بِهَآ ۖ اَمْ لَهُمْ اَعْيُنٌ يُّبْصِرُوْنَ بِهَآ ۖ اَمْ لَهُمْ اٰذَانٌ يَّسْمَعُوْنَ بِهَاۗ قُلِ ادْعُوْا شُرَكَاۤءَكُمْ ثُمَّ كِيْدُوْنِ فَلَا تُنْظِرُوْنِ

alahum arjuluy yamsyūna bihā am lahum aidiy yabṭisyūna bihā am lahum a‘yunuy yubṣirūna bihā am lahum āżānuy yasma‘ūna bihā, qulid‘ū syurakā'akum ṡumma kīdūni falā tunẓirūn(i).

Ani amɛ (amagai) lɛ yɛ naji ni amɛkɛnyiɛɔ, loo niji ni amɛkɛhiɛɔ shi shiŋŋ, loo hiŋmɛii ni amɛkɛnaa nii, loo toi ni amɛkɛnuɔ nii? Kɛɛmɔ (Muhammad) akɛ, "Tswaa (omagai) ni obuɔ amɛ akɛ Allah hefatalɔi lɛ, no sɛɛ lɛ, nyɛfea ŋaa (koni nyɛye) mi awui, ni nyɛkatsɛɔ mi dɔŋŋ."


196

اِنَّ وَلِيِّ َۧ اللّٰهُ الَّذِيْ نَزَّلَ الْكِتٰبَۖ وَهُوَ يَتَوَلَّى الصّٰلِحِيْنَ

inna waliyyiyallāhul-lażī nazzalal-kitāb(a), wa huwa yatawallaṣ-ṣāliḥīn(a).

Anɔkwale, mihebulɔ ji Allah ni kɛ Wolo (Al-Qur’an) lɛ ba shi lɛ. Ebuɔ Nyɔŋmɔjalɔi ahe


197

وَالَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ نَصْرَكُمْ وَلَآ اَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُوْنَ

wal-lażīna tad‘ūna min dūnihī lā yastaṭī‘ūna naṣrakum wa lā anfusahum yanṣurūn(a).

Ni amagai ni otsɛɔ kɛfata Allah he lɛ nyɛɛɛ aye abua bo, amɛnyɛŋ amɛye amɛbua amɛ diɛŋtsɛ amɛhe po."


198

وَاِنْ تَدْعُوْهُمْ اِلَى الْهُدٰى لَا يَسْمَعُوْاۗ وَتَرٰىهُمْ يَنْظُرُوْنَ اِلَيْكَ وَهُمْ لَا يُبْصِرُوْنَ

wa in tad‘ūhum ilal-hudā lā yasma‘ū, wa tarāhum yanẓurūna ilaika wa hum lā yubṣirūn(a).

Ni kɛji otsɛ amɛ (amagai lɛ) koni amɛha bo gbɛtsɔɔmɔ lɛ, amɛnyɛŋ amɛnu. Ni onaa amɛmiikwɛ bo eyɛ mli akɛ amɛkwɛɛɛ bo moŋ.


199

خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَاَعْرِضْ عَنِ الْجٰهِلِيْنَ

khużil-‘afwa wa'mur bil-‘urfi wa a‘riḍ ‘anil-jāhilīn(a).

Okɛ eshai ake ni okɛɛ mɛi ni amɛfee nɔ ni nilee yɔɔ mli, ni okɛ ojwɛŋmɔ akama kwashiai anɔ.


200

وَاِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطٰنِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ ۗاِنَّهٗ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa immā yanzagannaka minasy-syaiṭāni nazgun fasta‘iż billāh(i), innahū samī‘un ‘alīm(un).

Ni kɛji Satan ba koni ebaka bo lɛ, no lɛ, okɛ ohe awo Allah mli. Lɛɛlɛŋ, Lɛ ji Mɔ ni Nuɔ Fɛɛ Toi, Mɔ ni Le Fɛɛ Nɔ.


201

اِنَّ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا اِذَا مَسَّهُمْ طٰۤىِٕفٌ مِّنَ الشَّيْطٰنِ تَذَكَّرُوْا فَاِذَا هُمْ مُّبْصِرُوْنَۚ

innal-lażīnattaqau iżā massahum ṭā'ifum minasy-syaiṭāni tażakkarū fa iżā hum mubṣirūn(a).

Anɔkwale, mɛi ni ji Nyɔŋmɔ gbeyeishelɔi lɛ, kɛ́ susumɔi fɔji (ni ji eshai ni amɛfeɔ) ni jɛ Satan ŋɔɔ lɛ ba amɛnɔ lɛ, amɛkaiɔ Allah amrɔ nɔŋŋ, no sɛɛ lɛ yɛ nakai beaŋ lɛ amɛnaa (amɛtɔmɔi lɛ amli tɔmɔ).


202

وَاِخْوَانُهُمْ يَمُدُّوْنَهُمْ فِى الْغَيِّ ثُمَّ لَا يُقْصِرُوْنَ

wa ikhwānuhum yamuddūnahum fil-gayyi ṡumma lā yuqṣirūn(a).

Ni amɛnanemɛi (kwaafoi kɛ gbɔmɛi fɔji) yeɔ amɛbuaa daimonioi lɛ yɛ amɛ gbɛtsɔɔmɔ ni amɛtsɔɔ amɛ gbɛ ni ejaaa nɔ lɛ mli ni amɛkpaaa (amɛlakamɔ) kɔkɔɔkɔ.


203

وَاِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِاٰيَةٍ قَالُوْا لَوْلَا اجْتَبَيْتَهَاۗ قُلْ اِنَّمَآ اَتَّبِعُ مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّ مِنْ رَّبِّيْۗ هٰذَا بَصَاۤىِٕرُ مِنْ رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَّرَحْمَةٌ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

wa iżā lam ta'tihim bi'āyatin qālū lau lajtabaitahā, qul inamā attabi‘u mā yūḥā ilayya mir rabbī, hāżā baṣā'iru mir rabbikum wa hudaw wa raḥmatul liqaumiy yu'minūn(a).

Ni kɛji bo (Muhammad) okaneee kuku ko otsɔɔɔ amɛ lɛ, amɛkɛɛ, "Mɛni hewɔ bo diɛŋtsɛ okɛ kuku lɛ efeee?" Kɛɛmɔ (Muhammad), "Anɔkwale, nɔ pɛ ni mi-Nuŋtsɔ lɛ ejie lɛ kpo etsɔɔ mi lɛ nyiɛɔ sɛɛ. (Al-Qur'an) enɛɛmɛi ji odaseyelii ni yɔɔ faŋŋ ni jɛ o-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ, gbɛtsɔɔmɔ kɛ mɔbɔnalɛ kɛha mɛi ni heɔ yeɔ lɛ."


204

وَاِذَا قُرِئَ الْقُرْاٰنُ فَاسْتَمِعُوْا لَهٗ وَاَنْصِتُوْا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ

wa iżā quri'al-qur'ānu fastami‘ū lahū wa anṣitū la‘allakum turḥamūn(a).

Ni kɛ́ akane Koran lɛ, no lɛ bo toi ni ofee dioo, koni onine ashɛ mɔbɔnalɛ nɔ.


205

وَاذْكُرْ رَّبَّكَ فِيْ نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَّخِيْفَةً وَّدُوْنَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالْاٰصَالِ وَلَا تَكُنْ مِّنَ الْغٰفِلِيْنَ

ważkur rabbaka fī nafsika taḍarru‘aw wa khīfataw wa dūnal-jahri minal-qauli bil-guduwwi wal-āṣāli wa lā takum minal-gāfilīn(a).

Ni nyɛkaia nyɛ-Nuŋtsɔ lɛ yɛ nyɛtsuii amli kɛ heshibaa kɛ gbeyeishemɔ, ni nyɛkawoa nyɛgbee nɔ, leebi kɛ gbɛkɛ, ni nyɛkafea mɛi ni kɛ amɛhe wooo mli lɛ ateŋ mɛi komɛi.


206

اِنَّ الَّذِيْنَ عِنْدَ رَبِّكَ لَا يَسْتَكْبِرُوْنَ عَنْ عِبَادَتِهٖ وَيُسَبِّحُوْنَهٗ وَلَهٗ يَسْجُدُوْنَ ࣖ ۩

innal-lażīna ‘inda rabbika lā yastakbirūna ‘an ‘ibādatihī wa yusabbiḥūnahū wa lahū yasjudūn(a).

Anɔkwale, mɛi ni yɔɔ o-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ lɛ etsiii amɛhe amɛhaaa Allah jamɔ ni amɛtsuuɔ ehe ni Lɛ pɛ amɛkotoɔ shi.