Q.S Yosef (يُوسُف) - 111 Kukuji lɛ Ayibɔ

الۤرٰ ۗ تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِۗ

alif lām rā, tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

Alif Lam Ra. Enɛɛmɛi ji Wolo lɛ mli kukuji ni mli ka shi faŋŋ (Al Qur’an).

اِنَّآ اَنْزَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

innā anzalnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).

Anɔkwale, Wɔkɛba shi akɛ Arabik Qur’an, koni nyɛnu shishi.

نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ اَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَآ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ هٰذَا الْقُرْاٰنَۖ وَاِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهٖ لَمِنَ الْغٰفِلِيْنَ

naḥnu naquṣṣu ‘alaika aḥsanal-qaṣaṣi bimā auḥainā ilaika hāżal-qur'ān(a), wa in kunta min qablihī laminal-gāfilīn(a).

Wɔkɛɛ bo (Muhammad) sane ni hi fe fɛɛ kɛtsɔ Qur’an nɛɛ ni wɔjie lɛ kpo wɔtsɔɔ bo lɛ nɔ, ni lɛɛlɛŋ, bo ji mɛi ni leee lɛ ateŋ mɔ kome dani nakai mɔ lɛ.

اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ

iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).

(Kaimɔ), beni Yusuf kɛɛ etsɛ akɛ, "O mitsɛ! Anɔkwale, mi (la) akɛ mina ŋulamii nyɔŋma kɛ ekome, hulu kɛ nyɔŋtsere; mina amɛ fɛɛ amɛkoto mi."

قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).

Lɛ (etsɛ) kɛɛ, "O mibi! Kaakɛɛ onyɛmimɛi lɛ olamɔi lɛ, amɛbaakpɛ yiŋ (koni amɛkpãtã) ohiɛ. Anɔkwale, Satan ji henyɛlɔ ni yɔɔ faŋŋ kɛha adesai."

وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).

Ni no hewɔ lɛ, Nyɔŋmɔ hala bo (koni otsɔ Gbalɔ) ni etsɔɔ bo lamɔi ashishitsɔɔmɔi lɛ ekomɛi ni eye emuu (E-duromɔ) nɔ yɛ bo kɛ Yakob weku lɛ nɔ, taakɛ E-ye E-duromɔ lɛ nɔ emuu yɛ onanamɛi enyɔ lɛ anɔ dani nakai be lɛ shɛ, (ni ji) Abraham kɛ Isak. Lɛɛlɛŋ, o-Nuŋtsɔ lɛ ji Mɔ ni le nii fɛɛ, nilelɔ fe fɛɛ.

۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).

Anɔkwale, yɛ (sane ni kɔɔ) Yosef kɛ enyɛmimɛi lɛ ahe lɛ, okadii (ni kɔɔ Allah hewalɛ he) yɛ kɛha mɛi ni biɔ lɛ.

اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ

iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).

Beni amɛkɛɛ akɛ, "Lɛɛlɛŋ, Yusuf kɛ enyɛmi nuu (Bunyamin) lɛ sumɔɔ amɛtsɛ fe wɔ, eyɛ mli akɛ wɔji kuu kome (ni he wa) moŋ. Anɔkwale, wɔtsɛ yɛ tɔmɔ diɛŋtsɛ mli."

ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ

uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).

Gbemɔ Yusuf loo shɛrɛ lɛ ashwie he ko koni otsɛ jwɛŋmɔ aba onɔ, ni no sɛɛ lɛ obaatsɔ gbɔmɔ kpakpa."

قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ

qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).

Amɛteŋ mɔ kome kɛɛ, "Kaagbe Yusuf, shi moŋ okɛ lɛ awo nu bu lɛ shishi kɛkɛ koni gbɛfalɔi komɛi abaŋɔ lɛ, kɛji oosumɔ ni ofee nakai."

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ

qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).

Amɛkɛɛ, "O wɔtsɛ! Mɛni hewɔ okɛ ohe fɔ̃ɔɔ wɔnɔ yɛ Yusuf he, be mli ni yɛ anɔkwale mli lɛ wɔ fɛɛ wɔmiitao ekpakpa kɛha lɛ."

اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

Ha ekɛ wɔ aya wɔ leebi, koni ekɛ ehe awo hiɛtserɛjiemɔ mli ni ekɛ ehe awo shwɛmɔ mli, ni wɔbaakwɛ enɔ diɛŋtsɛ.”

قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ

qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).

E (Jacob) de ke, "Anɔkwale, o kɛ lɛ (Yusuf) nɛ o je ɔ ha ye ye aywilɛho wawɛɛ nɛ i hao kaa tsinahi maa ye lɛ, be mi nɛ mo hu o susuu we e he ɔ."

قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ

qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).

Anɔkwale, amɛkɛɛ, "Kɛji ŋmɔtɔ ye lɛ, eyɛ mli akɛ wɔfata (hewalɛ) kuu lɛ he moŋ, no lɛ, lɛɛlɛŋ wɔji mɛi ni baafite nii."

فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).

No hewɔ lɛ, beni amɛŋɔ lɛ ni amɛkpɛlɛ nɔ akɛ amɛkɛbaawo nu bu lɛ shishi lɛ, Wɔjie lɛ kpo wɔtsɔɔ lɛ akɛ, "Obaakɛɛ amɛ nifeemɔ nɛɛ he sane diɛŋtsɛ, yɛ be mli ni amɛleee."

وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ

wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).

Kɛkɛ ni amɛba amɛtsɛ ŋɔɔ gbɛkɛnaashi ni amɛmiifó.

قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ

qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).

Amɛkɛɛ: "O wɔtsɛ! Anɔkwale, wɔtee foidamɔ ni wɔshi Yusuf yɛ wɔ nibii lɛ ahe, kɛkɛ ni tsinai ye lɛ; ni nyɛheŋ wɔ nyɛyeŋ kwraa, kɛji wɔwie anɔkwale po."

وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ

wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).

Ni amɛba ni amɛkɛ amɛ atadei (ni lá ni ji amale ewo mli lɛ) ba. Lɛ (Jacob) kɛɛ, "Anɔkwale mli lɛ, bo pɛ ji mɔ ni naa nibii kpakpai ni ehiii; no hewɔ lɛ tsuishitoo pɛ ji nɔ ni hi fe fɛɛ (kɛha mi). Ni obi Allah ni eye ebua bo yɛ nɔ ni okɛɔ lɛ mli."

وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ

wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).

Ni gbɛfalɔi akuu ko ba ni amɛtsu koni ayatsɛ mɔ ko ni baaŋɔ nu. Kɛkɛ ni ekɛ baagi lɛ ba shi. Ekɛɛ akɛ, “Oo, mɛɛ miishɛɛ po, oblanyo ko nɛ!” Kɛkɛ lɛ, amɛkɛteeɔ akɛ jarayeli nii. Ni Allah le nɔ fɛɛ nɔ ni amɛfeɔ lɛ.

وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ

wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).

Ni amɛhɔ̃ɔ lɛ (Yusuf) kɛ jara ni baa shi, ni ji dirham fioo ko, ejaakɛ amɛbɛ ehe miishɛɛ.

وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Ni nuu ni jɛ Ejipt ni he lɛ lɛ kɛɛ eŋa lɛ akɛ, "Ha lɛ he ko kpakpa (kɛ sɔɔmɔ), hiɛnɔkamɔ akɛ ebaaye ebua wɔ loo wɔbaaŋɔ lɛ akɛ gbekɛ." Ni nakai ji bɔ ni Wɔha Yosef gbɛhe kpakpa yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ (Mizraim), ni wɔtsɔɔ lɛ lamɔi ashishitsɔɔmɔ. Ni Allah yɛ hewalɛ yɛ E-saji anɔ, shi mɛi babaoo nuuu shishi.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

Ni beni eda lɛ Wɔha lɛ hewalɛ kɛ nilee. Nakai ji bɔ ni Wɔwoɔ mɛi ni feɔ ekpakpa lɛ nyɔmɔ.

وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).

Ni yoo ni lɛ (Yusuf) hiɔ eshia lɛ laka lɛ. Ni eŋa shinaai lɛ, ni ekɛɛ akɛ: “Nyɛtsia nyɛbɛŋkɛa mi.” Yusuf kɛɛ, "Mitaoɔ abobaahe yɛ Allah mli, lɛɛlɛŋ, minuŋtsɔ lɛ kɛ mi eye jogbaŋŋ." Lɛɛlɛŋ, mɔ ni yeee jalɛsane lɛ naŋ shweremɔ.

وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ

wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).

Ni lɛɛlɛŋ, yoo lɛ esumɔ lɛ (Yusuf). Ni Yusuf hu shwe lɛ, kɛji enaaa okadi ko (kɛjɛ) e-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ. No hewɔ lɛ, Wɔtsi efɔŋ kɛ heguɔgbee kɛjɛ ehe. Anɔkwale, lɛ (Yusuf) fata Wɔtsuji ni wɔhala lɛ ahe.

وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).

Ni amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ amɛjo foi kɛtee shinaa lɛ naa ni yoo lɛ gbala e (Yusuf) atade lɛ kɛjɛ esɛɛ kɛyashi egbɛ eshwa ni amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ amɛyana yoo lɛ wu lɛ yɛ shinaa lɛ naa. Lɛ (yoo lɛ) kɛɛ, "Mɛni ji nyɔmɔwoo kɛha mɔ ni hiɛ jwɛŋmɔ fɔŋ yɛ oŋa lɛ he, ja awo lɛ tsuŋ loo (abu lɛ fɔ) toigbalamɔ ni yeɔ mɔ awui?"

قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).

Lɛ (Yosef) kɛɛ, "Elaka mi ni elaka mi." Odasefonyo ko ni jɛ yoo lɛ weku lɛ mli lɛ ye odase akɛ, "kɛji etade lɛ mli egbala yɛ hiɛ lɛ, belɛ eewie anɔkwale, ni lɛ (Yosef) ji amalelɔi lɛ ateŋ mɔ kome."

وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).

Ni kɛji etade lɛ mli egbala yɛ esɛɛ lɛ, no lɛ eewie anɔkwale, ni lɛ (Yosef) ji anɔkwale wielɔi lɛ ateŋ mɔ kome."

فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ

falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).

No hewɔ lɛ beni lɛ (yoo lɛ wu lɛ) na e (Yosef) atade lɛ mli ni etse yɛ esɛɛ lɛ, ekɛɛ, "Anɔkwale, oshishiumɔ nɛ. Oshishiumɔ lɛ da diɛŋtsɛ."

يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ

yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).

Ao Yosef! "Ohiɛ aka enɛ nɔ, ni (miŋa) obi esha lɛ he eshaifaa, ejaakɛ oji mɛi ni ye fɔ lɛ ateŋ mɔ kome."

۞ وَقَالَ نِسْوَةٌ فِى الْمَدِيْنَةِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ تُرَاوِدُ فَتٰىهَا عَنْ نَّفْسِهٖۚ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّاۗ اِنَّا لَنَرٰىهَا فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa qāla niswatun fil-madīnatimra'atul-‘azīzi turāwidu fatāhā ‘an nafsih(ī), qad syagafahā ḥubbā(n), innā lanarāhā fī ḍalālim mubīn(in).

Ni maŋ lɛ mli yei lɛ kɛɛ, "Al-Aziz ŋa lɛ laka etsulɔ lɛ ni elaka lɛ koni ekɛye enɔ; etsulɔ lɛ ha etɔ dãa diɛŋtsɛ kɛ suɔmɔ. Wɔnaa lɛ diɛŋtsɛ yɛ tɔmɔ ni yɔɔ faŋŋ mli."

فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ اَرْسَلَتْ اِلَيْهِنَّ وَاَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَـاً وَّاٰتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِّنْهُنَّ سِكِّيْنًا وَّقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ ۚ فَلَمَّا رَاَيْنَهٗٓ اَكْبَرْنَهٗ وَقَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّۖ وَقُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا هٰذَا بَشَرًاۗ اِنْ هٰذَآ اِلَّا مَلَكٌ كَرِيْمٌ

falammā sami‘at bimakrihinna arsalat ilaihinna wa a‘tadat lahunna muttaka'aw wa ātat kulla wāḥidim minhunna sikkīnaw wa qālatikhruj ‘alaihinn(a), falammā ra'ainahū akbarnahū wa qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), wa qulna ḥāsya lillāhi mā hāżā illā basyarā(n), in hāżā illā malakun karīm(un).

No hewɔ lɛ, beni yoo lɛ nu amɛ heguɔgbee lɛ, efɔ̃ yei lɛ nine ni esaa sɛi eha amɛ, ni amɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ ha ŋmei (koni ekɛfo niyenii lɛ), kɛkɛ ni ekɛɛ (Yusuf) akɛ, "Jee kpo (tsɔɔ ohe) otsɔɔ amɛ." Beni yei lɛ na lɛ lɛ, amɛnaa kpɛ amɛhe yɛ (ehefɛo lɛ he), ni amɛ (ni amɛleee) pila amɛ diɛŋtsɛ amɛniji. Be mli ni ekɛɛ, "Allah ni yeɔ emuu fe fɛɛ lɛ, jeee gbɔmɔ ji enɛ. Ŋwɛibɔfo ni nɔ kwɔ ji enɛ diɛŋtsɛ."

قَالَتْ فَذٰلِكُنَّ الَّذِيْ لُمْتُنَّنِيْ فِيْهِ ۗوَلَقَدْ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ فَاسْتَعْصَمَ ۗوَلَىِٕنْ لَّمْ يَفْعَلْ مَآ اٰمُرُهٗ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُوْنًا مِّنَ الصّٰغِرِيْنَ

qālat fa żālikunnal-lażī lumtunnanī fīh(i), wa laqad rāwattuhū ‘an nafsihī fasta‘ṣam(a), wa la'il lam yaf‘al mā āmuruhū layusjananna wa layakūnam minaṣ-ṣāgirīn(a).

E (Al-Aziz yo ɔ) de ke, "No ji nɔ nɛ ha nɛ o ngɔ ye hɛ mi nyami ejakaa (mi suɔ) e he, nɛ anɔkuale mi ɔ, i ka lɛ kaa e maa ye e nɔ se e kpoo. Kɛji e pee we nɔ́ nɛ i fã lɛ ɔ, lɛɛ, a maa wo lɛ tsu, nɛ e ma ba pee nɔ nɛ e buɔ lɛ."

قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَيَّ مِمَّا يَدْعُوْنَنِيْٓ اِلَيْهِ ۚوَاِلَّا تَصْرِفْ عَنِّيْ كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ وَاَكُنْ مِّنَ الْجٰهِلِيْنَ

qāla rabbis-sijnu aḥabbu ilayya mimmā yad‘ūnanī ilaih(i), wa illā taṣrif ‘annī kaidahunna aṣbu ilaihinna wa akum minal-jāhilīn(a).

Yosef kɛɛ, "O mi-Nuŋtsɔ! Tsuŋwoo ji nɔ ni misumɔɔ fe amɛ ninefɔ̃ɔ lɛ hetoo. Kɛji Otsiii mi kɛjɛɛɛ amɛ ŋaa lɛ he lɛ, no lɛ, mikɛ mihe baawo mli (matsu amɛshwelɛi ahe nii) ni mafata mɛi ni leee nɔ ko lɛ ahe."

فَاسْتَجَابَ لَهٗ رَبُّهٗ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

fastajāba lahū rabbuhū fa ṣarafa ‘anhu kaidahunn(a), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

No hewɔ lɛ, Nyɔŋmɔ bo Yosef sɔlemɔ lɛ toi, ni etsi lɛ kɛjɛ amɛ ŋaa ni amɛto lɛ he. Lɛ ji Mɔ ni Nuɔ Fɛɛ Toi, Mɔ ni Le Fɛɛ Nɔ.

ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا رَاَوُا الْاٰيٰتِ لَيَسْجُنُنَّهٗ حَتّٰى حِيْنٍ ࣖ

Ṡumma badā lahum mim ba‘di mā ra'awul-āyāti layasjununnahū ḥattā ḥīn(in).

Kɛkɛ ni eba amɛjwɛŋmɔ mli, beni amɛna okadii (ni tsɔɔ akɛ Yosef ji anɔkwale lɛ) sɛɛ lɛ, akɛ amɛwo lɛ tsuŋ be fioo.

وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

Oblahii enyɔ kɛ lɛ bote tsuŋwoohe lɛ. Mɔ kome kɛɛ, "Lɛɛlɛŋ, mila akɛ mikɛ wain yibii miimi," ni mɔ kroko lɛ kɛɛ, "Mila akɛ mihiɛ blodo yɛ miyitso nɔ, ni okpoi yeɔ ekomɛi." Ha wɔ shishitsɔɔmɔ lɛ. Anɔkwa, wɔnaa bo akɛ ofata mɛi ni feɔ ekpakpa lɛ ahe.

قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ

qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).

E (Yusuf) de ke, "Nɔ́ fɛɛ nɔ́ nɛ niye ní nɛ a ma ha nyɛ enyɔ ɔmɛ tsuo ɔ, i nyɛ nɛ i tsɔɔ takwil ɔ mi, loko (niye ní ɔ) ya su nyɛ he. No piɛɛ nɔ́ nɛ Mawu tsɔɔ mi ɔ he. Ngɛ anɔkuale mi ɔ, i kpa nihi nɛ a he we Allah yi ɔ a jami ɔ, ngɛ anɔkuale mi ɔ, a he we se gbogboe ɔ yee .

وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ

wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).

Ni mikɛ miblematsɛmɛi lɛ ajamɔ lɛ nyiɛɔ sɛɛ: Abraham, Isak kɛ Yakob. Esaaa akɛ wɔ (gbalɔi lɛ) kɛ nɔ ko baafata Allah he. Ejɛ Allah duromɔ lɛ mli kɛha wɔ kɛ adesai (fɛɛ); shi mɛi babaoo hiɛ esɔɔɔ nii

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ

yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).

O gboklɛfoi enyɔ ni awo amɛ tsuŋ lɛ! Te nɔ ni hi, nyɔŋmɔi srɔtoi lɛ aloo Ofe lɛ, Nyɔŋmɔ Ofe lɛ?

مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Nɔ ni ojáa kɛfata Lɛ he lɛ ji gbɛi ni bo diɛŋtsɛ loo oblematsɛmɛi lɛ fee kɛkɛ. Allah ejieee saji komɛi ni kɔɔ (gbɛi) nɛɛ ahe lɛ kpo. Nakai yiŋkpɛɛ lɛ ji Allah pɛ nɔ. Efã akɛ nyɛkajáa mɔ kroko fe Lɛ. No ji jamɔ ni ja, shi mɛi babaoo leee.

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ

yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).

O gboklɛfoi enyɔ lɛ, “Etɔ̃ Nyɛteŋ mɔ kome baakwɛ ni ekɛ wain aha enuŋtsɔ lɛ. Shi mɔ kroko lɛ, abaasɛŋ lɛ yɛ sɛŋmɔtso nɔ, no sɛɛ lɛ okpoi baaye eyitso fã ko. Aha sane ni nyɛbi (mi) lɛ hetoo."

وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ

wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).

Ni lɛ (Yusuf) kɛɛ mɔ ni ele akɛ ebaafee shweshweeshwe yɛ amɛteŋ lɛ akɛ, "Tsɔɔmɔ mishihilɛ lɛ mli otsɔɔ onuŋtsɔ lɛ." No hewɔ lɛ Satan ha ehiɛ kpa nɔ akɛ ebaatsɔɔ (Yosef shihilɛ lɛ mli) etsɔɔ enuŋtsɔ lɛ. Enɛ hewɔ lɛ, lɛ (Yusuf) tee nɔ ehi tsuŋwoohe lɛ afii babaoo.

وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ

wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).

Ni maŋtsɛ lɛ kɛɛ (ekɛ emaŋbii lɛ ahiɛnyiɛlɔi lɛ), "Lɛɛlɛŋ, mila lamɔ akɛ mina tsinayei kpawo ni tsinayei kpawo ni yɔɔ ŋmɔlɔŋmɔlɔ miiye; ŋmaa tsei kpawo ni ji eŋɔli kɛ ekroko lɛ (tsei kpawo) ni egbi. O gbɔmɛi ni ehe gbɛi! Tsɔɔmɔ mi lamɔ lɛ shishi kɛji nyɛbaanyɛ nyɛtsɔɔ mi lamɔ lɛ shishi."

قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ

qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).

Amɛha hetoo akɛ, "(Enɛɛmɛi ji) lamɔi ni bɛ sɛɛnamɔ ni wɔnyɛɛɛ wɔtsɔɔ nakai lamɔi lɛ ashishi."

وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ

wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).

Ni mɔ ni hiɛ kã yɛ amɛteŋ lɛ kɛɛ ni ekai (kɛha Yusuf) yɛ be ko sɛɛ akɛ, "Magba bo (mɔ ko ni he esa yɛ) lamɔi ashishitsɔɔmɔ he sane, no hewɔ lɛ tsu mi (eŋɔɔ)."

يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ

yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).

“Yosef, gbɔmɔ ni anyɛɔ akɛ he fɔ̃ɔ enɔ fe fɛɛ, tsɔɔmɔ wɔ lamɔ ni kɔɔ tsinayei kpawo ni eshwii kpawo ni tsinayei kpawo yeɔ lɛ shishi, koni maku misɛɛ kɛya maŋbii lɛ aŋɔɔ ni amɛle.”

قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ

qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).

Lɛ (Yosef) kɛɛ akɛ, “Nyɛdua ŋmɔshi nibii lɛ afii kpawo ni nyiɛɔ sɛɛ tamɔ bɔ ni nyɛfeɔ daa lɛ, no sɛɛ lɛ, nyɛshia nɔ fɛɛ nɔ ni nyɛkpaa lɛ yɛ ŋmɔshi nibii lɛ anɔ, ja fioo pɛ ni nyɛye.

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).

Kɛkɛ ni no sɛɛ lɛ, afii kpawo ni mli wa waa baaba, ni ebaafite nɔ fɛɛ nɔ ni okɛto oha amɛ lɛ, ja nɔ ni okɛto lɛ mli fioo pɛ.

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).

No sɛɛ lɛ, afi ko baaba ni maŋ lɛ baaha nugbɔ ni amɛaamɔ (wain yibii) yɛ mli.”

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖ ۚفَلَمَّا جَاۤءَهُ الرَّسُوْلُ قَالَ ارْجِعْ اِلٰى رَبِّكَ فَسْـَٔلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ الّٰتِيْ قَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّ ۗاِنَّ رَبِّيْ بِكَيْدِهِنَّ عَلِيْمٌ

wa qālal-maliku'tūnī bih(ī), falammā jā'ahur-rasūlu qālarji‘ ilā rabbika fas'alhu mā bālun-niswatil-lātī qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), inna rabbī bikaidihinna ‘alīm(un).

Ni maŋtsɛ lɛ kɛɛ akɛ: “Nyɛkɛ lɛ abahãa mi.” Beni bɔfo lɛ ba eŋɔɔ lɛ, lɛ (Yusuf) kɛɛ, "Ku osɛɛ oya onuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ ni obi lɛ nɔ ni ba yei ni pila eniji lɛ anɔ lɛ. Anɔkwale, mi-Nuŋtsɔ lɛ le amɛ lakamɔ lɛ."

قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ اِذْ رَاوَدْتُّنَّ يُوْسُفَ عَنْ نَّفْسِهٖۗ قُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوْۤءٍ ۗقَالَتِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ الْـٰٔنَ حَصْحَصَ الْحَقُّۖ اَنَا۠ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qāla mā khaṭbukunna iż rāwattunna yūsufa ‘an nafsih(ī), qulna ḥāsya lillāhi mā ‘alimnā ‘alaihi min sū'(in), qālatimra'atul-‘azīzil-āna ḥaṣḥaṣal-ḥaqq(u), ana rāwattuhū ‘an nafsihī wa innahū laminaṣ-ṣādiqīn(a).

Lɛ (maŋtsɛ lɛ) kɛɛ (yei lɛ) akɛ, "Te nyɛfee tɛŋŋ beni nyɛka Yusuf koni ekɛ ehe aba shi lɛ?" Amɛkɛɛ, "Allah yeɔ emuu, wɔleee nɔ fɔŋ ko kɛjɛ edɛŋ." Al-Aziz ŋa lɛ kɛɛ, "Amrɔ nɛɛ anɔkwale lɛ mli ka shi faŋŋ, mi ji mɔ ni ka lɛ ni milaka lɛ, ni lɛɛlɛŋ eji anɔkwafoi lɛ ateŋ mɔ kome."

ذٰلِكَ لِيَعْلَمَ اَنِّيْ لَمْ اَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ كَيْدَ الْخَاۤىِٕنِيْنَ ۔

Żālika liya‘lama annī lam akhunhu bil-gaibi wa annallāha lā yahdī kaidal-khā'inīn(a).

(Yusuf kɛɛ), "No ji koni lɛ (Al-Aziz) ale akɛ mijieee lɛ kpo diɛŋtsɛ beni ebɛ jɛmɛ (yɛ shia), ni akɛ Allah kpɛlɛɛɛ mɛi ni tsɔɔ lɛ lɛ ashishiumɔ nɔ .

۞ وَمَآ اُبَرِّئُ نَفْسِيْۚ اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ ۢ بِالسُّوْۤءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّيْۗ اِنَّ رَبِّيْ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa mā ubarri'u nafsī, innan-nafsa la'ammāratum bis-sū'i illā mā raḥima rabbī, inna rabbī gafūrur raḥīm(un).

Ni mi (jajeee) mihe akɛ miye mihe (kɛjɛ tɔmɔi amli), ejaakɛ yɛ anɔkwale mli lɛ, akɔnɔ kɛ efɔŋ baa be fɛɛ be, ja (akɔnɔ) ni mi-Nuŋtsɔ lɛ ena mɔbɔnalɛ eha lɛ pɛ. Anɔkwale, mi-Nuŋtsɔ lɛ kɛ eshai keɔ, mɔbɔnalɔ fe fɛɛ.

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖٓ اَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِيْۚ فَلَمَّا كَلَّمَهٗ قَالَ اِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِيْنٌ اَمِيْنٌ

wa qālal-maliku'tūnī bihī astakhliṣhu linafsī, falammā kallamahū qāla innakal-yauma ladainā makīnun amīn(un).

Ni maŋtsɛ lɛ kɛɛ: “Nyɛkɛ lɛ (Yusuf) aba miŋɔɔ, koni mahala lɛ (tamɔ mɔ ko ni bɛŋkɛ mi).” Beni ekɛ lɛ (maŋtsɛ lɛ) gba sane lɛ, ekɛɛ, "Anɔkwale mli lɛ, bo (kɛjɛ) ŋmɛnɛ ebatsɔ mɔ ko ni yɔɔ gbɛhe ni nɔ kwɔ yɛ wɔ kuu lɛ mli ni akɛ he fɔ̃ɔ enɔ."

قَالَ اجْعَلْنِيْ عَلٰى خَزَاۤىِٕنِ الْاَرْضِۚ اِنِّيْ حَفِيْظٌ عَلِيْمٌ

qālaj‘alnī ‘alā khazā'inil-arḍ(i), innī ḥafīẓun ‘alīm(un).

Lɛ (Yusuf) kɛɛ, "Nyɛfea mi maŋ lɛ shikatoohe nɔkwɛlɔ; ejaakɛ anɔkwale mli lɛ, miji mɔ ko ni le bulɛ jogbaŋŋ, ni mile nii."

وَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِ يَتَبَوَّاُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاۤءُۗ نُصِيْبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَّشَاۤءُ وَلَا نُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍi yatabawwa'u minhā ḥaiṡu yasyā'(u), nuṣību biraḥmatinā man nasyā'u wa lā nuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Ni nakai ji bɔ ni Wɔha Yosef he ko yɛ shikpɔŋ nɛɛ nɔ (Mizraim); ebaanyɛ ehi he fɛɛ he ni esumɔɔ. Wɔjieɔ mɔbɔnalɛ kpo wɔtsɔɔ mɔ ni Wɔsumɔɔ, ni Wɔfiteee mɛi ni feɔ ekpakpa lɛ nyɔmɔwoo lɛ.

وَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ

wa la'ajrul-ākhirati khairul lil-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).

Ni anɔkwale mli lɛ, sɛɛ mli nyɔmɔwoo lɛ hi fe mɛi ni heɔ amɛyeɔ ni amɛsheɔ Allah gbeyei lɛ.

وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ

wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).

Ni Yosef nyɛmimɛi hii lɛ ba (Mizraim) ni amɛbote (egbɛhe lɛ). No hewɔ lɛ, lɛ (Yosef) yɔse amɛ, shi amɛyooo lɛ.

وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ

wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).

Ni beni e (Yosef) saa niyenii eha amɛ lɛ, ekɛɛ, "Nyɛkɛ nyɛnyɛmi nuu ni ji tsɛ kome kɛ nyɛ (Benjamin) lɛ aba mi. Ani nyɛnaaa akɛ misusuɔ ŋmaa lɛ he fɛɛ ni miji asraafoi lɛ ateŋ mɔ ni hi fe fɛɛ?

فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ

fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).

No hewɔ lɛ, kɛji nyɛkɛ lɛ baaa miŋɔɔ lɛ, nyɛnaŋ gbɛfaŋnɔ ko kɛjɛɛɛ midɛŋ, ni nyɛkabɛŋkɛaa mi."

قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ

qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).

Amɛkɛɛ, "Wɔbaatsɔse etsɛ (koni ekɛ lɛ aba) ni wɔbaafee nakai diɛŋtsɛ."

وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).

Ni lɛ (Yusuf) kɛɛ etsuji lɛ akɛ, "Nyɛkɛ amɛ (tsakemɔ) nibii lɛ awoa amɛ kotokui amli, koni amɛle akɛ kɛ amɛku amɛsɛɛ amɛtee amɛwekui lɛ amli lɛ, hiɛnɔkamɔ ji akɛ amɛbaaku amɛsɛɛ amɛba ekoŋŋ."

فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

No hewɔ lɛ beni amɛku amɛsɛɛ amɛtee amɛtsɛ (Yakob) ŋɔɔ lɛ amɛkɛɛ, "O wɔtsɛ! Wɔnaŋ gbɛfaŋnɔ kroko (kɛji wɔkɛ wɔnyɛmi nuu lɛ baaa), no hewɔ lɛ ha wɔnyɛmi nuu lɛ kɛ wɔ aya koni wɔná gbɛfaŋnɔ, ni wɔbakwɛ enɔ diɛŋtsɛ."

قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

Lɛ (Yakob) kɛɛ, "Te mafee tɛŋŋ mikɛ lɛ (Bunyamin) awo odɛŋ, taakɛ mikɛ enyɛmi nuu (Yusuf) wo odɛŋ tsutsu lɛ?" No hewɔ lɛ Allah ji mɔ ni hi fe fɛɛ ni buɔ mɔ he ni Lɛ ji mɔbɔnalɔ fe fɛɛ yɛ mɔbɔnalɔi ateŋ

وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ

wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).

Ni beni amɛgbele amɛnibii lɛ, amɛna akɛ amɛnibii (tsakemɔ) lɛ aku sɛɛ aha amɛ. Amɛkɛɛ, "O wɔtsɛ! Mɛni ji nɔ ni wɔbaanyɛ wɔtao fe enɛ. Aku sɛɛ akɛ wɔ nibii nɛɛ aha wɔ, ni wɔbaanyɛ wɔkwɛ wɔwekui lɛ, ni wɔbaakwɛ wɔwekumɛi, ni wɔbaaná niyenii krokomɛi (ni ji ŋmaa) ni tsii tamɔ afukpɔŋɔ jatsu. No ji nɔ ko ni yɔɔ mlɛo (kɛha Mizraim maŋtsɛ lɛ)."

قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ

qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

E (Yakob) de ke, "I ha we lɛ nɛ e kɛ mo nɛ ya, kɛ ya si be nɛ o maa kã mi kitã ngɛ (Allah biɛ ɔ mi, kaa o maa ngɔ lɛ kɛ ba ye ngɔ, ja (he nyɛli) bɔle o he." Beni amɛkã kitã sɛɛ lɛ, lɛ (Yakob) kɛɛ, "Allah ji nɔ ni wɔwieɔ lɛ he odasefonyo."

وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ

wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).

Ni lɛ (Yakob) kɛɛ, "O mibii! Nyɛkajɛa shinaa kome mli nyɛboteɔ mli, ni nyɛkajɛa shinai srɔtoi amli nyɛboteɔ mli; shi kɛlɛ, minyɛɛɛ mafã nyɛhe kwraa kɛjɛ Allah (shɛɛ) lɛ he. Nakai yiŋkpɛɛ lɛ ji Allah pɛ nɔ. Mikɛ mihe fɔ̃ɔ enɔ ni mikɛ mɛi ni kɛ amɛhe fɔ̃ɔ enɔ lɛ hu fɔ̃ɔ enɔ."

وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Ni beni amɛbote mli yɛ amɛtsɛ famɔ naa lɛ, (amɛbotemɔ lɛ) nyɛɛɛ akpoo Allah yiŋkpɛɛ lɛ kwraa, (shi eji) shwelɛ ko pɛ ni yɔɔ Yakob mli ni ekpɛ eyiŋ yɛ he. Ni lɛɛlɛŋ, eyɛ nilee, ejaakɛ Wɔtsɔɔ lɛ nii. Shi mɛi babaoo leee.

وَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَخَاهُ قَالَ اِنِّيْٓ اَنَا۠ اَخُوْكَ فَلَا تَبْتَىِٕسْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi akhāhu qāla innī akhūka falā tabta'is bimā kānū ya‘malūn(a).

Ni beni amɛbote Yosef mli lɛ, ekɛ enyɛmi nuu (Benjamin) to egbɛhe, ni lɛ (Yosef) kɛɛ, "Anɔkwale, nyɛmi ji mi; nyɛkayeɔ awerɛho yɛ nɔ ni amɛfee lɛ he."

فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِيْ رَحْلِ اَخِيْهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَيَّتُهَا الْعِيْرُ اِنَّكُمْ لَسٰرِقُوْنَ

falammā jahhazahum bijahāzihim ja‘las-siqāyata fī raḥli akhīhi ṡumma ażżana mu'ażżinun ayyatuhal-‘īru innakum lasāriqūn(a).

No hewɔ lɛ, beni ahoo niyenii lɛ aha amɛ agbe naa lɛ, lɛ (Yosef) kɛ kpulu lɛ wo enyɛmi nuu kotoku lɛ mli. Kɛkɛ ni mɔ ko tsɛ̃ akɛ, "O caravan! Julɔi ji nyɛ diɛŋtsɛ."

قَالُوْا وَاَقْبَلُوْا عَلَيْهِمْ مَّاذَا تَفْقِدُوْنَ

qālū wa aqbalū ‘alaihim māżā tafqidūn(a).

Amɛbi, ni amɛkɛ amɛ (mɛi ni folɔ amɛnaa lɛ) kpe, "Mɛni nyɛlaaje?"

قَالُوْا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاۤءَ بِهٖ حِمْلُ بَعِيْرٍ وَّاَنَا۠ بِهٖ زَعِيْمٌ

qālū nafqidu ṣuwā‘al-maliki wa liman jā'a bihī ḥimlu ba‘īriw wa ana bihī za‘īm(un).

Amɛha hetoo akɛ, "Wɔlaaje maŋtsɛ lɛ kɔɔpoo lɛ, ni mɔ fɛɛ mɔ ni kɛbaaku sɛɛ aba lɛ baaná (niyenii ni tsiimɔ) afukpɔŋɔ jatsu, ni mikɛ nɔmimaa haa nakai."

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَّا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِى الْاَرْضِ وَمَا كُنَّا سٰرِقِيْنَ

qālū tallāhi laqad ‘alimtum mā ji'tanā linufsida fil-arḍi wa mā kunnā sāriqīn(a).

Amɛ (Yosef nyɛmimɛi lɛ) ha hetoo akɛ, "Kɛ Allah, nyɛle akɛ wɔbaaa koni wɔkɛ efɔŋfeemɔ aba shikpɔŋ lɛ nɔ, ni wɔjeee julɔi."

قَالُوْا فَمَا جَزَاۤؤُهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ كٰذِبِيْنَ

qālū famā jazā'uhū in kuntum kāżibīn(a).

Amɛkɛɛ, "Shi mɛni ji toigbalamɔ kɛji omale?"

قَالُوْا جَزَاۤؤُهٗ مَنْ وُّجِدَ فِيْ رَحْلِهٖ فَهُوَ جَزَاۤؤُهٗ ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الظّٰلِمِيْنَ

qālū jazā'uhū maw wujida fī raḥlihī fa huwa jazā'uh(ū), każālika najziẓ-ẓālimīn(a).

Amɛha hetoo akɛ: "Toigbalamɔ lɛ ji mɔ fɛɛ mɔ ni baaná yɛ ekotoku mli lɛ nɔ; lɛ diɛŋtsɛ ebaaná etoigbalamɔ. Nakai ji bɔ ni Wɔtoɔ mɛi ni feɔ efɔŋ lɛ ahe toigbalamɔ."

فَبَدَاَ بِاَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاۤءِ اَخِيْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَاۤءِ اَخِيْهِۗ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِيُوْسُفَۗ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ اَخَاهُ فِيْ دِيْنِ الْمَلِكِ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗنَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِيْ عِلْمٍ عَلِيْمٌ

fa bada'a bi'au‘iyatihim qabla wi‘ā'i akhīhi ṡummastakhrajahā miw wi‘ā'i akhīh(i), każālika kidnā liyūsuf(a), mā kāna liya'khuża akhāhu fī dīnil-maliki illā ay yasyā'allāh(u), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), wa fauqa kulli żī ‘ilmin ‘alīm(un).

No hewɔ lɛ ebɔi (kwɛ) amɛkotokui lɛ dani (ekwɛ) lɛ diɛŋtsɛ enyɛmi kotoku lɛ, kɛkɛ ni ejie (maŋtsɛ lɛ kɔɔpoo lɛ) kɛjɛ enyɛmi kotoku lɛ mli. Nakai ji bɔ ni Wɔto (gbɛjianɔtoi) wɔha Yusuf. Enyɛŋ eto enyɛmi lɛ he toigbalamɔ yɛ maŋtsɛ lɛ mla lɛ naa, ja Allah sumɔɔ. Wɔwoɔ mɛi ni Wɔsumɔɔ lɛ anɔ; ni nɔ ni fe mɔ fɛɛ mɔ ni le nii lɛ nɔ lɛ, mɔ ko yɛ ni le nii babaoo

۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ

qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).

Amɛkɛɛ akɛ: “Kɛ́ eju lɛ, belɛ dani nakai be lɛ baashɛ lɛ, enyɛmi hu eju.” No hewɔ lɛ, Yusuf kɛ (mlifu) tee etsui mli ni ejieee lɛ kpo etsɔɔɔ amɛ. Ekɛɛ (yɛ etsui mli), "Oshihilɛ lɛ ehiii kwraa. Ni Allah le nɔ ni otsɔɔ mli lɛ jogbaŋŋ."

قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ اِنَّ لَهٗٓ اَبًا شَيْخًا كَبِيْرًا فَخُذْ اَحَدَنَا مَكَانَهٗ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū yā ayyuhal-‘azīzu inna lahū aban syaikhan kabīran fa khuż aḥadanā makānah(ū), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

Amɛkɛɛ: "O Al-Aziz! Eyɛ tsɛ onukpa, no hewɔ lɛ, ŋɔɔ wɔteŋ mɔ kome yɛ esɛɛ, lɛɛlɛŋ wɔnaa akɛ oji mɛi ni feɔ ekpakpa lɛ ateŋ mɔ kome."

قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اَنْ نَّأْخُذَ اِلَّا مَنْ وَّجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهٗٓ ۙاِنَّآ اِذًا لَّظٰلِمُوْنَ ࣖ

qāla ma‘āżallāhi an na'khuża illā maw wajadnā matā‘anā ‘indah(ū), innā iżal laẓālimūn(a).

E (Yusuf) de ke, "I biɔ Allah nɛ e bu wa he kɛ je (mɔ ko) nɛ e maa ngɔ lɛ ɔ nɔ, ja nɔ nɛ waa kɛ lɛ ná wa ní ɔ, ke wa pee jã ɔ, e tsɔɔ kaa wa ji nihi nɛ peeɔ nɔ́ yaya."

فَلَمَّا اسْتَيْـَٔسُوْا مِنْهُ خَلَصُوْا نَجِيًّاۗ قَالَ كَبِيْرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَيْكُمْ مَّوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُّمْ فِيْ يُوْسُفَ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰى يَأْذَنَ لِيْٓ اَبِيْٓ اَوْ يَحْكُمَ اللّٰهُ لِيْۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ

falammastai'asū minhu khalaṣū najiyyā(n), qāla kabīruhum alam ta‘lamū anna abākum qad akhaża ‘alaikum mauṡiqam minallāhi wa min qablu mā farrattum fī yūsufa falan abraḥal-arḍa ḥattā ya'żana lī abī au yaḥkumallāhu lī, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).

No hewɔ lɛ beni amɛnijiaŋjewui yɛ he (Yosef yiŋkpɛɛ lɛ) lɛ amɛ pɛ (be mli ni amɛsusuɔ he lɛ) yɛ ŋmɔlɔ mli. Amɛteŋ onukpa fe fɛɛ lɛ kɛɛ, "Ani oleee akɛ otsɛ eŋɔ shiwoo kɛjɛ odɛŋ kɛ (gbɛi) Allah ni dani nakai be lɛ baashɛ lɛ, oshi Yusuf? No hewɔ lɛ, mishiŋ shikpɔŋ nɛɛ (Egypt), kɛyashi be mli ni mitsɛ baaŋmɛ gbɛ (ni eku esɛɛ), loo Allah baakpɛ eyiŋ yɛ mihe. Ni Lɛ ji kojolɔ ni hi fe fɛɛ."

اِرْجِعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْكُمْ فَقُوْلُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّ ابْنَكَ سَرَقَۚ وَمَا شَهِدْنَآ اِلَّا بِمَا عَلِمْنَا وَمَا كُنَّا لِلْغَيْبِ حٰفِظِيْنَ

irji‘ū ilā abīkum fa qūlū yā abānā innabnaka saraq(a), wa mā syahidnā illā bimā ‘alimnā wa mā kunnā lil-gaibi ḥāfiẓīn(a).

Yaa otsɛ ŋɔɔ ni okɛɛ lɛ akɛ, "Oo wɔtsɛ! Anɔkwale, obi lɛ eju ni wɔna nɔ pɛ ni wɔle ni wɔleee nɔ ni yɔɔ sɛɛ."

وَسْـَٔلِ الْقَرْيَةَ الَّتِيْ كُنَّا فِيْهَا وَالْعِيْرَ الَّتِيْٓ اَقْبَلْنَا فِيْهَاۗ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

was'alil-qaryatal-latī kunnā fīhā wal-‘īral-latī aqbalnā fīhā, wa innā laṣādiqūn(a).

Ni obi (mɛi ni yɔɔ) shikpɔŋ ni wɔyɔɔ nɔ lɛ, kɛ gbɛfalɔi akuu ni kɛ wɔ ba lɛ. Ni wɔji gbɔmɛi ni sa.”

قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَنِيْ بِهِمْ جَمِيْعًاۗ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), ‘asallāhu ay ya'tiyanī bihim jamī‘ā(n), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

E (Yakob) de ke, "Yɛ anɔkuale mi ɔ, mo pɛ ji nɔ nɛ o naa níhi kpakpahi (efihi). No he ɔ (mi tsui si tomi ɔ) ji tsui si tomi kpakpa. Hiɛnɔkamɔ ji kaa Allah kɛ mɛ tsuo maa ba ye ngɔ. Anɔkuale mi ɔ, Lɛ ji Mɔ nɛ le nɔ́ tsuaa nɔ́, nɛ e le ní saminya pe kulaa."

وَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰٓاَسَفٰى عَلٰى يُوْسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنٰهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيْمٌ

wa tawallā ‘anhum wa qāla yā asafā ‘alā yūsufa wabyaḍḍat ‘aināhu minal-ḥuzni fa huwa kaẓīm(un).

Ni lɛ (Yakob) tsɔ ehe kɛjɛ amɛ (ebihii lɛ) ahe ni ekɛɛ, "Oo mi awerɛho yɛ Yosef he," ni ehiŋmɛii fee futafuta kɛ awerɛho. Ekɛ emlifu lɛ tsi ehe dioo (kɛha ebii lɛ).

قَالُوْا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوْسُفَ حَتّٰى تَكُوْنَ حَرَضًا اَوْ تَكُوْنَ مِنَ الْهٰلِكِيْنَ

qālū tallāhi tafta'u tażkuru yūsufa ḥattā takūna ḥaraḍan au takūna minal-hālikīn(a).

Amɛkɛɛ, "Kɛ Allah, nyɛkpaaa Yusuf kaimɔ, kɛyashi be mli ni nyɛ (baaye) hela ko ni naa wa loo nyɛbaafata mɛi ni baafite lɛ ahe."

قَالَ اِنَّمَآ اَشْكُوْا بَثِّيْ وَحُزْنِيْٓ اِلَى اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

qāla innamā asykū baṡṡī wa ḥuznī ilallāhi wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Lɛ (Yakob) ha hetoo akɛ, "Allah pɛ ji mɔ ni mikɛ mihaomɔi kɛ awerɛhoyeli lɛ wieɔ mihe. Ni mile nɔ ni nyɛleee kɛjɛ Allah ŋɔɔ."

يٰبَنِيَّ اذْهَبُوْا فَتَحَسَّسُوْا مِنْ يُّوْسُفَ وَاَخِيْهِ وَلَا تَا۟يْـَٔسُوْا مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ لَا يَا۟يْـَٔسُ مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكٰفِرُوْنَ

yā baniyyażhabū fa taḥassasū miy yūsufa wa akhīhi wa lā tai'asū mir rauḥillāh(i), innahū lā yai'asu mir rauḥillāhi illal-qaumul-kāfirūn(a).

Ao mibii! Yaa, taomɔ (adafitswaa) ni kɔɔ Yusuf kɛ enyɛmimɛi lɛ ahe ni onijiaŋ akaje wui yɛ Allah mɔbɔnalɛ he. Anɔkwale, mɛi ni hiɛ kã Allah mɔbɔnalɛ nɔ lɛ ji mɛi ni heee yeee pɛ."

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلَيْهِ قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ مَسَّنَا وَاَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُّزْجٰىةٍ فَاَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَاۗ اِنَّ اللّٰهَ يَجْزِى الْمُتَصَدِّقِيْنَ

falammā dakhalū ‘alaihi qālū yā ayyuhal-‘azīzu massanā wa ahlanaḍ-ḍurru wa ji'nā bibiḍā‘atim muzjātin fa aufi lanal-kaila wa taṣaddaq ‘alainā, innallāha yajzil-mutaṣaddiqīn(a).

No hewɔ lɛ, beni amɛbote (Yusuf he lɛ), amɛkɛɛ, "O Al-Aziz! Wɔ kɛ wɔweku lɛ etsɔ haomɔ mli ni wɔkɛ nibii ni he ehiaaa eba, no hewɔ lɛ, nyɛwoa wɔ quota (ni ji ŋmaa) lɛ mli ni nyɛhaa wɔ shika. Anɔkwale, Allah woɔ mɛi ni haa shika lɛ nyɔmɔ."

قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ

qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).

Lɛ (Yusuf) kɛɛ, "Ani ole (efɔŋ) nɔ ni ofee Yusuf kɛ enyɛmimɛi lɛ ejaakɛ oyɔseee (nɔ ni jɛɔ) onifeemɔi lɛ amli baa lɛ?"

قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Amɛbi lɛ akɛ: “Ani bo ji Yosef lɛɛlɛŋ?” Lɛ (Yusuf) ha hetoo akɛ, "Miji Yusuf ni minyɛmi nuu nɛ. Anɔkwale, Allah kɛ E-duromɔ lɛ eha wɔ. Anɔkwale, mɔ fɛɛ mɔ ni ji Nyɔŋmɔjalɔ ni toɔ etsui shi lɛ, no lɛ, anɔkwale mli lɛ, Allah fiteee mɛi ni feɔ ekpakpa lɛ nyɔmɔwoo."

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ اٰثَرَكَ اللّٰهُ عَلَيْنَا وَاِنْ كُنَّا لَخٰطِـِٕيْنَ

qālū tallāhi laqad āṡarakallāhu ‘alainā wa in kunnā lakhāṭi'īn(a).

Amɛkɛɛ, "Kɛ Allah, Allah ehala nyɛ fe wɔ diɛŋtsɛ, ni lɛɛlɛŋ wɔji mɛi ni ye fɔ (eshafeelɔi)."

قَالَ لَا تَثْرِيْبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَۗ يَغْفِرُ اللّٰهُ لَكُمْ ۖوَهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla lā taṡrība ‘alaikumul-yaum(a), wa yagfirullāhu lakum, wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

E (Yusuf) de ke, "Yɛ ligbi nɛ ɔ nɔ ɔ, munyu ko be nyɛ he, Allah kɛ mo. Ni Lɛ ji mɔbɔ nalɔ pe kulaa ngɛ mɔbɔ nalɔ ɔmɛ a kpɛti."

اِذْهَبُوْا بِقَمِيْصِيْ هٰذَا فَاَلْقُوْهُ عَلٰى وَجْهِ اَبِيْ يَأْتِ بَصِيْرًا ۚوَأْتُوْنِيْ بِاَهْلِكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ

iżhabū biqamīṣī hāżā fa alqūhu ‘alā wajhi abī ya'ti baṣīrā(n), wa'tūnī bi'ahlikum ajma‘īn(a).

Yaa kɛ mitadei lɛ, no sɛɛ lɛ okɛkpa mitsɛ hiɛ, no sɛɛ lɛ ebaakwɛ esɛɛ; ni okɛ oweku muu lɛ fɛɛ aba miŋɔɔ.”

وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ

wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).

Ni beni gbɛfalɔi akuu lɛ shi (kɛjɛ Mizraim shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ), amɛtsɛ kɛɛ, "Lɛlɛŋ, minu Yusuf he ŋmɔlɔ, eji nyɛfolɔɔɔ mi naa akɛ mibɛ jwɛŋmɔ (yɛ anɔkwale mli lɛ, kulɛ nyɛbaabu mi jalɔ)."

قَالُوْا تَاللّٰهِ اِنَّكَ لَفِيْ ضَلٰلِكَ الْقَدِيْمِ

qālū tallāhi innaka lafī ḍalālikal-qadīm(i).

Amɛ (ewku lɛ) kɛɛ, "Kɛ Allah, oyɛ otɔmɔi ni eho lɛ amli lolo."

فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

No hewɔ lɛ, beni sanekpakpa lɛ hiɛlɔ lɛ bashɛ shi lɛ, ekɛ (atadei lɛ) shwie e (Yakob) hiɛ, kɛkɛ ni ena nii ekoŋŋ. E (Yakob) de ke, "Ani i de we nyɛ ke i le nɔ́ nɛ nyɛ li ɔ kɛ je Allah ngɔ."

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ

qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).

Amɛkɛɛ, "O wɔtsɛ! Bi wɔhe eshai lɛ ahe eshaifaa, lɛɛlɛŋ wɔye fɔ (eshafeelɔi)."

قَالَ سَوْفَ اَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّيْ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla saufa astagfiru lakum rabbī, innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

Lɛ (Yakob) kɛɛ, "Mabi mi-Nuŋtsɔ lɛ ni ekɛke bo. Anɔkwale, Lɛ ji Mɔ ni Kɛkeɔ Fe Fɛɛ, Mɔbɔnalɔ Fe Fɛɛ."

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوْا مِصْرَ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ اٰمِنِيْنَ ۗ

falammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi abawaihi wa qāladkhulū miṣra in syā'allāhu āminīn(a).

No hewɔ lɛ, beni amɛbote (he ni) Yusuf yɔɔ lɛ, efua (ni esaa he ko eha) efɔlɔi, ni ekɛɛ, "Nyɛbotea Mizraim shikpɔŋ lɛ nɔ, kɛ Nyɔŋmɔ sumɔɔ, yɛ shweshweeshwe shihilɛ mli."

وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

Ni ewó efɔlɔi anɔ kɛtee maŋtsɛ sɛi lɛ nɔ. Ni amɛ (fɛɛ) koto lɛ (Yusuf). Ni lɛ (Yusuf) kɛɛ, "O mitsɛ! Enɛ ji mitsutsu lamɔ lɛ shishitsɔɔmɔ. Ni anɔkwale mli lɛ, mi-Nuŋtsɔ lɛ efee lɛ anɔkwale. Anɔkwale, mi-Nuŋtsɔ lɛ efee mi ekpakpa, beni ejie mi kɛjɛ tsuŋwoo mli kɛ beni ejie bo kɛjɛ akrowa lɛ mli lɛ, beni Satan kpata (wekukpaai) ni yɔɔ mi kɛ minyɛmimɛi lɛ ateŋ lɛ hiɛ sɛɛ, Anɔkwale nɔ ni E-ji lɛ ji blɛoo yɛ Anɔkwale. Mɔ ni Le Fɛɛ Fɛɛ, Nilelɔ Fɛɛ.

۞ رَبِّ قَدْ اٰتَيْتَنِيْ مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِيْ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۚ فَاطِرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَنْتَ وَلِيّٖ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۚ تَوَفَّنِيْ مُسْلِمًا وَّاَلْحِقْنِيْ بِالصّٰلِحِيْنَ

rabbi qad ātaitanī minal-mulki wa ‘allamtanī min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), fāṭiras-samāwāti wal-arḍ(i), anta waliyyī fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), tawaffanī muslimaw wa alḥiqnī biṣ-ṣāliḥīn(a).

Mi-Nuŋtsɔ, lɛɛlɛŋ Oha mi hewalɛi komɛi ni otsɔɔ mi lamɔi ashishitsɔɔmɔi komɛi. (O Nyɔŋmɔ), ŋwɛi kɛ shikpɔŋ bɔɔlɔ, bo ji mihebulɔ yɛ je nɛɛ kɛ sɛɛ mli, shi mi akɛ Muslim ni okɛ mi afata Nyɔŋmɔjalɔi lɛ ahe."

ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهِ اِلَيْكَۚ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ اِذْ اَجْمَعُوْٓا اَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُوْنَ

Żālika min ambā'il-gaibi nūḥīhi ilaik(a), wa mā kunta ladaihim iż ajma‘ū amrahum wa hum yamkurūn(a).

No ji adafitswaa ni anaaa ni Wɔjie lɛ kpo wɔtsɔɔ bo (Muhammad) lɛ ekomɛi; eyɛ mli akɛ obɛ amɛmasɛi moŋ, beni amɛkpɛlɛ nɔ akɛ amɛbaato ŋaa gbɛ ko he gbɛjianɔ (ni amɛkɛ Yosef awo nu bu lɛ mli lɛ).

وَمَآ اَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِيْنَ

wa mā akṡarun-nāsi wa lau ḥaraṣta bimu'minīn(a).

Ni mɛi babaoo heŋ amɛyeee kɛji oosumɔ diɛŋtsɛ po.

وَمَا تَسْـَٔلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعٰلَمِيْنَ ࣖ

wa mā tas'aluhum ‘alaihi min ajr(in), in huwa illā żikrul lil-‘ālamīn(a).

Ni obiii amɛ nɔ ko yɛ najiaŋ (yɛ otsɛmɔ lɛ hewɔ), ejaakɛ nakai (tsɛmɔ lɛ) ji tsɔɔmɔ kɛha je muu lɛ fɛɛ.

وَكَاَيِّنْ مِّنْ اٰيَةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ يَمُرُّوْنَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُوْنَ

wa ka'ayyim min āyatin fis-samāwāti wal-arḍi yamurrūna ‘alaihā wa hum ‘anhā mu‘rḍūn(a).

Ni okadii (ni kɔɔ Allah agbojee he) enyiɛ amɛho yɛ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ nɔ, shi amɛtsi amɛhe kɛjɛ he.

وَمَا يُؤْمِنُ اَكْثَرُهُمْ بِاللّٰهِ اِلَّا وَهُمْ مُّشْرِكُوْنَ

wa mā yu'minu akṡaruhum billāhi illā wa hum musyrikūn(a).

Ni amɛteŋ mɛi babaoo heee Allah amɛyeee, yɛ anɔkwale mli lɛ, amɛkɛ Lɛ feɔ ekome.

اَفَاَمِنُوْٓا اَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّٰهِ اَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

afa aminū an ta'tiyahum gāsyiyatum min ‘ażābillāhi au ta'tiyahumus-sā‘atu bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Ani amɛnuɔ he akɛ amɛyɛ shweshweeshwe kɛjɛ Allah toigbalamɔ ni haa amɛhe lɛ ni baa lɛ he, loo Hiɛkpamɔ Gbi lɛ ni baa amɛnɔ trukaa, yɛ be mli ni amɛleee lɛ he?

قُلْ هٰذِهٖ سَبِيْلِيْٓ اَدْعُوْٓا اِلَى اللّٰهِ ۗعَلٰى بَصِيْرَةٍ اَنَا۠ وَمَنِ اتَّبَعَنِيْ ۗوَسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul hāżihī sabīlī ad‘ū ilallāh(i), ‘alā baṣīratin ana wa manittaba‘anī, wa subḥānallāhi wa mā ana minal-musyrikīn(a).

Kɛɛmɔ (Muhammad), "Migbɛ ji enɛ, mi kɛ mɛi ni nyiɛɔ misɛɛ lɛ fɔ̃ɔ (bo) nine kɛyaa Allah ŋɔɔ kɛ hekɛnɔfɔɔ, Anunyam aha Allah, ni mijeee nyɔŋmɔi babaoo lɛ ateŋ mɔ kome."

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).

Ni wɔtsuuu dani otsɔ hiɛ (Muhammad), shi moŋ nuu ko ni Wɔkɛ kpojiemɔi ha lɛ yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ bii lɛ ateŋ. Ani amɛfãaa gbɛ yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ ni amɛyakwɛ nɔ ni ba mɛi ni tsɔ amɛhiɛ lɛ anɔ (ni ye bɔfo lɛ amale lɛ). Ni lɛɛlɛŋ, gbele sɛɛ shikpɔŋ lɛ hi fe Nyɔŋmɔjalɔi lɛ. Ani nyɛnuuu shishi?

حَتّٰٓى اِذَا اسْتَيْـَٔسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوْا جَاۤءَهُمْ نَصْرُنَاۙ فَنُجِّيَ مَنْ نَّشَاۤءُ ۗوَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ

Ḥattā iżastai'asar-rusulu wa ẓannū annahum qad kużibū jā'ahum naṣrunā, fa nujjiya man nasyā'(u), wa lā yuraddu ba'sunā ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).

No hewɔ lɛ, kɛ́ bɔfoi lɛ bɛ hiɛnɔkamɔ dɔŋŋ (yɛ amɛmaŋbii lɛ ahemɔkɛyeli lɛ he) ni amɛhe amɛye akɛ amale amɛ lɛ, no lɛ amɛ (bɔfoi lɛ) baa Wɔye amɛbua wɔ, no lɛ mɔ ni Wɔsumɔɔ lɛ baahere amɛyiwala. Ni anyɛɛɛ akpoo Wɔtoigbalamɔ lɛ kɛjɛ eshafeelɔi adɛŋ

لَقَدْ كَانَ فِيْ قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۗ مَا كَانَ حَدِيْثًا يُّفْتَرٰى وَلٰكِنْ تَصْدِيْقَ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيْلَ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

laqad kāna fī qaṣaṣihim ‘ibratul li'ulil-albāb(i), mā kāna ḥadīṡay yuftarā wa lākin taṣdīqal-lażī baina yadaihi wa tafṣīla kulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

Lɛlɛŋ, tsɔɔmɔ yɛ amɛsane lɛ mli kɛha gbɔmɛi ni yɔɔ jwɛŋmɔ. (Qur’an lɛ) jeee sane ko ni afee, shi moŋ ebuɔ (woji) ni tsɔ hiɛ lɛ jalɛ sane, etsɔɔ nɔ fɛɛ nɔ mli, ni (tamɔ) gbɛtsɔɔmɔ kɛ mɔbɔnalɛ kɛha mɛi ni heɔ yeɔ lɛ.