Q.S Al-Mumtahana (اَلْمُمْتَحَنَة) - 13 Kukuji lɛ Ayibɔ

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْا عَدُوِّيْ وَعَدُوَّكُمْ اَوْلِيَاۤءَ تُلْقُوْنَ اِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَقَدْ كَفَرُوْا بِمَا جَاۤءَكُمْ مِّنَ الْحَقِّۚ يُخْرِجُوْنَ الرَّسُوْلَ وَاِيَّاكُمْ اَنْ تُؤْمِنُوْا بِاللّٰهِ رَبِّكُمْۗ اِنْ كُنْتُمْ خَرَجْتُمْ جِهَادًا فِيْ سَبِيْلِيْ وَابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِيْ تُسِرُّوْنَ اِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَاَنَا۠ اَعْلَمُ بِمَآ اَخْفَيْتُمْ وَمَآ اَعْلَنْتُمْۗ وَمَنْ يَّفْعَلْهُ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżū ‘aduwwī wa ‘aduwwakum auliyā'a tulqūna ilaihim bil-mawaddati wa qad kafarū bimā jā'akum minal-ḥaqq(i), yukhrijūnar-rasūla wa iyyākum an tu'minū billāhi rabbikum, in kuntum kharajtum jihādan fī sabīlī wabtigā'a marḍātī tusirrūna ilaihim bil-mawaddah(ti), wa ana a‘lamu bimā akhfaitum wa mā a‘lantum, wa may yaf‘alhu minkum faqad ḍalla sawā'as-sabīl(i).

Nyɛ mɛi ni heɔ nyɛyeɔ lɛ! Kaafee Mihenyɛlɔi kɛ ohenyɛlɔi lɛ nanemɛi anɔkwafoi koni okɛ (Muhammad sane lɛ) aha amɛ, kɛjɛ musuŋtsɔlɛ mli; eyɛ mli akɛ amɛkpoo anɔkwale ni akɛha bo lɛ moŋ. Amɛshwie Bɔfo lɛ kɛ bo diɛŋtsɛ ejaakɛ ohe Allah, o-Nuŋtsɔ lɛ oye. Kɛji oje kpo diɛŋtsɛ koni oyabɔ mɔdɛŋ kɛha Mi gbɛ lɛ ni otao Mi miishɛɛ (kaafee nakai). Okɛɔ amɛ (Muhammad he sane lɛ) yɛ teemɔŋ, kɛjɛ musuŋtsɔlɛ mli, ni mile nɔ ni okɛteeɔ kɛ nɔ ni ojieɔ lɛ kpo lɛ jogbaŋŋ. Ni mɔ fɛɛ mɔ ni yɔɔ nyɛteŋ ni feɔ nakai lɛ, no lɛ, lɛɛlɛŋ, etsɔ gbɛ ni ja lɛ nɔ.

اِنْ يَّثْقَفُوْكُمْ يَكُوْنُوْا لَكُمْ اَعْدَاۤءً وَّيَبْسُطُوْٓا اِلَيْكُمْ اَيْدِيَهُمْ وَاَلْسِنَتَهُمْ بِالسُّوْۤءِ وَوَدُّوْا لَوْ تَكْفُرُوْنَۗ

iy yaṡqafūkum yakūnū lakum a‘dā'aw wa yabsuṭū ilaikum aidiyahum wa alsinatahum bis-sū'i wa waddū lau takfurūn(a).

Kɛ amɛmɔ bo lɛ, no lɛ, anɔkwale mli lɛ, amɛbaafee amɛnii tamɔ henyɛlɔ amɛha bo ni no sɛɛ lɛ amɛbaatsɔ amɛniji kɛ amɛlilɛi amɛba onɔ koni amɛye bo awui ni amɛmiisumɔ ni (oku osɛɛ) kɛya hemɔkɛyeli ni bɛ mli.

لَنْ تَنْفَعَكُمْ اَرْحَامُكُمْ وَلَآ اَوْلَادُكُمْ ۛيَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۛيَفْصِلُ بَيْنَكُمْۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

lan tanfa‘akum arḥāmukum wa lā aulādukum yaumal-qiyāmati yafṣilu bainakum, wallāhu bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Owekumɛi kɛ obii lɛ he ehiaaa bo yɛ Gbohiiashitee Gbi lɛ nɔ. Ebaagbala nyɛteŋ. Ni Allah ji mɔ ni naa nɔ fɛɛ nɔ ni nyɛfeɔ lɛ.

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗۚ اِذْ قَالُوْا لِقَوْمِهِمْ اِنَّا بُرَءٰۤؤُا مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاۤءُ اَبَدًا حَتّٰى تُؤْمِنُوْا بِاللّٰهِ وَحْدَهٗٓ اِلَّا قَوْلَ اِبْرٰهِيْمَ لِاَبِيْهِ لَاَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَآ اَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَاِلَيْكَ اَنَبْنَا وَاِلَيْكَ الْمَصِيْرُ

qad kānat lakum uswatun ḥasanatun fī ibrāhīma wal-lażīna ma‘ah(ū), iż qālū liqaumihim innā bura'ā'u minkum wa mimmā ta‘budūna min dūnillāh(i), kafarnā bikum wa badā bainanā wa bainakumul-‘adāwatu wal-bagḍā'u abadan ḥattā tu'minū billāhi waḥdahū illā qaula ibrāhīma li'abīhi la'astagfiranna laka wa mā amliku laka minallāhi min syai'(in), rabbanā ‘alaika tawakkalnā wa ilaika anabnā wa ilaikal-maṣīr(u).

Anɔkwale, nɔkwɛmɔnɔ kpakpa ko yɛ kɛha bo yɛ Abraham kɛ mɛi ni fata ehe lɛ amli, beni amɛkɛɛ ewebii lɛ akɛ, "Anɔkwale, wɔgbala wɔhe kɛjɛ nyɛ kɛ nɔ ni nyɛjáa lɛ he kɛfata Allah he, wɔkpooɔ nyɛ (hemɔkɛyeli ni bɛ) lɛ ni henyɛlɔi kɛ hetsɛ̃ yɛ wɔ kɛ nyɛteŋ kɛya naanɔ kɛyashi nyɛheɔ Allah pɛ nyɛyeɔ," ja ewiemɔi ni Indeed Indegi, Ibrahim kɛha " bo, shi minyɛɛɛ mate shi mawo Allah (piŋmɔ) ni teɔ shi ewoɔ bo lɛ kwraa." (Ibrahim kɛɛ), "Wɔ-Nuŋtsɔ, Bo pɛ ji mɔ ni wɔkɛ wɔhiɛ fɔ̃ɔ nɔ ni Bo pɛ ji mɔ ni wɔtsakeɔ wɔtsui ni Bo pɛ ji mɔ ni wɔkuɔ wɔsɛɛ kɛyaa, .

رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِّلَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَاغْفِرْ لَنَا رَبَّنَاۚ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

rabbanā lā taj‘alnā fitnatal lil-lażīna kafarū wagfir lanā rabbanā, innaka antal-‘azīzul-ḥakīm(u).

O wɔ-Nuŋtsɔ, kaafee wɔ (nibii ni awieɔ ashiɔ) mɛi ni heee yeee lɛ ahe. Ni okɛke wɔ, O wɔ-Nuŋtsɔ. Anɔkwale, Bo ji Mɔ ni He Wa Fe Fɛɛ, Nilelɔ Fe Fɛɛ."

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِيْهِمْ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَنْ كَانَ يَرْجُوا اللّٰهَ وَالْيَوْمَ الْاٰخِرَۗ وَمَنْ يَّتَوَلَّ فَاِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيْدُ ࣖ

laqad kāna lakum fīhim uswatun ḥasanatul liman kāna yarjullāha wal-yaumal-ākhir(a), wa may yatawalla fa'innallāha huwal-ganiyyul-ḥamīd(u).

Anɔkwale, nɔkwɛmɔnii kpakpai yɛ amɛmli (Ibrahim kɛ ewebii lɛ) kɛha bo; (ni ji) kɛha mɛi ni hiɛ kã (nyɔmɔwoo ni jɛ) Allah nɔ kɛ (shweshweeshwe shihilɛ yɛ) sɛɛ mli lɛ, kɛ mɔ fɛɛ mɔ ni kuɔ esɛɛ lɛ, no lɛ, anɔkwale mli lɛ, Allah, Lɛ ji Niatsɛmɛi Fe Fɛɛ, Mɔ ni Sa Yijiemɔ Fe Fɛɛ.

۞ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّجْعَلَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ الَّذِيْنَ عَادَيْتُمْ مِّنْهُمْ مَّوَدَّةًۗ وَاللّٰهُ قَدِيْرٌۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

‘asallāhu ay yaj‘ala bainakum wa bainal-lażīna ‘ādaitum minhum mawaddah(tan), wallāhu qadīr(un), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Allah aha musuŋtsɔlɛ aba bo kɛ mɛi ni be ko ni eho lɛ okɛ amɛ yɔɔ henyɛlɔi lɛ ateŋ. Allah ji Ofe lɛ. Ni Allah ji mɔ ni kɛ eshai keɔ, ni enaa mɔbɔ fe fɛɛ.

لَا يَنْهٰىكُمُ اللّٰهُ عَنِ الَّذِيْنَ لَمْ يُقَاتِلُوْكُمْ فِى الدِّيْنِ وَلَمْ يُخْرِجُوْكُمْ مِّنْ دِيَارِكُمْ اَنْ تَبَرُّوْهُمْ وَتُقْسِطُوْٓا اِلَيْهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِيْنَ

lā yanhākumullāhu ‘anil-lażīna lam yuqātilūkum fid-dīni wa lam yukhrijūkum min diyārikum an tabarrūhum wa tuqsiṭū ilaihim, innallāha yuḥibbul-muqsiṭīn(a).

Allah eguuu bo ni ofee ekpakpa ni ofee jalɛsaneyeli kɛha mɛi ni kɛ bo wuuu yɛ jamɔ saji amli ni amɛshwieee bo kɛjɛɛɛ omaŋ lɛ mli lɛ. Anɔkwale, Allah sumɔɔ mɛi ni feɔ jalɛ nii.

اِنَّمَا يَنْهٰىكُمُ اللّٰهُ عَنِ الَّذِيْنَ قَاتَلُوْكُمْ فِى الدِّيْنِ وَاَخْرَجُوْكُمْ مِّنْ دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوْا عَلٰٓى اِخْرَاجِكُمْ اَنْ تَوَلَّوْهُمْۚ وَمَنْ يَّتَوَلَّهُمْ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

innamā yanhākumullāhu ‘anil-lażīna qātalūkum fid-dīni wa akhrajūkum min diyārikum wa ẓāharū ‘alā ikhrājikum an tawallauhum, wa may yatawallahum fa'ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

Anɔkwale, Allah guɔ bo pɛ akɛ okɛ mɛi ni kɛ bo wuɔ yɛ jamɔ saji amli ni amɛshwieɔ bo kɛjɛɔ omaŋ lɛ mli ni amɛyeɔ amɛbua (mɛi krokomɛi) koni amɛshwie bo lɛ afee amɛnanemɛi. Mɔ fɛɛ mɔ ni kɛ amɛ feɔ nanemɛi lɛ, nomɛi ji mɛi ni feɔ efɔŋ.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا جَاۤءَكُمُ الْمُؤْمِنٰتُ مُهٰجِرٰتٍ فَامْتَحِنُوْهُنَّۗ اَللّٰهُ اَعْلَمُ بِاِيْمَانِهِنَّ فَاِنْ عَلِمْتُمُوْهُنَّ مُؤْمِنٰتٍ فَلَا تَرْجِعُوْهُنَّ اِلَى الْكُفَّارِۗ لَا هُنَّ حِلٌّ لَّهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّوْنَ لَهُنَّۗ وَاٰتُوْهُمْ مَّآ اَنْفَقُوْاۗ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ اَنْ تَنْكِحُوْهُنَّ اِذَآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّۗ وَلَا تُمْسِكُوْا بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ وَسْـَٔلُوْا مَآ اَنْفَقْتُمْ وَلْيَسْـَٔلُوْا مَآ اَنْفَقُوْاۗ ذٰلِكُمْ حُكْمُ اللّٰهِ ۗيَحْكُمُ بَيْنَكُمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā jā'akumul-mu'minātu muhājirātin famtaḥinūhunn(a), allāhu a‘lamu bi'īmānihinna fa'in ‘alimtumūhunna mu'minātin falā tarji‘ūhunna ilal-kuffār(i), lā hunna ḥillul lahum wa lā hum yaḥillūna lahunn(a), wa ātūhum mā anfaqū, wa lā junāḥa ‘alaikum an tankiḥūhunna iżā ātaitumūhunna ujūrahunn(a), wa lā tumsikū bi‘iṣamil-kawāfiri was'alū mā anfaqū, żālikum ḥukmullāh(i), yaḥkumu bainakum, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Nyɛ mɛi ni heɔ nyɛyeɔ lɛ! Kɛ yei ni heɔ yeɔ lɛ ba koni amɛbafã kɛba oŋɔɔ lɛ, esa akɛ oka amɛ (hemɔkɛyeli) lɛ okwɛ. Allah le amɛhemɔkɛyeli lɛ jogbaŋŋ; Kɛji ole akɛ amɛheɔ amɛyeɔ (diɛŋtsɛ) lɛ, no lɛ kaaku sɛɛ kɛya mɛi ni heee yeee lɛ (amɛwumɛi) lɛ adɛŋ. Amɛjeee mla naa kɛha mɛi ni heee yeee lɛ ni mɛi ni heee yeee lɛ hu bɛ mla naa kɛha amɛ. Ni nyɛkɛ shika ni amɛkɛha lɛ aha amɛ (wumɛi) lɛ. Ni esha ko bɛ he akɛ okɛ amɛ baabote gbalashihilɛ mli kɛji owo amɛ gbalashihilɛ mli nyɔmɔwoo lɛ. Ni nyɛkɛ yei ni heee yeee lɛ akahi (gbalashihilɛ) tsakpaai amli; ni obi shika ni okɛha lɛ ekoŋŋ; ni (kɛji amɛwumɛi lɛ tee nɔ amɛfee mɛi ni heee yeee lɛ) ha amɛbi shika ni amɛwo lɛ ekoŋŋ (kɛha amɛtsutsu ŋamɛi ni he amɛye lɛ). Nakai ji bɔ ni Allah mla ni Eto yɛ nyɛteŋ lɛ ji. Ni Allah ji mɔ ni le nɔ fɛɛ nɔ, ni ji mɔ ni le nii fɛɛ.

وَاِنْ فَاتَكُمْ شَيْءٌ مِّنْ اَزْوَاجِكُمْ اِلَى الْكُفَّارِ فَعَاقَبْتُمْ فَاٰتُوا الَّذِيْنَ ذَهَبَتْ اَزْوَاجُهُمْ مِّثْلَ مَآ اَنْفَقُوْاۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِيْٓ اَنْتُمْ بِهٖ مُؤْمِنُوْنَ

wa in fātakum syai'um min azwājikum ilal-kuffāri fa‘āqabtum fa'ātul-lażīna żahabat azwājuhum miṡla mā anfaqū, wattaqullāhal-lażī antum bihī mu'minūn(a).

Ni kɛji nɔ ko yɛ (kɛ shika ni okɛbaahã lɛ) ni ogbeee naa kɛjɛ oŋamɛi ni jo foi kɛtee mɛi ni heee yeee lɛ aŋɔɔ lɛ adɛŋ lɛ, no lɛ obaanyɛ oye amɛnɔ kunim, no sɛɛ lɛ okɛ (kɛjɛ shika ni aŋɔtee lɛ mli) aha gbɔmɛi ni amɛŋamɛi jo foi lɛ tamɔ shika ni amɛha lɛ. Ni nyɛshea Allah ni nyɛheɔ nyɛyeɔ lɛ gbeyei.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ اِذَا جَاۤءَكَ الْمُؤْمِنٰتُ يُبَايِعْنَكَ عَلٰٓى اَنْ لَّا يُشْرِكْنَ بِاللّٰهِ شَيْـًٔا وَّلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِيْنَ وَلَا يَقْتُلْنَ اَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِيْنَ بِبُهْتَانٍ يَّفْتَرِيْنَهٗ بَيْنَ اَيْدِيْهِنَّ وَاَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِيْنَكَ فِيْ مَعْرُوْفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

yā ayyuhan-nabiyyu iżā jā'akal-mu'minātu yubāyi‘naka ‘alā allā yusyrikna billāhi syai'aw wa lā yasriqna wa lā yaznīna wa lā yaqtulna aulādahunna wa lā ya'tīna bibuhtāniy yaftarīnahū baina aidīhinna wa arjulihinna wa lā ya‘ṣīnaka fī ma‘rūfin fabāyi‘hunna wastagfir lahunnallāh(a), innallāha gafūrur raḥīm(un).

O Gbalɔ! Kɛ yei ni heɔ yeɔ lɛ ba bo ŋɔɔ koni amɛbaŋɔ bai’at (anɔkwayeli shiwoo), akɛ amɛkɛ nɔ ko nɔ ko kɛ Allah baafee ekome; ejuuu, ebɔɔɔ gbalafitemɔ, egbeŋ amɛbii, efeee amalei ni amɛfeɔ yɛ amɛniji kɛ amɛnaji ateŋ ni amɛbooo bo toi yɛ sane kpakpa ko mli, no hewɔ lɛ kpɛlɛmɔ amɛ anɔkwayeli shiwoo lɛ nɔ ni obi Allah ni ekɛ eshai ake amɛ. Anɔkwale, Allah kɛ eshai keɔ, mɔbɔnalɔ fe fɛɛ.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ قَدْ يَىِٕسُوْا مِنَ الْاٰخِرَةِ كَمَا يَىِٕسَ الْكُفَّارُ مِنْ اَصْحٰبِ الْقُبُوْرِ ࣖ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tatawallau qauman gaḍiballāhu ‘alaihim qad ya'isū minal-ākhirati kamā ya'isal-kuffāru min aṣḥābil-qubūr(i).

Nyɛ mɛi ni heɔ nyɛyeɔ lɛ! Kaaha mɛi ni Allah mli efu amɛ lɛ afee oyelikɛbualɔi, lɛɛlɛŋ, amɛnijiaŋ eje wui yɛ gbele sɛɛ shihilɛ he tamɔ bɔ ni mɛi ni heee yeee ni yɔɔ gbonyobu lɛ mli lɛ hu nijiaŋ eje wui lɛ.