Revert to Islam, click here
Islam Al-Haq: Qur'an ni Hadith
(Islam otitọ)

Q.S An-Nahl (اَلنَّحْل) - 128 Kukuji lɛ Ayibɔ

(Wuobii)

Qari

Murottal Audio

1

اَتٰىٓ اَمْرُ اللّٰهِ فَلَا تَسْتَعْجِلُوْهُ ۗسُبْحٰنَهٗ وَتَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

atā amrullāhi falā tasta‘jilūh(u), subḥānahū wa ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

Allah mla lɛ baaba diɛŋtsɛ, no hewɔ lɛ kaabi ni afee lɛ oya. Anunyam aha Allah ni awo lɛ nɔ fe nɔ ni amɛkɛ amɛhe feɔ ekome lɛ.


2

يُنَزِّلُ الْمَلٰۤىِٕكَةَ بِالرُّوْحِ مِنْ اَمْرِهٖ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖٓ اَنْ اَنْذِرُوْٓا اَنَّهٗ لَآ اِلٰهَ اِلَّآ اَنَا۠ فَاتَّقُوْنِ

yunazzilul-malā'ikata bir-rūḥi min amrihī ‘alā may yasyā'u min ‘ibādihī an anżirū annahū lā ilāha illā ana fattaqūn(i).

Etsu ŋwɛibɔfoi ni kɛ kpojiemɔi kɛ E-famɔi ba mɔ ni E-sumɔɔ yɛ E-tsuji lɛ ateŋ lɛ, (kɛtsɔ wiemɔ ni ekɛɛ lɛ nɔ), ni ji, "Nyɛkaia (Mitsuji) akɛ nyɔŋmɔ ko bɛ ja Mi, no hewɔ lɛ esa akɛ nyɛshe Mi gbeyei."


3

خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۗ تَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

khalaqas-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

Ekɛ anɔkwale bɔ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ. Allah nɔ kwɔ fe nɔ ni amɛkɛ amɛhe feɔ ekome lɛ.


4

خَلَقَ الْاِنْسَانَ مِنْ نُّطْفَةٍ فَاِذَا هُوَ خَصِيْمٌ مُّبِيْنٌ

khalaqal-insāna min nuṭfatin fa iżā huwa khaṣīmum mubīn(un).

Ebɔ gbɔmɔ kɛjɛ nuu fɔmɔ nii amli, ni etsɔ lɛ mɔ ko ni tsɔɔ mɛi ahiɛaŋdamɔlɔi diɛŋtsɛ.


5

وَالْاَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيْهَا دِفْءٌ وَّمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُوْنَ

wal-an‘āma khalaqahā lakum fīhā dif'uw wa manāfi‘u wa minhā ta'kulūn(a).

Ni Ebɔ kooloi, kɛha nyɛ lɛ (yitsɔi) yɛ ni haa hulutsoo kɛ sɛɛnamɔi srɔtoi, ni nyɛyeɔ ekomɛi.


6

وَلَكُمْ فِيْهَا جَمَالٌ حِيْنَ تُرِيْحُوْنَ وَحِيْنَ تَسْرَحُوْنَۖ

wa lakum fīhā jamālun ḥīna turīḥūna wa ḥīna tasraḥūn(a).

Ni onaa fɛo yɛ mli kɛji okɛku sɛɛ kɛba kooloi atsu lɛ mli kɛ beni oŋmɛɛ he (kɛtee kooloi alɛɛhe lɛ).


7

وَتَحْمِلُ اَثْقَالَكُمْ اِلٰى بَلَدٍ لَّمْ تَكُوْنُوْا بٰلِغِيْهِ اِلَّا بِشِقِّ الْاَنْفُسِۗ اِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌۙ

wa taḥmilu aṡqālakum ilā baladil lam takūnū bāligīhi illā bisyiqqil-anfus(i), inna rabbakum lara'ūfur raḥīm(un).

Ni etereɔ ojatsui lɛ kɛyaa shikpɔŋ ko ni onyɛŋ oya nɔ ja kɛ naagba kpele. Anɔkwale, o-Nuŋtsɔ lɛ ji Mɔbɔnalɔ, Mɔbɔnalɔ.


8

وَّالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيْرَ لِتَرْكَبُوْهَا وَزِيْنَةًۗ وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

wal-khaila wal-bigāla wal-ḥamīra litarkabūhā wa zīnah(tan), wa yakhluqu mā lā ta‘lamūn(a).

Ebɔ okpɔŋɔi, tejii, kɛ tejii eha bo koni otara nɔ kɛ nɔ ni okɛwulaa ohe. Ebɔɔ nɔ ni oleee.


9

وَعَلَى اللّٰهِ قَصْدُ السَّبِيْلِ وَمِنْهَا جَاۤىِٕرٌ ۗوَلَوْ شَاۤءَ لَهَدٰىكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ

wa ‘alallāhi qaṣdus-sabīli wa minhā jā'ir(un), wa lau syā'a lahadākum ajma‘īn(a).

Ni Allah anɔkwale lɛ haa gbɛ ni ja lɛ feɔ faŋŋ, ni mɛi komɛi ni tsɔɔ gbɛ kroko nɔ lɛ yɛ mli. Ni kɛji E-sumɔ lɛ, ebaakudɔ nyɛ fɛɛ (kɛya gbɛ kpakpa nɔ).


10

هُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً لَّكُمْ مِّنْهُ شَرَابٌ وَّمِنْهُ شَجَرٌ فِيْهِ تُسِيْمُوْنَ

huwal-lażī anzala minas-samā'i mā'al lakum minhu syarābuw wa minhu syajarun fīhi tusīmūn(a).

Lɛ ji Mɔ ni kɛ nu (nugbɔ) baa shi kɛjɛɔ ŋwɛi, ni nyɛnuɔ ekomɛi ni ekomɛi hu (kwɛ̃ɔ) tsei, ni nyɛyeɔ nyɛkooloi lɛ yɛ nɔ.


11

يُنْۢبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَالزَّيْتُوْنَ وَالنَّخِيْلَ وَالْاَعْنَابَ وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

yumbitu lakum bihiz-zar‘a waz-zaitūna wan-nakhīla wal-a‘nāba wa min kulliṡ-ṡamarāt(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).

Ekɛhaa ŋmɔshi nibii, oliv tsei, date tsei, wain tsei, kɛ aduawai srɔtoi fɛɛ kwɛ̃ɔ ehaa bo. Lɛlɛŋ, okadii yɛ mli kɛha gbɔmɛi ni susuɔ nii ahe lɛ.


12

وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَۙ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ ۗوَالنُّجُوْمُ مُسَخَّرٰتٌۢ بِاَمْرِهٖ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَۙ

wa sakhkhara lakumul-laila wan-nahār(a), wasy-syamsa wal-qamar(a), wan-nujūmu musakhkharātum bi'amrih(ī), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).

Ekɛ gbɛkɛ kɛ shwane, hulu kɛ nyɔŋtsere ewo bo shishi, ni ŋulamii lɛ hu ewo E-famɔ shishi. Lɛɛlɛŋ, okadii yɛ mli kɛha mɛi ni nuɔ nii ashishi lɛ, .


13

وَمَا ذَرَاَ لَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُخْتَلِفًا اَلْوَانُهٗ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّذَّكَّرُوْنَ

wa mā żara'a lakum fil-arḍi mukhtalifan alwānuh(ū), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yażżakkarūn(a).

ni (Ekudɔɔ hu) nɔ ni Ebɔ eha bo yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ yɛ ehenɔi kɛ ekɔlai srɔtoi amli lɛ. Anɔkwale, okadii yɛ mli kɛha gbɔmɛi ni kaiɔ.


14

وَهُوَ الَّذِيْ سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوْا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَّتَسْتَخْرِجُوْا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُوْنَهَاۚ وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wa huwal-lażī sakhkharal-baḥra lita'kulū minhu laḥman ṭariyyaw wa tastakhrijū minhu ḥilyatan talbasūnahā, wa taral-fulka mawākhira fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).

Ni Lɛ ji mɔ ni kɛ ŋshɔ lɛ wo (oshishi) koni nyɛye loo hee (loo) kɛjɛ mli, ni nyɛjie awulamɔi kɛjɛ mli ni nyɛwo. O (hu) naa lɛlɛhi nɛ ngɛ mi ɔ mi, nɛ o ma nyɛ maa hla E-dumi ní peepee ɔ, nɛ o na lɛ si.


15

وَاَلْقٰى فِى الْاَرْضِ رَوَاسِيَ اَنْ تَمِيْدَ بِكُمْ وَاَنْهٰرًا وَّسُبُلًا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَۙ

wa alqā fil-arḍi rawāsiya an tamīda bikum wa anhāraw wa subulal la‘allakum tahtadūn(a).

Ni Ekɛ gɔji ema shikpɔŋ lɛ nɔ shiŋŋ koni ekɛ bo akakpokpo, ni (Efee) faai kɛ gbɛjegbɛi koni atsɔɔ nyɛ gbɛ.


16

وَعَلٰمٰتٍۗ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُوْنَ

wa ‘alāmāt(in), wa bin-najmi hum yahtadūn(a).

Ni (Ebɔ) okadii (gbɛtsɔɔmɔi). Ni ŋulamii lɛ ji nɔ ni kudɔɔ amɛ.


17

اَفَمَنْ يَّخْلُقُ كَمَنْ لَّا يَخْلُقُۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ

afamay yakhluqu kamal lā yakhluq(u), afalā tażakkarūn(a).

No hewɔ lɛ ani (Allah) Bɔlɔ lɛ tamɔ Mɔ ni nyɛɛɛ abɔ (nɔ ko nɔ ko) lɛ? Mɛni hewɔ nyɛkwɛɛɛ nyɛhe nɔ jogbaŋŋ lɛ?


18

وَاِنْ تَعُدُّوْا نِعْمَةَ اللّٰهِ لَا تُحْصُوْهَا ۗاِنَّ اللّٰهَ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa in ta‘uddū ni‘matallāhi lā tuḥṣūhā, innallāha lagafūrur raḥīm(un).

Ni kɛji okane Allah duromɔi lɛ, onyɛŋ okane amɛ kɔkɔɔkɔ. Anɔkwale, Allah kɛ eshai keɔ, mɔbɔnalɔ.


19

وَاللّٰهُ يَعْلَمُ مَا تُسِرُّوْنَ وَمَا تُعْلِنُوْنَ

wallāhu ya‘lamu mā tusirrūna wa mā tu‘linūn(a).

Ni Allah le nɔ ni okɛteeɔ kɛ nɔ ni ojieɔ lɛ kpo.


20

وَالَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ لَا يَخْلُقُوْنَ شَيْـًٔا وَّهُمْ يُخْلَقُوْنَۗ

wal-lażīna yad‘ūna min dūnillāhi lā yakhluqūna syai'aw wa hum yukhlaqūn(a).

Ni mɛi (amagai) ni amɛtsɛɔ amɛ kɛfata Allah he lɛ nyɛŋ abɔ nɔ ko nɔ ko, yɛ be mli ni amɛ (amɛ diɛŋtsɛ) gbɔmɛi ji mɛi ni bɔ amɛ.


21

اَمْوَاتٌ غَيْرُ اَحْيَاۤءٍ ۗوَمَا يَشْعُرُوْنَۙ اَيَّانَ يُبْعَثُوْنَ ࣖ

amwātun gairu aḥyā'(in), wa mā yasy‘urūna ayyāna yub‘aṡūn(a).

(Nakai amagai lɛ) ji nibii ni wala bɛ mli, ni wala bɛ mli, ni amagai lɛ leee be ni abaatee (amɛjálɔi lɛ) shi.


22

اِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ ۚفَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ قُلُوْبُهُمْ مُّنْكِرَةٌ وَّهُمْ مُّسْتَكْبِرُوْنَ

ilāhukum ilāhuw wāḥid(un), fal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati qulūbuhum munkiratuw wa hum mustakbirūn(a).

O-Nyɔŋmɔ lɛ ji Nyɔŋmɔ Ofe lɛ. No hewɔ lɛ, mɛi ni heee gbele sɛɛ shihilɛ amɛyeee lɛ, amɛtsuii kpooɔ (Allah komefeemɔ lɛ), ni amɛji gbɔmɛi ni woɔ amɛhe nɔ .


23

لَا جَرَمَ اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّوْنَ وَمَا يُعْلِنُوْنَ ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِيْنَ

lā jarama annallāha ya‘lamu mā yusirrūna wa mā yu‘linūn(a), innahū lā yuḥibbul-mustakbirīn(a).

Ŋwanejee ko bɛ he akɛ Allah le nɔ ni amɛkɛtoɔ teemɔŋ kɛ nɔ ni amɛjieɔ lɛ kpo. Lɛɛlɛŋ, E-sumɔɔɔ mɛi ni woɔ amɛhe nɔ.


24

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ مَّاذَآ اَنْزَلَ رَبُّكُمْ ۙقَالُوْٓا اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wa iżā qīla lahum māżā anzala rabbukum, qālū asāṭīrul-awwalīn(a).

Ni kɛ́ akɛɛ amɛ akɛ: “Mɛni ji nɔ ni nyɛ-Nuŋtsɔ lɛ ejie lɛ kpo?” Amɛha hetoo akɛ: “Blemabii lɛ asanei.”


25

لِيَحْمِلُوْٓا اَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَّوْمَ الْقِيٰمَةِ ۙوَمِنْ اَوْزَارِ الَّذِيْنَ يُضِلُّوْنَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ اَلَا سَاۤءَ مَا يَزِرُوْنَ ࣖ

liyaḥmilū auzārahum kāmilatay yaumal-qiyāmah(ti), wa min auzāril-lażīna yuḍillūnahum bigairi ‘ilm(in), alā sā'a mā yazirūn(a).

(amɛwiemɔi lɛ) haa amɛ yɛ Gbohiiashitee Gbi lɛ nɔ lɛ amɛwoɔ amɛ diɛŋtsɛ amɛ eshai lɛ pɛpɛɛpɛ, kɛ mɛi ni amɛlaka amɛ ni amɛleee nɔ ko kwraa (akɛ alaka amɛ) lɛ ahe eshai lɛ ekomɛi. Kaimɔ, mɛɛ gbeyei (esha) amɛhiɛ.


26

قَدْ مَكَرَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَاَتَى اللّٰهُ بُنْيَانَهُمْ مِّنَ الْقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَاَتٰىهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُوْنَ

qad makaral-lażīna min qablihim fa atallāhu bun-yānahum minal-qawā‘idi fa kharra ‘alaihimus-saqfu min fauqihim wa atāhumul-‘ażābu min ḥaiṡu lā yasy‘urūn(a).

Anɔkwale, mɛi ni tsɔ amɛhiɛ lɛ efee lakamɔ, kɛkɛ ni Allah kpata amɛshiai lɛ ahiɛ kɛjɛ amɛshishitoo lɛ nɔ, kɛkɛ ni (shia lɛ) yiteŋ jɛ ŋwɛi gbee amɛnɔ, ni piŋmɔ lɛ ba amɛnɔ kɛjɛ he ko ni amɛleee.


27

ثُمَّ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ يُخْزِيْهِمْ وَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تُشَاۤقُّوْنَ فِيْهِمْ ۗقَالَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ اِنَّ الْخِزْيَ الْيَوْمَ وَالسُّوْۤءَ عَلَى الْكٰفِرِيْنَۙ

Ṡumma yaumal-qiyāmati yukhzīhim wa yaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum tusyāqqūna fīhim, qālal-lażīna ūtul-‘ilma innal-khizyal-yauma was-sū'a ‘alal-kāfirīn(a).

Kɛkɛ ni Allah wo amɛ hiɛgbele yɛ Gbohiiashitee Gbi lɛ nɔ, ni ekɛɛ, "Nɛgbɛ Mihefatalɔi (ni fã amɛhe) ni nyɛji amɛ (gbalɔi kɛ heyelilɔi) henyɛlɔi be fɛɛ be lɛ yɔɔ?" Mɛi ni aha amɛ nilee lɛ kɛɛ akɛ: “Lɛɛlɛŋ, hiɛgbele kɛ toigbalamɔ baaba mɛi ni heee yeee lɛ anɔ ŋmɛnɛ.”


28

الَّذِيْنَ تَتَوَفّٰىهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ ظَالِمِيْٓ اَنْفُسِهِمْ ۖفَاَلْقَوُا السَّلَمَ مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوْۤءٍ ۗبَلٰىٓ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌۢ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

allażīna tatawaffāhumul-malā'ikatu ẓālimī anfusihim, fa alqawus-salama mā kunnā na‘malu min sū'(in), balā innallāha ‘alīmum bimā kuntum ta‘malūn(a).

(ni ji) gbɔmɛi ni ŋwɛibɔfoi jie amɛwala yɛ shihilɛ ko ni (amɛfee) jalɛsane ni ayeee amɛ diɛŋtsɛ amɛhe lɛ mli, no sɛɛ lɛ amɛha amɛhe (be mli ni amɛkɛɛ), "Wɔfeee nɔ fɔŋ ko pɛŋ." (Ŋwɛibɔfo lɛ ha hetoo akɛ), "Hɛɛ! Anɔkwale, Allah le nɔ fɛɛ nɔ ni nyɛfee lɛ."


29

فَادْخُلُوْٓا اَبْوَابَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۗفَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِيْنَ

fadkhulū abwāba jahannama khālidīna fīhā, fa labi'sa maṡwal-mutakabbirīn(a).

No hewɔ lɛ, botemɔ hɛl shinaai lɛ amli, obaahi mli kɛya naanɔ. Eji anɔkwale akɛ eji he ni ehiii fe fɛɛ kɛha gbɔmɛi ni kɛ amɛhe fɔ̃ɔ amɛhe nɔ lɛ.


30

۞ وَقِيْلَ لِلَّذِيْنَ اتَّقَوْا مَاذَآ اَنْزَلَ رَبُّكُمْ ۗقَالُوْا خَيْرًا ۚلِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ ۗوَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ ۗوَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِيْنَۙ

wa qīla lil-lażīnattaqau māżā anzala rabbukum, qālū khairā(n), lil-lażīna aḥsanū fī hāżihid-dun-yā ḥasanah(tun), wa ladārul-ākhirati khair(un), wa lani‘ma dārul-muttaqīn(a).

Ni no sɛɛ lɛ akɛɛ Nyɔŋmɔjalɔi lɛ akɛ, "Mɛni o-Nuŋtsɔ lɛ ejie lɛ kpo?" Amɛha hetoo akɛ, “Mlihilɛ.” Mɛi ni feɔ ekpakpa yɛ je nɛɛ mli lɛ naa ekpakpa (nyɔmɔwoo). Ni lɛɛlɛŋ, gbele sɛɛ shikpɔŋ lɛ baafee nɔ ni hi fe tsutsu lɛ diɛŋtsɛ. Ni no ji he ni hi fe fɛɛ kɛha Nyɔŋmɔjalɔi, .


31

جَنّٰتُ عَدْنٍ يَّدْخُلُوْنَهَا تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ لَهُمْ فِيْهَا مَا يَشَاۤءُوْنَ ۗ كَذٰلِكَ يَجْزِى اللّٰهُ الْمُتَّقِيْنَۙ

jannātu ‘adniy yadkhulūnahā tajrī min taḥtihal-anhāru lahum fīhā mā yasyā'ūn(a), każālika yajzillāhul-muttaqīn(a).

(ni ji) ‘Adn paradeisoi ni amɛboteɔ mli, ni faai hoɔ yɛ shishi lɛ, yɛ (paradeiso) lɛ mli lɛ amɛnáa nɔ fɛɛ nɔ ni amɛsumɔɔ. Nakai ji bɔ ni Allah woɔ mɛi ni jaa Nyɔŋmɔ lɛ nyɔmɔ, .


32

الَّذِيْنَ تَتَوَفّٰىهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ طَيِّبِيْنَ ۙيَقُوْلُوْنَ سَلٰمٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

allażīna tatawafāhumul-malā'ikatu ṭayyibīn(a), yaqūlūna salāmun ‘alaikumudkhulul-jannata bimā kuntum ta‘malūn(a).

(ni ji) gbɔmɛi ni beni ŋwɛibɔfoi lɛ gboi yɛ shihilɛ kpakpa mli lɛ, amɛ (ŋwɛibɔfoi lɛ) kɛɛ (amɛ), "Salamun 'alaikum, nyɛbotea ŋwɛi yɛ nɔ ni nyɛfee lɛ hewɔ."


33

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّآ اَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَوْ يَأْتِيَ اَمْرُ رَبِّكَ ۗ كَذٰلِكَ فَعَلَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۗوَمَا ظَلَمَهُمُ اللّٰهُ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

hal yanẓurūna illā an ta'tiyahumul-malā'ikatu au ya'tiya amru rabbik(a), każālika fa‘alal-lażīna min qablihim, wa mā ẓalamahumullāhu wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Amɛ (mɛi ni heee yeee lɛ) bɛ nɔ ko ni amɛbaamɛ fe ŋwɛibɔfoi ni ba amɛŋɔɔ loo o-Nuŋtsɔ lɛ famɔ ni baaba lɛ. Nakai ji bɔ ni nakai (heee yeee) lɛ fee dani amɛba. Allah efeee amɛ nɔ ko ni ejaaa, yɛ anɔkwale mli lɛ, amɛji mɛi ni (be fɛɛ be) amɛ diɛŋtsɛ amɛyeee nɔ ko nɔ ko.


34

فَاَصَابَهُمْ سَيِّاٰتُ مَا عَمِلُوْا وَحَاقَ بِهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ

fa aṣābahum sayyi'ātu mā ‘amilū wa ḥāqa bihim mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

No hewɔ lɛ toigbalamɔ (nibii ni jɛɔ amɛnifeemɔi amli baa) lɛ tswa amɛ ni toigbalamɔ ni amɛyeɔ he fɛo be fɛɛ be yɛ be ni eho lɛ mli lɛ ye amɛnɔ kunim.


35

وَقَالَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا عَبَدْنَا مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَيْءٍ نَّحْنُ وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَيْءٍ ۗ كَذٰلِكَ فَعَلَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚفَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ اِلَّا الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ

wa qālal-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā ‘abadnā min dūnihī min syai'in naḥnu wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min dūnihī min syai'(in), każālika fa‘alal-lażīna min qablihim, fahal ‘alar-rusuli illal-balāgul-mubīn(u).

Ni nyɔŋmɔi babaoo lɛ kɛɛ, "Kɛji Allah sumɔɔ lɛ, wɔjáŋ nɔ kroko fe lɛ, wɔ loo wɔtsɛmɛi, loo (loo) wɔbaagu nɔ ko nɔ ko kɛji E-(gbɛŋmɛɛ) bɛ." Nakai ji bɔ ni mɛi ni tsɔ amɛhiɛ lɛ fee. Ani jeee bɔfoi lɛ anitsumɔ pɛ ji ni amɛtsɔɔ (Nyɔŋmɔ sane lɛ) yɛ faŋŋ mli?


36

وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِيْ كُلِّ اُمَّةٍ رَّسُوْلًا اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوْتَۚ فَمِنْهُمْ مَّنْ هَدَى اللّٰهُ وَمِنْهُمْ مَّنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلٰلَةُ ۗ فَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

wa laqad ba‘aṡnā fī kulli ummatir rasūlan ani‘budullāha wajtanibuṭ-ṭāgūt(a), fa minhum man hadallāhu wa minhum man ḥaqqat ‘alaihiḍ-ḍalālah(tu), fa sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Ni lɛɛlɛŋ, Wɔtsu bɔfo ko kɛtee maŋ fɛɛ maŋ mli (koni etsɛ), "Nyɛjaa Allah, ni nyɛtsia nyɛhe kɛjɛɔ heguɔgbee he", no sɛɛ lɛ amɛteŋ mɛi komɛi yɛ ni Allah etsɔɔ amɛ gbɛ ni mɛi komɛi hu yɛ ni eshwɛ yɛ tɔmɔ mli. No hewɔ lɛ nyɛnyiɛa shikpɔŋ lɛ nɔ ni nyɛkwɛa bɔ ni kpoolɔi lɛ (bɔfoi lɛ) baagbe naa amɛha.


37

اِنْ تَحْرِصْ عَلٰى هُدٰىهُمْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ مَنْ يُّضِلُّ وَمَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِيْنَ

in taḥriṣ ‘alā hudāhum fa innallāha lā yahdī may yuḍillu wa mā lahum min nāṣirīn(a).

Kɛji bo (Muhammad) hiɛ kã nɔ diɛŋtsɛ akɛ abaakudɔ amɛ lɛ, no lɛ, anɔkwale mli lɛ, Allah kudɔɔɔ mɛi ni elakaa amɛ lɛ gbɛ, ni amɛnaŋ yelikɛbualɔ ko.


38

وَاَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْۙ لَا يَبْعَثُ اللّٰهُ مَنْ يَّمُوْتُۗ بَلٰى وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَۙ

wa aqsamū billāhi jahda aimānihim, lā yab‘aṡullāhu may yamūt(u), balā wa‘dan ‘alaihi ḥaqqaw wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Ni amɛkã (Allah gbɛi) kitã kɛ kitakamɔ ni mli wa akɛ, "Allah teeŋ gbohii ashi." Jeee nakai (lɛɛlɛŋ, Allah baate lɛ shi), akɛ shiwoo diɛŋtsɛ ni jɛ E-ŋɔɔ, shi mɛi babaoo leee, .


39

لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِيْ يَخْتَلِفُوْنَ فِيْهِ وَلِيَعْلَمَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰذِبِيْنَ

liyubayyina lahumul-lażī yakhtalifūna fīhi wa liya‘lamal-lażīna kafarū annahum kānū-kāżibīn(a).

koni Etsɔɔ amɛ nɔ ni amɛjeɔ ŋwane lɛ mli, ni mɛi ni heee yeee lɛ ale akɛ amalelɔi ji amɛ.


40

اِنَّمَا قَوْلُنَا لِشَيْءٍ اِذَآ اَرَدْنٰهُ اَنْ نَّقُوْلَ لَهٗ كُنْ فَيَكُوْنُ ࣖ

innamā qaulunā lisyai'in iżā aradnāhu an naqūla lahū kun fa yakūn(u).

Anɔkwale, Wɔwiemɔ ni kɔɔ nɔ ko he lɛ, kɛji Wɔsumɔɔ lɛ, Wɔkɛɔ lɛ pɛ akɛ, "Feemɔ!" No hewɔ lɛ, nakai eji.


41

وَالَّذِيْنَ هَاجَرُوْا فِى اللّٰهِ مِنْۢ بَعْدِ مَا ظُلِمُوْا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً ۗوَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ اَكْبَرُۘ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَۙ

wal-lażīna hājarū fillāhi mim ba‘di mā ẓulimū lanubawwi'annahum fid-dun-yā ḥasanah(tan), wa la'ajrul-ākhirati akbar(u), lau kānū ya‘lamūn(a).

Ni mɛi ni fãa kɛyaa maŋsɛɛ yɛ Allah hewɔ beni afee amɛ efɔŋ lɛ sɛɛ lɛ, Wɔbaahã amɛ he ko kpakpa yɛ je lɛŋ. Ni nyɔmɔwoo ni yɔɔ gbele sɛɛ shihilɛ mli lɛ baafee babaoo diɛŋtsɛ, kɛji amɛle pɛ, .


42

الَّذِيْنَ صَبَرُوْا وَعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَ

allażīna ṣabarū wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).

(ni ji) gbɔmɛi ni toɔ amɛtsui shi ni amɛkɛ amɛhe fɔ̃ɔ Nyɔŋmɔ pɛ nɔ.


43

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ فَسْـَٔلُوْٓا اَهْلَ الذِّكْرِ اِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَۙ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim fas'alū ahlaż-żikri in kuntum lā ta‘lamūn(a).

Ni Wɔtsuuu mɛi dani bo (Muhammad) tsɔ hiɛ, shi moŋ hii ni Wɔkɛ kpojiemɔi ha amɛ; No hewɔ lɛ bi mɔ ko ni yɔɔ nilee kɛji oleee, .


44

بِالْبَيِّنٰتِ وَالزُّبُرِۗ وَاَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ اِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ

bil-bayyināti waz-zubur(i), wa anzalnā ilaikaż-żikra litubayyina lin-nāsi mā nuzzila ilaihim wa la‘allahum yatafakkarūn(a).

(Wɔtsu amɛ) ni amɛkɛ saji (naakpɛɛ nii) kɛ woji ba. Ni Wɔkɛ Ad-Dhikr (Qur’an) lɛ ba bo, koni otsɔɔ adesai nɔ ni ajie lɛ kpo atsɔɔ amɛ lɛ mli, ni amɛsusu he, .


45

اَفَاَمِنَ الَّذِيْنَ مَكَرُوا السَّيِّاٰتِ اَنْ يَّخْسِفَ اللّٰهُ بِهِمُ الْاَرْضَ اَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُوْنَۙ

afa aminal-lażīna makarus-sayyi'āti ay yakhsifallāhu bihimul-arḍa au ya'tiyahumul-‘ażābu min ḥaiṡu lā yasy‘urūn(a).

no sɛɛ lɛ, ani mɛi ni feɔ lakamɔi fɔji lɛ nuɔ he akɛ amɛyɛ shweshweeshwe (kɛjɛ oshara mli) akɛ Allah kɛ amɛ baawo shikpɔŋ lɛ nɔ, loo (kɛjɛ) toigbalamɔ ni baa amɛnɔ kɛjɛɔ he ko ni amɛleee lɛ mli, .


46

اَوْ يَأْخُذَهُمْ فِيْ تَقَلُّبِهِمْ فَمَا هُمْ بِمُعْجِزِيْنَۙ

au ya'khużahum fī taqallubihim famā hum bimu‘jizīn(a).

aloo Allah baato amɛhe toigbalamɔ be mli ni amɛyɔɔ amɛ gbɛfaa lɛ mli lɛ; bɔni afee ni amɛnyɛŋ amɛte shi amɛwo (toigbalamɔ lɛ), .


47

اَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلٰى تَخَوُّفٍۗ فَاِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ

au ya'khużahum ‘alā takhawwuf(in), fa inna rabbakum lara'ūfur raḥīm(un).

aloo Allah baato amɛhe toigbalamɔ fiofio (kɛyashi amɛbaafite). No hewɔ lɛ, anɔkwale mli lɛ, o-Nuŋtsɔ lɛ ji Mɔbɔnalɔ Fe Fɛɛ, Mɔbɔnalɔ Fe Fɛɛ.


48

اَوَلَمْ يَرَوْا اِلٰى مَا خَلَقَ اللّٰهُ مِنْ شَيْءٍ يَّتَفَيَّؤُا ظِلٰلُهٗ عَنِ الْيَمِيْنِ وَالشَّمَاۤىِٕلِ سُجَّدًا لِّلّٰهِ وَهُمْ دَاخِرُوْنَ

awalam yarau ilā mā khalaqallāhu min syai'iy yatafayya'u ẓilāluhū ‘anil-yamīni wasy-syamā'ili sujjadal lillāhi wa hum dākhirūn(a).

Ni ani amɛyɔseee nɔ ko ni Allah bɔ, ni esusuma tsɔɔ ninejurɔgbɛ kɛ abɛkugbɛ, yɛ shihilɛ ni ji kojomɔ kɛha Allah mli, ni amɛ (baa amɛhe shi) amɛbaa amɛhe shi.


49

وَلِلّٰهِ يَسْجُدُ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ مِنْ دَاۤبَّةٍ وَّالْمَلٰۤىِٕكَةُ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُوْنَ

wa lillāhi yasjudu mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍi min dābbatiw wal-malā'ikatu wa hum yastakbirūn(a).

Ni nɔ fɛɛ nɔ ni yɔɔ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ nɔ lɛ kotoɔ Allah pɛ, ni ji bɔɔ nii fɛɛ ni tsiɔ amɛhe (ni yɔɔ wala) kɛ (agbɛnɛ) ŋwɛibɔfoi lɛ, ni amɛ (ŋwɛibɔfoi lɛ) kɛ amɛhe wooo mli.


50

يَخَافُوْنَ رَبَّهُمْ مِّنْ فَوْقِهِمْ وَيَفْعَلُوْنَ مَا يُؤْمَرُوْنَ ࣖ ۩

yakhāfūna rabbahum min fauqihim wa yaf‘alūna mā yu'marūn(a).

Amɛsheɔ Nyɔŋmɔ ni (yɛ hegbɛ) yɛ amɛnɔ lɛ gbeyei ni amɛtsuɔ nɔ ni afã (amɛ) lɛ he nii.


51

۞ وَقَالَ اللّٰهُ لَا تَتَّخِذُوْٓا اِلٰهَيْنِ اثْنَيْنِۚ اِنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ فَاِيَّايَ فَارْهَبُوْنِ

wa qālallāhu lā tattakhiżū ilāhainiṡnain(i), innamā huwa ilāhuw wāḥidun fa iyyāya farhabūn(i).

Ni Allah kɛɛ, "Nyɛkajáa nyɔŋmɔi enyɔ; Lɛ pɛ ji Nyɔŋmɔ Ofe lɛ. No hewɔ lɛ nyɛhaa nyɛshea Mi pɛ gbeyei."


52

وَلَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلَهُ الدِّيْنُ وَاصِبًاۗ اَفَغَيْرَ اللّٰهِ تَتَّقُوْنَ

wa lahū mā fis-samāwāti wal-arḍi wa lahud-dīnu wāṣibā(n), afagairallāhi tattaqūn(a).

Ni nɔ fɛɛ nɔ ni yɔɔ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ nɔ lɛ ji lɛ nɔ, ni lɛ ji (jamɔ kɛ) toiboo kɛya naanɔ. Mɛni hewɔ osheɔ mɔ kroko gbeyei fe Allah lɛ?


53

وَمَا بِكُمْ مِّنْ نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللّٰهِ ثُمَّ اِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَاِلَيْهِ تَجْـَٔرُوْنَۚ

wa mā bikum min ni‘matin fa minallāhi ṡumma iżā massakumuḍ-ḍurru fa ilaihi taj'arūn(a).

Ni jɔɔmɔi fɛɛ ni yɔɔ onɔ lɛ (jɛɔ) Allah ŋɔɔ, no sɛɛ lɛ, kɛ́ haomɔi ba onɔ lɛ, no lɛ Lɛ ji mɔ ni obiɔ yelikɛbuamɔ.


54

ثُمَّ اِذَا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُوْنَۙ

Ṡumma iżā kasyafaḍ-ḍurra ‘ankum iżā farīqum minkum birabbihim yusyrikūn(a).

Kɛkɛ ni beni Ejie oshara lɛ kɛjɛ nyɛhe lɛ, nyɛteŋ mɛi komɛi kɛ Nyɔŋmɔ hefatalɔi feɔ ekome kɛ (mɛi krokomɛi).


55

لِيَكْفُرُوْا بِمَآ اٰتَيْنٰهُمْۗ فَتَمَتَّعُوْاۗ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ

liyakfurū bimā ātaināhum, fa tamatta‘ū fa saufa ta‘lamūn(a).

Ha amɛkpoo jɔɔmɔi ni Wɔkɛha amɛ lɛ; okɛ ohe awo miishɛɛ mli. Sɛɛ mli lɛ obaale (nɔ ni jɛɔ mli baa lɛ).


56

وَيَجْعَلُوْنَ لِمَا لَا يَعْلَمُوْنَ نَصِيْبًا مِّمَّا رَزَقْنٰهُمْۗ تَاللّٰهِ لَتُسْـَٔلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَفْتَرُوْنَ

wa yaj‘alūna limā lā ya‘lamūna naṣībam mimmā razaqnāhum, tallāhi latus'alunna ‘ammā kuntum taftarūn(a).

Ni amɛkɛ niyenii ni Wɔkɛha amɛ lɛ fã ko ha, kɛha amagai ni amɛleee (hewalɛ). Kɛtsɔ Allah nɔ lɛ, abaabi bo nɔ ni okɛfee lɛ he sane diɛŋtsɛ.


57

وَيَجْعَلُوْنَ لِلّٰهِ الْبَنٰتِ سُبْحٰنَهٗۙ وَلَهُمْ مَّا يَشْتَهُوْنَ

wa yaj‘alūna lillāhil-banāti subḥānah(ū), wa lahum mā yasytahūn(a).

Ni amɛhala biyei amɛha Allah. Anunyam aha Lɛ, kɛ amɛ diɛŋtsɛ amɛhe nɔ ni amɛsumɔɔ (gbekɛbii hii).


58

وَاِذَا بُشِّرَ اَحَدُهُمْ بِالْاُنْثٰى ظَلَّ وَجْهُهٗ مُسْوَدًّا وَّهُوَ كَظِيْمٌۚ

wa iżā busysyira aḥaduhum bil-unṡā ẓalla wajhuhū muswaddaw wa huwa kaẓīm(un).

Yɛ anɔkwale mli lɛ, kɛ́ akɛɛ amɛteŋ mɔ kome biyoo (fɔmɔ) he sane lɛ, ehiɛ feɔ ediŋŋ (tsuru), ni emli fuɔ waa.


59

يَتَوٰرٰى مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُوْۤءِ مَا بُشِّرَ بِهٖۗ اَيُمْسِكُهٗ عَلٰى هُوْنٍ اَمْ يَدُسُّهٗ فِى التُّرَابِۗ اَلَا سَاۤءَ مَا يَحْكُمُوْنَ

yatawārā minal-qaumi min sū'i mā busysyira bih(ī), ayumsikuhū ‘alā hūnin am yadussuhū fit-turāb(i), alā sā'a mā yaḥkumūn(a).

E ya laa e he ngɛ ni ɔmɛ a he, ejakaa a ngɔ sane yaya a kɛ ha lɛ. Ani ebaatsɔ (bear) hiɛgbele nɔ eye lɛ loo ebaashɛre lɛ shikpɔŋ (hiɛ kã)? Kaimɔ bɔ ni (yiŋkpɛɛ) ni amɛkpɛ lɛ ehiii ha lɛ.


60

لِلَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِۚ وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰىۗ وَهُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ ࣖ

lil-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati maṡalus-sau'(i), wa lillāhil-maṡalul-a‘lā, wa huwal-‘azīzul-ḥakīm(u).

Kɛha mɛi ni heee (shihilɛ ni yɔɔ) gbele sɛɛ lɛ amɛyeee lɛ, (yɛ) subaŋ gbonyo; ni Allah yɛ Mɔ ni Nɔ Kwɔ Fe Fɛɛ lɛ su. Ni E-he wa fe fɛɛ, nilee fe fɛɛ.


61

وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللّٰهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَّا تَرَكَ عَلَيْهَا مِنْ دَاۤبَّةٍ وَّلٰكِنْ يُّؤَخِّرُهُمْ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّىۚ فَاِذَا جَاۤءَ اَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُوْنَ سَاعَةً وَّلَا يَسْتَقْدِمُوْنَ

wa lau yu'ākhiżullāhun-nāsa biẓulmihim mā taraka ‘alaihā min dābbatiw wa lākiy yu'akhkhiruhum ilā ajalim musammā(n), fa iżā jā'a ajaluhum lā yasta'khirūna sā‘ataw wa lā yastaqdimūn(a).

Ni kɛji akɛ Allah to adesai ahe toigbalamɔ yɛ amɛ yiwalɛ nifeemɔi lɛ ahewɔ lɛ, anɔkwale mli lɛ, E-shiŋ nɔ ko nɔ ko (yɛ shikpɔŋ nɔ) kɛjɛŋ bɔɔ nii ni shwereɔ po amli, shi Allah kɛ amɛ toɔ sɛɛ kɛyashiɔ be ko ni ato he gbɛjianɔ momo. No hewɔ lɛ, kɛ́ amɛgbele lɛ ba lɛ, amɛnyɛŋ amɛbi ni asɛɛ afo loo afee oya


62

وَيَجْعَلُوْنَ لِلّٰهِ مَا يَكْرَهُوْنَ وَتَصِفُ اَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ اَنَّ لَهُمُ الْحُسْنٰى لَا جَرَمَ اَنَّ لَهُمُ النَّارَ وَاَنَّهُمْ مُّفْرَطُوْنَ

wa yaj‘alūna lillāhi mā yakrahūna wa taṣifu alsinatuhumul-każiba anna lahumul-ḥusnā lā jarama anna lahumun nāra wa annahum mufraṭūn(a).

Ni amɛkɛ nɔ ni amɛ diɛŋtsɛ amɛsumɔɔɔ lɛ haa Allah, ni amɛlilɛi wieɔ amalei, akɛ anɔkwale (nɔ fɛɛ nɔ) ni hi lɛ hi kɛha amɛ. Ŋwanejee ko bɛ he akɛ hɛl ji amɛ nɔ, ni lɛɛlɛŋ etsɛŋ ni abaashɛrɛ amɛ ashwie (mli).


63

تَاللّٰهِ لَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

tallāhi laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum fa huwa waliyyuhumul-yauma wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Yɛ Allah nɔ, lɛɛlɛŋ Wɔtsu (bɔfoi) kɛtee gbɔmɛi ni tsɔ bo (Muhammad) hiɛ lɛ aŋɔɔ, shi Satan ha amɛ (nifeemɔi fɔji) lɛ fee fɛo kɛha amɛ, bɔni afee ni lɛ (Satan) ebatsɔ amɛhiɛnyiɛlɔ ŋmɛnɛ ni amɛbaaná toigbalamɔ ni yeɔ mɔ awui waa.


64

وَمَآ اَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتٰبَ اِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِى اخْتَلَفُوْا فِيْهِۙ وَهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

wa mā anzalnā ‘alaikal-kitāba illā litubayyina lahumul-lażikhtalafū fīh(i), wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

Ni wɔkɛ Wolo nɛɛ (Qur’an) lɛ eshɛɛɛ bo (Muhammad) ŋɔɔ, shi moŋ koni otsɔɔ amɛ nɔ ni amɛjeɔ ŋwane lɛ mli, ni ofee gbɛtsɔɔmɔ kɛ mɔbɔnalɛ kɛha mɛi ni heɔ yeɔ lɛ.


65

وَاللّٰهُ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّسْمَعُوْنَ ࣖ

wallāhu anzala minas-samā'i mā'an fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā, inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yasma‘ūn(a).

Ni Allah ha nu (nugbɔ) ba shi kɛjɛ ŋwɛi ni ekɛ nakai nu lɛ ha shikpɔŋ ni egbo tsutsu lɛ wala. Anɔkwale, yɛ enɛ mli lɛ, okadii (ni kɔɔ Allah agbojee he) yɛ diɛŋtsɛ kɛha mɛi ni boɔ (nikasemɔi lɛ) toi lɛ.


66

وَاِنَّ لَكُمْ فِى الْاَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۚ نُسْقِيْكُمْ مِّمَّا فِيْ بُطُوْنِهٖ مِنْۢ بَيْنِ فَرْثٍ وَّدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَاۤىِٕغًا لِّلشّٰرِبِيْنَ

wa inna lakum fil-an‘āmi la‘ibrah(tan), nusqīkum mimmā fī buṭūnihī mim baini farṡiw wa damil labanan khāliṣan sā'igal lisy-syāribīn(a).

Ni lɛɛlɛŋ, yɛ kooloi akwɛmɔ mli lɛ, nikasemɔ ko yɛ diɛŋtsɛ kɛha bo. Wɔhaa bo ni onu nɔ ni yɔɔ emusuŋ (ni ji) mliki krɔŋŋ ni yɔɔ muji kɛ lá teŋ, ni mɛi ni nuɔ lɛ baanyɛ ami lɛ mlɛo.


67

وَمِنْ ثَمَرٰتِ النَّخِيْلِ وَالْاَعْنَابِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْهُ سَكَرًا وَّرِزْقًا حَسَنًاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ

wa min ṡamarātin nakhīli wal-a‘nābi tattakhiżūna minhu sakaraw wa rizqan ḥasanā(n), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy ya‘qilūn(a).

Ni okɛ date kɛ wain yibii feɔ dãai ni wa kɛ shweremɔ. Anɔkwale, yɛ enɛ mli lɛ, okadii (ni kɔɔ Allah agbojee he) yɛ diɛŋtsɛ kɛha mɛi ni nuɔ shishi lɛ.


68

وَاَوْحٰى رَبُّكَ اِلَى النَّحْلِ اَنِ اتَّخِذِيْ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا وَّمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُوْنَۙ

wa auḥā rabbuka ilan-naḥli anittakhiżī minal-jibāli buyūtaw wa minasy-syajari wa mimmā ya‘risyūn(a).

Ni o-Nuŋtsɔ lɛ tsirɛ wuobii lɛ akɛ, "Nyɛfea amɛtsui yɛ gɔji lɛ anɔ, tsei lɛ anɔ, kɛ hei ni adesai fee lɛ, .


69

ثُمَّ كُلِيْ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ فَاسْلُكِيْ سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًاۗ يَخْرُجُ مِنْۢ بُطُوْنِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ اَلْوَانُهٗ ۖفِيْهِ شِفَاۤءٌ لِّلنَّاسِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

Ṡumma kulī min kulliṡ-ṡamarāti faslukī subula rabbiki żululā(n), yakhruju mim buṭūnihā syarābum mukhtalifun alwānuhū fīhi syifā'ul lin-nās(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).

no sɛɛ lɛ nyɛyea aduawai (srɔtoi) fɛɛ ni nyɛnyiɛ nyɛ-Nuŋtsɔ lɛ gbɛ ni afee lɛ mlɛo (aha nyɛ) lɛ nɔ.” Nɔ ko ni anuɔ (wuo) ni yɔɔ sui srɔtoi, ni tsofa ko ni tsaa adesai yɔɔ mli lɛ jɛɔ ŋmei lɛ musu mli Anɔkwale, yɛ enɛ mli lɛ, okadi ko yɛ kɛha mɛi ni susuɔ nii ahe lɛ.


70

وَاللّٰهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفّٰىكُمْ وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّرَدُّ اِلٰٓى اَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْـًٔاۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ قَدِيْرٌ ࣖ

wallāhu khalaqakum ṡumma yatawaffākum wa minkum may yuraddu ilā arżalil-‘umuri likai lā ya‘lama ba‘da ‘ilmin syai'ā(n), innallāha ‘alīmun qadīr(un).

Ni Allah bɔ bo, kɛkɛ ni eha ogbo; nyɛteŋ mɛi komɛi aku amɛsɛɛ kɛtee onukpayeli mli ekoŋŋ, bɔni afee ni amɛleee nɔ ni amɛle tsutsu lɛ dɔŋŋ. Anɔkwale, Allah ji mɔ ni le nɔ fɛɛ nɔ, ni he wa.


71

وَاللّٰهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلٰى بَعْضٍ فِى الرِّزْقِۚ فَمَا الَّذِيْنَ فُضِّلُوْا بِرَاۤدِّيْ رِزْقِهِمْ عَلٰى مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَهُمْ فِيْهِ سَوَاۤءٌۗ اَفَبِنِعْمَةِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ

wallāhu faḍḍala ba‘ḍakum ‘alā ba‘ḍin fir-rizq(i), famal-lażīna fuḍḍilū birāddī rizqihim ‘alā mā malakat aimānuhum fahum fīhi sawā'un afa bini‘matillāhi yajḥadūn(a).

Ni Allah efee nyɛteŋ mɛi komɛi ejurɔ fe mɛi krokomɛi yɛ niyenii mli, shi mɛi ni efee amɛ ejurɔ lɛ kɛ amɛ niyenii lɛ haaa amɛnyɔji, koni amɛ hu amɛná mli gbɛfaŋnɔ pɛpɛɛpɛ. Mɛni hewɔ amɛkpooɔ Allah duromɔi lɛ?


72

وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَزْوَاجِكُمْ بَنِيْنَ وَحَفَدَةً وَّرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِۗ اَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُوْنَ وَبِنِعْمَتِ اللّٰهِ هُمْ يَكْفُرُوْنَۙ

wallāhu ja‘ala lakum min anfusikum azwājaw wa ja‘ala lakum min azwājikum banīna wa ḥafadataw wa razaqakum minaṭ-ṭayyibāt(i), afabil-bāṭili yu'minūna wa bini‘matillāhi yakfurūn(a).

Ni Allah efee nyɛ hefatalɔi kɛjɛ nyɛteŋ, ni ejɛ nyɛhefatalɔi amli eha nyɛ bii kɛ nabii, ni ekɛ nibii kpakpai eha nyɛ. Mɛni hewɔ amɛheɔ amale amɛyeɔ ni amɛkpooɔ Allah duromɔi lɛ?


73

وَيَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقًا مِّنَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ شَيْـًٔا وَّلَا يَسْتَطِيْعُوْنَ ۚ

wa ya‘budūna min dūnillāhi mā lā yamliku lahum rizqam minas-samāwāti wal-arḍi syai'aw wa lā yastaṭī‘ūn(a).

Ni amɛjáa nɔ ni baanyɛ aha amɛ niyenii ko kɛjɛ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ nɔ, ni enyɛɛɛ (efee nɔ ko) lɛ jaa kɛfata Allah he.


74

فَلَا تَضْرِبُوْا لِلّٰهِ الْاَمْثَالَ ۗاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ

falā taḍribū lillāhil-amṡāl(a), innallāha ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).

No hewɔ lɛ, nyɛkafea Allah hefatalɔi. Anɔkwale, Allah le, shi nyɛleee.


75

۞ ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا عَبْدًا مَّمْلُوْكًا لَّا يَقْدِرُ عَلٰى شَيْءٍ وَّمَنْ رَّزَقْنٰهُ مِنَّا رِزْقًا حَسَنًا فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَّجَهْرًاۗ هَلْ يَسْتَوٗنَ ۚ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

Ḍaraballāhu maṡalan ‘abdam mamlūkal lā yaqdiru ‘alā syai'iw wa mar razaqnāhu minnā rizqan ḥasanan fa huwa yunfiqu minhu sirraw wa jahrā(n), hal yastawūn(a), al-ḥamdu lillāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Allah fee tsulɔ ko ni yɔɔ mɔ kroko hegbɛ shishi, ni bɛ hewalɛ ni ekɛbaafee nɔ ko lɛ he nɔkwɛmɔnɔ, kɛ mɔ ko ni Wɔha lɛ niyenii kpakpa, no sɛɛ lɛ efite nakai niyenii lɛ eko yɛ teemɔŋ kɛ faŋŋ mli. Ani amɛ fɛɛ amɛji ekome? Yijiemɔ fɛɛ jɛ Allah nɔ, shi amɛteŋ mɛi babaoo leee.


76

وَضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا رَّجُلَيْنِ اَحَدُهُمَآ اَبْكَمُ لَا يَقْدِرُ عَلٰى شَيْءٍ وَّهُوَ كَلٌّ عَلٰى مَوْلٰىهُ ۗ اَيْنَمَا يُوَجِّهْهُّ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ ۖهَلْ يَسْتَوِيْ هُوَۙ وَمَنْ يَّأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَهُوَ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ ࣖ

wa ḍaraballāhu maṡalar rajulaini aḥaduhumā abkamu lā yaqdiru ‘alā syai'iw wa huwa kallun ‘alā maulāh(u), ainamā yuwajjihhu lā ya'ti bikhair(in), hal yastawī huw(a), wa may ya'muru bil-‘adli wa huwa ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Ni Allah (hu) kɛ abɛbua ko ni kɔɔ hii enyɔ komɛi ahe ha, ni amɛteŋ mɔ kome ji mumu, enyɛɛɛ nɔ ko efee, ni eji jatsu kɛha mɔ ni kwɛɔ enɔ lɛ. He fɛɛ he ni abaatsu lɛ yɛ lɛ, enyɛŋ ekɛ nɔ kpakpa ko aba. Ani ekɛ mɔ ni fãa jalɛsaneyeli ni yɔɔ gbɛ ni ja nɔ lɛ yeɔ egbɔ?


77

وَلِلّٰهِ غَيْبُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَمَآ اَمْرُ السَّاعَةِ اِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa lillāhi gaibus-samāwāti wal-arḍ(i), wa mā amrus-sā‘ati illā kalamḥil-baṣari au huwa aqrab(u), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Ni nɔ fɛɛ nɔ ni yɔɔ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ nɔ lɛ ji Allah nɔ. Nɔ ni tee nɔ yɛ Ŋmɛlɛtswaa lɛ mli lɛ tamɔ hiŋmɛigbelemɔ loo oya fe nakai po. Anɔkwale, Allah baanyɛ afee nɔ fɛɛ nɔ.


78

وَاللّٰهُ اَخْرَجَكُمْ مِّنْۢ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ شَيْـًٔاۙ وَّجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَالْاَفْـِٕدَةَ ۙ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wallāhu akhrajakum mim buṭūni ummahātikum lā ta‘lamūna syai'ā(n), wa ja‘ala lakumus-sam‘a wal-abṣāra wal-af'idah(ta), la‘allakum tasykurūn(a).

Ni Allah jie nyɛ kɛjɛ nyɛnyɛmɛi afɔfɔ mli ni nyɛleee nɔ ko nɔ ko, ni eha nyɛ toiboo, hiŋmɛi, kɛ tsuii, koni nyɛda shi.


79

اَلَمْ يَرَوْا اِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرٰتٍ فِيْ جَوِّ السَّمَاۤءِ ۗمَا يُمْسِكُهُنَّ اِلَّا اللّٰهُ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

alam yarau ilaṭ-ṭairi musakhkharātin fī jawwis-samā'(i), mā yumsikuhunna illallāh(u), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Ani amɛnaaa okpoi ni foɔ yɛ ŋwɛi lɛ kɛ mlɛoyeli. Mɔ ko mɔ ko nyɛŋ atsĩ amɛnaa ja Allah? Anɔkwale, okadii yɛ enɛ mli kɛha gbɔmɛi ni heɔ yeɔ.


80

وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْۢ بُيُوْتِكُمْ سَكَنًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ جُلُوْدِ الْاَنْعَامِ بُيُوْتًا تَسْتَخِفُّوْنَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ اِقَامَتِكُمْ ۙ وَمِنْ اَصْوَافِهَا وَاَوْبَارِهَا وَاَشْعَارِهَآ اَثَاثًا وَّمَتَاعًا اِلٰى حِيْنٍ

wallāhu ja‘ala lakum mim buyūtikum sakanaw wa ja‘ala lakum min julūdil-an‘āmi buyūtan tastakhiffūnahā yauma ẓa‘nikum wa yauma iqāmatikum, wa min aṣwāfihā wa aubārihā wa asy‘ārihā aṡāṡaw wa matā‘an ilā ḥīn(in).

Ni Allah fee shĩai eha nyɛ akɛ hei ni nyɛbaanyɛ nyɛhi mli ni Efee shĩai (buui) eha nyɛ kɛjɛ kooloi ahewoloi ni nyɛnuɔ he akɛ amɛhe waaa (ni nyɛwoɔ) beni nyɛfãa gbɛ kɛ beni nyɛhiɔ shi lɛ mli ni (Efee amɛ hu) kɛjɛ too yitsɔi, afukpɔŋɔ yitsɔi kɛ too yitsɔi, shia nibii kɛha be (be).


81

وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّمَّا خَلَقَ ظِلٰلًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنَ الْجِبَالِ اَكْنَانًا وَّجَعَلَ لَكُمْ سَرَابِيْلَ تَقِيْكُمُ الْحَرَّ وَسَرَابِيْلَ تَقِيْكُمْ بَأْسَكُمْ ۚ كَذٰلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُوْنَ

wallāhu ja‘ala lakum mimmā khalaqa ẓilālaw wa ja‘ala lakum minal-jibāli aknānaw wa ja‘ala lakum sarābīla taqīkumul-ḥarra wa sarābīla taqīkum ba'sakum, każālika yutimmu ni‘matahū ‘alaikum la‘allakum tuslimūn(a).

Ni Allah fee abobaahe eha nyɛ kɛjɛ nɔ ni Ebɔ lɛ mli, Efee shihilɛhei eha nyɛ yɛ gɔji amli, ni Efee atadei ni buɔ nyɛhe kɛjɛɔ dɔlɛ he kɛ atadei (tawuu nii) ni buɔ nyɛhe yɛ ta mli. Nakai ji bɔ ni Allah yeɔ E-duromɔ lɛ nɔ emuu yɛ nyɛ nɔ koni nyɛba nyɛhe shi (eha Lɛ).


82

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ

fa in tawallau fa innamā ‘alaikal-balāgul-mubīn(u).

No hewɔ lɛ, kɛji amɛtsi amɛhe lɛ, no lɛ le akɛ gbɛnaa nii ni akɛwo onɔ (Muhammad) nɔ ji ni okɛ (Allah sane lɛ) aha yɛ faŋŋ mli pɛ.


83

يَعْرِفُوْنَ نِعْمَتَ اللّٰهِ ثُمَّ يُنْكِرُوْنَهَا وَاَكْثَرُهُمُ الْكٰفِرُوْنَ ࣖ

ya‘rifūna ni‘matallāhi ṡumma yunkirūnahā wa akṡaruhumul-kāfirūn(a).

Amɛle Allah jɔɔmɔi, no sɛɛ lɛ amɛkpooɔ amɛ ni amɛteŋ mɛi babaoo ji gbɔmɛi ni kpooɔ Allah.


84

وَيَوْمَ نَبْعَثُ مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا ثُمَّ لَا يُؤْذَنُ لِلَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُوْنَ

wa yauma nab‘aṡu min kulli ummatin syahīdan ṡumma lā yu'żanu lil-lażīna kafarū wa lā hum yusta‘tabūn(a).

Ni (kaimɔ) yɛ gbi (ni) Wɔte odasefonyo (bɔfo) shi kɛjɛ akutso fɛɛ akutso mli lɛ, no mli lɛ aŋmɛɛɛ gbɛ aha mɛi ni heee yeee lɛ (ni amɛjie amɛhe kpo) ni aŋmɛɛɛ gbɛ (hu) ni amɛbi eshaifaa.


85

وَاِذَا رَاَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوا الْعَذَابَ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَلَا هُمْ يُنْظَرُوْنَ

wa iżā ra'al-lażīna ẓalamul-‘ażāba falā yukhaffafu ‘anhum wa lā hum yunẓarūn(a).

Ni kɛji akɛ mɛi ni efee efɔŋ lɛ eye toigbalamɔ lɛ he odase lɛ, no lɛ amɛnaŋ hejɔɔmɔ ni ahaŋ amɛ be hu.


86

وَاِذَا رَاَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا شُرَكَاۤءَهُمْ قَالُوْا رَبَّنَا هٰٓؤُلَاۤءِ شُرَكَاۤؤُنَا الَّذِيْنَ كُنَّا نَدْعُوْا مِنْ دُوْنِكَۚ فَاَلْقَوْا اِلَيْهِمُ الْقَوْلَ اِنَّكُمْ لَكٰذِبُوْنَۚ

wa iżā ra'al-lażīna asyrakū syurakā'ahum qālū rabbanā hā'ulā'i syurakā'unal-lażīna kunnā nad‘ū min dūnik(a), fa alqau ilaihimul-qaula innakum lakāżibūn(a).

Ni kɛji mɛi ni kɛ (Allah) feɔ ekome lɛ na amɛhefatalɔi lɛ, amɛkɛɛ: "Wɔ-Nuŋtsɔ, enɛɛmɛi ji wɔhefatalɔi ni wɔjáa amɛ tsutsu kɛfata Bo he." Kɛkɛ ni amɛhefatalɔi lɛ jaje amɛtsɔɔ amɛ akɛ, “Malelɔi ji nyɛ diɛŋtsɛ.”


87

وَاَلْقَوْا اِلَى اللّٰهِ يَوْمَىِٕذِ ِۨالسَّلَمَ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

wa alqau ilallāhi yauma'iżinis-salama wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

Ni nakai gbi lɛ nɔ lɛ, amɛjaje amɛhe shi amɛha Allah ni nɔ fɛɛ nɔ ni amɛbɔ lɛ laaje.


88

اَلَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَصَدُّوْا عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ زِدْنٰهُمْ عَذَابًا فَوْقَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوْا يُفْسِدُوْنَ

allażīna kafarū wa ṣaddū ‘an sabīlillāhi zidnāhum ‘ażāban fauqal-‘ażābi bimā kānū yufsidūn(a).

Mɛi ni heee yeee ni amɛtsiɔ (mɛi) anaa kɛjɛɔ Allah gbɛ lɛ nɔ lɛ, Wɔkɛ piŋmɔ sɛɛ piŋmɔ fataa amɛhe ejaakɛ amɛfeɔ efɔŋ be fɛɛ be.


89

وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِيْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا عَلَيْهِمْ مِّنْ اَنْفُسِهِمْ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيْدًا عَلٰى هٰٓؤُلَاۤءِۗ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتٰبَ تِبْيَانًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً وَّبُشْرٰى لِلْمُسْلِمِيْنَ ࣖ

wa yauma nab‘aṡu fī kulli ummatin syahīdan ‘alaihim min anfusihim wa ji'nā bika syahīdan ‘alā hā'ulā'(i), wa nazzalnā ‘alaikal-kitāba tibyānal likulli syai'iw wa hudaw wa raḥmataw wa busyrā lil-muslimīn(a).

Ni (kaimɔ) gbi (ni) Wɔte odasefonyo ko shi yɛ maŋ fɛɛ maŋ mli kɛjɛ amɛteŋ, ni Wɔkɛ bo (Muhammad) ba koni obafee amɛ odasefonyo. Ni Wɔkɛ Wolo (Al-Qur’an) lɛ eba shi kɛba nyɛŋɔɔ koni nyɛtsɔɔ nɔ fɛɛ nɔ mli, akɛ gbɛtsɔɔmɔ, kɛ agbɛnɛ mɔbɔnalɛ kɛ sanekpakpa kɛha mɛi ni baa amɛhe shi (Muslimbii).


90

۞ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْاِحْسَانِ وَاِيْتَاۤئِ ذِى الْقُرْبٰى وَيَنْهٰى عَنِ الْفَحْشَاۤءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

innallāha ya'muru bil-‘adli wal-iḥsāni wa ītā'i żil-qurbā wa yanhā ‘anil-faḥsyā'i wal-munkari wal-bagyi ya‘iẓukum la‘allakum tażakkarūn(a).

Anɔkwale, Allah fãa (bo) akɛ ofee nɔ ni ja ni ofee nibii kpakpai, ni okɛ yelikɛbuamɔ aha owekumɛi, ni Eguɔ (nifeemɔi fɔji), efɔŋfeemɔ kɛ henyɛlɔi. E tsɔɔ mo ní konɛ o nyɛ nɛ o kase ní.


91

وَاَوْفُوْا بِعَهْدِ اللّٰهِ اِذَا عَاهَدْتُّمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْاَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيْدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللّٰهَ عَلَيْكُمْ كَفِيْلًا ۗاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُوْنَ

wa aufū bi‘ahdillāhi iżā ‘āhattum wa lā tanquḍul-aimāna ba‘da taukīdihā wa qad ja‘altumullāha ‘alaikum kafīlā(n), innallāha ya‘lamu mā taf‘alūn(a).

Ni ye oshiwoo ni okɛha Allah lɛ nɔ beni owo shi ni okuuu kitakamɔ lɛ mli, yɛ be mli ni awo shi lɛ sɛɛ, yɛ be mli ni okɛ Allah efee odasefonyo (yɛ nakai kitakamɔ lɛ he). Anɔkwale, Allah le nɔ ni nyɛfeɔ.


92

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّتِيْ نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْۢ بَعْدِ قُوَّةٍ اَنْكَاثًاۗ تَتَّخِذُوْنَ اَيْمَانَكُمْ دَخَلًا ۢ بَيْنَكُمْ اَنْ تَكُوْنَ اُمَّةٌ هِيَ اَرْبٰى مِنْ اُمَّةٍ ۗاِنَّمَا يَبْلُوْكُمُ اللّٰهُ بِهٖۗ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

wa lā takūnū kal-latī naqaḍat gazlahā mim ba‘di quwwatin ankāṡā(n), tattakhiżūna aimānakum dakhalam bainakum an takūna ummatun hiya arbā min ummah(tin), innamā yablūkumullāhu bih(ī), wa layubayyinanna lakum yaumal-qiyāmati mā kuntum fīhi takhtalifūn(a).

Ni kaafee ohe tamɔ yoo ko ni gbálaa ekpãa ni elo lɛ mli kpɛŋŋ lɛ, koni egbɛ eshwã ekoŋŋ. Nyɛfeɔ nyɛkitakamɔ (kpaŋmɔ) lɛ dɛŋdade kɛha lakamɔ yɛ nyɛteŋ, ejaakɛ kuu kome yɛ ni fa fe kuu kroko lɛ. Allah kɛ nakai pɛ miika bo, ni anɔkwale mli lɛ, yɛ Gbohiiashitee Gbi lɛ nɔ lɛ, ebaatsɔɔ bo nɔ ni okɛje ŋwane tsutsu lɛ mli.


93

وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَعَلَكُمْ اُمَّةً وَّاحِدَةً وَّلٰكِنْ يُّضِلُّ مَنْ يَّشَاۤءُ وَيَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَلَتُسْـَٔلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

wa lau syā'allāhu laja‘alakum ummataw wāḥidataw wa lākiy yuḍillu may yasyā'u wa yahdī may yasyā'(u), wa latus'alunna ‘ammā kuntum ta‘malūn(a).

Ni eji Allah sumɔɔ kulɛ, ebaafee nyɛ maŋ kome (pɛ), shi etsɔɔ mɔ ni esumɔɔ lɛ gbɛ ni etsɔɔ mɔ ni esumɔɔ lɛ gbɛ. Shi abaabi bo nɔ ni ofee lɛ he saji diɛŋtsɛ.


94

وَلَا تَتَّخِذُوْٓا اَيْمَانَكُمْ دَخَلًا ۢ بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌۢ بَعْدَ ثُبُوْتِهَا وَتَذُوْقُوا السُّوْۤءَ بِمَا صَدَدْتُّمْ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۚوَلَكُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

wa lā tattakhiżū aimānakum dakhalam bainakum fa tazilla qadamum ba‘da ṡubūtihā wa tażūqus-sū'a bimā ṣadattum ‘an sabīlillāh(i), wa lakum ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Ni nyɛkafee nyɛkitakamɔi lɛ dɛŋdade kɛha lakamɔ yɛ nyɛteŋ, ni haa (nyɛ) naji shwieɔ shi beni amɛma shi shiŋŋ sɛɛ, ni nyɛbaana efɔŋ (yɛ je lɛŋ) ejaakɛ nyɛtsiɔ (adesai) gbɛ kɛjɛɔ Allah gbɛ lɛ nɔ, ni nyɛbaaná toigbalamɔ kpele.


95

وَلَا تَشْتَرُوْا بِعَهْدِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِيْلًاۗ اِنَّمَا عِنْدَ اللّٰهِ هُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

wa lā tasytarū bi‘ahdillāhi ṡamanan qalīlā(n), innamā ‘indallāhi huwa khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

Ni kaahɔ̃ɔ okpaŋmɔ (kɛ) Allah lɛ kɛ jara ni waaa, ejaakɛ anɔkwale mli lɛ nɔ ni yɔɔ Allah ŋɔɔ lɛ hi fe bo kɛji ole.


96

مَا عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَمَا عِنْدَ اللّٰهِ بَاقٍۗ وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِيْنَ صَبَرُوْٓا اَجْرَهُمْ بِاَحْسَنِ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

mā ‘indakum yanfadu wa mā ‘indallāhi bāq(in), wa lanajziyannal-lażīna ṣabarū ajrahum bi'aḥsani mā kānū ya‘malūn(a).

Nɔ ni yɔɔ odɛŋ lɛ baaho aya, ni nɔ ni yɔɔ Allah ŋɔɔ lɛ hiɔ shi kɛyaa naanɔ. Ni Wɔkɛ nyɔmɔwoo ni hi fe nɔ ni amɛfee lɛ baawo mɛi ni toɔ amɛtsui shi lɛ nyɔmɔ diɛŋtsɛ.


97

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثٰى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهٗ حَيٰوةً طَيِّبَةًۚ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ اَجْرَهُمْ بِاَحْسَنِ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

man ‘amila ṣāliḥam min żakarin au unṡā wa huwa mu'minun fa lanuḥyiyannahū ḥayātan ṭayyibah(tan), wa lanajziyannahum ajrahum bi'aḥsani mā kānū ya‘malūn(a).

Mɔ fɛɛ mɔ ni feɔ nibii kpakpai, nuu loo yoo lɛ, eji heyelilɔ, no lɛ, wɔbaahã amɛ shihilɛ kpakpa ni wɔkɛ nyɔmɔwoo ni hi fe nɔ ni amɛfee lɛ baawo amɛ nyɔmɔ.


98

فَاِذَا قَرَأْتَ الْقُرْاٰنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطٰنِ الرَّجِيْمِ

fa iżā qara'tal-qur'āna fasta‘iż billāhi minasy-syaiṭānir-rajīm(i).

No hewɔ lɛ, kɛji bo (Muhammad) oosumɔ ni okane Koran lɛ, bi Allah ni ebu ohe kɛjɛ abonsam ni alomɔ lɛ lɛ he.


99

اِنَّهٗ لَيْسَ لَهٗ سُلْطٰنٌ عَلَى الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَ

innahū laisa lahū sulṭānun ‘alal-lażīna āmanū wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).

Niinɛ, Satan be nihi nɛ a heɔ Mawu yeɔ nɛ a ngɔɔ a hɛ kɛ fɔɔ e nɔ ɔ a nɔ he wami ko.


100

اِنَّمَا سُلْطٰنُهٗ عَلَى الَّذِيْنَ يَتَوَلَّوْنَهٗ وَالَّذِيْنَ هُمْ بِهٖ مُشْرِكُوْنَ ࣖ

innamā sulṭānuhū ‘alal-lażīna yatawallaunahū wal-lażīna hum bihī musyrikūn(a).

Ehewalɛ lɛ yɛ mɛi ni feɔ lɛ hiɛnyiɛlɔ kɛ mɛi ni kɛ lɛ feɔ ekome kɛ Allah lɛ pɛ anɔ.


101

وَاِذَا بَدَّلْنَآ اٰيَةً مَّكَانَ اٰيَةٍ ۙوَّاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوْٓا اِنَّمَآ اَنْتَ مُفْتَرٍۗ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa iżā baddalnā āyatam makāna āyah(tin), wallāhu a‘lamu bimā yunazzilu qālū innamā anta muftar(in), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Ni kɛ Wɔkɛ kuku kome tsake ekroko, ni Allah le nɔ ni ejie lɛ kpo lɛ jogbaŋŋ lɛ, amɛkɛɛ, "Anɔkwale, bo (Muhammad) ji mɔ ni miifee kɛkɛ." Yɛ anɔkwale mli lɛ, amɛteŋ mɛi babaoo leee.


102

قُلْ نَزَّلَهٗ رُوْحُ الْقُدُسِ مِنْ رَّبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهُدًى وَّبُشْرٰى لِلْمُسْلِمِيْنَ

qul nazzalahū rūḥul-qudusi mir rabbika bil-ḥaqqi liyuṡabbital-lażīna āmanū wa hudaw wa busyrā lil-muslimīn(a).

Kɛɛmɔ akɛ, "Mumɔ Krɔŋkrɔŋ lɛ (Jibril) tsu Qur'an lɛ kɛjɛ o-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ kɛ anɔkwale, koni ewaje (mɛi ni he ye lɛ atsuii), ni efee gbɛtsɔɔmɔ kɛ sanekpakpa aha mɛi ni baa amɛhe shi (a Allah) lɛ."


103

وَلَقَدْ نَعْلَمُ اَنَّهُمْ يَقُوْلُوْنَ اِنَّمَا يُعَلِّمُهٗ بَشَرٌۗ لِسَانُ الَّذِيْ يُلْحِدُوْنَ اِلَيْهِ اَعْجَمِيٌّ وَّهٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُّبِيْنٌ

wa laqad na‘lamu annahum yaqūlūna innamā yu‘allimuhū basyar(un), lisānul-lażī yulḥidūna ilaihi a‘jamiyyuw wa hāżā lisānun ‘arabiyyum mubīn(un).

Ni lɛɛlɛŋ Wɔle akɛ amɛkɛɛ, "Lɛɛlɛŋ, nuu ko pɛ ji mɔ ni tsɔɔ lɛ (Muhammad) Qur'an lɛ." Mɛi ni amɛfolɔ amɛnaa (ni Muhammad kase lɛ) lɛ awiemɔ ji ‘Ajam wiemɔ, eyɛ mli akɛ enɛ (Qur’an lɛ) ji Arabik wiemɔ ni mli ka shi faŋŋ moŋ.


104

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِۙ لَا يَهْدِيْهِمُ اللّٰهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

innal-lażīna lā yu'minūna bi'āyātillāh(i), lā yahdīhimullāhu wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Anɔkwale, kɛha mɛi ni heee Allah (Qur’an) kukuji lɛ amɛyeee lɛ, Allah kudɔɔɔ amɛ ni amɛbaaná toigbalamɔ ni yeɔ mɔ awui.


105

اِنَّمَا يَفْتَرِى الْكَذِبَ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِۚ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْكٰذِبُوْنَ

innamā yaftaril-każibal-lażīna lā yu'minūna bi'āyātillāh(i), ulā'ika humul-kāżibūn(a).

Anɔkwale, mɛi ni kɛ amalei baa lɛ ji mɛi ni heee Allah kukuji lɛ amɛyeee pɛ, ni amɛji amalelɔi.


106

مَنْ كَفَرَ بِاللّٰهِ مِنْۢ بَعْدِ اِيْمَانِهٖٓ اِلَّا مَنْ اُكْرِهَ وَقَلْبُهٗ مُطْمَىِٕنٌّۢ بِالْاِيْمَانِ وَلٰكِنْ مَّنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِّنَ اللّٰهِ ۗوَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

man kafara billāhi mim ba‘di īmānihī illā man ukriha wa qalbuhū muṭma'innum bil-īmāni wa lākim man syaraḥa bil-kufri ṣadran fa ‘alaihim gaḍabum minallāh(i), wa lahum ‘ażābun aẓīm(un).

Mɔ fɛɛ mɔ ni heee Allah eyeee beni ehe eye lɛ sɛɛ (ekɛ Allah mlifu baa), ja mɔ ni anyɛɔ enɔ koni eheee eyeee eyɛ mli akɛ etsui hiɔ shi kpoo yɛ hemɔkɛyeli mli (efeee esha), shi mɔ ni gbeleɔ etsitsi mli koni eheee eyeee lɛ, no lɛ Allah mlifu lɛ baagbee enɔ ni amɛbaana amanehulu kpele.


107

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا عَلَى الْاٰخِرَةِۙ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ

Żālika bi'annahumustaḥabbul-ḥayātad-dun-yā ‘alal-ākhirah(ti), wa annallāha lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

Nɔ hewɔ ji akɛ, amɛsumɔɔ shihilɛ yɛ je nɛɛ mli fe gbele sɛɛ shihilɛ, ni Allah kudɔɔɔɔ mɛi ni heee yeee lɛ gbɛ.


108

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ طَبَعَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَاَبْصَارِهِمْۗ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ

ulā'ikal-lażīna ṭaba‘allāhu ‘alā qulūbihim wa sam‘ihim wa abṣārihim, wa ulā'ika humul-gāfilūn(a).

Mɛi nɛɛ ji mɛi ni Allah efo amɛtsuii, amɛtoiboo kɛ amɛhiŋmɛii amli. Amɛji mɛi ni kuɔ amɛhiɛ amɛshwieɔ nɔ.


109

لَا جَرَمَ اَنَّهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

lā jarama annahum fil-ākhirati humul-khāsirūn(a).

Eji anɔkwale akɛ amɛbaafata mɛi ni baafite nii yɛ gbele sɛɛ shihilɛ mli lɛ ahe.


110

ثُمَّ اِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِيْنَ هَاجَرُوْا مِنْۢ بَعْدِ مَا فُتِنُوْا ثُمَّ جَاهَدُوْا وَصَبَرُوْاۚ اِنَّ رَبَّكَ مِنْۢ بَعْدِهَا لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

Ṡumma inna rabbaka lil-lażīna hājarū mim ba‘di mā futinū ṡumma jāhadū wa ṣabarū, inna rabbaka mim ba‘dihā lagafūrur raḥīm(un).

No sɛɛ lɛ, o-Nuŋtsɔ (bulɔ) kɛha mɛi ni fãa kɛyaa he kroko yɛ kaai ni amɛna lɛ sɛɛ lɛ, no sɛɛ lɛ amɛbɔɔ mɔdɛŋ amɛhaa jihad ni amɛtoɔ amɛtsui shi, lɛɛlɛŋ, o-Nuŋtsɔ lɛ yɛ no sɛɛ lɛ ji Eshafalɔ diɛŋtsɛ, Mɔbɔnalɔ Fe Fɛɛ.


111

۞ يَوْمَ تَأْتِيْ كُلُّ نَفْسٍ تُجَادِلُ عَنْ نَّفْسِهَا وَتُوَفّٰى كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

yauma ta'tī kullu nafsin tujādilu ‘an nafsihā wa tuwaffā kullu nafsim mā ‘amilat wa hum lā yuẓlamūn(a).

(Kaimɔ) gbi (ni) mɔ fɛɛ mɔ ba koni ebajie ehe kpo ni aha mɔ fɛɛ mɔ (nyɔmɔwoo) ni fa yɛ nɔ ni efee lɛ naa, ni afeee amɛ nɔ ko ni ejaaa (ayeee amɛ awui).


112

وَضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ اٰمِنَةً مُّطْمَىِٕنَّةً يَّأْتِيْهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّنْ كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِاَنْعُمِ اللّٰهِ فَاَذَاقَهَا اللّٰهُ لِبَاسَ الْجُوْعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوْا يَصْنَعُوْنَ

wa ḍaraballāhu maṡalan qaryatan kānat āminatam muṭma'innatay ya'tīhā rizquhā ragadam min kulli makānin fa kafarat bi'an‘umillāhi fa ażāqahallāhu libāsal-jū‘i wal-khaufi bimā kānū yaṣna‘ūn(a).

Ni Allah efee nɔkwɛmɔnɔ (yɛ) shikpɔŋ ko ni tsutsu lɛ eyɛ shweshweeshwe ni toiŋjɔlɛ yɔɔ mli lɛ nɔ, niyenii ba enɔ babaoo kɛjɛ he fɛɛ he, shi e (mɛi) kpoo Allah jɔɔmɔi lɛ, no hewɔ lɛ Allah kɛ hɔmɔ kɛ gbeyeishemɔ oshara ba amɛnɔ, yɛ nɔ ni amɛfee lɛ hewɔ.


113

وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ رَسُوْلٌ مِّنْهُمْ فَكَذَّبُوْهُ فَاَخَذَهُمُ الْعَذَابُ وَهُمْ ظٰلِمُوْنَ

wa laqad jā'ahum rasūlum minhum fa każżabūhu fa akhażahumul-‘ażābu wa hum ẓālimūn(a).

Ni lɛɛlɛŋ, bɔfo ko jɛ (amɛteŋ) ba amɛŋɔɔ, shi amɛkpoo lɛ, no hewɔ lɛ akɛ toigbalamɔ to amɛhe ni amɛji mɛi ni fee efɔŋ lɛ.


114

فَكُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ حَلٰلًا طَيِّبًاۖ وَّاشْكُرُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ اِنْ كُنْتُمْ اِيَّاهُ تَعْبُدُوْنَ

fa kulū mimmā razaqakumullāhu ḥalālan ṭayyibā(n), wasykurū ni‘matallāhi in kuntum iyyāhu ta‘budūn(a).

No hewɔ lɛ, nyɛyea nɔ ni halal kɛ nɔ ni hi kɛjɛ niyenii ni Allah kɛha nyɛ lɛ mli; ni shidaa aha Allah jɔɔmɔi lɛ, kɛji akɛ nyɛjáa Lɛ pɛ.


115

اِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

innamā ḥarrama ‘alaikumul-maitata wad-dama wa laḥmal-khinzīri wa mā uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa innallāha gafūrur raḥīm(un).

Anɔkwale, Allah egu nyɛ gbonyo, lá, tsina loo, kɛ (kooloi) ni (tsɛ gbɛi) kroko ni jeee Allah gbe lɛ pɛ, shi mɔ fɛɛ mɔ ni anyɛɔ enɔ koni (eye) jeee akɛ esumɔɔ ni (efeee) husu lɛ, no lɛ, anɔkwale mli lɛ, Allah ji mɔ ni kɛ eshai keɔ fe fɛɛ, mɔbɔnalɔ fe fɛɛ.


116

وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَا تَصِفُ اَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هٰذَا حَلٰلٌ وَّهٰذَا حَرَامٌ لِّتَفْتَرُوْا عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ اِنَّ الَّذِيْنَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُوْنَۗ

wa lā taqūlū limā taṣifu alsinatukumul-każiba hāżā ḥalāluw wa hāżā ḥarāmul litaftarū ‘alallāhil-każib(a), innal-lażīna yaftarūna ‘alallāhil-każiba lā yufliḥūn(a).

Ni kaawie nɔ ni olilɛi tsɛɔ lɛ yɛ amale mli akɛ "Enɛ ji halal ni enɛ ji haram" lɛ he, koni okɛ amalei ashi Allah. Anɔkwale, gbɔmɛi ni wieɔ amalei amɛshiɔ Allah lɛ yeŋ omanye.


117

مَتَاعٌ قَلِيْلٌ ۖوَّلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

matā‘un qalīl(un), wa lahum ‘ażābun alīm(un).

(Eji) miishɛɛ fioo ko pɛ, ni amɛbaaná toigbalamɔ ni yeɔ mɔ awui.


118

وَعَلَى الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا مَا قَصَصْنَا عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ ۗوَمَا ظَلَمْنٰهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

wa ‘alal-lażīna hādū ḥarramnā mā qaṣaṣnā ‘alaika min qabl(u), wa mā ẓalamnāhum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Ni Yudafoi lɛ hu, Wɔgu nɔ ni Wɔkɛɛ bo (Muhammad) tsutsu lɛ. Wɔfeee amɛ nɔ ko ni ejaaa, yɛ anɔkwale mli lɛ, amɛfee amɛ diɛŋtsɛ amɛhe nɔ ko ni ejaaa.


119

ثُمَّ اِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِيْنَ عَمِلُوا السُّوْۤءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابُوْا مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ وَاَصْلَحُوْٓا اِنَّ رَبَّكَ مِنْۢ بَعْدِهَا لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

Ṡumma inna rabbaka lil-lażīna ‘amilus-sū'a bijahālatin ṡumma tābū mim ba‘di żālika wa aṣlaḥū inna rabbaka mim ba‘dihā lagafūrur raḥīm(un).

No sɛɛ lɛ, lɛɛlɛŋ, o-Nuŋtsɔ lɛ (kɛ) mɛi ni tɔ̃ɔ yɛ amɛ nilee ni bɛ lɛ hewɔ lɛ eshai keɔ, no sɛɛ lɛ amɛtsakeɔ amɛtsui yɛ no sɛɛ ni amɛjajeɔ (amɛ diɛŋtsɛ amɛhe), lɛɛlɛŋ, o-Nuŋtsɔ lɛ yɛ no sɛɛ lɛ ji Eshaifalɔ Fe Fɛɛ, Mɔbɔnalɔ Fe Fɛɛ diɛŋtsɛ.


120

اِنَّ اِبْرٰهِيْمَ كَانَ اُمَّةً قَانِتًا لِّلّٰهِ حَنِيْفًاۗ وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَۙ

inna ibrāhīma kāna ummatan qānital lillāhi ḥanīfā(n), wa lam yaku minal-musyrikīn(a).

Anɔkwale, Ibrahim ji imam (ni abaanyɛ akɛtsu nii akɛ nɔkwɛmɔnɔ), ni boɔ Allah kɛ hanif toi. Ni efataaa nyɔŋmɔi babaoo ahe mɛi (ni kɛ Allah feɔ ekome) lɛ ahe, .


121

شَاكِرًا لِّاَنْعُمِهِ ۖاجْتَبٰىهُ وَهَدٰىهُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

syākiral li'an‘umih(ī), ijtabāhu wa hadāhu ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

ehiɛ sɔɔ E-jɔɔmɔi lɛ. Allah ehala lɛ ni etsɔɔ lɛ gbɛ ni ja lɛ nɔ.


122

وَاٰتَيْنٰهُ فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً ۗوَاِنَّهٗ فِى الْاٰخِرَةِ لَمِنَ الصّٰلِحِيْنَ ۗ

wa ātaināhu fid-dun-yā ḥasanah(tan), wa innahū fil-ākhirati laminaṣ-ṣāliḥīn(a).

Ni Wɔha lɛ kpakpai yɛ je nɛɛ mli, ni lɛɛlɛŋ, yɛ sɛɛ mli lɛ, ebaafata jalɔi ahe.


123

ثُمَّ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ اَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًا ۗوَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

Ṡumma auḥainā ilaika anittabi‘ millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).

Kɛkɛ ni Wɔjie lɛ kpo wɔtsɔɔ bo (Muhammad) akɛ, "Nyɛnyiɛa Abraham jamɔ ni ja lɛ sɛɛ, ni ebɛ nyɔŋmɔi babaoo ahe mɛi lɛ ateŋ."


124

اِنَّمَا جُعِلَ السَّبْتُ عَلَى الَّذِيْنَ اخْتَلَفُوْا فِيْهِۗ وَاِنَّ رَبَّكَ لَيَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فِيْمَا كَانُوْا فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ

innamā ju‘ilas-sabtu ‘alal-lażīnakhtalafū fīh(i), wa inna rabbaka layaḥkumu bainahum yaumal-qiyāmati fīmā kānū fīhi yakhtalifūn(a).

Anɔkwale, (bulɛ) Hɔgbaa ji gbɛnaa nii kɛha gbɔmɛi (Yudafoi) ni teɔ shi woɔ lɛ pɛ. Ni lɛɛlɛŋ, o-Nuŋtsɔ lɛ baakpɛ eyiŋ yɛ amɛteŋ yɛ Gbohiiashitee Gbi lɛ nɔ yɛ nɔ ni amɛje he ŋwane lɛ he.


125

اُدْعُ اِلٰى سَبِيْلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُۗ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖ وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

ud‘u ilā sabīli rabbika bil-ḥikmati wal-mau‘iẓatil-ḥasanati wa jādilhum bil-latī hiya aḥsan(u), inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlihī wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Tswaa (mɛi) kɛba o-Nuŋtsɔ lɛ gbɛ nɔ kɛ nilee kɛ tsɔɔmɔ kpakpa, ni okɛ amɛ agba sane yɛ gbɛ kpakpa nɔ. Anɔkwale, o-Nuŋtsɔ lɛ, ele mɔ ni fãa gbɛ kɛjɛɔ E-gbɛ lɛ nɔ lɛ jogbaŋŋ ni ele mɔ ni atsɔɔ lɛ gbɛ lɛ jogbaŋŋ.


126

وَاِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوْا بِمِثْلِ مَا عُوْقِبْتُمْ بِهٖۗ وَلَىِٕنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِّلصّٰبِرِيْنَ

wa in ‘āqabtum fa ‘āqibū bimiṡli mā ‘ūqibtum bih(ī), wa la'in ṣabartum lahuwa khairul liṣ-ṣābirīn(a).

Ni kɛji oha hetoo lɛ, no lɛ ha hetoo kɛ (hetoo) ni kɛ piŋmɔ ni akɛba onɔ lɛ yeɔ egbɔ. Shi kɛji oto otsui shi lɛ, lɛɛlɛŋ, no hi kɛha mɔ ni toɔ etsui shi lɛ.


127

وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ اِلَّا بِاللّٰهِ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِيْ ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُوْنَ

waṣbir wa mā ṣabruka illā billāhi wa lā taḥzan ‘alaihim wa lā taku fī ḍaiqim mimmā yamkurūn(a).

Ni too otsui shi (Muhammad) ni otsuishitoo lɛ ji kɛtsɔ Allah yelikɛbuamɔ pɛ nɔ ni okaye awerɛho yɛ amɛ (hemɔkɛyeli ni bɛ) lɛ he ni okafee (hu) jwɛŋmɔ bibioo yɛ lakamɔi ni amɛto he gbɛjianɔ lɛ he.


128

اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا وَّالَّذِيْنَ هُمْ مُّحْسِنُوْنَ ࣖ ۔

innallāha ma‘al-lażīnattaqau wal-lażīna hum muḥsinūn(a).

Anɔkwale, Allah kɛ mɛi ni feɔ Nyɔŋmɔ gbeyei kɛ mɛi ni feɔ ekpakpa lɛ yɔɔ.