Embrasser l'Islam, cliquez ici
Islam Al-Haq: Koran ne Hadith
(Islam nian)

Q.S Al-An'am (اَلْأَنْعَام) - 165 Ndɛ mma’m be nuan

(Fie nun nnɛn mun)

Qari

Murottal Audio

1

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمٰتِ وَالنُّوْرَ ەۗ ثُمَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ

al-ḥamdu lillāhil-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa ja‘alaẓ-ẓulumāti wan-nūr(a), ṡummal-lażīna kafarū birabbihim ya‘dilūn(a).

Maan be manman Allah m’ɔ yili ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n, m’ɔ yili aosin nin kpajalɛ’n, sanngɛ be nga be lafiman Ɲanmiɛn su’n, be te nin be Min’n be san nun.


2

هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ طِيْنٍ ثُمَّ قَضٰٓى اَجَلًا ۗوَاَجَلٌ مُّسَمًّى عِنْدَهٗ ثُمَّ اَنْتُمْ تَمْتَرُوْنَ

huwal-lażī khalaqakum min ṭīnin ṡumma qaḍā ajalā(n), wa ajalum musamman ‘indahū ṡumma antum tamtarūn(a).

Ɔ ti sran ng’ɔ fali aunɲan’n yili amun’n, i sin’n, ɔ sieli ajal (ɔ wie’n), ɔ nin blɛ kun mɔ i ngunmin yɛ ɔ si i’n niɔn. Sanngɛ, amun te siman su akplowa.


3

وَهُوَ اللّٰهُ فِى السَّمٰوٰتِ وَفِى الْاَرْضِۗ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَجَهْرَكُمْ وَيَعْلَمُ مَا تَكْسِبُوْنَ

wa huwallāhu fis-samāwāti wa fil-arḍ(i), ya‘lamu sirrakum wa jahrakum wa ya‘lamu mā taksibūn(a).

Yɛ Ɔ ti Allah (mɔ be su i’n), ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n su lɔ; Ɔ si like nga amun fiɛ i’n, ɔ nin ndɛ nga amun kan’n, kpɛkun ɔ si (ekun) like nga amun yo’n.


4

وَمَا تَأْتِيْهِمْ مِّنْ اٰيَةٍ مِّنْ اٰيٰتِ رَبِّهِمْ اِلَّا كَانُوْا عَنْهَا مُعْرِضِيْنَ

wa mā ta'tīhim min āyatim min āyāti rabbihim illā kānū ‘anhā mu‘riḍīn(a).

Yɛ Ɲanmiɛn i ndɛ mma’m be nun ndɛ mma kwlaa ng’ɔ ju be (be nga be lafiman su’n be su’n), be kpɛ i sin titi.


5

فَقَدْ كَذَّبُوْا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَهُمْۗ فَسَوْفَ يَأْتِيْهِمْ اَنْۢبـٰۤؤُا مَا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

faqad każżabū bil-ḥaqqi lammā jā'ahum fa saufa ya'tīhim ambā'u mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Nanwlɛ, kɛ ndɛ nanwlɛ’n (Coran) juli be su’n, be kpɛli ndɛ nanwlɛ’n i ba, ɔ maan cɛn wie lele’n, ndɛ nga be sroli i titi’n, ɔ́ bá be su (i nanwlɛ’n).


6

اَلَمْ يَرَوْا كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنْ قَرْنٍ مَّكَّنّٰهُمْ فِى الْاَرْضِ مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَّكُمْ وَاَرْسَلْنَا السَّمَاۤءَ عَلَيْهِمْ مِّدْرَارًا ۖوَّجَعَلْنَا الْاَنْهٰرَ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَنْشَأْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ قَرْنًا اٰخَرِيْنَ

alam yarau kam ahlaknā min qablihim min qarnim makkanāhum fil-arḍi mā lam numakkil lakum wa arsalnas-samā'a ‘alaihim midrārā(n), wa ja‘alnal-anhāra tajrī min taḥtihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa ansya'nā mim ba‘dihim qarnan ākharīn(a).

?Be siman blɛ kpanngban nga be dun mmua trali be’n, mɔ e nunnunnin be’n, kannzɛ bɔbɔ (blɛ sɔ’m be) E sieli be jranwlɛ asiɛ’n su wa’n, yɛle kɛ jranlɛ kun mɔ y’a manman amun le’n. E guali nzue dan kpa be su, e yoli maan nzue ba’m be sinnin be bo lɔ, kpɛkun e nunnunnin be be bɔbɔ be sa tɛ’m be ti, kpɛkun e yili blɛ uflɛ be blɛ su.


7

وَلَوْ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ كِتٰبًا فِيْ قِرْطَاسٍ فَلَمَسُوْهُ بِاَيْدِيْهِمْ لَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

wa lau nazzalnā ‘alaika kitāban fī qirṭāsin fa lamasūhu bi'aidīhim laqālal-lażīna kafarū in hāżā illā siḥrum mubīn(un).

Yɛ sɛ ɔ ti kɛ E sunmannin amun (Muhammad) fluwa su fluwa su naan be fa be sa nun’n, nn be nga be lafiman su’n be seli kɛ: “I sɔ’n timan like uflɛ fi saan bakanngan’m be like kpa.”


8

وَقَالُوْا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ مَلَكٌ ۗوَلَوْ اَنْزَلْنَا مَلَكًا لَّقُضِيَ الْاَمْرُ ثُمَّ لَا يُنْظَرُوْنَ

wa qālū lau lā unzila ‘alaihi malak(un), wa lau anzalnā malakal laquḍiyal-amru ṡumma lā yunẓarūn(a).

Yɛ be seli kɛ: “?Ngue ti yɛ anzi kun w’a sunmanman i (Mohamɛdi) i wun lɔ ɔ?” Sɛ E sunmannin anzi kun (i wun lɔ’n), nanwlɛ ndɛ’n wíe, sanngɛ be su manman be (kan) blɛ.


9

وَلَوْ جَعَلْنٰهُ مَلَكًا لَّجَعَلْنٰهُ رَجُلًا وَّلَلَبَسْنَا عَلَيْهِمْ مَّا يَلْبِسُوْنَ

wa lau ja‘alnāhu malakal laja‘alnāhu rajulaw wa lalabasnā ‘alaihim mā yalbisūn(a).

Yɛ sɛ ɔ ti kɛ e yoli sran sɔ’n (m’ɔ fin) anzi kun nun’n, nn e yoli i (kɛ) sran sa, yɛ (i sɔ’n ti’n) nanwlɛ, é yó maan be akunndan’n sanngannin titi kɛ nga be bu i siɛn’n sa.


10

وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِيْنَ سَخِرُوْا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ

wa laqadistuhzi'a birusulim min qablika fa ḥāqa bil-lażīna sakhirū minhum mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Yɛ nanwlɛ, be srili sran nga be dun mmua ɔli’n (Mohamɛdi) be nun wie mun, ɔ maan fɔ tulɛ’n tɔli be nga be sro be’n be su be srolɛ’n i su tɛlɛ’n nun.


11

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

qul sīrū fil-arḍi ṡummanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Se (Muhammad) kɛ: “An nian asiɛ’n su, kpɛkun amun nian wafa nga be nga be bua ato’n be awieliɛ’n yó’n.”


12

قُلْ لِّمَنْ مَّا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ قُلْ لِّلّٰهِ ۗ كَتَبَ عَلٰى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ ۗ لَيَجْمَعَنَّكُمْ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ لَا رَيْبَ فِيْهِۗ اَلَّذِيْنَ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

qul limam mā fis-samāwāti wal-arḍ(i), qul lillāh(i), kataba ‘alā nafsihir-raḥmah(ta), layajma‘annakum ilā yaumil-qiyāmati lā raiba fīh(i), al-lażīna khasirū anfusahum fahum lā yu'minūn(a).

?Wan yɛ like ng’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n su’n, ɔ ti i liɛ ɔ? Se kɛ: “Ɔ ti Allah liɛ.” Ɔ fali (aunnvuɛ silɛ’n i wafa’n) sieli i bɔbɔ i wun. Nanwlɛ, ɔ́ yía amun Cɛn cɛn’n nun, ndɛ sɔ’n timan nɲɔnnɲɔn. Be nga be yo be wun sa tɛ’n, be lafiman su.


13

۞ وَلَهٗ مَا سَكَنَ فِى الَّيْلِ وَالنَّهَارِ ۗوَهُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa lahū mā sakana fil-laili wan-nahār(i), wa huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Yɛ like kwlaa ng’ɔ o lɛ kɔnguɛ nin wia nun’n, ɔ ti i liɛ. Yɛ Ɔ ti ndɛ kwlaa, ɔ si like kwlaa.


14

قُلْ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ ۗ قُلْ اِنِّيْٓ اُمِرْتُ اَنْ اَكُوْنَ اَوَّلَ مَنْ اَسْلَمَ وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul agairallāhi attakhiżu waliyyan fāṭiris-samāwāti wal-arḍi wa huwa yuṭ‘imu wa lā yuṭ‘am(u), qul innī umirtu an akūna awwala man aslama wa lā takūnanna minal-musyrikīn(a).

Se (Muhammad) kɛ: "?Nán Allah m'ɔ yili ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ'n, kannzɛ bɔbɔ ɔ di aliɛ, sanngɛ ɔ diman aliɛ'n, sanngɛ n fa sran uflɛ m'ɔ sasa min'n?" Se kɛ: “Nanwlɛ, be seli min kɛ n yo sran klikli ng’ɔ́ fá min wun mán (Allah), naan n wluman Ɲanmiɛn kpanngban be sufuɛ’m be akpasua’n nun le.”


15

قُلْ اِنِّيْٓ اَخَافُ اِنْ عَصَيْتُ رَبِّيْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

qul innī akhāfu in ‘aṣaitu rabbī ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

Se (Muhammad), "Nanwlɛ, sɛ n nantiman min Min’n i su’n, srɛ kun min cɛn dan’n i fɔ tulɛ’n.”


16

مَنْ يُّصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَىِٕذٍ فَقَدْ رَحِمَهٗ ۗوَذٰلِكَ الْفَوْزُ الْمُبِيْنُ

may yuṣraf ‘anhu yauma'iżin faqad raḥimah(ū), wa żālikal-fauzul-mubīn(u).

Sran kwlaa nga cɛn sɔ’n nun’n, be tumɛn i fɔ’n, nn nanwlɛ, Allah w’a si i aunnvuɛ. Yɛ i sɔ’n yɛ ɔ ti kwlalɛ kpafuɛ’n niɔn.


17

وَاِنْ يَّمْسَسْكَ اللّٰهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهٗٓ اِلَّا هُوَ ۗوَاِنْ يَّمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

iy yamsaskallāhu biḍurrin falā kāsyifa lahū illā huw(a), wa iy yamsaska bikhairin fa huwa ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Yɛ sɛ sa tɛ wie tɔ amun su’n, sran fi kwlá yimɛn i saan i. Yɛ sɛ ɔ fa like kpa man amun’n, nn ɔ le kwlalɛ like kwlaa su.


18

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهٖۗ وَهُوَ الْحَكِيْمُ الْخَبِيْرُ

wa huwal-qāhiru fauqa ‘ibādih(ī), wa huwal-ḥakīmul-khabīr(u).

Yɛ I yɛ ɔ le kwlalɛ i sufuɛ’m be su ɔ. Yɛ ɔ ti Ngwlɛlɛfuɛ, ɔ si like kwlaa.


19

قُلْ اَيُّ شَيْءٍ اَكْبَرُ شَهَادَةً ۗ قُلِ اللّٰهُ ۗشَهِيْدٌۢ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ ۗوَاُوْحِيَ اِلَيَّ هٰذَا الْقُرْاٰنُ لِاُنْذِرَكُمْ بِهٖ وَمَنْۢ بَلَغَ ۗ اَىِٕنَّكُمْ لَتَشْهَدُوْنَ اَنَّ مَعَ اللّٰهِ اٰلِهَةً اُخْرٰىۗ قُلْ لَّآ اَشْهَدُ ۚ قُلْ اِنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ وَّاِنَّنِيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ

qul ayyu syai'in akbaru syahādah(tan), qulillāhu syahīdum bainī wa bainakum, wa ūḥiya ilayya hāżal-qur'ānu li'unżirakum bihī wa man balag(a), a'innakum latasyhadūna anna ma‘allāhi ālihatan ukhrā, qul lā asyhad(u), qul innamā huwa ilāhuw wāḥiduw wa innanī barī'um mimmā tusyrikūn(a).

?Wan yɛ i ndɛ’n ti kekle kpa ɔ? Se kɛ: "Allah, ɔ ti min nin wɔ e afiɛn lalofuɛ. Be yili Coran nga be kleli min naan m'an man amun nin be nga be ba (Alcoran i wun'n) be afɔtuɛ. Nanwlɛ, amun kwla di lalo kɛ amuɛn uflɛ wie'm be o lɛ nin Allah?" Se kɛ: “N kwlá diman lalo.” Se kɛ: “Nanwlɛ, i kunngba cɛ yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn Kpli ɔ, yɛ n leman like kwlaa nga amun fa sanngan (Allah) nun’n.”


20

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَعْرِفُوْنَهٗ كَمَا يَعْرِفُوْنَ اَبْنَاۤءَهُمْۘ اَلَّذِيْنَ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ ࣖ

al-lażīna ātaināhumul-kitāba ya‘rifūnahū kamā ya‘rifūna abnā'ahum, al-lażīna khasirū anfusahum fahum lā yu'minūn(a).

Be nga e fali fluwa’n e mannin be’n, be si i (Mohammad) kɛ be bɔbɔ be si be mma mun sa. Be nga be yo be wun sa tɛ’n, be lafiman (Allah su).


21

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِهٖۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa man aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każiban au każżaba bi'āyātih(ī), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

?Yɛ wan yɛ ɔ timan kpa tra sran ng’ɔ kpɛ ato ndɛ’n i ba Allah su’n, annzɛ ng’ɔ kpɛ i ndɛ mma’m be ba’n niɔn? Nanwlɛ, sran nga be diman ndɛnngan’n, be liɛ w’a yoman ye.


22

وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًا ثُمَّ نَقُوْلُ لِلَّذِيْنَ اَشْرَكُوْٓا اَيْنَ شُرَكَاۤؤُكُمُ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma naḥsyuruhum jamī‘an ṡumma naqūlu lil-lażīna asyrakū aina syurakā'ukumul-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

Yɛ (an wla kpɛn su), cɛn nga e yiali be kwlaa’n, e seli be nga be nin Allah be san nun’n be kɛ: “?Amun amuɛn nga laa amun bu i kɛ be ti (E janvuɛ’n) be o nin?”


23

ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ اِلَّآ اَنْ قَالُوْا وَاللّٰهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشْرِكِيْنَ

Ṡumma lam takun fitnatuhum illā an qālū wallāhi rabbinā mā kunnā musyrikīn(a).

Kpɛkun b’a tɛman ato su, saan kɛ be seli kɛ: “E Min’n i dunman nun’n, e nin Allah e diman janvuɛ.”


24

اُنْظُرْ كَيْفَ كَذَبُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

unẓur kaifa każabū ‘alā anfusihim wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

Nian wafa nga be bua be wun ato’n. Yɛ Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga be kpɛli i ba laa’n, ɔ́ wíe be nun kun.


25

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّسْتَمِعُ اِلَيْكَ ۚوَجَعَلْنَا عَلٰى قُلُوْبِهِمْ اَكِنَّةً اَنْ يَّفْقَهُوْهُ وَفِيْٓ اٰذَانِهِمْ وَقْرًا ۗوَاِنْ يَّرَوْا كُلَّ اٰيَةٍ لَّا يُؤْمِنُوْا بِهَا ۗحَتّٰٓى اِذَا جَاۤءُوْكَ يُجَادِلُوْنَكَ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ هٰذَآ اِلَّآ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wa minhum may yastami‘u ilaik(a), wa ja‘alnā ‘alā qulūbihim akinnatan ay yafqahūhu wa fī āżānihim waqrā(n), wa iy yarau kulla āyatil lā yu'minū bihā, ḥattā iżā jā'ūka yujādilūnaka yaqūlul-lażīna kafarū in hāżā illā asāṭīrul-awwalīn(a).

Yɛ be nun wie’m be o lɛ mɔ be ti ɔ (Muhammad) i kannganlɛ’n, mɔ E yoli maan be awlɛn’n w’a kata (naan b’a wunmɛn i wlɛ’n), mɔ be su’n w’a kata’n. Yɛ sɛ be wunnin (nanwlɛ’n) i nzɔliɛ’m be kwlaa bɔbɔ’n, be su lafiman su. Ɔ maan kɛ bé bá amun wun lɔ kɛ bé kpɛ́ amun su’n, be nga be lafiman su’n be se kɛ: “I sɔ’n (Coran) timan like uflɛ fi saan laa sran’m be ndɛ ngbɛn.”


26

وَهُمْ يَنْهَوْنَ عَنْهُ وَيَنْـَٔوْنَ عَنْهُ ۚوَاِنْ يُّهْلِكُوْنَ اِلَّآ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَ

wa hum yanhauna ‘anhu wa yan'auna ‘anh(u), wa iy yuhlikūna illā anfusahum wa mā yasy‘urūn(a).

Yɛ be tannin (sran uflɛ mun) kɛ nán be tie (Coran) ndɛ’n, kpɛkun be bɔbɔ be fa be wun mantan i, kpɛkun be saci be wun ngunmin, sanngɛ be siman like.


27

وَلَوْ تَرٰٓى اِذْ وُقِفُوْا عَلَى النَّارِ فَقَالُوْا يٰلَيْتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بِاٰيٰتِ رَبِّنَا وَنَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa lau tarā iż wuqifū ‘alan-nāsi fa qālū yā laitanā nuraddu wa lā nukażżiba bi'āyāti rabbinā wa nakūna minal-mu'minīn(a).

Yɛ sɛ amun (Muhammad) amun wunnin kɛ be fali be ɔli blɔlɔ lɔ’n, be seli kɛ: “Sɛ be sa e sin (mɛn nga nun’n), nanwlɛ, e su kplinman e Min’n i ndɛ mma’m be su, yɛ e su yoman Ɲanmiɛn sufuɛ.”


28

بَلْ بَدَا لَهُمْ مَّا كَانُوْا يُخْفُوْنَ مِنْ قَبْلُ ۗوَلَوْ رُدُّوْا لَعَادُوْا لِمَا نُهُوْا عَنْهُ وَاِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ

bal badā lahum mā kānū yukhfūna min qabl(u), wa lau ruddū la‘ādū limā nuhū ‘anhu wa innahum lakāżibūn(a).

Sanngɛ (sakpa’n) be liɛ’n, sa tɛ nga be fiali i laa’n, ɔ fiteli i nglo. Sɛ be sa be sin mɛn’n nun lɔ’n, nanwlɛ, like nga be tanninnin be’n, bé yó i ekun. Nanwlɛ, be ti ato buafuɛ.


29

وَقَالُوْٓا اِنْ هِيَ اِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوْثِيْنَ

wa qālū in hiya illā ḥayātunad-dun-yā wa mā naḥnu bimab‘ūṡīn(a).

Yɛ nanwlɛ, bé sé (ekun) kɛ: “Mɛn nga nun ngunmin yɛ nguan’n wo ɔ, yɛ e su cɛnman nguan.”


30

وَلَوْ تَرٰٓى اِذْ وُقِفُوْا عَلٰى رَبِّهِمْ ۗ قَالَ اَلَيْسَ هٰذَا بِالْحَقِّ ۗقَالُوْا بَلٰى وَرَبِّنَا ۗقَالَ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ ࣖ

wa lau tarā iż wuqifū ‘alā rabbihim, qāla alaisa hāżā bil-ḥaqq(i), qālū balā wa rabbinā, qāla fa żūqul-‘ażāba bimā kuntum takfurūn(a).

Yɛ sɛ amun (Mohammad) amun wunnin blɛ nga be fali be ɔli be Min’n i ɲrun lɛ’n (nanwlɛ, amún wún sa kun m’ɔ kan sran awlɛn’n). Ɔ seli kɛ: “?I sɔ (sran cɛnlɛ’n) timan nanwlɛ?” Be tɛli su kɛ: “E Min’n i dunman nun’n, ɔ ti nanwlɛ.” Ɔ seli kɛ: “An nian fɔ tulɛ sɔ’n nun, afin laa’n, amun kplinnin su.”


31

قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِلِقَاۤءِ اللّٰهِ ۗحَتّٰٓى اِذَا جَاۤءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوْا يٰحَسْرَتَنَا عَلٰى مَا فَرَّطْنَا فِيْهَاۙ وَهُمْ يَحْمِلُوْنَ اَوْزَارَهُمْ عَلٰى ظُهُوْرِهِمْۗ اَلَا سَاۤءَ مَا يَزِرُوْنَ

qad khasiral-lażīna każżabū biliqā'illāh(i), ḥattā iżā jā'athumus-sā‘atu bagtatan qālū yā ḥasratanā ‘alā mā farraṭnā fīhā, wa hum yaḥmilūna auzārahum ‘alā ẓuhūrihim, alā sā'a mā yazirūn(a).

Nanwlɛ, be nga be se kɛ be nin Allah be yijɔman’n, be mlinlɛ’n ti dan kpa; ɔ maan kɛ dɔ’n ju be su kpɛ kunngba’n, be se kɛ: “Dɔ’n i su akunndan bulɛ’n ti’n, ɔ yo e nsisɔ dan,” kpɛkun be fa be sa tɛ’m be su be sin. Nanwlɛ, sa kekle kpa yɛ be trali be awlɛn ɔn .


32

وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا لَعِبٌ وَّلَهْوٌ ۗوَلَلدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mal-ḥayātud-dun-yā illā la‘ibuw wa lahw(un), wa lad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).

Yɛ mɛn nga nun mɛn dilɛ’n ti ngowa kanlɛ nin ngowa kanlɛ ngbɛn. I sɔ nun’n, nanwlɛ, asiɛ nga be flɛ i kɛ mɛn’n i sin lɔ’n, ɔ ti kpa man be nga be su Ɲanmiɛn’n. ?Amun wunmɛn i wlɛ?


33

قَدْ نَعْلَمُ اِنَّهٗ لَيَحْزُنُكَ الَّذِيْ يَقُوْلُوْنَ فَاِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُوْنَكَ وَلٰكِنَّ الظّٰلِمِيْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ

qad na‘lamu innahū layaḥzunukal-lażī yaqūlūna fa innahum lā yukażżibūnaka wa lākinnaẓ-ẓālimīna bi'āyātillāhi yajhadūn(a).

Nanwlɛ, E si kɛ ndɛ nga be kan’n, ɔ bo amun (Muhammad), (nán amun wla bo amun wun) afin i kpa bɔbɔ’n, be buman amun ato, sanngɛ sran ng’ɔ timan kpa’n, be su kpɛman Allah i ndɛ mma’m be ba.


34

وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوْا عَلٰى مَا كُذِّبُوْا وَاُوْذُوْا حَتّٰٓى اَتٰىهُمْ نَصْرُنَا ۚوَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِ اللّٰهِ ۚوَلَقَدْ جَاۤءَكَ مِنْ نَّبَإِ۟ى الْمُرْسَلِيْنَ

wa laqad kużżibat rusulum min qablika fa ṣabarū ‘alā mā kużżibū wa ūżū ḥattā atāhum naṣrunā, wa lā mubaddila likalimātillāh(i), wa laqad jā'aka min naba'il-mursalīn(a).

Yɛ nanwlɛ, be tɔnnin sran nga be dun mmua ɔli’n be ato, sanngɛ be trali be awlɛn ato nin ɲrɛnnɛn nga be kleli be’n, lele mɔ E ukalɛ’n juli be su’n. Yɛ like fi kwlá kaciman Allah i ndɛ’m be (mla’m be nun). Nanwlɛ, akoto’m be ndɛ’n i bue kun juli amun sin.


35

وَاِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ اِعْرَاضُهُمْ فَاِنِ اسْتَطَعْتَ اَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقًا فِى الْاَرْضِ اَوْ سُلَّمًا فِى السَّمَاۤءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِاٰيَةٍ ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدٰى فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ

wa in kāna kabura ‘alaika i‘rāḍuhum fa inistaṭa‘ta an tabtagiya nafaqan fil-arḍi au sullaman fis-samā'i fa ta'tiyahum bi'āyah(tin), wa lau syā'allāhu lajama‘ahum ‘alal-hudā falā takūnanna minal-jāhilīn(a).

Yɛ sɛ be sin sinlɛ’n ti kekle man amun (Muhammad), nn sɛ amun kwla yo asiɛ’n su kunman annzɛ ɲanmiɛn su lɔ escalier’n, nn amun kwla fa abonuan sa kun be man be, (i sin’n, amun yo sɔ). Yɛ sɛ ɔ ti kɛ Allah kloli’n, nn ɔ yoli maan be kwlaa be nantili ajalɛ’m be su, ɔ maan ɔ fataman kɛ amun tran sinnglinfuɛ’m be nun le.


36

۞ اِنَّمَا يَسْتَجِيْبُ الَّذِيْنَ يَسْمَعُوْنَ ۗوَالْمَوْتٰى يَبْعَثُهُمُ اللّٰهُ ثُمَّ اِلَيْهِ يُرْجَعُوْنَ

innamā yastajībul-lażīna yasma‘ūn(a), wal-mautā yab‘aṡuhumullāhu ṡumma ilaihi yurja‘ūn(a).

Be nga be ti ndɛ’n, be ngunmin yɛ be nanti su ɔ (Allah i flɛlɛ’n), yɛ be nga be wu’n, i sin’n, Allah cɛ́n be, i sin’n, bé sá be sin i wun lɔ.


37

وَقَالُوْا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ قُلْ اِنَّ اللّٰهَ قَادِرٌ عَلٰٓى اَنْ يُّنَزِّلَ اٰيَةً وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālū lau lā nuzzila ‘alaihi āyatum mir rabbih(ī), qul innallāha qādirun ‘alā ay yunazzila āyataw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Yɛ be (Ɲanmiɛn kpanngban be sufuɛ mun) be seli kɛ: “?Ngue ti yɛ i Min’n w’a yiman abonuan like kun w’a klemɛn i (Muhammad) ɔ?” Se kɛ: “Nanwlɛ, Allah kwla sunman abonuan like, sanngɛ be nun sunman be siman.”


38

وَمَا مِنْ دَاۤبَّةٍ فِى الْاَرْضِ وَلَا طٰۤىِٕرٍ يَّطِيْرُ بِجَنَاحَيْهِ اِلَّآ اُمَمٌ اَمْثَالُكُمْ ۗمَا فَرَّطْنَا فِى الْكِتٰبِ مِنْ شَيْءٍ ثُمَّ اِلٰى رَبِّهِمْ يُحْشَرُوْنَ

wa mā min dābbatin fil-arḍi wa lā ṭā'iriy yaṭīru bijanāḥaihi illā umamun amṡālukum, mā farraṭnā fil-kitābi min syai'in ṡumma ilā rabbihim yuḥsyarūn(a).

Yɛ nnɛn annzɛ anunman kun sa nunman asiɛ’n su wa m’ɔ tu sin i ɲinma nɲɔn’m be su’n, sanngɛ be kwlaa be ti sran (ekun) kɛ amun sa. Like fi nunman lɛ mɔ E yacili i Fluwa’n nun ɔn, i sin’n, bé yía be Ɲanmiɛn wun lɔ.


39

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا صُمٌّ وَّبُكْمٌ فِى الظُّلُمٰتِۗ مَنْ يَّشَاِ اللّٰهُ يُضْلِلْهُ وَمَنْ يَّشَأْ يَجْعَلْهُ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā ṣummuw wa bukmun fiẓ-ẓulumāt(i), may yasya'illāhu yuḍlilhu wa may yasya' yaj‘alhu ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Yɛ be nga be kpɛ E ndɛ mma’m be ba’n, be ti bobofuɛ, be ti bobo, yɛ be o aosin’n nun mlɔnmlɔn. Sran kwlaa nga Allah klo kɛ (ɔ mlin’n), ɔ́ fɛ́ i kɔ́. Yɛ sran kwlaa nga Ɲanmiɛn klo kɛ be kle i atin’n, nanwlɛ, ɔ́ fá kɔ́ atin trele’n su.


40

قُلْ اَرَءَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ اَوْ اَتَتْكُمُ السَّاعَةُ اَغَيْرَ اللّٰهِ تَدْعُوْنَۚ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul ara'aitakum in atākum ‘ażābullāhi au atatkumus-sā‘atu agairallāhi tad‘ūn(a), in kuntum ṣādiqīn(a).

Se (Muhammad) kɛ: "Sɛ Allah i ɲrɛnnɛn’n ju amun su’n, annzɛ sran cɛnlɛ cɛn’n ju amun su’n, sɛ amun ti nanwlɛfuɛ’n, amún flɛ́ (Ɲanmiɛn) uflɛ mun!”


41

بَلْ اِيَّاهُ تَدْعُوْنَ فَيَكْشِفُ مَا تَدْعُوْنَ اِلَيْهِ اِنْ شَاۤءَ وَتَنْسَوْنَ مَا تُشْرِكُوْنَ ࣖ

bal iyyāhu tad‘ūna fa yaksyifu mā tad‘ūna ilaihi in syā'a wa tansauna mā tusyrikūn(a).

(Tʃɛtʃɛ), I kunngba cɛ yɛ amun srɛ ukalɛ ɔ. Sɛ ɔ klo’n, ɔ́ yí like (afɛ) nga amun srɛ i’n, yɛ amun yaci like nga amun nin (Allah) be san nun’n.


42

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَاَخَذْنٰهُمْ بِالْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُوْنَ

wa laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa akhażnāhum bil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i la‘allahum yataḍarra‘ūn(a).

Yɛ nanwlɛ, e sunmannin (sran nga be sunmannin be’n) sran nga be dun mmua ɔ ɲrun’n be sin, kpɛkun e kleli be yalɛ nin ɲrɛnnɛn (e kleli be) yalɛ nin ɲrɛnnɛn, naan be srɛ (Allah) nin wun ase kanlɛ.


43

فَلَوْلَآ اِذْ جَاۤءَهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُوْا وَلٰكِنْ قَسَتْ قُلُوْبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

falau lā iż jā'ahum ba'sunā taḍarra‘ū wa lākin qasat qulūbuhum wa zayyana lahumusy-syaiṭānu mā kānū ya‘malūn(a).

?Sanngɛ ngue ti yɛ kɛ E ɲrɛnnɛn’n tɔli be su’n, b’a srɛman (Allah) nin wun ase kanlɛ’n niɔn? I kpa bɔbɔ’n, be awlɛn’n w’a yo kekle yɛ Satan yoli maan like nga be yo titi’n, ɔ yoli be klanman.


44

فَلَمَّا نَسُوْا مَا ذُكِّرُوْا بِهٖ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ اَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍۗ حَتّٰٓى اِذَا فَرِحُوْا بِمَآ اُوْتُوْٓا اَخَذْنٰهُمْ بَغْتَةً فَاِذَا هُمْ مُّبْلِسُوْنَ

falammā nasū mā żukkirū bihī fataḥnā ‘alaihim abwāba kulli syai'(in), ḥattā iżā fariḥū bimā ūtū akhażnāhum bagtatan fa iżā hum mublisūn(a).

Ɔ maan kɛ be wla fi afɔtuɛ nga be wlali be su’n, E tikeli (aklunjuɛ’n) i anuan’m be kwlaa be mannin be. Ɔ maan kɛ like nga be fa mannin be’n yoli be fɛ’n, kpɛkun e kleli be ɲrɛnnɛn kpɛ kunngba, ɔ maan blɛ sɔ’n nun’n, be tɔli bliin, be wla w’a bo be wun.


45

فَقُطِعَ دَابِرُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْاۗ وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

fa quṭi‘a dābirul-qaumil-lażīna ẓalamū, wal-ḥamdu lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).

Ɔ maan be nunnunnin sran nga be yoman sa i nuan su’n lele be fa ju be bo bolɛ’n su. Yɛ manmanlɛ kwlaa man Allah m’ɔ ti mɛn’n kwlaa i Min’n.


46

قُلْ اَرَاَيْتُمْ اِنْ اَخَذَ اللّٰهُ سَمْعَكُمْ وَاَبْصَارَكُمْ وَخَتَمَ عَلٰى قُلُوْبِكُمْ مَّنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِهٖۗ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُوْنَ

qul ara'aitum in akhażallāhu sam‘akum wa abṣārakum wa khatama ‘alā qulūbikum man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bih(ī), unẓur kaifa nuṣarriful-āyāti ṡumma hum yaṣdifūn(a).

?Sɛ Allah fa ɔ tilɛ nin ɔ ɲinma’n, naan ɔ kata ɔ awlɛn’n, wan yɛ ɔ ti amuɛn uflɛ m’ɔ le kwlalɛ naan w’a fa be w’a man wɔ ekun ɔn? Nian wafa nga E yiyili (E) kwlalɛ’n i nzɔliɛ’m be nun kpɛ sunman’n, sanngɛ be kpɛli be sin’n.


47

قُلْ اَرَاَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ بَغْتَةً اَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ اِلَّا الْقَوْمُ الظّٰلِمُوْنَ

qul ara'aitakum in atākum ‘ażābullāhi bagtatan au jahratan hal yuhlaku illal-qaumuẓ-ẓālimūn(a).

?Sɛ (Muhammad) se kɛ: “Sɛ Allah i fɔ tulɛ’n ba ɔ su kpɛ kunngba annzɛ ɔ ti weiin’n, nn sran wie o lɛ mɔ (Allah) ɔ́ núnnún i saan sa tɛ yofuɛ mun ɔn?”


48

وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِيْنَ اِلَّا مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَۚ فَمَنْ اٰمَنَ وَاَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

wa mā nursilul-mursalīna illā mubasysyirīna wa munżirīn(a), faman āmana wa aṣlaḥa falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Be nga E sunmannin be’n, ɔ fata kɛ be bo jasin fɛ’n, yɛ be wla sran’m be su nun. Sran kwlaa ng’ɔ lafi su’n, m’ɔ siesie ndɛ’n, srɛ nunman be nun yɛ be wla boman be wun.


49

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا يَمَسُّهُمُ الْعَذَابُ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā yamassuhumul-‘ażābu bimā kānū yafsuqūn(a).

Yɛ be nga be kpɛ E ndɛ mma’m be ba’n, bé tú be fɔ afin be yo sa tɛ (sa tɛ) titi.


50

قُلْ لَّآ اَقُوْلُ لَكُمْ عِنْدِيْ خَزَاۤىِٕنُ اللّٰهِ وَلَآ اَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلَآ اَقُوْلُ لَكُمْ اِنِّيْ مَلَكٌۚ اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُۗ اَفَلَا تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ

qul lā aqūlu lakum ‘indī khazā'inullāhi wa lā a‘lamul-gaiba wa lā aqūlu lakum innī malak(un), in attabi‘u illā mā yūḥā ilayy(a), qul hal yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u), afalā tatafakkarūn(a).

Se (Muhammad), "N seman amun kɛ Allah i sika siewlɛ'n wo min wun lɔ, yɛ n siman like nga be wunmɛn i'n, yɛ n seman amun kɛ n ti anzi. Like nga be yili i nglo kleli min'n, i su yɛ n niannin ɔn." Se kɛ: "?Be nga be ti aɲinsifuɛ'n, ɔ nin be nga be wun sa'n, be ti kun? ?Amun a bumɛn i akunndan?"


51

وَاَنْذِرْ بِهِ الَّذِيْنَ يَخَافُوْنَ اَنْ يُّحْشَرُوْٓا اِلٰى رَبِّهِمْ لَيْسَ لَهُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ وَلِيٌّ وَّلَا شَفِيْعٌ لَّعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

wa anżir bihil-lażīna yakhāfūna ay yuḥsyarū ilā rabbihim laisa lahum min dūnihī waliyyuw wa lā syafī‘ul la‘allahum yattaqūn(a).

Be nga be sro kɛ bé yía be Min’n i ɲrun lɛ’n (cɛnlɛ cɛn’n nun’n), amun fa i (Coran) be wla be su nun kɛ sran fi nunman lɛ m’ɔ́ sásá be annzɛ m’ɔ́ srɛ́ be’n (ukalɛ) saan Allah, naan b’a ɲan Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n.


52

وَلَا تَطْرُدِ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَدٰوةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيْدُوْنَ وَجْهَهٗ ۗمَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ وَّمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِّنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُوْنَ مِنَ الظّٰلِمِيْنَ

wa lā taṭrudil-lażīna yad‘ūna rabbahum bil-gadāti wal-‘asyiyyi yurīdūna wajhah(ū), mā ‘alaika min ḥisābihim min syai'iw wa mā min ḥisābika ‘alaihim min syai'in fa taṭrudahum fa takūna minaẓ-ẓālimīn(a).

Nán amun fuan be nga be flɛ be Min’n nglɛmun nin nnɔsua’n, be lafi su kɛ ɔ́ yó be fɛ. Be ayeliɛ’n i su ndɛ kan yɛ be faman ɔ su ɔ, i sɔ’n ti yɛ a (lɛ atin) fuan be’n niɔn, naan w’a tran sa tɛ yofuɛ’m be nun ɔn.


53

وَكَذٰلِكَ فَتَنَّا بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لِّيَقُوْلُوْٓا اَهٰٓؤُلَاۤءِ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِّنْۢ بَيْنِنَاۗ اَلَيْسَ اللّٰهُ بِاَعْلَمَ بِالشّٰكِرِيْنَ

wa każālika fatannā ba‘ḍahum biba‘ḍil liyaqūlū ahā'ulā'i mannallāhu ‘alaihim mim baininā, alaisallāhu bi'a‘lama bisy-syākirīn(a).

Ɔ maan, e fali be nun wie mun (aɲanbeunfuɛ mun) e niannin wie mun (yalɛfuɛ mun), naan be (aɲanbeunfuɛ mun) b’a se kɛ: “?Sran wafa nga e o nun’n, mɔ Allah yoli i aklunye’n, yɛ ɔ o lɛ ɔ?” (Allah waan), "?Be nga be la (I) ase’n, Allah siman be kpa traman be?"


54

وَاِذَا جَاۤءَكَ الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِاٰيٰتِنَا فَقُلْ سَلٰمٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلٰى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَۙ اَنَّهٗ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوْۤءًاۢ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْۢ بَعْدِهٖ وَاَصْلَحَ فَاَنَّهٗ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa iżā jā'akal-lażīna yu'minūna bi'āyātinā fa qul salāmun ‘alaikum kataba rabbukum ‘alā nafsihir-raḥmah(ta), annahū man ‘amila minkum sū'am bijahālatin ṡumma tāba mim ba‘dihī wa aṣlaḥa fa annahū gafūrur raḥīm(un).

Yɛ kɛ be nga be lafi E ndɛ mma’m be su’n be ba amun wun lɔ’n, amun se kɛ: “Salamun ‘alaikum (ɔ yo ɔ ye).” Amun Min’n w’a sie aunnvuɛ silɛ wafa’n i bɔbɔ nun, (yɛle kɛ) sran kwlaa ng’ɔ yo sa tɛ amun afiɛn’n, m’ɔ siman like’n ti’n, i sin’n, ɔ kaci i nzuɛn’n, m’ɔ yo i wun kpa’n, nn ɔ ti sran m’ɔ yaci sa tɛ’m be cɛ sran’n, m’ɔ si aunnvuɛ kpa’n.


55

وَكَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ وَلِتَسْتَبِيْنَ سَبِيْلُ الْمُجْرِمِيْنَ ࣖ

wa każālika nufaṣṣilul-āyāti wa litastabīna sabīlal-mujrimīn(a).

Yɛ i sɔ yɛ E yiyili Al-Quran nun ndɛ mma’m be nun ɔn, (naan Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be atin’n w’a yo weiin) ɔ nin sa tɛ yofuɛ’m be atin’n w’a yo weiin.


56

قُلْ اِنِّيْ نُهِيْتُ اَنْ اَعْبُدَ الَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗ قُلْ لَّآ اَتَّبِعُ اَهْوَاۤءَكُمْۙ قَدْ ضَلَلْتُ اِذًا وَّمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُهْتَدِيْنَ

qul innī nuhītu an a‘budal-lażīna tad‘ūna min dūnillāh(i), qul lā attabi‘u ahwā'akum, qad ḍalaltu iżaw wa mā ana minal-muhtadīn(a).

Se (Muhammad) kɛ: “Be tanninnin min kɛ n suman amuɛn nga amun su be’n, saan Allah.” Se kɛ: "N su nantiman ɔ klun sa'm be su. Sɛ n yo sɔ'n, nanwlɛ, ń mlín, yɛ n timan be nga be kle be atin'n be nun kun."


57

قُلْ اِنِّيْ عَلٰى بَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّيْ وَكَذَّبْتُمْ بِهٖۗ مَا عِنْدِيْ مَا تَسْتَعْجِلُوْنَ بِهٖۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗيَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفٰصِلِيْنَ

qul innī ‘alā bayyinatim mir rabbī wa każżabtum bih(ī), mā ‘indī mā tasta‘jilūna bih(ī), inil-ḥukmu illā lillāh(i), yaquṣṣul-ḥaqqa wa huwa khairul-fāṣilīn(a).

Se (Muhammad), "N (n) o ndɛ nanwlɛ (Coran) m'ɔ fin min Min'n i su'n, sanngɛ a kplinman su. Ɔ timan min kwlalɛ'n nun (ɔ fa fɔ tulɛ'n) kɛ a se kɛ ɔ ba ndɛndɛ. (Mmla'n) i sielɛ'n ti Allah i atin ngunmin. Ɔ yiyi ndɛ nanwlɛ'n nun yɛ ɔ ti ajalɛ fafuɛ kpafuɛ'n."


58

قُلْ لَّوْ اَنَّ عِنْدِيْ مَا تَسْتَعْجِلُوْنَ بِهٖ لَقُضِيَ الْاَمْرُ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ ۗوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِالظّٰلِمِيْنَ

qul lau anna ‘indī mā tasta‘jilūna bihī laquḍiyal-amru bainī wa bainakum, wallāhu a‘lamu biẓ-ẓālimīn(a).

Se (Muhammad), "Sɛ ɔ ti kɛ n le like (tulɛ) nga a se kɛ ɔ ba ndɛndɛ'n, nn ndɛ kwlaa nga be o min nin wɔ e afiɛn'n, bé wíe." Yɛ Allah si sa tɛ yofuɛ’m be ndɛ kpa.


59

۞ وَعِنْدَهٗ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَآ اِلَّا هُوَۗ وَيَعْلَمُ مَا فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِۗ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَّرَقَةٍ اِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِيْ ظُلُمٰتِ الْاَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَّلَا يَابِسٍ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍ مُّبِيْنٍ

wa ‘indahū mafātiḥul-gaibi lā ya‘lamuhā illā huw(a), wa ya‘lamu mā fil-barri wal-baḥr(i), wa mā tasquṭu miw waraqatin illā ya‘lamuhā wa lā ḥabbatin fī ẓulumātil-arḍi wa lā raṭbiw wa lā yābisin illā fī kitābim mubīn(in).

Yɛ ninnge kwlaa nga be wunman be’n, be lakle’m be o I sa nun; sran fi simɛn i saan I. Ɔ si ninnge nga be o asiɛ’n su nin jenvie’n nun’n. Nɲa kun sa tɔman m’ɔ simɛn i su ndɛ’n niɔn. Asiɛ’n i aosin’n nun’n, nɲa kun sa nunman lɛ, annzɛ like ng’ɔ ti nzue’n annzɛ ng’ɔ ti nvuɛn’n, mɔ be klɛmɛn i Fluwa kpafuɛ’n nun’n (Lauh Mahfuzh).


60

وَهُوَ الَّذِيْ يَتَوَفّٰىكُمْ بِالَّيْلِ وَيَعْلَمُ مَا جَرَحْتُمْ بِالنَّهَارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيْهِ لِيُقْضٰٓى اَجَلٌ مُّسَمًّىۚ ثُمَّ اِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ ࣖ

wa huwal-lażī yatawaffākum bil-laili wa ya‘lamu mā jaraḥtum bin-nahāri ṡumma yab‘aṡukum fīhi liyuqḍā ajalum musammā(n), ṡumma ilaihi marji‘ukum ṡumma yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

Yɛ i yɛ ɔ yo maan amun lafi kɔnguɛ’n niɔn, yɛ ɔ si like nga amun yo i nglɛmun nun’n niɔn. Kpɛkun Ɔ tinnge amun midi su naan amun a di afuɛ nga amun sieli’n. I sin’n, amún sá amun sin i wun lɔ, i sin’n, ɔ́ kán like nga amun yoli’n i ndɛ klé amun.


61

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهٖ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً ۗحَتّٰٓى اِذَا جَاۤءَ اَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُوْنَ

wa huwal-qāhiru fauqa ‘ibādihī wa yursilu ‘alaikum ḥafaẓah(tan), ḥattā iżā jā'a aḥadakumul-mautu tawaffathu rusulunā wa hum lā yufarriṭūn(a).

Yɛ ɔ ti i sufuɛ’m be kwlaa be su kpɛn kpa, ɔ sunmannin anzi nga be nian amun su’n amun sin, naan kɛ wie’n tɔ amun nun kun su’n, e anzi’m be fɛ i nguan’n, naan b’a yaciman be junman’m be lɛ.


62

ثُمَّ رُدُّوْٓا اِلَى اللّٰهِ مَوْلٰىهُمُ الْحَقِّۗ اَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ اَسْرَعُ الْحٰسِبِيْنَ

Ṡumma ruddū ilallāhi maulāhumul-ḥaqq(i), alā lahul-ḥukmu wa huwa asra‘ul-ḥāsibīn(a).

Kpɛkun be (Ɲanmiɛn i sufuɛ mun) be sali be sin Ɲanmiɛn m’ɔ ti be siefuɛ kpa’n i wun lɔ. Amun si kɛ mmla’m be kwlaa (cɛn sɔ’n nun’n) be o I sa nun. Yɛ I yɛ ɔ yo maan be bu be nuan ndɛndɛ kpa’n niɔn.


63

قُلْ مَنْ يُّنَجِّيْكُمْ مِّنْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُوْنَهٗ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً ۚ لَىِٕنْ اَنْجٰىنَا مِنْ هٰذِهٖ لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ

qul may yunajjīkum min ẓulumātil-barri wal-baḥri tad‘ūnahū taḍarru‘aw wa khufyah(tan), la'in anjānā min hāżihī lanakūnanna minasy- syākirīn(a).

?Kɛ amun srɛ i wun ase kanlɛ nin nɛn blɛblɛblɛ’n, wan yɛ ɔ kwla de amun asiɛ’n su wa nin jenvie’n su lɔ sanvuɛsa’m be nun ɔn? (Kɛ ɔ se kɛ), "Sɛ ɔ ti kɛ ɔ deli e (sanvuɛsa) nga nun'n, nn e ti sran mɔ be si ye'n."


64

قُلِ اللّٰهُ يُنَجِّيْكُمْ مِّنْهَا وَمِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ اَنْتُمْ تُشْرِكُوْنَ

qulillāhu yunajjīkum minhā wa min kulli karbin ṡumma antum tusyrikūn(a).

Se (Muhammad), "Allah yɛ ɔ de amun sanvuɛsa nin ɲrɛnnɛn wafa kwlaa be nun ɔn, sanngɛ i sin'n, amun (sa amun sin) amun nin i be san nun."


65

قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلٰٓى اَنْ يَّبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِّنْ فَوْقِكُمْ اَوْ مِنْ تَحْتِ اَرْجُلِكُمْ اَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَّيُذِيْقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍۗ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُوْنَ

qul huwal-qādiru ‘alā ay yab‘aṡa ‘alaikum ‘ażābam min fauqikum au min taḥti arjulikum au yalbisakum syiya‘aw wa yużīqa ba‘ḍakum ba'sa ba‘ḍ(in), unẓur kaifa nuṣarriful-āyāti la‘allahum yafqahūn(a).

Se (Muhammad), "I yɛ ɔ le kwlalɛ kɛ ɔ sunman fɔ ɔ su ɔ, ɔ fin ɔ ja nglo lɔ annzɛ ɔ ja bo lɔ annzɛ ɔ sanngan amun nun (alɛ kunlɛ) ​​akpasuaakpasua mun naan ɔ yo maan amun nun wie’m be wun sran uflɛ’m be sa kekle yolɛ’n." Nian wafa nga E yiyi (E kwlalɛ’n i nzɔliɛ’m be nun) kpɛ sunman naan b’a wun (be wlɛ’n).


66

وَكَذَّبَ بِهٖ قَوْمُكَ وَهُوَ الْحَقُّۗ قُلْ لَّسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيْلٍ ۗ

wa każżaba bihī qaumuka wa huwal-ḥaqq(u), qul lastu ‘alaikum biwakīl(in).

Yɛ ɔ nvlefuɛ’m be kpɛmɛn i sin (tulɛ’n) kannzɛ bɔbɔ ɔ (tulɛ’n) ti nanwlɛ’n. Se (Muhammad) kɛ: “N timan ɔ su kpɛn.”


67

لِكُلِّ نَبَاٍ مُّسْتَقَرٌّ وَّسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ

likulli naba'im mustaqarruw wa saufa ta‘lamūn(a).

Jasin kwlaa (m’ɔ ti akoto’n i liɛ’n) ɔ le (blɛ) kun m’ɔ ju’n, kpɛkun i sin’n, amún sí i.


68

وَاِذَا رَاَيْتَ الَّذِيْنَ يَخُوْضُوْنَ فِيْٓ اٰيٰتِنَا فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتّٰى يَخُوْضُوْا فِيْ حَدِيْثٍ غَيْرِهٖۗ وَاِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطٰنُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرٰى مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

wa iżā ra'aital-lażīna yakhūḍūna fī āyātinā fa a‘riḍ ‘anhum ḥattā yakhūḍū fī ḥadīṡin gairih(ī), wa immā yunsiyannakasy-syaiṭānu falā taq‘ud ba‘daż-żikrā ma‘al-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Sɛ amun (Muhammad) amun wun kɛ sran’m be su sro E ndɛ mma mun’n, amun yaci be lɛ lele naan b’a ɔ yalɛ kokolɛ uflɛ su. Yɛ sɛ Satan yo maan amun wla fi su sakpa’n (mla sɔ’n), kɛ amun wla kpɛn su ekun’n, nán amun nin sran nga be yoman sa kpa’n be tran.


69

وَمَا عَلَى الَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ وَّلٰكِنْ ذِكْرٰى لَعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

wa mā ‘alal-lażīna yattaqūna min ḥisābihim min syai'iw wa lākin żikrā la‘allahum yattaqūn(a).

Be nga be su Ɲanmiɛn’n, be faman be (sa tɛ’m be su kaan sa); Sanngɛ (ɔ fata kɛ) kpɛn be wla kɛ (be kusu) be yo Ɲanmiɛn sufuɛ.


70

وَذَرِ الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَهُمْ لَعِبًا وَّلَهْوًا وَّغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَذَكِّرْ بِهٖٓ اَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌۢ بِمَا كَسَبَتْۖ لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلِيٌّ وَّلَا شَفِيْعٌ ۚوَاِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لَّا يُؤْخَذْ مِنْهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اُبْسِلُوْا بِمَا كَسَبُوْا لَهُمْ شَرَابٌ مِّنْ حَمِيْمٍ وَّعَذَابٌ اَلِيْمٌ ۢبِمَا كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ ࣖ

wa żaril-lażīnattakhażū dīnahum la‘ibaw wa lahwaw wa garrathumul-ḥayātud-dun-yā wa żakkir bihī an tubsala nafsum bimā kasabat, laisa lahā min dūnillāhi waliyyuw wa lā syafī‘(un), wa in ta‘dil kulla ‘adlil lā yu'khaż minhā, ulā'ikal-lażīna ubsilū bimā kasabū lahum syarābum min ḥamīmiw wa ‘ażābun alīmum bimā kānū yakfurūn(a).

Be nga be fa be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n be yo ngowa kanlɛ nin able silɛ like’n, mɔ mɛn’n nun mɛn dilɛ’n w’a laka be’n, amun yaci be lɛ. Fa Coran fa wla (be) be su nun naan sran kwlaa w’a tɔman (blɔlɔ nun), be bɔbɔ be ayeliɛ’m be ti. Sran ng’ɔ sasa i’n, annzɛ ng’ɔ srɛ i’n (ukalɛ) fi nunmɛn i sin saan Allah. Yɛ sɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ yí e ti kpɔlɛ like wafa kwlaa’n, nanwlɛ, be su kplinman su. Sran sɔ mun yɛ be fali be wlali (blɔlɔ nun), be bɔbɔ be ayeliɛ’n ti ɔ. Be nɔnnin nzue m’ɔ tɔ’n, kpɛkun be tuli be fɔ kekle kpa, afin be lafiman Ɲanmiɛn su laa.


71

قُلْ اَنَدْعُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَنْفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلٰٓى اَعْقَابِنَا بَعْدَ اِذْ هَدٰىنَا اللّٰهُ كَالَّذِى اسْتَهْوَتْهُ الشَّيٰطِيْنُ فِى الْاَرْضِ حَيْرَانَ لَهٗٓ اَصْحٰبٌ يَّدْعُوْنَهٗٓ اِلَى الْهُدَى ائْتِنَا ۗ قُلْ اِنَّ هُدَى اللّٰهِ هُوَ الْهُدٰىۗ وَاُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ

qul anad‘ū min dūnillāhi mā lā yanfa‘unā wa lā yaḍurrunā wa nuraddu ‘alā a‘qābinā ba‘da iż hadānallāhu kal-lażīstahwathusy-syayāṭīnu fil-arḍi ḥairāna lahū aṣḥābuy yad‘ūnahū ilal-huda'tinā, qul inna hudallāhi huwal-hudā, wa umirnā linuslima lirabbil-‘ālamīn(a).

Sɛ (Muhammad) se kɛ: “?É srɛ́ like uflɛ tra Allah, m’ɔ kwlá yoman e ye’n, m’ɔ su yoman e like tɛ’n, ɔ nin (sɛ) é sá e sin’n, kɛ Allah ko kle e atin’n, kɛ sran nga Satan fali be ɔli asiɛ’n su wa’n sa’n, mɔ be o ndɛnngan nun’n.” I janvuɛ’m be flɛli i atin trele’n su (be seli i kɛ), “Su e su.” Se kɛ: "Nanwlɛ, Allah i atin klelɛ'n yɛ ɔ ti atin klelɛ (kpa) ɔ, yɛ be seli e kɛ e fa e wun man mɛn kwlaa be Min'n,


72

وَاَنْ اَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاتَّقُوْهُۗ وَهُوَ الَّذِيْٓ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

wa aqīmuṣ-ṣalāta wattaqūh(u), wa huwal-lażī ilaihi tuḥsyarūn(a).

ɔ nin srɛlɛ’m be yolɛ’n, ɔ nin srɛlɛ’n." Yɛ i yɛ ɔ ti e Min’n mɔ amun kwlaa amún yía i wun lɛ’n niɔn.


73

وَهُوَ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۗ وَيَوْمَ يَقُوْلُ كُنْ فَيَكُوْنُۚ قَوْلُهُ الْحَقُّۗ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِى الصُّوْرِۗ عٰلِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَهُوَ الْحَكِيْمُ الْخَبِيْرُ

wa huwal-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), wa yauma yaqūlu kun fa yakūn(u), qauluhul-ḥaqq(u), wa lahul-mulku yauma yunfakhu fiṣ-ṣūr(i), ‘ālimul-gaibi wasy-syahādati wa huwal-ḥakīmul-khabīr(u).

Ɔ ti sran ng’ɔ yili ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n nin nanwlɛ’n, kɛ ɔ seli kɛ: “Yo!” Ɔ maan i sɔ yɛ ɔ ti ɔ. I ndɛ’n ti nanwlɛ, yɛ kɛ be bo awɛ’n, ɔ le kwlalɛ kwlaa. Ɔ si ninnge nga be wunman be’n, ɔ nin ninnge nga be o lɛ sakpa’n. Ɔ ti Ngwlɛlɛfuɛ kpafuɛ’n, ɔ si ndɛ’n i nun kpa.


74

۞ وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهِيْمُ لِاَبِيْهِ اٰزَرَ اَتَتَّخِذُ اَصْنَامًا اٰلِهَةً ۚاِنِّيْٓ اَرٰىكَ وَقَوْمَكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa iż qāla ibrāhīmu li'abīhi āzara atattakhiżu aṣnāman ālihah(tan), innī arāka wa qaumaka fī ḍalālim mubīn(in).

Yɛ (an wla kpɛn su) kɛ Ibrahim seli i baba Azar kɛ: "?Ɔ nin i fata kɛ amun fa amuɛn sɔ mun be yo amuɛn? Nanwlɛ, n wun kɛ amun nin amun nvlefuɛ'm be o fɔnlɛ nun weiin."


75

وَكَذٰلِكَ نُرِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ مَلَكُوْتَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلِيَكُوْنَ مِنَ الْمُوْقِنِيْنَ

wa każālika nurī ibrāhīma malakūtas-samāwāti wal-arḍi wa liyakūna minal-mūqinīn(a).

Yɛ i sɔ yɛ E kleli Abraamu (E kwlalɛ’n) ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n su lɔ’n niɔn, naan ɔ tran be nga be lafi su’n be nun .


76

فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ الَّيْلُ رَاٰ كَوْكَبًا ۗقَالَ هٰذَا رَبِّيْۚ فَلَمَّآ اَفَلَ قَالَ لَآ اُحِبُّ الْاٰفِلِيْنَ

falammā janna ‘alaihil-lailu ra'ā kaukabā(n), qāla hāżā rabbī, falammā afala qāla lā uḥibbul-āfilīn(a).

Kɛ kɔnguɛ’n tɔli’n, ɔ (Ibrahim) wunnin nzraama kun (i sin’n) ɔ seli kɛ: “Min Min’n yɛ ɔ o lɛ ɔ.” Ɔ maan kɛ nzraama’n tɔli’n, ɔ seli kɛ: “N kloman like ng’ɔ tɔ’n.”


77

فَلَمَّا رَاَ الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هٰذَا رَبِّيْ ۚفَلَمَّآ اَفَلَ قَالَ لَىِٕنْ لَّمْ يَهْدِنِيْ رَبِّيْ لَاَكُوْنَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّاۤلِّيْنَ

falammā ra'al-qamara bāzigan qāla hāżā rabbī, falammā afala qāla la'illam yahdinī rabbī la'akūnanna minal-qaumiḍ-ḍāllīn(a).

Kpɛkun kɛ ɔ wunnin kɛ anglo’n su fite’n, ɔ seli kɛ: “Min Min’n yɛ ɔ o lɛ ɔ.” Sanngɛ kɛ anglo’n tɔli’n, ɔ seli kɛ: “Nanwlɛ, sɛ ɔ ti kɛ min Min’n w’a kleman min atin’n, nn n ti be nga be mlinnin’n be nun kun.”


78

فَلَمَّا رَاَ الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هٰذَا رَبِّيْ هٰذَآ اَكْبَرُۚ فَلَمَّآ اَفَلَتْ قَالَ يٰقَوْمِ اِنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ

falammā ra'asy-syamsa bāzigatan qāla hāżā rabbī hāżā akbar(u), falammā afalat qāla yā qaumi innī barī'um mimmā tusyrikūn(a).

Kpɛkun kɛ ɔ wunnin kɛ via’n su fite’n, ɔ seli kɛ: “Min Min’n yɛ ɔ o lɛ ɔ, ɔ ti dan tra min Min’n.” Sanngɛ kɛ via’n tɔli’n, ɔ seli kɛ: "Min nvlefuɛ mun! Nanwlɛ, n fa min wun mantan like nga amun nin i be san nun'n."


79

اِنِّيْ وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِيْ فَطَرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ حَنِيْفًا وَّمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَۚ

innī wajjahtu wajhiya lil-lażī faṭaras-samāwāti wal-arḍa ḥanīfaw wa mā ana minal-musyrikīn(a).

N kpɛ min ɲin n nian (Allah) m’ɔ yili ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n, m’ɔ fali min wun mantannin Ɲanmiɛn kpa’n (m’ɔ suannin’n) i su’n, yɛ n timan Ɲanmiɛn sulɛ wafa kpanngban be sufuɛ’m be nun kun.


80

وَحَاۤجَّهٗ قَوْمُهٗ ۗقَالَ اَتُحَاۤجُّوْۤنِّيْ فِى اللّٰهِ وَقَدْ هَدٰىنِۗ وَلَآ اَخَافُ مَا تُشْرِكُوْنَ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ رَبِّيْ شَيْـًٔا ۗوَسِعَ رَبِّيْ كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا ۗ اَفَلَا تَتَذَكَّرُوْنَ

wa ḥājjahū qaumuh(ū), qāla atuḥājjūnnī fillāhi wa qad hadān(i), wa lā akhāfu mā tusyrikūna bihī illā ay yasyā'a rabbī syai'ā(n), wasi‘a rabbī kulla syai'in ‘ilmā(n), afalā tatażakkarūn(a).

Yɛ i nvle nunfuɛ’m be sili su. Ɔ (Ibrahim) seli kɛ: "?Amun nin min bé sí akplowa Allah su, kannzɛ bɔbɔ ɔ kleli min atin sakpa'n? N sroman (sanvuɛsa ng'ɔ fin) like nga amun nin Allah be san nun'n, saan min Min'n i klun sa. Min Min'n i silɛ'n kata like kwlaa su. ?Amun kwlá suanman like kun?"


81

وَكَيْفَ اَخَافُ مَآ اَشْرَكْتُمْ وَلَا تَخَافُوْنَ اَنَّكُمْ اَشْرَكْتُمْ بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ عَلَيْكُمْ سُلْطٰنًا ۗفَاَيُّ الْفَرِيْقَيْنِ اَحَقُّ بِالْاَمْنِۚ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَۘ

wa kaifa akhāfu mā asyraktum wa lā takhāfūna annakum asyraktum billāhi mā lam yunazzil bihī ‘alaikum sulṭānā(n), fa ayyul-farīqaini aḥaqqu bil-amn(i), in kuntum ta‘lamūn(a).

?Wafa sɛ yɛ n kwla sro like nga amun fa sanngan nun’n (ni Allah) ɔ, kannzɛ bɔbɔ amun sroman like nga Allah bɔbɔ w’a yimɛn i nglo w’a kleman amun kɛ amun nin i be san nun’n. ?Sɛ amun ngunmin yɛ amun si’n, sran akpasua nɲɔn sɔ’m be nun onin yɛ ɔ le atin ɲan sasalɛ (sanvuɛsa’n i lika’n) kpa ɔ?”


82

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَلَمْ يَلْبِسُوْٓا اِيْمَانَهُمْ بِظُلْمٍ اُولٰۤىِٕكَ لَهُمُ الْاَمْنُ وَهُمْ مُّهْتَدُوْنَ ࣖ

al-lażīna āmanū wa lam yalbisū īmānahum biẓulmin ulā'ika lahumul-amnu wa hum muhtadūn(a).

Be nga be lafi su mɔ be faman be Ɲanmiɛn sulafilɛ’n be sannganman shirk nun’n, be yɛ be wun kɛ be leman ndɛnngan yɛ be ɲan atin kle be ɔ.


83

وَتِلْكَ حُجَّتُنَآ اٰتَيْنٰهَآ اِبْرٰهِيْمَ عَلٰى قَوْمِهٖۗ نَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ اِنَّ رَبَّكَ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

wa tilka ḥujjatunā ātaināhā ibrāhīma ‘alā qaumih(ī), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), inna rabbaka ḥakīmun ‘alīm(un).

Yɛ E ndɛ nga E fa mannin Ibrahim kɛ ɔ nin i nvlefuɛ’m be san nun’n, yɛ ɔ o lɛ ɔ. Sran nga E klo’n, e mɛn i ɲrun. Nanwlɛ, amun Min’n ti ngwlɛlɛfuɛ, ɔ si like kwlaa.


84

وَوَهَبْنَا لَهٗٓ اِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ كُلًّا هَدَيْنَا وَنُوْحًا هَدَيْنَا مِنْ قَبْلُ وَمِنْ ذُرِّيَّتِهٖ دَاوٗدَ وَسُلَيْمٰنَ وَاَيُّوْبَ وَيُوْسُفَ وَمُوْسٰى وَهٰرُوْنَ ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَۙ

wa wahabnā lahū isḥāqa wa ya‘qūb(a), kullan hadainā wa nūḥan hadainā min qablu wa min żurriyyatihī dāwūda wa sulaimāna wa ayyūba wa yūsufa wa mūsā wa hārūna wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

Yɛ E fali Izaaki nin Zakɔbu e mɛnnin i. E mannin be tinuntinun be atin; yɛ ka naan w’a yo sɔ’n, e mannin Nowe nin i anunman wie mun (Ibrahim) be atin, be yɛle Dawudi, nin Sulayman, nin Ayyubi, nin Yusufu, nin Musa, ɔ nin Harun. Yɛ i sɔ yɛ e tua be nga be yo sa kpa’n be kalɛ’n niɔn.


85

وَزَكَرِيَّا وَيَحْيٰى وَعِيْسٰى وَاِلْيَاسَۗ كُلٌّ مِّنَ الصّٰلِحِيْنَۙ

wa zakariyyā wa yaḥyā wa ‘īsā wa ilyās(a), kullum minaṣ-ṣāliḥīn(a).

ɔ nin Zakari, nin Yaya, nin Iza, ɔ nin Iliyasi. Be kwlaa be ti Ɲanmiɛn sufuɛ, .


86

وَاِسْمٰعِيْلَ وَالْيَسَعَ وَيُوْنُسَ وَلُوْطًاۗ وَكُلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعٰلَمِيْنَۙ

wa ismā‘īla wal-yasa‘a wa yūnusa wa lūṭā(n), wa kullan faḍḍalnā ‘alal-‘ālamīn(a).

ɔ nin Ismail, nin Aliasa, nin Yunusi, ɔ nin Liti. E tinuntinun e mannin (i diplɔmu’n) sran uflɛ’m be su (i blɛ su), .


87

وَمِنْ اٰبَاۤىِٕهِمْ وَذُرِّيّٰتِهِمْ وَاِخْوَانِهِمْ ۚوَاجْتَبَيْنٰهُمْ وَهَدَيْنٰهُمْ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

wa min ābā'ihim wa żurriyyātihim wa ikhwānihim, wajtabaināhum wa hadaināhum ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

(yɛ E fali be nannan wie mun, ɔ nin be anunman mun, ɔ nin be niaan wie mun be ɲin su yiyilɛ’n e ukali su wie. E fali be (kɛ be yo Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ nin akoto) yɛ e kleli be atin trele’n su.


88

ذٰلِكَ هُدَى اللّٰهِ يَهْدِيْ بِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ ۗوَلَوْ اَشْرَكُوْا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

Żālika hudallāhi yahdī bihī may yasyā'u min ‘ibādih(ī), wa lau asyrakū laḥabiṭa ‘anhum mā kānū ya‘malūn(a).

I sɔ’n yɛle Allah i atin klelɛ’n, ɔ fa kle i sufuɛ’m be nun sran kwlaa ng’ɔ klo’n atin. Sɛ be nin Allah be san nun’n, sa kpa nga be yoli’n, bé wíe sakpa.


89

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ۚفَاِنْ يَّكْفُرْ بِهَا هٰٓؤُلَاۤءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَّيْسُوْا بِهَا بِكٰفِرِيْنَ

ulā'ikal-lażīna ātaināhumul-kitāba wal-ḥukma wan-nubuwwah(ta), fa iy yakfur bihā hā'ulā'i faqad wakkalnā bihā qaumal laisū bihā bikāfirīn(a).

Sran sɔ mun yɛ E fali fluwa’n, nin ngwlɛlɛ’n, ɔ nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n e mannin be ɔ. Sɛ sran’m be (Quraish) be kpɛmɛn i sin’n, nn é fá mán sran nga be kpɛmɛn i sin’n.


90

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ هَدَى اللّٰهُ فَبِهُدٰىهُمُ اقْتَدِهْۗ قُلْ لَّآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًاۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٰى لِلْعٰلَمِيْنَ ࣖ

ulā'ikal-lażīna hadallāhu fa bihudāūhumuqtadih, qul lā as'alukum ‘alaihi ajrā(n), in huwa illā żikrā lil-‘ālamīn(a).

Be (Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ mun) yɛ Allah kleli be atin’n niɔn, ɔ maan amun nian be atin’n su. Se (Muhammad), "N srɛman wɔ like fi kɛ a fa (Coran) fa man wɔ." Coran timan like uflɛ fi saan afɔtuɛ manlɛ (sran kwlaa) mɛn wunmuan’n nun.


91

وَمَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهٖٓ اِذْ قَالُوْا مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ عَلٰى بَشَرٍ مِّنْ شَيْءٍۗ قُلْ مَنْ اَنْزَلَ الْكِتٰبَ الَّذِيْ جَاۤءَ بِهٖ مُوْسٰى نُوْرًا وَّهُدًى لِّلنَّاسِ تَجْعَلُوْنَهٗ قَرَاطِيْسَ تُبْدُوْنَهَا وَتُخْفُوْنَ كَثِيْرًاۚ وَعُلِّمْتُمْ مَّا لَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنْتُمْ وَلَآ اٰبَاۤؤُكُمْ ۗقُلِ اللّٰهُ ۙثُمَّ ذَرْهُمْ فِيْ خَوْضِهِمْ يَلْعَبُوْنَ

wa mā qadarullāha ḥaqqa qadrihī iż qālū mā anzalallāhu ‘alā basyarim min syai'(in), qul man anzalal-kitābal-lażī jā'a bihī mūsā nūraw wa hudal lin-nāsi taj‘alūnahū qarāṭīsa tubdūnahā wa tukhfūna kaṡīrā(n), wa ‘ullimtum mā lam ta‘lamū antum wa lā ābā'ukum, qulillāh(u), ṡumma żarhum fī khauḍihim yal‘abūn(a).

Kɛ be se kɛ: “Allah w’a yiman like fi w’a kleman sran mun’n,” be manmanman Allah kɛ ɔ nin i fata’n sa. Se kɛ (Muhammad), "Sran ng'ɔ sunmannin fluwa (Torah) mɔ Moizi fali bali kɛ kpajalɛ nin atin klelɛ sran'm be sa'n, a yoli fluwa'n i fluwa nɲa m'ɔ truli'n, a kleli (i bue wie'm) yɛ a fiali i nun ninnge kpanngban, kannzɛ bɔbɔ be kleli wɔ like nga be simɛn i'n, nán ɔ nin ɔ nin'm be yɛ be kleli wɔ ɔ." Se kɛ: “Allah (m’ɔ sunmannin i’n),” i sin’n (i sin’n), maan be di be fɔnlɛ’n i nun ngowa.


92

وَهٰذَا كِتٰبٌ اَنْزَلْنٰهُ مُبٰرَكٌ مُّصَدِّقُ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ اُمَّ الْقُرٰى وَمَنْ حَوْلَهَاۗ وَالَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ يُؤْمِنُوْنَ بِهٖ وَهُمْ عَلٰى صَلَاتِهِمْ يُحٰفِظُوْنَ

wa hāżā kitābun anzalnāhu mubārakum muṣaddiqul-lażī baina yadaihi wa litunżira ummal-qurā wa man ḥaulahā, wal-lażīna yu'minūna bil-ākhirati yu'minūna bihī wa hum ‘alā ṣalātihim yuḥāfiẓūn(a).

Yɛ fluwa nga (Al-Qur’an), fluwa nga E sunmɛnnin i nin suyralɛ dan’n, ɔ jran fluwa nga be (yili be nglo) ka naan w’a ju’n be su naan w’a man (Ummul Qura (Mɛki) lɔfuɛ mun) nin sran nga be o i wun lɛ’n be afɔtuɛ. Sran nga be lafi su kɛ sran’m bé wú’n, nanwlɛ, be lafi su (Coran), yɛ be nanti be srɛlɛ’m be su titi.


93

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ قَالَ اُوْحِيَ اِلَيَّ وَلَمْ يُوْحَ اِلَيْهِ شَيْءٌ وَّمَنْ قَالَ سَاُنْزِلُ مِثْلَ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ ۗوَلَوْ تَرٰٓى اِذِ الظّٰلِمُوْنَ فِيْ غَمَرٰتِ الْمَوْتِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةُ بَاسِطُوْٓا اَيْدِيْهِمْۚ اَخْرِجُوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ اَلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُوْنِ بِمَا كُنْتُمْ تَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَكُنْتُمْ عَنْ اٰيٰتِهٖ تَسْتَكْبِرُوْنَ

wa man aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każiban au qāla ūḥiya ilayya wa lam yūḥa ilaihi syai'uw wa man qāla sa'unzilu miṡla mā anzalallāh(u), wa lau tarā iżiẓ-ẓālimūna fī gamarātil-mauti wal-malā'ikatu bāsiṭū aidīhim, akhirjū anfusakum, al-yauma tujzauna ‘ażābal-hūni bimā kuntum taqūlūna ‘alallāhi gairal-ḥaqqi wa kuntum ‘an āyātihī tastakbirūn(a).

Wan yɛ ɔ timan kpa tra sran ng’ɔ kpɛ ato ndɛ’m be su’n, annzɛ ng’ɔ se kɛ: “Be yili i nglo kleli min’n,” kannzɛ bɔbɔ b’a yimɛn i nglo b’a klemɛn i’n, ɔ nin sran ng’ɔ se kɛ: “Like nga Allah yili i nglo’n, ń fá kɔ́’n.” (Sɛ amun wun kɛ sa tɛ yofuɛ’m (be o) wie’n i ɲrɛnnɛn nun’n, mɔ anzi’m be su bo be sa’n, (kɛ bé sé kɛ), “An yi amun nguan’n.” Cɛn sɔ’n nun’n, bé tú amun fɔ m’ɔ yo amun ɲannzuɛn dan’n i kalɛ, afin amun kannin ndɛ tɛtɛ be kleli Allah (ndɛ) nga be timan nanwlɛ’n, yɛ (afin) amun tuli amun wun I ndɛ mma’m be su.


94

وَلَقَدْ جِئْتُمُوْنَا فُرَادٰى كَمَا خَلَقْنٰكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّتَرَكْتُمْ مَّا خَوَّلْنٰكُمْ وَرَاۤءَ ظُهُوْرِكُمْۚ وَمَا نَرٰى مَعَكُمْ شُفَعَاۤءَكُمُ الَّذِيْنَ زَعَمْتُمْ اَنَّهُمْ فِيْكُمْ شُرَكٰۤؤُا ۗ لَقَدْ تَّقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنْكُمْ مَّا كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ ࣖ

wa laqad ji'tumūnā furādā kamā khalaqnākum awwala marratiw wa taraktum mā khawwalnākum warā'a ẓuhūrikum, wa mā narā ma‘akum syufa‘ā'akumul-lażīna za‘amtum annahum fīkum syurakā'(u), laqat taqaṭṭa‘a bainakum wa ḍalla ‘ankum mā kuntum taz‘umūn(a).

Yɛ nanwlɛ, a bɔbɔ a ba E wun lɔ kɛ nga e fa yili wɔ i bo bolɛ nun’n sa, yɛ like nga e fa mannin wɔ’n, a yaci i lɛ (mɛn’n nun). E wunman sran nga be srɛ amun’n (ukalɛ) mɔ amun bu be kɛ be ti (Allah) i janvuɛ’n. Nanwlɛ, (aɲanbeun ninnge kwlaa nga be o amun afiɛn’n) be kpɛli, yɛ like nga amun bu i laa’n (kɛ Allah i janvuɛ sa’n) w’a mlin amun nun.


95

۞ اِنَّ اللّٰهَ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوٰىۗ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَمُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ۗذٰلِكُمُ اللّٰهُ فَاَنّٰى تُؤْفَكُوْنَ

innallāha fāliqul-ḥabbi wan-nawā, yukhrijul-ḥayya minal-mayyiti wa mukhrijul-mayyiti minal-ḥayy(i), żālikumullāhu fa annā tu'fakūn(a).

Nanwlɛ, Allah yɛ ɔ di awie (awie) nin awie mma (datri) ɔ. Ɔ yi sran nga be o nguan nun’n be nun, kpɛkun ɔ yi be nga be wuli’n be nun. ?I sɔ’n ti Allah (i kwlalɛ’n), ɔ maan ngue ti yɛ amun te kpɛ amun sin ɔn?


96

فَالِقُ الْاِصْبَاحِۚ وَجَعَلَ الَّيْلَ سَكَنًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَانًا ۗذٰلِكَ تَقْدِيْرُ الْعَزِيْزِ الْعَلِيْمِ

fāliqul-iṣbāḥ(i), wa ja‘alal-laila sakanaw wasy-syamsa wal-qamara ḥusbānā(n), żālika taqdīrul-‘azīzil-‘alīm(i).

Ɔ yoli maan nglɛmun’n, ɔ yoli maan kɔnguɛ’n yoli wunmiɛn lolɛ lika, yɛ ɔ (yoli) via’n nin anglo’n be kalɛ. I sɔ’n yɛle Allah m’ɔ le kwlalɛ’n, m’ɔ si like kwlaa’n, i mmla’n.


97

وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ النُّجُوْمَ لِتَهْتَدُوْا بِهَا فِيْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

wa huwal-lażī ja‘ala lakumun-nujūma litahtadū bihā fī ẓulumātil-barri wal-baḥr(i), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).

Yɛ i yɛ ɔ yili nzraama mun mannin amun ɔ, naan amun fa be yo amun atin klefuɛ aosin’n nun asiɛ’n su lɔ nin jenvie’n su lɔ. E yiyili (E kwlalɛ’n i nzɔliɛ’m be nun) kleli be nga be si sɔ’n.


98

وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْشَاَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَّمُسْتَوْدَعٌ ۗقَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّفْقَهُوْنَ

wa huwal-lażī ansya'akum min nafsiw wāḥidatin fa mustaqarruw wa mustauda‘(un), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy yafqahūn(a).

Yɛ i yɛ ɔ yili amun ɔ bɔbɔ ɔ wun (Adam) nun ɔn, ɔ maan (amun liɛ’n) lika nga amun kwla tran’n, ɔ nin lika nga amun kwla sie ninnge mun lɔ’n, be o lɛ. Nanwlɛ, E yiyili (E dan’n i nzɔliɛ’m be nun) kleli be nga be si’n.


99

وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءًۚ فَاَخْرَجْنَا بِهٖ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَاَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُّخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُّتَرَاكِبًاۚ وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَّجَنّٰتٍ مِّنْ اَعْنَابٍ وَّالزَّيْتُوْنَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَّغَيْرَ مُتَشَابِهٍۗ اُنْظُرُوْٓا اِلٰى ثَمَرِهٖٓ اِذَٓا اَثْمَرَ وَيَنْعِهٖ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكُمْ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

wa huwal-lażī anzala minas-samā'i mā'ā(n), fa akhrajnā bihī nabāta kulli syai'in fa akhrajnā minhu khaḍiran nukhriju minhu ḥabbam mutarākibā(n), wa minan nakhli min ṭal‘ihā qinwānun dāniyatuw wa jannātim min a‘nābiw waz-zaitūna war-rummāna musytabihaw wa gaira mutasyābih(in), unẓurū ilā ṡamarihī iżā aṡmara wa yan‘ih(ī), inna fī żālikum la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Yɛ i yɛ ɔ sunman nzue ɲanmiɛn su lɔ’n niɔn, kpɛkun e yo maan waka wafawafa kwlaa be nin i be ɲin, ɔ maan e fa waka nɲa nɲa mun fite waka sɔ’m be nun, e yi waka nɲa nɲa kpanngban kpa waka nɲa nɲa sɔ’m be nun; yɛ e kpɛli waka mma nga be jrannin’n, ɔ nin viɲin fie mun, ɔ nin (E fali wie) olivi nin grenadi mɔ be ti kɛ be wiengu sa’n, ɔ nin nga be timan kɛ be wiengu sa’n. Amun fa amun ɲin sie i waka mma’n su kɛ ɔ́ sú mma m’ɔ́ ɲín’n. Nanwlɛ, i sɔ’n nun’n, nzɔliɛ wie’m be o lɛ (Allah i kwlalɛ’n) man be nga be lafi su’n.


100

وَجَعَلُوْا لِلّٰهِ شُرَكَاۤءَ الْجِنَّ وَخَلَقَهُمْ وَخَرَقُوْا لَهٗ بَنِيْنَ وَبَنٰتٍۢ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ سُبْحٰنَهٗ وَتَعٰلٰى عَمَّا يَصِفُوْنَ ࣖ

wa ja‘alū lillāhi syurakā'al-jinna wa khalaqahum wa kharaqū lahū banīna wa banātim bigairi ‘ilm(in), subḥānahū wa ta‘ālā ‘ammā yaṣifūn(a).

Yɛ be (Ɲanmiɛn kpanngbanfuɛ mun) be fali jinn mun be yoli Allah i janvuɛ, kannzɛ bɔbɔ ɔ yili be (jinn mun), kpɛkun be buli ato (be seli kɛ), "Allah le ba yasua nin ba bla," be leman (i bo bolɛ) like silɛ. Nzuɛn nga be kan be ndɛ’n, maan be manman Allah m’ɔ ti Kpli’n.


101

بَدِيْعُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَنّٰى يَكُوْنُ لَهٗ وَلَدٌ وَّلَمْ تَكُنْ لَّهٗ صَاحِبَةٌ ۗوَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍۚ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

badī‘us-samāwāti wal-arḍ(i), annā yakūnu lahū waladuw wa lam takul lahū ṣāḥibah(tun), wa khalaqa kulla syai'(in), wa huwa bikulli syai'in‘alīm(un).

Ɔ (Allah) yɛ ɔ yili ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n niɔn. ?Wafa sɛ yɛ (ɔ kwla yo) kɛ Ɔ leman bla’n, ɔ wu ba mun ɔn? Ɔ yili ninnge kwlaa; yɛ Ɔ si like kwlaa.


102

ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوْهُ ۚوَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ وَّكِيْلٌ

Żālikumullāhu rabbukum, lā ilāha illā huw(a), khāliqu kulli syai'in fa‘budūh(u), wa huwa ‘alā kulli syai'iw wakīl(un).

Ɔ ti Allah, amun Ɲanmiɛn’n; Ɲanmiɛn uflɛ fi nunman lɛ saan I; like kwlaa yifuɛ’n, ɔ maan amun su i; I yɛ ɔ nian ninnge kwlaa be su ɔ.


103

لَا تُدْرِكُهُ الْاَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْاَبْصَارَۚ وَهُوَ اللَّطِيْفُ الْخَبِيْرُ

lā tudrikuhul-abṣāru wa huwa yudrikul-abṣār(a), wa huwal-laṭīful-khabīr(u).

Be kwlá wunmɛn i ɲin su, sanngɛ ɔ kwla wun aolia nun like kwlaa, yɛ ɔ ti sran ng’ɔ si ngwlɛlɛ kpa’n, m’ɔ si ngwlɛlɛ kpa’n.


104

قَدْ جَاۤءَكُمْ بَصَاۤىِٕرُ مِنْ رَّبِّكُمْۚ فَمَنْ اَبْصَرَ فَلِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَاۗ وَمَآ اَنَا۠ عَلَيْكُمْ بِحَفِيْظٍ

qad jā'akum baṣā'iru mir rabbikum, faman abṣara fa linafsih(ī), wa man ‘amiya fa ‘alaihā, wa mā ana ‘alaikum biḥafīẓ(in).

Nanwlɛ, sa nga be kle weiin kɛ ndɛ sɔ’n ti nanwlɛ’n, be fin amun Min’n. Sran kwlaa ng’ɔ wun (nanwlɛ’n), nn (mlusuɛ’n) ti i bɔbɔ i liɛ; yɛ sran ng’ɔ ti aɲinsifuɛ’n (ɔ wunman ndɛ nanwlɛ’n), nn i yɛ ɔ mlin ɔn. Yɛ min (Mohammad) n timan (amun) sin nianfuɛ.


105

وَكَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ وَلِيَقُوْلُوْا دَرَسْتَ وَلِنُبَيِّنَهٗ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

wa każālika nuṣarriful-āyāti wa liyaqūlū darasta wa linubayyinahū liqaumiy ya‘lamūn(a).

Yɛ i sɔ yɛ E yiyili E ndɛ mma’m be nun kpɛ sunman naan Ɲanmiɛn sulɛ wafa kpanngban’m b’a se kɛ: “Amun suannin ndɛ mma sɔ mun (Fluwa’n i nunfuɛ’m be sa nun),” naan y’a yiyi Coran’n nun y’a kle be nga be si’n.


106

اِتَّبِعْ مَآ اُوْحِيَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ وَاَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِيْنَ

ittabi‘ mā ūḥiya ilaika mir rabbik(a), lā ilāha illā huw(a), wa a‘riḍ ‘anil-musyrikīn(a).

Amun nian like nga amun Min’n yili i nglo kleli amun’n (Muhammad); Ɲanmiɛn uflɛ fi nunman lɛ saan I; yɛ amun kpɛ amun sin Ɲanmiɛn kpanngban be sufuɛ’m be sin.


107

وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَآ اَشْرَكُوْاۗ وَمَا جَعَلْنٰكَ عَلَيْهِمْ حَفِيْظًاۚ وَمَآ اَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيْلٍ

wa lau syā'allāhu mā asyrakū, wa mā ja‘alnā ‘alaihim ḥafīẓā(n), wa mā anta ‘alaihim biwakīl(in).

Yɛ sɛ ɔ ti kɛ Allah klo’n, be nin (I) be su faman be wun wlaman nun. Yɛ y’a faman amun y’a sieman be su; yɛ amun timan be lika nianfuɛ.


108

وَلَا تَسُبُّوا الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ فَيَسُبُّوا اللّٰهَ عَدْوًاۢ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ كَذٰلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ اُمَّةٍ عَمَلَهُمْۖ ثُمَّ اِلٰى رَبِّهِمْ مَّرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lā tasubbul-lażīna yad‘ūna min dūnillāhi fa yasubbullāha ‘adwam bigairi ‘ilm(in), każālika zayyannā likulli ummatin ‘amalahum, ṡumma ilā rabbihim marji‘uhum fa yunabbi'uhum bimā kānū ya‘malūn(a).

Yɛ nán amun bo be nga be su be mɔ be timan Allah’n be sannzan, afin cɛn sɔ’n nun’n, bé bó Allah i sannzan tra su mɔ be leman like silɛ’n i su like fi’n. Ɔ maan, E yo maan sran kwlaa bu i junman’n i akunndan kpa. I liɛ’n, bé sá be sin Ɲanmiɛn wun lɔ, yɛ ɔ́ kán sa nga be yoli’n klé be.


109

وَاَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْ لَىِٕنْ جَاۤءَتْهُمْ اٰيَةٌ لَّيُؤْمِنُنَّ بِهَاۗ قُلْ اِنَّمَا الْاٰيٰتُ عِنْدَ اللّٰهِ وَمَا يُشْعِرُكُمْ اَنَّهَآ اِذَا جَاۤءَتْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

wa aqsamū billāhi jahda aimānihim la'in jā'athum āyatul layu'minunna bihā, qul innamal-āyātu ‘indallāhi wa mā yusy‘irukum annahā iżā jā'at lā yu'minūn(a).

Yɛ be tali nda Allah dunman nun nin ndɛ cinnjin kpa kɛ sɛ abonuan sa kun tɔ be su’n, bé láfi su sakpa. Se kɛ: “Abonuan sa’m be o Allah sa nun.” Yɛ amun si kɛ, kɛ abonuan sa’m (ndɛ mma’m) bé bá’n, be su lafiman su.


110

وَنُقَلِّبُ اَفْـِٕدَتَهُمْ وَاَبْصَارَهُمْ كَمَا لَمْ يُؤْمِنُوْا بِهٖٓ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّنَذَرُهُمْ فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ ࣖ ۔

wa nuqallibu af'idatahum wa abṣārahum kamā lam yu'minū bihī awwala marratiw wa nażaruhum fī ṭugyānihim ya‘mahūn(a).

Yɛ (i sɔ kunngba’n nun’n) e kacili be awlɛn’n nin be ɲinma’n kɛ i klikli nun’n, be lafimɛn i su (Al-Qur’an) sa, kpɛkun e yacili be lɛ be sanngannin fɔnlɛ nun.


111

۞ وَلَوْ اَنَّنَا نَزَّلْنَآ اِلَيْهِمُ الْمَلٰۤىِٕكَةَ وَكَلَّمَهُمُ الْمَوْتٰى وَحَشَرْنَا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْءٍ قُبُلًا مَّا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْٓا اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ يَجْهَلُوْنَ

wa lau annanā nazzalnā ilaihimul-malā'ikata wa kallamahumul-mautā wa ḥasyarnā ‘alaihim kulla syai'in qubulam mā kānū liyu'minū illā ay yasyā'allāhu wa lākinna akṡarahum yajhalūn(a).

Sɛ bɔbɔ e sunmannin anzi mun be wun lɔ sakpa, naan be nga be wuli’n be kan ndɛ kleli be, naan e yiali like kwlaa nga be klo’n be ɲrun lɛ’n, be su lafiman su, saan Ɲanmiɛn klo. Sanngɛ be nun sunman be siman (nanwlɛ’n i bo’n).


112

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيٰطِيْنَ الْاِنْسِ وَالْجِنِّ يُوْحِيْ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوْرًا ۗوَلَوْ شَاۤءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوْهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُوْنَ

wa każālika ja‘alnā likulli nabiyyin ‘aduwwan syayāṭīnal-insi wal-jinni yūḥī ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍin zukhrufal-qauli gurūrā(n), wa lau syā'a rabbuka mā fa‘alūhu fa żarhum wa mā yaftarūn(a).

Yɛ i sɔ’n ti’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kwlaa E yoli i kpɔfuɛ mɔ mmusu’m be si’m be ti’n, ɔ nin klɔ sran mun, ɔ nin ɲin keklefuɛ mun’n, mɔ be nun wie’m be kan ndɛ klanman be kle be wiengu mun kɛ gblɛ sa’n. Yɛ sɛ amun Min’n klo’n, be su yoman sɔ, ɔ maan maan be nin like nga (atɔnvlɛ) nga be kpɛ’n be tran.


113

وَلِتَصْغٰٓى اِلَيْهِ اَفْـِٕدَةُ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَلِيَرْضَوْهُ وَلِيَقْتَرِفُوْا مَا هُمْ مُّقْتَرِفُوْنَ

wa litaṣgā ilaihi af'idatul-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati wa liyarḍauhu wa liyaqtarifū mā hum muqtarifūn(a).

Yɛ naan be nga be lafiman nguan’n i sin’n, be awlɛn kanngan’m be fa be ɲin sie i ndɛ sɔ’n su, naan be klo i, naan b’a yo like nga be yo titi’n.


114

اَفَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْتَغِيْ حَكَمًا وَّهُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ اِلَيْكُمُ الْكِتٰبَ مُفَصَّلًا ۗوَالَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَعْلَمُوْنَ اَنَّهٗ مُنَزَّلٌ مِّنْ رَّبِّكَ بِالْحَقِّ فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِيْنَ

afagairallāhi abtagī ḥakamaw wa huwal-lażī anzala ilaikumul-kitāba mufaṣṣalā(n), wal-lażīna ātaināhumul-kitāba ya‘lamūna annahū munazzalum mir rabbika bil-ḥaqqi falā takunanna minal-mumtarīn(a).

?Kannzɛ bɔbɔ i yɛ ɔ yili fluwa’n (Al Qur’an) i nglo kleli amun’n, sanngɛ ɔ nin i fata kɛ n kunndɛ jɔlɛ difuɛ uflɛ m’ɔ timan Allah’n? Be nga e fali fluwa’n e mannin be’n, be si kpa kɛ ɔ Min’n yɛ ɔ sunmannin i (Coran’n) nanwlɛ nun ɔn. Ɔ maan nán yo be nga be akunndan’n ti nɲɔnnɲɔn’n be nun wie.


115

وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَّعَدْلًاۗ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِهٖ ۚوَهُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa tammat kalimatu rabbika ṣidqaw wa ‘adlā(n), lā mubaddila likalimātih(ī), wa huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Yɛ amun Min’n i ndɛ’n (Coran) w’a yo kpa nanwlɛ nin ndɛnman su nantilɛ nun. Like fi kwlá kacimɛn i ndɛ’n. Yɛ ɔ ti ndɛ kwlaa, ɔ si like kwlaa.


116

وَاِنْ تُطِعْ اَكْثَرَ مَنْ فِى الْاَرْضِ يُضِلُّوْكَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗاِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ هُمْ اِلَّا يَخْرُصُوْنَ

wa in tuṭi‘ akṡara man fil-arḍi yuḍillūka ‘an sabīlillāh(i), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in hum illā yakhruṣ ūn(a).

Yɛ sɛ amun su asiɛ nga su sran’m be dan lika su’n, nanwlɛ, bé fá amun kɔ́ Allah i atin’n su. Like nga be su su’n, ɔ ti ndɛ ngbɛn yɛ be kpɛ ato ndɛ ngbɛn.


117

اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ مَنْ يَّضِلُّ عَنْ سَبِيْلِهٖۚ وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

inna rabbaka huwa a‘lamu may yaḍillu ‘an sabīlih(ī), wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Nanwlɛ, amun Min’n yɛ ɔ si be nga be mlin i atin’n su’n be kpa ɔ, yɛ ɔ si be nga be kle be atin’n be kpa ɔ.


118

فَكُلُوْا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ اِنْ كُنْتُمْ بِاٰيٰتِهٖ مُؤْمِنِيْنَ

fa kulū mimmā żukirasmullāhi ‘alaihi in kuntum bi'āyātihī mu'minīn(a).

Ɔ maan, sɛ amun lafi i ndɛ mma’m be su’n, amun di like nga (kɛ be kun i’n) be flɛ i kɛ Allah i dunman’n.


119

وَمَا لَكُمْ اَلَّا تَأْكُلُوْا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَّا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ اِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ اِلَيْهِ ۗوَاِنَّ كَثِيْرًا لَّيُضِلُّوْنَ بِاَهْوَاۤىِٕهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗاِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِيْنَ

wa mā lakum allā ta'kulū mimmā żukirasmullāhi ‘alaihi wa qad faṣṣala lakum mā ḥarrama ‘alaikum illā maḍṭurirtum ilaih(i), wa inna kaṡīral layuḍillūna bi'ahwā'ihim bigairi ‘ilm(in), inna rabbaka huwa a‘lamu bil-mu‘tadīn(a).

Yɛ ngue ti yɛ amun kunndɛman kɛ amún dí like nga (nnɛn nnɛn’n) mɔ (kɛ be kun i’n) be flɛ i kɛ Allah’n, kannzɛ bɔbɔ Allah yiyili like ng’ɔ tanninnin amun’n i nun kleli amun’n, saan kɛ be mian amun kɛ amun yo sɔ’n. Yɛ nanwlɛ, sran sunman be konvi sɔ ninnge’m be fa laka sran mun, sanngɛ be siman like fi. Ɔ Min’n si be nga be fɔn mmla’n be kpa.


120

وَذَرُوْا ظَاهِرَ الْاِثْمِ وَبَاطِنَهٗ ۗاِنَّ الَّذِيْنَ يَكْسِبُوْنَ الْاِثْمَ سَيُجْزَوْنَ بِمَا كَانُوْا يَقْتَرِفُوْنَ

wa żarū ẓāhiral-iṡmi wa bāṭinah(ū), innal-lażīna yaksibūnal-iṡma sayujzauna bimā kānū yaqtarifūn(a).

Yɛ amun yaci sa tɛ ng’ɔ ti weiin’n, ɔ nin ng’ɔ ti fiawa’n. Nanwlɛ, be nga be yo sa tɛ’n, bé ɲán like nga be yoli’n i su kalɛ.


121

وَلَا تَأْكُلُوْا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ وَاِنَّهٗ لَفِسْقٌۗ وَاِنَّ الشَّيٰطِيْنَ لَيُوْحُوْنَ اِلٰٓى اَوْلِيَاۤىِٕهِمْ لِيُجَادِلُوْكُمْ ۚوَاِنْ اَطَعْتُمُوْهُمْ اِنَّكُمْ لَمُشْرِكُوْنَ ࣖ

wa lā ta'kulū mimmā lam yużkarismullāhi ‘alaihi wa innahū lafisq(un), wa innasy-syayāṭīna layūḥūna ilā auliyā'ihim liyujādilūkum, wa in aṭa‘tumūhum innakum lamusyrikūn(a).

Yɛ nán amun di like nga (nnɛn nnɛn’n) mɔ (kɛ be kun i’n) ɔ leman Allah dunman’n, i sɔ ayeliɛ’n ti sa tɛ sakpa. I kpa bɔbɔ’n, mmusu’m be si’m bé kán ndɛ klé be janvuɛ mun naan be nin amun b’a si akplowa. Yɛ sɛ amun nanti be su’n, nanwlɛ, amun kacili amuɛn kpanngban be sufuɛ.


122

اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنٰهُ وَجَعَلْنَا لَهٗ نُوْرًا يَّمْشِيْ بِهٖ فِى النَّاسِ كَمَنْ مَّثَلُهٗ فِى الظُّلُمٰتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِّنْهَاۗ كَذٰلِكَ زُيِّنَ لِلْكٰفِرِيْنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

awa man kāna maitan fa aḥyaināhu wa ja‘alnā lahū nūray yamsyī bihī fin-nāsi kamam maṡaluhū fiẓ-ẓulumāti laisa bikhārijim minhā, każālika zuyyina lil-kāfirīna mā kānū ya‘malūn(a).

?Yɛ sran ng’ɔ wuli mɔ i sin’n E cɛnnin i nguan mɔ E mɛnnin i kpajalɛ m’ɔ kwla nanti sran’m be afiɛn’n, ɔ nin sran ng’ɔ o aosin’n nun’n, mɔ w’a kwlá fiteman nun’n, be ti kun? Ɔ maan like nga be yo’n, ɔ kaci klanman man be nga be lafiman Ɲanmiɛn su’n.


123

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا فِيْ كُلِّ قَرْيَةٍ اَكٰبِرَ مُجْرِمِيْهَا لِيَمْكُرُوْا فِيْهَاۗ وَمَا يَمْكُرُوْنَ اِلَّا بِاَنْفُسِهِمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَ

wa każālika ja‘alnā fī kulli qaryatin akābira mujrimīhā liyamkurū fīhā, wa mā yamkurūna illā bi'anfusihim wa mā yasy‘urūn(a).

Yɛ i sɔ’n ti’n, nvle kwlaa nun’n, e yoli maan siefuɛ tɛ’m be yoli gblɛfuɛ nvle sɔ’n nun. Sanngɛ be bɔbɔ be wun yɛ be su laka be ngbɛn ɔn, be wunmɛn i wlɛ.


124

وَاِذَا جَاۤءَتْهُمْ اٰيَةٌ قَالُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ حَتّٰى نُؤْتٰى مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ رُسُلُ اللّٰهِ ۘ اَللّٰهُ اَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسٰلَتَهٗۗ سَيُصِيْبُ الَّذِيْنَ اَجْرَمُوْا صَغَارٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَعَذَابٌ شَدِيْدٌۢ بِمَا كَانُوْا يَمْكُرُوْنَ

wa iżā jā'athum āyatun qālū lan nu'mina ḥattā nu'tā miṡla mā ūtiya rusulullāh(i), allāhu a‘lamu ḥaiṡu yaj‘alu risālatah(ū), sayuṣībul-lażīna ajramū ṣagārun ‘indallāhi wa ‘ażābun syadīdum bimā kānū yamkurūn(a).

Yɛ kɛ ndɛ mma kun ju be su’n, be se kɛ: “E su lafiman su (é lafiman su) lele naan b’a fa man e kɛ nga be fa mannin Allah i akoto mun’n sa.” Allah si lika ng’ɔ fa i akoto junman’n sie’n i kpa. Sran nga be yo sa tɛ’n, gblɛ nga be yoli’n ti’n, bé wá wún be ɲannzuɛn Allah ɲrun, yɛ bé tú be fɔ kekle kpa.


125

فَمَنْ يُّرِدِ اللّٰهُ اَنْ يَّهْدِيَهٗ يَشْرَحْ صَدْرَهٗ لِلْاِسْلَامِۚ وَمَنْ يُّرِدْ اَنْ يُّضِلَّهٗ يَجْعَلْ صَدْرَهٗ ضَيِّقًا حَرَجًا كَاَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِى السَّمَاۤءِۗ كَذٰلِكَ يَجْعَلُ اللّٰهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ

fa may yuridillāhu ay yahdiyahū yasyraḥ ṣadrahū lil-islām(i), wa may yurid ay yuḍillahū yaj‘al ṣadrahū ḍayyiqan ḥarajan ka'annamā yaṣṣa‘‘adu fis-samā'(i), każālika yaj‘alullāhur-rijsa ‘alal-lażīna lā yu'minūn(a).

Sran kwlaa nga Allah klo’n, ɔ́ ɲán atin klelɛ (afɔtuɛ), ɔ́ tɛ́kɛ i awlɛn’n su naan (kplin) Izlaɛlifuɛ’m be su. Yɛ sran kwlaa ng’ɔ klo kɛ ɔ mlin’n, ɔ yo maan i awlɛn’n yo mlanmlanmlan, ɔ yo mlanmlanmlan, ɔ yo kɛ ɔ (su) fu ɲanmiɛn su lɔ sa. Ɔ maan, be nga be lafiman su’n, Allah tu be fɔ.


126

وَهٰذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيْمًاۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّذَّكَّرُوْنَ

wa hāżā ṣirāṭu rabbika mustaqīmā(n), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy yażżakkarūn(a).

Yɛ amun Min’n i atin trele’n yɛ ɔ o lɛ ɔ. E yiyili (E) ndɛ mma’m be nun e kleli be nga be ɲannin afɔtuɛ’n.


127

۞ لَهُمْ دَارُ السَّلٰمِ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

lahum dārus-salāmi ‘inda rabbihim wa huwa waliyyuhum bimā kānū ya‘malūn(a).

Be liɛ’n (ɔ mannin) lika kun mɔ be nin be Min’n be kwla tran fɔundi nun’n (ɲanmiɛn su lɔ). Yɛ sa kpa nga be yo’n ti’n, Ɔ ti be sasafuɛ.


128

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًاۚ يٰمَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِّنَ الْاِنْسِ ۚوَقَالَ اَوْلِيَاۤؤُهُمْ مِّنَ الْاِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَّبَلَغْنَآ اَجَلَنَا الَّذِيْٓ اَجَّلْتَ لَنَا ۗقَالَ النَّارُ مَثْوٰىكُمْ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اِلَّا مَا شَاۤءَ اللّٰهُ ۗاِنَّ رَبَّكَ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

wa yauma yaḥsyuruhum jamī‘ā(n), yā ma‘syaral-jinni qadistakṡartum minal-ins(i), wa qāla auliyā'uhum minal-insi rabbanastamta‘a ba‘ḍunā biba‘ḍiw wa balagnā ajalanal-lażī ajjalta lanā, qālan-nāru maṡwākum khālidīna fīhā illā mā syā'allāh(u), inna rabbaka ḥakīmun ‘alīm(un).

Yɛ (an wla kpɛn) cɛn ng’ɔ yiali be kwlaa’n su’n (yɛ Allah seli kɛ), “Amun ɲin keklefuɛ’m be akpasua! Yɛ be janvuɛ nga be o sran’m be afiɛn’n, be seli kɛ: “E Min, e dili aklunjuɛ e wun, yɛ blɛ nga a fa mannin e’n w’a ju.” Allah waan: "Blo lɔ lika'n ɔ́ ​​yó ɔ lika tititi, saan Allah klo kɛ ɔ yo sɔ." Nanwlɛ, amun Min’n ti ngwlɛlɛfuɛ, ɔ si like kwlaa.


129

وَكَذٰلِكَ نُوَلِّيْ بَعْضَ الظّٰلِمِيْنَ بَعْضًاۢ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ ࣖ

wa każālika nuwallī ba‘ḍaẓ-ẓālimīna ba‘ḍam bimā kānū yaksibūn(a).

Yɛ i sɔ’n ti’n, e fali sa tɛ yofuɛ wie mun e trali janvuɛ, kɛ nga be fa yoli’n sa.


130

يٰمَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ اَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَقُصُّوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِيْ وَيُنْذِرُوْنَكُمْ لِقَاۤءَ يَوْمِكُمْ هٰذَاۗ قَالُوْا شَهِدْنَا عَلٰٓى اَنْفُسِنَا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰفِرِيْنَ

yā ma‘syaral-jinni wal-insi alam ya'tikum rusulum minkum yaquṣṣūna ‘alaikum āyātī wa yunżirūnakum liqā'a yaumikum hāżā, qālū syahidnā ‘alā anfusinā wa garrathumul-ḥayātud-un-yā wa syahidū ‘alā anfusihim annahum kānū kāfirīn(a).

O jinn nin klɔ sran’m be akpasua! ?Amun bɔbɔ amun nun yɛ sran wie’m be bali amun wun lɔ ɔ, be fali Min ndɛ mma mun be ko mannin amun, kpɛkun be wlali amun su nun aɲia nga bé yó i cɛn sɔ’n nun’n i su? Be tɛli su kɛ: “(Ɛɛn), e ti e bɔbɔ e wun lalofuɛ.” Sanngɛ mɛn nun mɛn dilɛ’n lakali be yɛ be kacili be bɔbɔ be wun lalofuɛ, kɛ be ti Ɲanmiɛn sufuɛ.


131

ذٰلِكَ اَنْ لَّمْ يَكُنْ رَّبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرٰى بِظُلْمٍ وَّاَهْلُهَا غٰفِلُوْنَ

Żālika allam yakur rabbuka muhlikal-qurā biẓulmiw wa ahluhā gāfilūn(a).

Ɔ maan (be sunmannin akoto mun) afin amun Min’n su nunnunman nvle kun ngbɛn, sanngɛ i nunfuɛ’m be nianman be wun su (be nin a siman).


132

وَلِكُلٍّ دَرَجٰتٌ مِّمَّا عَمِلُوْاۗ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُوْنَ

wa likullin darajātum mimmā ‘amilū, wa mā rabbuka bigāfilin ‘ammā ya‘malūn(a).

Yɛ sran kun le i nivo, (kɛ) like nga be yo’n sa. Yɛ amun Min’n siman like nga be yo’n.


133

وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ ۗاِنْ يَّشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَسْتَخْلِفْ مِنْۢ بَعْدِكُمْ مَّا يَشَاۤءُ كَمَآ اَنْشَاَكُمْ مِّنْ ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ اٰخَرِيْنَ

wa rabbukal-ganiyyu żur-raḥmah(ti), iy yasya' yużhibkum wa yastakhlif mim ba‘dikum mā yasyā'u kamā ansya'akum min żurriyyati qaumin ākharīn(a).

Yɛ amun Min’n ti Kpli, ɔ si aunnvuɛ dan. Sɛ ɔ klo’n, ɔ́ núnnún amun yɛ kɛ amun (a nunnun’n) ɔ́ fá be nga ɔ klo be’n síe amun osu, kɛ ng’ɔ yili amun sran akpasua uflɛ i anunman’m be nun’n sa.


134

اِنَّ مَا تُوْعَدُوْنَ لَاٰتٍۙ وَّمَآ اَنْتُمْ بِمُعْجِزِيْنَ

innamā tū‘adūna la'āt(in), wa mā antum bimu‘jizīn(a).

I kpa bɔbɔ’n, like kwlaa nga be ta amun nda kɛ amún fá mán amun’n, ɔ́ bá sakpa yɛ amun kwlá kplinman su.


135

قُلْ يٰقَوْمِ اعْمَلُوْا عَلٰى مَكَانَتِكُمْ اِنِّيْ عَامِلٌۚ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَۙ مَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

qul yā qaumi‘malū ‘alā makānatikum innī ‘āmil(un), fa saufa ta‘lamūn(a), man takūnu lahū ‘āqibatud-dār(i), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

Se (Muhammad), "O min nvlefuɛ mun! Amun yo kɛ amun jranwlɛ'n sa, n kusu n yo (sɔ). I sin'n, amún sí sran ng'ɔ́ ɲán lika (kpa) mɛn'n i awieliɛ lɔ'n (i sin'n). Nanwlɛ, sran nga be timan kpa'n, be su ɲanman su ye.


136

وَجَعَلُوْا لِلّٰهِ مِمَّا ذَرَاَ مِنَ الْحَرْثِ وَالْاَنْعَامِ نَصِيْبًا فَقَالُوْا هٰذَا لِلّٰهِ بِزَعْمِهِمْ وَهٰذَا لِشُرَكَاۤىِٕنَاۚ فَمَا كَانَ لِشُرَكَاۤىِٕهِمْ فَلَا يَصِلُ اِلَى اللّٰهِ ۚوَمَا كَانَ لِلّٰهِ فَهُوَ يَصِلُ اِلٰى شُرَكَاۤىِٕهِمْۗ سَاۤءَ مَا يَحْكُمُوْنَ

wa ja‘alū lillāhi mimmā żara'a minal-ḥarṡi wal-an‘āmi naṣīban fa qālū hāżā lillāhi biza‘mihim wa hāżā lisyurakā'inā, famā kāna lisyurakā'ihim falā yaṣilu ilallāh(i), wa mā kāna lillāhi fa huwa yaṣilu ilā syurakā'ihim, sā'a mā yaḥkumūn(a).

Yɛ be fali waka nin nnɛn’m be su ninnge wie mun mannin Allah, be seli kɛ be akunndan’n su’n, “I sɔ’n ti Allah liɛ, yɛ i sɔ’n ti e amuɛn’m be liɛ.” I bue ng’ɔ ti be amuɛn’m be liɛ’n, ɔ su juman Allah su, yɛ i bue ng’ɔ ti Allah liɛ’n, ɔ́ jú be amuɛn’m be su. Ajalɛ nga be fali’n ti tɛ dan.


137

وَكَذٰلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيْرٍ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ قَتْلَ اَوْلَادِهِمْ شُرَكَاۤؤُهُمْ لِيُرْدُوْهُمْ وَلِيَلْبِسُوْا عَلَيْهِمْ دِيْنَهُمْۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا فَعَلُوْهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُوْنَ

wa każālika zayyana likaṡīrim minal-musyrikīna qatla aulādihim syurakā'uhum liyurdūhum wa liyalbisū ‘alaihim dīnahum, wa lau syā'allāhu mā fa‘alūhu fa żarhum wa mā yaftarūn(a).

Yɛ i sɔ’n ti’n, be amuɛn’m be (Satan) be yoli maan ɔ yoli klanman kɛ Ɲanmiɛn kpanngban be sufuɛ kpanngban be kun be mma mun, be nunnun be, kpɛkun be saci be bɔbɔ be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n. Yɛ sɛ ɔ ti kɛ Allah klo’n, nn be su yoman sɔ. Maan be nin like nga (ato ndɛ) nga be kpɛ’n be tran.


138

وَقَالُوْا هٰذِهٖٓ اَنْعَامٌ وَّحَرْثٌ حِجْرٌ لَّا يَطْعَمُهَآ اِلَّا مَنْ نَّشَاۤءُ بِزَعْمِهِمْ وَاَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُوْرُهَا وَاَنْعَامٌ لَّا يَذْكُرُوْنَ اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهَا افْتِرَاۤءً عَلَيْهِۗ سَيَجْزِيْهِمْ بِمَا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

wa qālū hāżihī an‘āmuw wa ḥarṡun ḥijrul lā yaṭ‘amuhā illā man nasyā'u biza‘mihim wa an‘āmun ḥurrimat ẓuhūruhā wa an‘āmul lā yażkurūnasmallāhi ‘alaihaftirā'an ‘alaih(i), sayajzīhim bimā kānū yaftarūn(a).

Yɛ be seli kɛ (kɛ be akunndan’n sa’n), "Nnɛn nin fie nun ninnge nga be tanninnin be’n, ɔ fataman kɛ be di be, saan be nga e klo be’n." Yɛ nnɛn wie’m be o lɛ mɔ be tanninnin be su (be manman be atin kɛ be fu be su’n), yɛ nnɛn wie’m be o lɛ mɔ (kɛ be kun be’n) be kwlá boman Allah i dunman’n, i sɔ’n ti ato ndɛ be kanman Allah. Ayiman’n, like kwlaa nga be yoli’n, Allah wá túa be kalɛ.


139

وَقَالُوْا مَا فِيْ بُطُوْنِ هٰذِهِ الْاَنْعَامِ خَالِصَةٌ لِّذُكُوْرِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلٰٓى اَزْوَاجِنَاۚ وَاِنْ يَّكُنْ مَّيْتَةً فَهُمْ فِيْهِ شُرَكَاۤءُ ۗسَيَجْزِيْهِمْ وَصْفَهُمْۗ اِنَّهٗ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

wa qālū mā fī buṭūni hāżihil-an‘āmi khāliṣatul liżukūrinā wa muḥarramun ‘alā azwājinā, wa iy yakum maitatan fahum fīhi syurakā'(u), sayajzīhim waṣfahum, innahū ḥakīmun ‘alīm(un).

Yɛ be seli kɛ (ekun) kɛ: “Like ng’ɔ o nnɛn sɔ’m be kuan’n nun’n, ɔ ti e yasua’m be liɛ trele, ɔ ti haram e yi’m be liɛ.” Yɛ sɛ like ng’ɔ o be kuan’n nun’n (be wu i’n) wu’n, nn be kwlaa be kwla (di). Cɛn wie lele’n, ajalɛ nga be fali’n ti’n, Allah wá túa be kalɛ. Nanwlɛ, Allah ti ngwlɛlɛfuɛ, ɔ si like kwlaa.


140

قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ قَتَلُوْٓا اَوْلَادَهُمْ سَفَهًاۢ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّحَرَّمُوْا مَا رَزَقَهُمُ اللّٰهُ افْتِرَاۤءً عَلَى اللّٰهِ ۗقَدْ ضَلُّوْا وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ ࣖ

qad khasiral-lażīna qatalū aulādahum safaham bigairi ‘ilmiw wa ḥarramū mā razaqahumullāhuftirā'an ‘alallāh(i), qad ḍallū wa mā kānū muhtadīn(a).

Nanwlɛ, be nga be kun be mma mun kɛ be siman like’n ti’n, mɔ be tannin aliɛ nga Allah mannin be’n, mɔ be fa ato ndɛ be kpɛ be wun ngbɛn’n, be liɛ’n, ɔ ti like m’ɔ sacili ɔ. Nanwlɛ, b’a mlin atin’n su, yɛ be kleman be atin.


141

۞ وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْشَاَ جَنّٰتٍ مَّعْرُوْشٰتٍ وَّغَيْرَ مَعْرُوْشٰتٍ وَّالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا اُكُلُهٗ وَالزَّيْتُوْنَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَّغَيْرَ مُتَشَابِهٍۗ كُلُوْا مِنْ ثَمَرِهٖٓ اِذَآ اَثْمَرَ وَاٰتُوْا حَقَّهٗ يَوْمَ حَصَادِهٖۖ وَلَا تُسْرِفُوْا ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِيْنَۙ

wa huwal-lażī ansya'a jannātim ma‘rūsyātiw wa gaira ma‘rūsyātiw wan-nakhla waz-zar‘a mukhtalifan ukuluhū waz-zaitūna war-rummāna mutasyābihaw wa gaira mutasyābih(in), kulū min ṡamarihī iżā aṡmara wa ātū ḥaqqahū yauma ḥaṣādih(ī), wa lā tusrifū, innahū lā yuḥibbul-musrifīn(a).

Yɛ i yɛ ɔ yili waka nga be ti viɲin’n, ɔ nin nga be diman viɲin’n, ɔ nin datri, ɔ nin waka nga be yo fɛ fanunfanun’n, ɔ nin olivi nin grenadi mɔ be ti kun’n (be wafa’n nin be nglo lɔ’n) mɔ be timan kun’n (be fɛ’n) ɔ. Kɛ waka mma’n mán’n, di i su mma’n, yɛ kɛ á kpɛ́ waka mma’n, fa ɔ liɛ’n (zakat) man, sanngɛ nán yo i dan. Nanwlɛ, Allah kloman sran nga be yo ninnge mun tratra su’n, .


142

وَمِنَ الْاَنْعَامِ حَمُوْلَةً وَّفَرْشًا ۗ كُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌۙ

wa minal-an‘āmi ḥamūlataw wa farsyā(n), kulū mimmā razaqakumullāhu wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).

yɛ nnɛn’m be nun’n, be nga be fa trɔ’n be o lɛ yɛ be o lɛ (ekun) nga be waan bé kún be’n. Di aliɛ nga Allah mannin amun’n, nán amun nian Satan i ajalɛ’n su. Nanwlɛ, Satan ti amun kpɔfuɛ kpa, .


143

ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍۚ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ نَبِّـُٔوْنِيْ بِعِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

Ṡamāniya azwāj(in), minaḍ-ḍa'niṡnaini wa minal-ma‘ziṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), nabbi'ūnī bi‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).

fie nun nnɛn mɔcuɛ be o lɛ nɲɔnnɲɔn (nɲɔn nnan); bua nɲɔn nin boli nɲɔn. Se kɛ: "?Ngue yɛ Allah tanninnin yasua nɲɔn annzɛ bla nɲɔn be afiɛn annzɛ like ng'ɔ o bla nɲɔn'm be ku sɛ'n nun'n niɔn? Sɛ amun ti nanwlɛfuɛ'n, amun yiyi nun kle min like silɛ'n su."


144

وَمِنَ الْاِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ وَصّٰىكُمُ اللّٰهُ بِهٰذَاۚ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا لِّيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

wa minal-ibiliṡnaini wa minal-baqariṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), am kuntum syuhadā'a iż waṣṣākumullāhu bihāżā, faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibal liyuḍillan-nāsa bigairi ‘ilm(in), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Yɛ ɲɔnngɔnmɛn kun nun’n, be fa nɲɔn, yɛ nannin kun be fa nɲɔn. ?Ngue yɛ ɔ timan su yasua nɲɔn annzɛ bla nɲɔn be afiɛn ɔn, annzɛ ngue yɛ ɔ o bla nɲɔn’m be ku sɛ’n nun ɔn? Kɛ Allah kpɛli ndɛ sɔ’n i ba’n, amun ti lalofuɛ? Nanwlɛ, Allah su kleman sran nga be yo sa tɛ’n be atin.


145

قُلْ لَّآ اَجِدُ فِيْ مَآ اُوْحِيَ اِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلٰى طَاعِمٍ يَّطْعَمُهٗٓ اِلَّآ اَنْ يَّكُوْنَ مَيْتَةً اَوْ دَمًا مَّسْفُوْحًا اَوْ لَحْمَ خِنْزِيْرٍ فَاِنَّهٗ رِجْسٌ اَوْ فِسْقًا اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ رَبَّكَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

qul lā ajidu fīmā ūḥiya ilayya muḥarraman ‘alā ṭā‘imiy yaṭ‘amuhū illā ay yakūna maitatan au damam masfūḥan au laḥma khinzīrin fa innahū rijsun au fisqan uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa inna rabbaka gafūrur raḥīm(un).

Kɛ be se kɛ: “N wunman like nga be yili i nglo kleli min’n i nun like fi mɔ be tannin be nga be kunndɛ kɛ bé dí’n be aliɛ’n, saan nnɛn nga be wuli’n be nnɛn’n (nnɛn’m be fuɛn’n), mmoja ng’ɔ sin’n, kɔkɔti’n - afin i kwlaa sɔ’n ti fiɛn - annzɛ nnɛn nga be kunnin be’n, be nunman (dunman’n nun) kɛ be di’n sa. limite) i sin’n, nanwlɛ, ɔ Min’n ti yaci sa cɛfuɛ, ɔ si aunnvuɛ dan.


146

وَعَلَى الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا كُلَّ ذِيْ ظُفُرٍۚ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُوْمَهُمَآ اِلَّا مَا حَمَلَتْ ظُهُوْرُهُمَآ اَوِ الْحَوَايَآ اَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍۗ ذٰلِكَ جَزَيْنٰهُمْ بِبَغْيِهِمْۚ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

wa ‘alal-lażīna hādū ḥarramnā kulla żī ẓufur(in), wa minal-baqari wal-ganami ḥarramnā ‘alaihim syuḥūmahumā illā mā ḥamalat ẓuhūruhumā awil-ḥawāyā au makhtalaṭa bi‘aẓm(in), żālika jazaināhum bibagyihim, wa innā laṣādiqūn(a).

Yɛ Zuifu’m be liɛ’n, e tanninnin (nnɛn) kwlaa nga be le ja’n, yɛ e tanninnin be nannin nin bua’m be ngo’n, saan ng’ɔ jran be sin’n, annzɛ ng’ɔ o be klun lɔ’n, annzɛ ng’ɔ nin ovie’m be sanngannin’n. Ɔ maan, be ɲin kekle yolɛ’n ti’n, e tuli be fɔ. Yɛ nanwlɛ, E ti Nanwlɛfuɛ kpafuɛ’n.


147

فَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقُلْ رَّبُّكُمْ ذُوْ رَحْمَةٍ وَّاسِعَةٍۚ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُهٗ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ

fa in każżabūka faqur rabbukum żū raḥmatiw wāsi‘ah(tin), wa lā yuraddu ba'suhū ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).

Ɔ maan sɛ be bu amun ato’n, amun se kɛ: “Ɔ Min’n si aunnvuɛ dan, yɛ sa tɛ yofuɛ’m be fɔ tulɛ’n timan like fi.”


148

سَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَآ اَشْرَكْنَا وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ شَيْءٍۗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتّٰى ذَاقُوْا بَأْسَنَاۗ قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِّنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوْهُ لَنَاۗ اِنْ تَتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا تَخْرُصُوْنَ

sayaqūlul-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā asyraknā wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min syai'(in), każālika każżabal-lażīna min qablihim ḥattā żāqū ba'sanā, qul hal ‘indakum min ‘ilmin fa tukhrijūhu lanā, in tattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in antum illā takhruṣūn(a).

Be nga be su Ɲanmiɛn kpanngban’n, bé sé kɛ: “Sɛ ɔ ti kɛ Ɲanmiɛn klo’n, nn e su faman e wun wlɛmɛn i nun, yɛ e nannan’m be kusu be su yoman sɔ, yɛ e su tanninman like fi.” I sɔ kunngba’n, be nga be dun mmua be buli ato’n (be nga be sunmannin be’n) lele mɔ bé fá E fɔ’n bé dí’n. Se (Muhammad), "?Amun le like silɛ wie mɔ amun kwla fa kle e ɔ? Like nga amun su su'n, ɔ ti akunndan bulɛ ngunmin, yɛ amun bu akunndan ngunmin."


149

قُلْ فَلِلّٰهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُۚ فَلَوْ شَاۤءَ لَهَدٰىكُمْ اَجْمَعِيْنَ

qul fa lillāhil-ḥujjatul-bāligah(tu), fa lau syā'a lahadākum ajma‘īn(a).

Se (Muhammad) kɛ: "Sa kunngba cɛ ng'ɔ ti i bo'n yɛle Allah. Ɔ maan sɛ ɔ klo'n, amun kwlaa amún fá atin'n."


150

قُلْ هَلُمَّ شُهَدَاۤءَكُمُ الَّذِيْنَ يَشْهَدُوْنَ اَنَّ اللّٰهَ حَرَّمَ هٰذَاۚ فَاِنْ شَهِدُوْا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْۚ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَهُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ ࣖ

qul halumma syuhadā'akumul-lażīna yasyhadūna annallāha ḥarrama hāżā, fa in syahidū falā tasyhad ma‘ahum, wa lā tattabi‘ ahwā'al-lażīna każżabū bi'āyātinā wal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati wa hum birabbihim ya‘dilūn(a).

Se (Muhammad) kɛ: “Fa ɔ lalofuɛ nga be kwla kle kɛ Allah w’a tannin ndɛ sɔ’n.” Sɛ be di lalo’n, ɔ fataman kɛ amun nin be di lalo (ekun). Nán amun nian be nga be kpɛ E ndɛ mma’m be ba’n, ɔ nin be nga be lafiman nguan ng’ɔ́ bá lɛ’n su’n, mɔ be nin Ɲanmiɛn be san nun’n, be klun sa’m be su.


151

۞ قُلْ تَعَالَوْا اَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ اَلَّا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْـًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًاۚ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَوْلَادَكُمْ مِّنْ اِمْلَاقٍۗ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَاِيَّاهُمْ ۚوَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَۚ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّۗ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

qul ta‘ālau atlu mā ḥarrama rabbukum ‘alaikum allā tusyrikū bihī syai'aw wa bil-wālidaini iḥsānā(n), wa lā taqtulū aulādakum min imlāq(in), naḥnu narzuqukum wa iyyāhum, wa lā taqrabul-fawāḥisya mā ẓahara minhā wa mā baṭan(a), wa lā taqtulun-nafsal-latī ḥarramallāhu illā bil-ḥaqq(i), żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum ta‘qilūn(a).

I sɔ’n ti’n, ɔ seli kɛ: “Maan n kan like nga Ɲanmiɛn tanninnin amun’n i ndɛ. Nán amun nin i be san nun, amun yo amun si nin amun nin be ye, nán amun kun amun mma mun afin be ti yalɛfuɛ. E yɛ e man amun nin be aliɛ ɔ; ɔ naan w’a wun i wlɛ .


152

وَلَا تَقْرَبُوْا مَالَ الْيَتِيْمِ اِلَّا بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُ حَتّٰى يَبْلُغَ اَشُدَّهٗ ۚوَاَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيْزَانَ بِالْقِسْطِۚ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَاۚ وَاِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوْا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبٰىۚ وَبِعَهْدِ اللّٰهِ اَوْفُوْاۗ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَۙ

wa lā taqrabū mālal-yatīmi illā bil-latī hiya aḥsanu ḥattā yabluga asyuddah(ū), wa auful-kaila wal-mīzāna bil-qisṭ(i), lā nukallifu nafsan illā wus‘ahā, wa iżā qultum fa‘dilū wa lau kāna żā qurbā, wa bi‘ahdillāhi aufū, żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum tażakkarūn(a).

Yɛ nán amun mantan aɲanbeunfuɛ’n i ninnge’m be wun koko, saan wafa ng’ɔ́ yó i ye kpa’n, lele naan w’a ju (afuɛ ng’ɔ́ fá dí) kpɛnngbɛn’n. Yɛ amun yo like sunnzunlɛ nin like sunnzunlɛ’m be kpa. Nán sran kun i wunmiɛn’n su yɛ e fa trɔ’n niɔn. Kɛ amun ijɔ’n, amun kan ndɛ nanwlɛ, kannzɛ bɔbɔ ɔ ti (amun) osufuɛ’n, naan amun di Allah i nda’n su. Ɔ maan Ɔ se amun kɛ amun wla kpɛn su.”


153

وَاَنَّ هٰذَا صِرَاطِيْ مُسْتَقِيْمًا فَاتَّبِعُوْهُ ۚوَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيْلِهٖ ۗذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ

wa anna hāżā ṣirāṭī mustaqīman fattabi‘ūh(u), wa lā tattabi‘us-subula fa tafarraqa bikum ‘an sabīlih(ī), żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum tattaqūn(a).

Yɛ nanwlɛ, Min atin trele’n yɛ ɔ o lɛ ɔ. Kpɛkun, amun su i su! Nán amun fa atin (uflɛ) nga bé fá amun kɔ́ I atin’n su’n, be su. Ɔ maan ɔ seli amun kɛ amun su Ɲanmiɛn.


154

ثُمَّ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ تَمَامًا عَلَى الَّذِيْٓ اَحْسَنَ وَتَفْصِيْلًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ بِلِقَاۤءِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُوْنَ ࣖ

Ṡumma ātainā mūsal-kitāba tamāman ‘alal-lażī aḥsana wa tafṣīlal likulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal la‘allahum biliqā'i rabbihim yu'minūn(a).

Kpɛkun E mannin Moizi Fluwa’n (Torah) naan ɔ wie (E suyralɛ’n) be nga be yo sa kpa’n be su, naan ɔ yiyi ndɛ kwlaa nun, naan ɔ yo atin klelɛ nin aunnvuɛ silɛ, naan be lafi su kɛ bé wún be Min’n i wun.


155

وَهٰذَا كِتٰبٌ اَنْزَلْنٰهُ مُبٰرَكٌ فَاتَّبِعُوْهُ وَاتَّقُوْا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَۙ

wa hāżā kitābun anzalnāhu mubārakun fattabi‘ūhu wattaqū la‘allakum turḥamūn(a).

Yɛ Fluwa (Al-Qur’an) nga e fa sunmannin’n, i suyralɛ’n ti kpanngban’n yɛ ɔ o lɛ ɔ. Amun su su, yɛ amun yo Ɲanmiɛn sufuɛ naan be si amun aunnvuɛ,


156

اَنْ تَقُوْلُوْٓا اِنَّمَآ اُنْزِلَ الْكِتٰبُ عَلٰى طَاۤىِٕفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنَاۖ وَاِنْ كُنَّا عَنْ دِرَاسَتِهِمْ لَغٰفِلِيْنَۙ

an taqūlū innamā unzilal-kitābu ‘alā ṭā'ifataini min qablinā, wa in kunnā ‘an dirāsatihim lagāfilīn(a).

(E sunmannin Coran’n) naan amun (nán) amun se kɛ: “Fluwa nga’n, sran akpasua nɲɔn mɔ be dun mmua trali e’n (Zuifu nin Klistfuɛ mun) be ngunmin yɛ be yili i nglo ɔ, yɛ nanwlɛ, e faman e ɲin sieman like nga be kanngan nun’n su.”


157

اَوْ تَقُوْلُوْا لَوْ اَنَّآ اُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتٰبُ لَكُنَّآ اَهْدٰى مِنْهُمْۚ فَقَدْ جَاۤءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَّرَحْمَةٌ ۚفَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَصَدَفَ عَنْهَا ۗسَنَجْزِى الَّذِيْنَ يَصْدِفُوْنَ عَنْ اٰيٰتِنَا سُوْۤءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوْا يَصْدِفُوْنَ

au taqūlū lau annā unzila ‘alainal-kitābu lakunnā ahdā minhum, faqad jā'akum bayyinatum mir rabbikum wa hudaw wa raḥmah(tun), faman aẓlamu mimman każżaba bi'āyātillāhi wa ṣadafa ‘anhā, sanajzil-lażīna yaṣdifūna ‘an āyātinā sū'al-‘ażābi bimā kānū yaṣdifūn(a).

annzɛ kusu kɛ amun (nán) se kɛ: “Sɛ ɔ ti kɛ be yili Fluwa’n i nglo kleli e’n, nn be kleli e atin trali be.” Nanwlɛ, ndɛ’n i yiyilɛ weiin’n, ɔ nin atin klelɛ’n, ɔ nin aunnvuɛ silɛ’n be fin amun Min’n nun. ?Wan yɛ ɔ timan kpa tra sran ng’ɔ kpɛ Allah i ndɛ mma’m be ba’n, m’ɔ kpɛ i sin’n niɔn? Ayiman’n, é fá fɔ kekle kpa é tú be nga be kpɛ be sin E ndɛ mma’m be sin’n be kalɛ, afin be kpɛ be sin titi.


158

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّآ اَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ اَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ اٰيٰتِ رَبِّكَ ۗيَوْمَ يَأْتِيْ بَعْضُ اٰيٰتِ رَبِّكَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا اِيْمَانُهَا لَمْ تَكُنْ اٰمَنَتْ مِنْ قَبْلُ اَوْ كَسَبَتْ فِيْٓ اِيْمَانِهَا خَيْرًاۗ قُلِ انْتَظِرُوْٓا اِنَّا مُنْتَظِرُوْنَ

hal yanẓurūna illā an ta'tiyahumul-malā'ikatu au ya'tiya rabbuka au ya'tiya ba‘ḍu āyāti rabbik(a), yauma ya'tī ba‘ḍu āyāti rabbika lā yanfa‘u nafsan īmānuhā lam takun āmanat min qablu au kasabat fī īmānihā khairā(n), qulintaẓirū innā muntaẓirūn(a).

Like nga be su minndɛ’n, yɛle kɛ anzi kun ba be wun lɔ, annzɛ amun Min’n i balɛ’n, annzɛ amun Min’n i nzɔliɛ wie. Cɛn nga amun Min’n i nzɔliɛ wie’m bé yí i nglo’n, sran ng’ɔ nin a lafiman su ka naan w’a yo sɔ’n, i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n su yoman like fi kun, annzɛ (w’a miɛnmɛn i ɲin) w’a famɛn i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n w’a yoman like kpa. Se kɛ, ''Jran! Ye kusu ye su minndɛ.''


159

اِنَّ الَّذِيْنَ فَرَّقُوْا دِيْنَهُمْ وَكَانُوْا شِيَعًا لَّسْتَ مِنْهُمْ فِيْ شَيْءٍۗ اِنَّمَآ اَمْرُهُمْ اِلَى اللّٰهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَفْعَلُوْنَ

innal-lażīna farraqū dīnahum wa kānū syiya‘al lasta minhum fī syai'(in), innamā amruhum ilallāhi ṡumma yunabbi'uhum bimā kānū yaf‘alūn(a).

Nanwlɛ, be nga be kpɛ be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n nun mɔ be kaci (be ti nun) akpasuaakpasua’n, ɔ timan amun (Muhammad) i junman be lika kan. Nanwlɛ, be ndɛ’n wo (Allah i sa nun). I liɛ’n, ɔ́ kán sa nga be yoli’n klé be.


160

مَنْ جَاۤءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ عَشْرُ اَمْثَالِهَا ۚوَمَنْ جَاۤءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزٰٓى اِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

man jā'a bil-ḥasanati fa lahū ‘asyru amṡālihā, wa man jā'a bis-sayyi'ati falā yujzā illā miṡlahā wa hum lā yuẓlamūn(a).

Sran kwlaa ng’ɔ yo sa kpa’n, ɔ́ ɲán like ng’ɔ yoli’n i kpɛ blu. Kpɛkun sran kwlaa ng’ɔ yo sa tɛ’n, sa tɛ ng’ɔ yoli’n, i su yɛ bé yí i kalɛ-ɔ. Be yoman be like yaya kaan sa (be yoman be sa tɛ).


161

قُلْ اِنَّنِيْ هَدٰىنِيْ رَبِّيْٓ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ ەۚ دِيْنًا قِيَمًا مِّلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًاۚ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul innanī hadānī rabbī ilā ṣirāṭim mustaqīm(in), dīnan qiyamam millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).

Se (Muhammad) kɛ: "Nanwlɛ, min Min'n kleli min atin trele'n, Ɲanmiɛn sulɛ kpafuɛ'n, Abraamu i Ɲanmiɛn sulɛ wafa trele'n. Ɔ (Ibrahim) nunman Ɲanmiɛn kpanngban be sufuɛ'm be nun."


162

قُلْ اِنَّ صَلَاتِيْ وَنُسُكِيْ وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِيْ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ

qul inna ṣalātī wa nusukī wa maḥyāya wa mamātī lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).

Se (Muhammad) kɛ: “Nanwlɛ, min srɛlɛ’n, min Ɲanmiɛn sulɛ’n, min nguan’n, ɔ nin min wie’n, be ti Allah, mɛn’n kwlaa i Min’n i liɛ ngunmin.


163

لَا شَرِيْكَ لَهٗ ۚوَبِذٰلِكَ اُمِرْتُ وَاَنَا۠ اَوَّلُ الْمُسْلِمِيْنَ

lā syarīka lah(ū), wa biżālika umirtu wa ana awwalul-muslimīn(a).

ɔ nin i be leman janvuɛ; ɔ maan be seli min kɛ n yo sran klikli ng’ɔ fali min wun mannin’n (Muslim).


164

قُلْ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْغِيْ رَبًّا وَّهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍۗ وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ اِلَّا عَلَيْهَاۚ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۚ ثُمَّ اِلٰى رَبِّكُمْ مَّرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

qul agairallāhi abgī rabbaw wa huwa rabbu kulli syai'(in), wa lā taksibu kullu nafsin illā ‘alaihā, wa lā taziru wāziratuw wizra ukhrā, ṡumma ilā rabbikum marji‘ukum fa yunabbi'ukum bimā kuntum fīhi takhtalifūn(a).

Se (Muhammad), "?Ɔ ti su kɛ n kunndɛ amuɛn uflɛ m'ɔ timan Allah'n, mɔ i ti like kwlaa i Min'n. Sa tɛ kwlaa nga sran kun yo'n, i kunngba cɛ yɛ ɔ yo ɔ. Yɛ sran kun su faman sran uflɛ i sa tɛ'm be trɔ'n. I liɛ'n, á sá ɔ sin ɔ Min'n i wun lɔ, yɛ ɔ́ kán ndɛ nga a kpɛli su akplowa laa'n, ɔ́ klé wɔ."


165

وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَكُمْ خَلٰۤىِٕفَ الْاَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجٰتٍ لِّيَبْلُوَكُمْ فِيْ مَآ اٰتٰىكُمْۗ اِنَّ رَبَّكَ سَرِيْعُ الْعِقَابِۖ وَاِنَّهٗ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa huwal-lażī ja‘alakum khalā'ifal-arḍi wa rafa‘a ba‘ḍakum fauqa ba‘ḍin darajātil liyabluwakum fī mā ātākum, inna rabbaka sarī‘ul-‘iqāb(i), wa innahū lagafūrur raḥīm(un).

Yɛ i yɛ ɔ yoli amun kalifu asiɛ’n su wa’n, m’ɔ mannin amun nun wie’m be su (degree’n) wie’m be su’n niɔn, naan ɔ́ sá amun nian (cado) ng’ɔ mannin amun’n be su. Nanwlɛ, amun Min’n tu sran fɔ ndɛndɛ kpa yɛ nanwlɛ, ɔ yaci sran wun sa cɛ i kpa, ɔ si aunnvuɛ kpa.