Qari
Murottal Audio
الۤرٰ ۗ تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِۗ
alif lām rā, tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).
Alif Lam Ra. Fluwa’n (Al Qur’an) i nun ndɛ mma nga be ti weiin’n, be o lɛ.
اِنَّآ اَنْزَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ
innā anzalnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).
Nanwlɛ, E sunmannin i kɛ Arabu aniɛn nun Coran sa, naan amun a wun i wlɛ.
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ اَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَآ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ هٰذَا الْقُرْاٰنَۖ وَاِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهٖ لَمِنَ الْغٰفِلِيْنَ
naḥnu naquṣṣu ‘alaika aḥsanal-qaṣaṣi bimā auḥainā ilaika hāżal-qur'ān(a), wa in kunta min qablihī laminal-gāfilīn(a).
E kannin ndɛ kpafuɛ’n kleli amun (Muhammad), kɛ e yili Coran sɔ’n i nglo kleli amun’n, yɛ nanwlɛ, amun o be nga be siman’n be nun kun i ɲrun lɛ.
اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ
iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).
(An wla kpɛn su), kɛ Yusuf seli i baba kɛ: "O min si! Nanwlɛ, n (lafili) kɛ ń wún nzraama blu-nin-kun, via nin anglo ba; n wunnin kɛ be kwlaa be koto min bo."
قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ
qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).
Ɔ (i baba) seli kɛ: "O min wa! Nán kan ɔ laliɛ'm be ndɛ kle ɔ niaan mun, bé kpɛ́kpɛ́ (be nunnun wɔ). Nanwlɛ, Satan ti klɔ sran'm be kpɔfuɛ weiin."
وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ
wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).
Yɛ i sɔ’n ti’n, Ɲanmiɛn fali amun (kɛ amun kaci Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ) yɛ ɔ kleli amun laliɛ’m be bo tulɛ wie mun yɛ ɔ yoli maan (I aklunye’n) yoli kpa amun nin Zakɔbu i awlobofuɛ’m be su, kɛ ng’ɔ yoli i aklunye’n i kpa amun nannan nɲɔn’m be su ka naan w’a yo sɔ’n sa, (yɛle kɛ) Abraamu nin Izaaki. Nanwlɛ, amun Min’n si like kwlaa, ɔ si ngwlɛlɛ.
۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ
laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).
Nanwlɛ, Zozɛfu nin i niaan’m be (ndɛ’n nun’n) be le nzɔliɛ (Allah i kwlalɛ’n) be man be nga be srɛ’n.
اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ
iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).
Kɛ be seli kɛ: "Nanwlɛ, Yusufu nin i niaan bian (Bunyamin) be si kloli be trali e, kannzɛ bɔbɔ e ti sran akpasua kun (m'ɔ le wunmiɛn'n). Nanwlɛ, e si'n fɔnnin kpa."
ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ
uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).
Kun Yusuf annzɛ to i lika kun naan ɔ si i ɲin w’a tran ɔ su, kpɛkun i sin’n, w’a kaci sran kpa.”
قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ
qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).
Be nun kun seli kɛ: “Nán amun kun Yusufu, sanngɛ amun fɛ i sie i nzue ba’n i bo lɔ sa ngbɛn naan sɛ amun kunndɛ kɛ amún yó’n, sran wie mɔ be kɔ lika’n, be fɛ i.”
قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ
qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).
Be seli kɛ: "E si! Ngue ti yɛ a lafiman e su Yusufu su ɔ, sanngɛ nanwlɛ, e kwlaa e kunndɛ kɛ i yo kpa."
اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ
arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).
Maan ɔ nin e wɔ ayin’n nglɛmun, naan ɔ di fɛ, ɔ di ngowa, yɛ é níɛn i lika sakpa.”
قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ
qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).
Ɔ (Zakɔbu) seli kɛ: “Nanwlɛ, ɔ nin i (Yusufu) be jasin fɛ’n bolɛ’n boli min wla dan yɛ n sro kɛ nnɛn kpanngɔ’m bé dí i, sanngɛ amun liɛ’n, amun faman amun ɲin siemɛn i su.”
قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ
qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).
Nanwlɛ, be seli kɛ: “Sɛ nnɛn kpanngɔ kun di i’n, kannzɛ bɔbɔ e o (sran ng’ɔ le wunmiɛn’n) i nunfuɛ’n, sanngɛ nanwlɛ, e yɛ é ɲán ɲrɛnnɛn ɔn.”
فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ
falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).
Ɔ maan kɛ be fɛli i mɔ be kplinnin su kɛ bé fá kɔ́ nzue ba’n i bo lɔ’n, e yili i nglo kleli i kɛ: “Ɔ́ kán sa sɔ’n i ndɛ klé be sakpa, sanngɛ be siman.”
وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ
wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).
Kpɛkun be ɔli be si wun lɔ nnɔsua nun, be su sun.
قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ
qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).
Be seli kɛ: "E si! Nanwlɛ, e ɔli wanndilɛ nun yɛ e yacili Yusufu e ninnge'm be wun lɛ, kpɛkun nnɛn kpanngɔ'm be dili i; yɛ nanwlɛ, sɛ é kán ndɛ nanwlɛ bɔbɔ'n, amun su lafiman e su."
وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ
wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).
Yɛ be fali be tralɛ’m be bali (mɔ be fali mmoja ng’ɔ ti ato’n be wlali be nun’n. Ɔ (Zakɔbu) seli kɛ: "I kpa bɔbɔ'n, ɔ ngunmin yɛ a wun ninnge kpa nga be ti tɛ'n niɔn; ɔ maan awlɛn tralɛ'n i ngunmin cɛ yɛ ɔ ti kpa'n niɔn (min liɛ'n). Yɛ srɛ Allah kɛ ɔ uka ɔ ndɛ nga a su kan'n nun."
وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ
wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).
Yɛ sran akpasua kun m’ɔ su kɔ lika’n, ɔ bali yɛ be sunmannin sran kɛ be ko fa nzue. Kpɛkun ɔ jrannin sɛ’n su. Ɔ seli kɛ: “O, aklunjuɛ dan kpa, gbanflɛn kun yɛ!” Kpɛkun, be fiɛ i kɛ aata dilɛ ninnge sa. Yɛ Allah si like kwlaa nga be yo’n.
وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ
wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).
Yɛ be yoli i (Yusufu) i atɛ sika kaan kun, yɛle kɛ dirham kan, afin i ndɛ loman be.
وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
Yɛ bian ng’ɔ fin Ezipti m’ɔ toli i’n, ɔ seli i yi’n kɛ: “Man i lika kpa (nin junman dilɛ), maan e lafi su kɛ ɔ́ yó e ye annzɛ é fá i kɛ ba sa.” Yɛ i sɔ’n ti’n, e mannin Zozɛfu i junman kpa mɛn’n nun (Ezipti lɔ), yɛ e kleli i laliɛ’m be bo tulɛ. Yɛ Allah le kwlalɛ i ndɛ’m be su, sanngɛ sran sunman be wunmɛn i wlɛ.
وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).
Yɛ kɛ ɔ yoli kpɛnngbɛn’n, e mɛnnin i kwlalɛ nin like silɛ. Ɔ maan E tua be nga be yo sa kpa’n be kalɛ.
وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ
wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).
Yɛ bla ng’ɔ (Yusuf) trannin i awlo lɔ’n, ɔ lakali i. Kpɛkun ɔ katali anuan’m be su, kpɛkun ɔ seli kɛ: “An mantan min.” Yusuf seli kɛ: “N kunndɛ fiawlɛ Allah i wun lɔ, nanwlɛ, min min’n yoli min ye.” Nanwlɛ, sran ng’ɔ diman ndɛnngan’n, ɔ su ɲanman su ye.
وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ
wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).
Yɛ nanwlɛ, bla’n w’a kunndɛ i (Yusuf). Yɛ Yusuf kusu kunndɛli i, sɛ ɔ wunman nzɔliɛ (m’ɔ fin) i Min’n. Ɔ maan, e kpɛli sa tɛ nin sa tɛtɛ’m be sin i sin. Nanwlɛ, ɔ (Yusufu) o E junman difuɛ nga e fali be’n be nun.
وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).
Yɛ be nɲɔn’n be wanndili be ɔli anuan’n i wun lɔ, kpɛkun bla’n fɛli i (Yusuf) i tralɛ’n i sin lɔ lele ɔ kpɛli. Be wunnin i wun’n anuan’n nun lɛ. Ɔ (bla’n) seli kɛ: “?Sran ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ yó ɔ yi’n i tɛ’n, saan bisua annzɛ fɔ tulɛ kekle’n, akatua benin yɛ ɔ́ ɲɛ́n i ɔ?”
قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ
qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).
Ɔ (Yusuf) seli kɛ: “Ɔ ti sran ng’ɔ lakali min’n, m’ɔ lakali min’n.” I awlobofuɛ kun m'ɔ ti lalofuɛ'n, ɔ dili lalo kɛ: "Sɛ i tralɛ'n ti tikewa i ɲrun lɔ'n, nn ɔ su kan ndɛ nanwlɛ, yɛ ɔ (Yusuf) ti atofuɛ'm be nun kun."
وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ
wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).
Sɛ i tralɛ’n ti tɛtɛ i sin’n, nn bla’n yɛ ɔ ti atofuɛ’n niɔn, yɛ ɔ (Yusuf) ti nanwlɛfuɛ’m be nun kun.”
فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ
falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).
Ɔ maan kɛ ɔ (bla’n i wun’n) wunnin kɛ i tralɛ’n w’a kpɛ i sin’n, ɔ seli kɛ: "Nanwlɛ, ɔ gblɛ’n yɛ ɔ o lɛ ɔ. Ɔ gblɛ’n ti dan sakpa."
يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ
yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).
Ɔ Zozɛfu! "Wla fi ndɛ nga su, yɛ (min yi) srɛ ɔ sa tɛ'm be cɛlɛ, afin a ti sran nga be yoli sa tɛ'n be nun kun."
۞ وَقَالَ نِسْوَةٌ فِى الْمَدِيْنَةِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ تُرَاوِدُ فَتٰىهَا عَنْ نَّفْسِهٖۚ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّاۗ اِنَّا لَنَرٰىهَا فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ
wa qāla niswatun fil-madīnatimra'atul-‘azīzi turāwidu fatāhā ‘an nafsih(ī), qad syagafahā ḥubbā(n), innā lanarāhā fī ḍalālim mubīn(in).
Yɛ bla nga be o klɔ’n su lɔ’n be seli kɛ: "Al-Aziz i yi’n lakali i sufuɛ’n, kpɛkun ɔ lakali i sufuɛ’n naan ɔ sie i su, i sufuɛ’n yoli maan ɔ kloli nzan sakpa. Ɔ fata kɛ e wun i kɛ ɔ fɔnnin kpa."
فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ اَرْسَلَتْ اِلَيْهِنَّ وَاَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَـاً وَّاٰتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِّنْهُنَّ سِكِّيْنًا وَّقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ ۚ فَلَمَّا رَاَيْنَهٗٓ اَكْبَرْنَهٗ وَقَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّۖ وَقُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا هٰذَا بَشَرًاۗ اِنْ هٰذَآ اِلَّا مَلَكٌ كَرِيْمٌ
falammā sami‘at bimakrihinna arsalat ilaihinna wa a‘tadat lahunna muttaka'aw wa ātat kulla wāḥidim minhunna sikkīnaw wa qālatikhruj ‘alaihinn(a), falammā ra'ainahū akbarnahū wa qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), wa qulna ḥāsya lillāhi mā hāżā illā basyarā(n), in hāżā illā malakun karīm(un).
Ɔ maan kɛ bla’n tili be ɲin cilɛ’n, ɔ flɛli bla mun, ɔ siesieli be bia, kpɛkun be tinuntinun be mannin be laliɛ (kɛ be fa kpɛ aliɛ’n), kpɛkun ɔ seli (Yusuf kɛ) kɛ: “Fɔ (kle ɔ wun) kle be.” Kɛ bla’m be wunnin i’n, (i klanman’n) boli be nuan, kpɛkun be (be siman) be yoli be bɔbɔ be sa’m be like yaya. Kɛ ɔ́ sé kɛ: "Allah m'ɔ ti kpa tra like kwlaa'n, nán klɔ sran yɛ ɔ o lɛ ɔ. Nanwlɛ, anzi kpa yɛ ɔ o lɛ ɔ."
قَالَتْ فَذٰلِكُنَّ الَّذِيْ لُمْتُنَّنِيْ فِيْهِ ۗوَلَقَدْ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ فَاسْتَعْصَمَ ۗوَلَىِٕنْ لَّمْ يَفْعَلْ مَآ اٰمُرُهٗ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُوْنًا مِّنَ الصّٰغِرِيْنَ
qālat fa żālikunnal-lażī lumtunnanī fīh(i), wa laqad rāwattuhū ‘an nafsihī fasta‘ṣam(a), wa la'il lam yaf‘al mā āmuruhū layusjananna wa layakūnam minaṣ-ṣāgirīn(a).
Ɔ (Al-Aziz i yi’n) seli kɛ: "Sran sɔ’n yɛ amun tɔn min suɛn kɛ (min klolɛ’n) ti ɔ, yɛ nanwlɛ, n srɛli i kɛ ɔ fɛ i wun man min, sanngɛ ɔ kplinnin su. Sɛ ɔ yoman like nga n se i kɛ ɔ yo’n, bé wlɛ́ i bisua, yɛ ɔ́ yó ɲannzuɛn sa."
قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَيَّ مِمَّا يَدْعُوْنَنِيْٓ اِلَيْهِ ۚوَاِلَّا تَصْرِفْ عَنِّيْ كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ وَاَكُنْ مِّنَ الْجٰهِلِيْنَ
qāla rabbis-sijnu aḥabbu ilayya mimmā yad‘ūnanī ilaih(i), wa illā taṣrif ‘annī kaidahunna aṣbu ilaihinna wa akum minal-jāhilīn(a).
Joseph seli kɛ: "Min Min! Bisua lɔ tranlɛ'n ti min cinnjin tra be flɛlɛ'n i su tɛlɛ'n. Sɛ a jranman min be ɲin su yiyilɛ'n i sin'n, nanwlɛ, ń fá min wun mántán (be klun sa'm be su) yɛ ń ká be nga be siman like'n be nun."
فَاسْتَجَابَ لَهٗ رَبُّهٗ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ
fastajāba lahū rabbuhū fa ṣarafa ‘anhu kaidahunn(a), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).
Ɔ maan Ɲanmiɛn tɛli Zozɛfu i srɛlɛ’n su, kpɛkun ɔ yoli maan Zozɛfu w’a tɔman be gblɛ’n nun. Ɔ ti sran ng’ɔ ti ndɛ’n kwlaa’n, m’ɔ si like kwlaa’n.
ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا رَاَوُا الْاٰيٰتِ لَيَسْجُنُنَّهٗ حَتّٰى حِيْنٍ ࣖ
Ṡumma badā lahum mim ba‘di mā ra'awul-āyāti layasjununnahū ḥattā ḥīn(in).
Kpɛkun, kɛ be wunnin nzɔliɛ’m be (Zozɛfu i nanwlɛ dilɛ’n), ɔ juli be klun kɛ be wlɛ i bisua blɛ wie nun.
وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ
wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).
Yɛ gbanflɛn nɲɔn be nin i be ɔli bisua. Be nun kun seli kɛ: “Nanwlɛ, n lafili kɛ n su kpɛ viɲin mma’m be nun,” kpɛkun kun seli kɛ: “N lafili kɛ n su fa kpanwun n ti su, anunman’m be di wie.” Man e takwil’n. Nanwlɛ, e bu amun kɛ amun o be nga be yo sa kpa’n be nun wie.
قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ
qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).
Ɔ (Yusuf) seli kɛ: "Aliɛ kwlaa nga bé fá mán amun nɲɔn’n, n kwla yiyili takwil’n nun, ka naan (aliɛ’n) w’a ju amun wun lɔ. I sɔ’n ti like nga Ɲanmiɛn kleli min’n i nun kun. I kpa bɔbɔ’n, n yacili be nga be lafiman Allah su’n be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n, i kpa bɔbɔ’n, be lafiman mɛn nga ɔ́ bá lɛ’n su .
وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ
wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).
Yɛ n su min nannan’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n su: Abraamu, nin Izaaki, ɔ nin Zakɔbu. Ɔ nin i fataman kɛ e (Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ mun) e fa like fi e sie i Allah su. Ɔ fin Allah i aklunye’n nun man e nin klɔ sran mun (be kwlaa); Sanngɛ sran sunman be siman ye .
يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ
yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).
Amun bissuafuɛ nɲɔn mun! ?Amuɛn fanunfanun mun annzɛ Ɲanmiɛn Kpli, m’ɔ kwla like kwlaa yo’n, be nun onin yɛ ɔ ti kpa ɔ?
مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
Like nga amun su be ng’ɔ timan I’n, be ti dunman nga amun bɔbɔ annzɛ amun nannan’m be yili’n, be ngunmin. Allah w’a yiman ndɛ fi nglo (dunman) sɔ’m be su. Ajalɛ sɔ’n, ɔ ti Allah liɛ ngunmin. Ɔ seli kɛ nán amun su sran uflɛ fi saan i. Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ ti trele’n yɛ ɔ o lɛ ɔ, sanngɛ sran sunman be simɛn i.
يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ
yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).
O bissuafuɛ nɲɔn mun, “Amun nun kun yɛ ɔ́ nían i min’n i nzan’n su ɔ. Sanngɛ kun liɛ’n, bé bó i waka’n su, kpɛkun anunman’m bé dí i ti’n i bue kun. Ndɛ nga amun usali (min’n) w’a tɛ su.”
وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ
wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).
Yɛ ɔ (Yusuf) seli sran ng’ɔ si kɛ ɔ́ trán be nɲɔn’n be afiɛn’n kɛ: “Yiyi min sa’n nun kle ɔ min’n.” Ɔ maan Satan yoli maan i wla fi su kɛ ɔ yiyi (Zozɛfu i sa’n) nun kle i min’n. I sɔ’n ti’n, ɔ (Yusuf) kali bissua lɔ afuɛ kpanngban.
وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ
wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).
Famiɛn'n seli (i nvle nunfuɛ'm be kpɛnngbɛn'm be kɛ: "Nanwlɛ, n lafili laliɛ nun kɛ n wunnin nannin nso mɔ be ti tɛtɛ kpa'n, nannin nso mɔ be ti tɛtɛ kpa'n be su di; awie nɲa nso be ti nɲa, yɛ kun (awie nɲa nso) ti nɲa.
قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ
qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).
Be tɛli su kɛ: "(Be ti) laliɛ ngbɛn yɛ e kwlá yiyiman laliɛ sɔ'm be nun."
وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ
wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).
Yɛ sran ng’ɔ kali be afiɛn’n, m’ɔ i wla kpɛnnin (Zozɛfu su’n) kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, ɔ seli kɛ: “Nán (sran ng’ɔ si laliɛ’n i bo kpa’n) i ndɛ klé wɔ, ɔ maan sunman min (i wun lɔ).”
يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ
yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).
Zozɛfu, ɔ sran mɔ be kwla lafi i su kpa'n! Yiyi nun kle e (laliɛ'n i bo'n) nannin nso mɔ be ti tɛtɛ kpa'n, ɔ nin nannin nsan mɔ be ti nɲa'n, ɔ nin (awie) ti nɲa nso'n, naan m'an sa min sin nvlefuɛ'm be wun lɔ, naan be si.
قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ
qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).
Ɔ (Zozɛfu) seli kɛ: "Kɛ amun ko di fie afuɛ nso (be sin sin) kɛ titi'n sa'n, like kwlaa nga amun kpɛ'n, amun yaci i waka mma'm be su, saan kan naan amun a di."
ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ
Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).
Kpɛkun kɛ i sin’n, sa kekle dan (afuɛ) nso bé bá, bé dí like nga amun sieli be’n, saan like nga amun sieli i (awie’n) i nun kan.
ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ
Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).
Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, afuɛ kun wá jú mɔ sran’m bé fá nzue (ng’ɔ ju’n) mán be’n, kpɛkun blɛ sɔ’n nun’n, bé kpɛ́ (viɲin mma’m be nun).”
وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖ ۚفَلَمَّا جَاۤءَهُ الرَّسُوْلُ قَالَ ارْجِعْ اِلٰى رَبِّكَ فَسْـَٔلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ الّٰتِيْ قَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّ ۗاِنَّ رَبِّيْ بِكَيْدِهِنَّ عَلِيْمٌ
wa qālal-maliku'tūnī bih(ī), falammā jā'ahur-rasūlu qālarji‘ ilā rabbika fas'alhu mā bālun-niswatil-lātī qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), inna rabbī bikaidihinna ‘alīm(un).
Famiɛn’n seli kɛ: “An fa i blɛ min.” Kɛ sran ng'ɔ sunmɛnnin i'n juli i wun lɔ'n, ɔ (Yusuf) seli kɛ: "Sa ɔ sin ɔ min'n i wun lɔ, ko usɛ i sa ng'ɔ juli bla nga be yoli i sa'm be like yaya'n be su'n. Nanwlɛ, min Min'n si be gblɛ'n."
قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ اِذْ رَاوَدْتُّنَّ يُوْسُفَ عَنْ نَّفْسِهٖۗ قُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوْۤءٍ ۗقَالَتِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ الْـٰٔنَ حَصْحَصَ الْحَقُّۖ اَنَا۠ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الصّٰدِقِيْنَ
qāla mā khaṭbukunna iż rāwattunna yūsufa ‘an nafsih(ī), qulna ḥāsya lillāhi mā ‘alimnā ‘alaihi min sū'(in), qālatimra'atul-‘azīzil-āna ḥaṣḥaṣal-ḥaqq(u), ana rāwattuhū ‘an nafsihī wa innahū laminaṣ-ṣādiqīn(a).
Ɔ (famiɛn’n) seli (bla mun) kɛ: “?Kɛ amun laka Yusuf kɛ ɔ fɛ i wun man’n, wafa sɛ yɛ amun yoli ɔ?” Be seli kɛ: “Allah ti kpa, e siman like tɛ fi i wun.” Al-Aziz i yi’n seli kɛ: “Siɛn’n, ndɛ nanwlɛ’n ti weiin, min yɛ n sali i niannin, n lakali i ɔ, nanwlɛ, ɔ ti nanwlɛfuɛ’m be nun kun.”
ذٰلِكَ لِيَعْلَمَ اَنِّيْ لَمْ اَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ كَيْدَ الْخَاۤىِٕنِيْنَ ۔
Żālika liya‘lama annī lam akhunhu bil-gaibi wa annallāha lā yahdī kaidal-khā'inīn(a).
(Yusuf seli kɛ), “I sɔ’n ti’n, ɔ (Al-Aziz) ɔ́ sí kɛ nanwlɛ, kɛ m’ɔ nunman lɛ’n (awlo lɔ’n), m’an yimɛn i nglo’n, naan Allah kloman kɛ be nga be yi i nglo’n be gblɛ’n .
۞ وَمَآ اُبَرِّئُ نَفْسِيْۚ اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ ۢ بِالسُّوْۤءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّيْۗ اِنَّ رَبِّيْ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
wa mā ubarri'u nafsī, innan-nafsa la'ammāratum bis-sū'i illā mā raḥima rabbī, inna rabbī gafūrur raḥīm(un).
Yɛ n (kanman) kɛ n leman (fɔnlɛ’m be nun), afin i kpa bɔbɔ’n, konvi kpli’n fa sran kɔ sa tɛ nun titi, saan (konvi kpli) nga min Min’n sili i aunnvuɛ’n. Nanwlɛ, min Min’n yaci sran wun sa cɛ i, ɔ si aunnvuɛ dan.
وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖٓ اَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِيْۚ فَلَمَّا كَلَّمَهٗ قَالَ اِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِيْنٌ اَمِيْنٌ
wa qālal-maliku'tūnī bihī astakhliṣhu linafsī, falammā kallamahū qāla innakal-yauma ladainā makīnun amīn(un).
Yɛ famiɛn’n seli kɛ: “An fa i (Yusufu) bla min wun lɔ, naan n fa i (kɛ sran ng’ɔ nin min be afiɛn mantan kpa’n sa). Kɛ ɔ (famiɛn’n) nin i be kokoli yalɛ’n, ɔ (famiɛn’n) seli kɛ: “Nanwlɛ, ɔ (kɛ ɔ fɛ i) andɛ’n, a kaci sran dan e akpasua’n nun, mɔ be lafi i su’n.”
قَالَ اجْعَلْنِيْ عَلٰى خَزَاۤىِٕنِ الْاَرْضِۚ اِنِّيْ حَفِيْظٌ عَلِيْمٌ
qālaj‘alnī ‘alā khazā'inil-arḍ(i), innī ḥafīẓun ‘alīm(un).
Ɔ (Yusuf) seli kɛ: "Fa min yo nvle (Ezipti) i sika siefuɛ; afin nanwlɛ, n ti sran m'ɔ si lika nian kpa'n, m'ɔ si like kpa'n."
وَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِ يَتَبَوَّاُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاۤءُۗ نُصِيْبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَّشَاۤءُ وَلَا نُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ
wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍi yatabawwa'u minhā ḥaiṡu yasyā'(u), nuṣību biraḥmatinā man nasyā'u wa lā nuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).
Yɛ i sɔ’n ti’n, E mannin Zozɛfu junman asiɛ nga su (Ezipti); kɛ ɔ tran lika kwlaa ng’ɔ klo’n. Sran nga e klo’n, e si i aunnvuɛ yɛ e saciman be nga be yo sa kpa’n be akatua’n .
وَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ
wa la'ajrul-ākhirati khairul lil-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).
Yɛ nanwlɛ, akatua nga bé ɲɛ́n i mɛn’n i sin lɔ’n, ɔ ti kpa man be nga be lafi Ɲanmiɛn su mɔ be su Ɲanmiɛn titi’n.
وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ
wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).
Yɛ Zozɛfu i niaan bian’m be bali (Ezipti lɔ) yɛ be wluli (i lika’n nun). Ɔ maan ɔ (Yusuf) si be, sanngɛ be liɛ’n, b’a simɛn i (kun).
وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ
wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).
Yɛ kɛ ɔ (Yusufu) siesieli aliɛ mannin be’n, ɔ seli kɛ: “An fa amun niaan bian m’ɔ nin amun (Bunyamin) be si’n ti kun’n, amun bla min wun lɔ, amun wunmɛn i wlɛ kɛ n di junman’n i kpa naan min yɛ n ti aofuɛ trafuɛ’n niɔn?
فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ
fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).
Ɔ maan sɛ amun faman be manman min’n, amun su ɲanman (awie) aliɛ kun min sa nun, yɛ nán amun mantan min.”
قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ
qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).
Be seli kɛ: “É láfi i baba’n su (ɔ fɛ i) yɛ é yó i sakpa.”
وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ
wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).
Yɛ ɔ (Yusuf) seli i junman difuɛ mun kɛ: “An fa be (kacilɛ) ninnge mun be sa nun, naan kɛ bé sá be sin be awlobo’m be nun’n, be lafi su kɛ bé sá be sin ekun.”
فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ
falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).
Ɔ maan kɛ be sali be sin be si (Zakɔbu) i wun lɔ’n, be seli kɛ: "E si! E su ɲanman like uflɛ (awie’n) (sɛ e faman e niaan bian’n), ɔ maan maan e niaan bian’n ɔ nin e kɔ naan y’a ɲan like, yɛ é níɛn i lika sakpa."
قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ
qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).
Ɔ (Zakɔbu) seli kɛ: “?Wafa sɛ yɛ ń fá i (Bunyamin) ń wlá ɔ sa nun kɛ nga n fa i niaan bian (Yusufu) ń wlá ɔ sa nun laa’n sa ɔ?” Ɔ maan Allah yɛ ɔ ti sran kpafuɛ’n niɔn, yɛ ɔ ti aunnvuɛ sifuɛ’m be nun aunnvuɛ sifuɛ kpafuɛ’n niɔn.
وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ
wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).
Kpɛkun kɛ be tikeli be ninnge’m be su’n, be wunnin kɛ b’a fa be ninnge’m b’a sa be sin. Be seli kɛ: "E si, ngue yɛ e kwla kunndɛ ekun ɔn? Be fa e ninnge mun be sa be sin be man e, yɛ é kwlá dí e awlobofuɛ'm be aliɛ, é nían e niaan'm be lika, yɛ é ɲán like uflɛ (awie) m'ɔ ti kɛ nnɛn kpanngɔ kun i trɔ sa'n. I sɔ'n ti ndɛ pɔpɔ (Ezipti famiɛn'n i liɛ'n)."
قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ
qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).
Ɔ (Zakɔbu) seli kɛ: “Sɛ ɔ timan kɛ be bo sin yia amun’n, n su sunmɛnmɛn i (ɔ) nin amun lele saan amun a ta min nda kɛ amún fá kɔ́ min wun lɔ ekun.” Kɛ be tali nda’n, ɔ (Zakɔbu) seli kɛ: “Ndɛ nga e kan’n, Ɲanmiɛn ti i lalofuɛ.”
وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ
wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).
Yɛ ɔ (Zakɔbu) seli kɛ: “Min mma mun! Nán amun sin anuan kun nun wlu, sanngɛ amun sin anuan fanunfanun nun; sanngɛ n kwlá sasaman amun kaan sa Allah i ɲrun. Ajalɛ’n ti Allah liɛ. I su yɛ n lafi min su ɔ, yɛ be nga be lafi i su’n, n lafi i su wie."
وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ
wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
Kɛ be wluli lɔ kɛ nga be si’n fa seli’n sa’n, (be wlulɛ’n) w’a kwlá kplinman ajalɛ nga Allah fali’n su kan, (sanngɛ ɔ ti) Zakɔbu i klun sa kunngba cɛ m’ɔ sieli i nzɔliɛ’n niɔn. Yɛ nanwlɛ, ɔ si like, afin e kleli i like. Sanngɛ sran sunman be siman sɔ.
وَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَخَاهُ قَالَ اِنِّيْٓ اَنَا۠ اَخُوْكَ فَلَا تَبْتَىِٕسْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ
wa lammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi akhāhu qāla innī akhūka falā tabta'is bimā kānū ya‘malūn(a).
Yɛ kɛ be wluli (lika nga) Yusuf, ɔ fɛli i niaan bian (Bunyamin) sieli i lika’n nun’n, ɔ (Yusuf) seli kɛ: “Nanwlɛ, n ti ɔ niaan, nán maan like nga be yoli’n yo ɔ ya.”
فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِيْ رَحْلِ اَخِيْهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَيَّتُهَا الْعِيْرُ اِنَّكُمْ لَسٰرِقُوْنَ
falammā jahhazahum bijahāzihim ja‘las-siqāyata fī raḥli akhīhi ṡumma ażżana mu'ażżinun ayyatuhal-‘īru innakum lasāriqūn(a).
Ɔ maan kɛ be wieli aliɛ’n i di’n, ɔ (Yusuf) fali kpongbo’n wlali i niaan bian’n i sa nun. Kpɛkun sran kun kpannin kɛ: "O caravan! Nanwlɛ, amun ti awiefuɛ."
قَالُوْا وَاَقْبَلُوْا عَلَيْهِمْ مَّاذَا تَفْقِدُوْنَ
qālū wa aqbalū ‘alaihim māżā tafqidūn(a).
Be usali be (be nga be tɔnnin be suɛn’n) be ɲrun kɛ: “?Ngue yɛ amun mlinnin ɔn?”
قَالُوْا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاۤءَ بِهٖ حِمْلُ بَعِيْرٍ وَّاَنَا۠ بِهٖ زَعِيْمٌ
qālū nafqidu ṣuwā‘al-maliki wa liman jā'a bihī ḥimlu ba‘īriw wa ana bihī za‘īm(un).
Be tɛli i su kɛ: “E mlinnin famiɛn’n i kpongbo’n, yɛ sran ng’ɔ́ fá kɔ́’n, ɔ́ ɲán nnɛn kpanngɔ kun i aliɛ, yɛ n lafi su kɛ ɔ́ yó sɔ.”
قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَّا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِى الْاَرْضِ وَمَا كُنَّا سٰرِقِيْنَ
qālū tallāhi laqad ‘alimtum mā ji'tanā linufsida fil-arḍi wa mā kunnā sāriqīn(a).
Be (Yusuf i niaan bian’m be) be tɛli i su kɛ: “Amun si kɛ y’a baman kɛ é yó sa tɛ mɛn’n nun lɔ, yɛ e timan awiefuɛ.”
قَالُوْا فَمَا جَزَاۤؤُهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ كٰذِبِيْنَ
qālū famā jazā'uhū in kuntum kāżibīn(a).
Be seli kɛ: “?Sanngɛ sɛ amun bua ato’n, fɔ benin yɛ bé tú amun ɔ?”
قَالُوْا جَزَاۤؤُهٗ مَنْ وُّجِدَ فِيْ رَحْلِهٖ فَهُوَ جَزَاۤؤُهٗ ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الظّٰلِمِيْنَ
qālū jazā'uhū maw wujida fī raḥlihī fa huwa jazā'uh(ū), każālika najziẓ-ẓālimīn(a).
Be tɛli i su kɛ: “Tulɛ’n yɛle kɛ sran kwlaa ng’ɔ wun like ng’ɔ mlinnin’n i sa nun’n, ɔ́ ɲán i fɔlɛ’n, i sɔ yɛ e tu sa tɛ yofuɛ’m be fɔ ɔ.”
فَبَدَاَ بِاَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاۤءِ اَخِيْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَاۤءِ اَخِيْهِۗ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِيُوْسُفَۗ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ اَخَاهُ فِيْ دِيْنِ الْمَلِكِ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗنَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِيْ عِلْمٍ عَلِيْمٌ
fa bada'a bi'au‘iyatihim qabla wi‘ā'i akhīhi ṡummastakhrajahā miw wi‘ā'i akhīh(i), każālika kidnā liyūsuf(a), mā kāna liya'khuża akhāhu fī dīnil-maliki illā ay yasyā'allāh(u), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), wa fauqa kulli żī ‘ilmin ‘alīm(un).
Ɔ maan ɔ boli be saci’m be nun kunndɛlɛ bo i bɔbɔ i niaan bian liɛ’n i ɲrun lɛ, kpɛkun ɔ fɛli i niaan bian’n i saci’n nun. Ɔ maan E siesieli ninnge mun mannin Yusuf. Ɔ kwlá tumɛn i niaan bian’n i fɔ kɛ famiɛn’n i mmla’n sa, saan Allah klo. E jran sran nga E klo’n i su. yɛ sran kwlaa ng’ɔ si like’n, sran kun o lɛ m’ɔ si like kpa’n niɔn .
۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ
qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).
Be seli kɛ: “Sɛ ɔ wua’n, nn i niaan bian’n w’a wua wie.” Ɔ maan Yusufu fiali (annoyance) i awlɛn’n nun, w’a yimɛn i nglo w’a kleman be. Ɔ seli (i awlɛn’n nun kɛ), "Ɔ jranwlɛ’n ti tɛ kpa. Yɛ Allah si like nga a yiyi nun’n i kpa."
قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ اِنَّ لَهٗٓ اَبًا شَيْخًا كَبِيْرًا فَخُذْ اَحَدَنَا مَكَانَهٗ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ
qālū yā ayyuhal-‘azīzu inna lahū aban syaikhan kabīran fa khuż aḥadanā makānah(ū), innā narāka minal-muḥsinīn(a).
Be seli kɛ: "O Al-Aziz! Ɔ le baba kpɛnngbɛn, ɔ maan fa e nun kun i osu, nanwlɛ, e wun kɛ a ti be nga be yo sa kpa'n be nun kun."
قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اَنْ نَّأْخُذَ اِلَّا مَنْ وَّجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهٗٓ ۙاِنَّآ اِذًا لَّظٰلِمُوْنَ ࣖ
qāla ma‘āżallāhi an na'khuża illā maw wajadnā matā‘anā ‘indah(ū), innā iżal laẓālimūn(a).
Ɔ (Yusuf) seli kɛ: “N srɛ Allah kɛ ɔ sasa min naan m’an traman (sran fi), saan sran nga e nin i e wunnin e ninnge mun’n, sɛ e (yo) sɔ’n, i bo’n yɛle kɛ e ti sa tɛ yofuɛ.”
فَلَمَّا اسْتَيْـَٔسُوْا مِنْهُ خَلَصُوْا نَجِيًّاۗ قَالَ كَبِيْرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَيْكُمْ مَّوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُّمْ فِيْ يُوْسُفَ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰى يَأْذَنَ لِيْٓ اَبِيْٓ اَوْ يَحْكُمَ اللّٰهُ لِيْۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ
falammastai'asū minhu khalaṣū najiyyā(n), qāla kabīruhum alam ta‘lamū anna abākum qad akhaża ‘alaikum mauṡiqam minallāhi wa min qablu mā farrattum fī yūsufa falan abraḥal-arḍa ḥattā ya'żana lī abī au yaḥkumallāhu lī, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).
Ɔ maan kɛ be wla boli i wun’n (Zozɛfu i ajalɛ’n) be ngunmin (kɛ bé bú akunndan’n) be su koko yalɛ. Be nun kpɛnngbɛn’n seli kɛ: “?Amun siman kɛ amun si fali nda kun amun sa nun nin (Allah i dunman’n) naan ka naan w’a yo sɔ’n, amun yacili Yusuf?
اِرْجِعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْكُمْ فَقُوْلُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّ ابْنَكَ سَرَقَۚ وَمَا شَهِدْنَآ اِلَّا بِمَا عَلِمْنَا وَمَا كُنَّا لِلْغَيْبِ حٰفِظِيْنَ
irji‘ū ilā abīkum fa qūlū yā abānā innabnaka saraq(a), wa mā syahidnā illā bimā ‘alimnā wa mā kunnā lil-gaibi ḥāfiẓīn(a).
Amun sa amun sin amun si lɔ naan amun se kɛ: "E baba! Nanwlɛ, ɔ wa’n w’a wua like yɛ e wunnin like nga e si i’n i ngunmin yɛ e simɛn i sin like’n niɔn."
وَسْـَٔلِ الْقَرْيَةَ الَّتِيْ كُنَّا فِيْهَا وَالْعِيْرَ الَّتِيْٓ اَقْبَلْنَا فِيْهَاۗ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ
was'alil-qaryatal-latī kunnā fīhā wal-‘īral-latī aqbalnā fīhā, wa innā laṣādiqūn(a).
Yɛ amun usa (asiɛ nga e o nun’n i nunfuɛ mun), ɔ nin sran nga be nin e bali’n. Yɛ e ti sran kpa.”
قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَنِيْ بِهِمْ جَمِيْعًاۗ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), ‘asallāhu ay ya'tiyanī bihim jamī‘ā(n), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).
Ɔ (Zakɔbu) seli kɛ: "I kpa bɔbɔ'n, ɔ ngunmin yɛ a wun sa kpa (tɛtɛ mun ɔn). Ɔ maan (min awlɛn tralɛ'n) ti awlɛn tralɛ kpa. Lafi su kɛ Allah fá be kwlaa fá mán min. Nanwlɛ, i yɛ ɔ si like kwlaa ɔ, ɔ si ngwlɛlɛ kpa ɔ."
وَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰٓاَسَفٰى عَلٰى يُوْسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنٰهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيْمٌ
wa tawallā ‘anhum wa qāla yā asafā ‘alā yūsufa wabyaḍḍat ‘aināhu minal-ḥuzni fa huwa kaẓīm(un).
Yɛ ɔ (Zakɔbu) kpɛli i sin be (i wa yasua mun) be wun lɛ ɔ seli kɛ: “Oh, min awlabɔɛ’n ti Zozɛfu,” kpɛkun awlabɔɛ’n ti’n, i ɲinma’m be yoli ufue. Ɔ jrannin i ya’n i sin blɛblɛblɛ (i wa’m be lika).
قَالُوْا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوْسُفَ حَتّٰى تَكُوْنَ حَرَضًا اَوْ تَكُوْنَ مِنَ الْهٰلِكِيْنَ
qālū tallāhi tafta'u tażkuru yūsufa ḥattā takūna ḥaraḍan au takūna minal-hālikīn(a).
Be seli kɛ: “Nanmien su, amun yaciman Yusufu i wla kpɛnlɛ, lele saan tukpacɛ tɛ kun w’a tɔ amun su annzɛ amun o be nga bé núnnún’n be nun.”
قَالَ اِنَّمَآ اَشْكُوْا بَثِّيْ وَحُزْنِيْٓ اِلَى اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
qāla innamā asykū baṡṡī wa ḥuznī ilallāhi wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
Ɔ (Zakɔbu) tɛli su kɛ: "Min ɲrɛnnɛn nin min awlabɔɛ'n, n kan kle i Allah ngunmin. Yɛ like nga amun simɛn i'n, n si i Allah sa nun."
يٰبَنِيَّ اذْهَبُوْا فَتَحَسَّسُوْا مِنْ يُّوْسُفَ وَاَخِيْهِ وَلَا تَا۟يْـَٔسُوْا مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ لَا يَا۟يْـَٔسُ مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكٰفِرُوْنَ
yā baniyyażhabū fa taḥassasū miy yūsufa wa akhīhi wa lā tai'asū mir rauḥillāh(i), innahū lā yai'asu mir rauḥillāhi illal-qaumul-kāfirūn(a).
Min mma mun! Amun wɔ, amun kunndɛ (jasin fɛ’n) Yusuf nin i niaan’m be su naan nán amun wla fi Allah i aunnvuɛ silɛ’n su. Nanwlɛ, be nga be lafiman Allah i aunnvuɛ silɛ’n su’n, be ti be nga be lafiman su’n be ngunmin.”
فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلَيْهِ قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ مَسَّنَا وَاَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُّزْجٰىةٍ فَاَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَاۗ اِنَّ اللّٰهَ يَجْزِى الْمُتَصَدِّقِيْنَ
falammā dakhalū ‘alaihi qālū yā ayyuhal-‘azīzu massanā wa ahlanaḍ-ḍurru wa ji'nā bibiḍā‘atim muzjātin fa aufi lanal-kaila wa taṣaddaq ‘alainā, innallāha yajzil-mutaṣaddiqīn(a).
Ɔ maan kɛ be wluli (Yusufu i lika’n nun’n), be seli kɛ: "O Al-Aziz! Sa kekle’m be tɔli e nin e awlobofuɛ’m be su yɛ e fali ninnge nga be leman bo’n e bali, ɔ maan fa (awie) aliɛ’n yi e, yɛ man e aklunye like. Nanwlɛ, be nga be man aklunye’n, Allah tua be kalɛ.”
قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ
qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).
Ɔ (Zozɛfu) seli kɛ: “?Amun si like nga amun yoli Zozɛfu nin i niaan bian’n, afin amun a wunman like nga amun yoli’n i bo’n?”
قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ
qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).
Be seli kɛ: “?Wɔ yɛ a ti Zozɛfu sakpa-ɔ?” Ɔ (Zozɛfu) seli kɛ: "N ti Zozɛfu, yɛ min niaan bian yɛ ɔ o lɛ ɔ. Nanwlɛ, Ɲanmiɛn yoli i aklunye’n mannin e. Nanwlɛ, sran kwlaa ng’ɔ sro Ɲanmiɛn’n, m’ɔ tra i awlɛn’n, nanwlɛ, Ɲanmiɛn saciman be nga be yo sa kpa’n be akatua’n.”
قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ اٰثَرَكَ اللّٰهُ عَلَيْنَا وَاِنْ كُنَّا لَخٰطِـِٕيْنَ
qālū tallāhi laqad āṡarakallāhu ‘alainā wa in kunnā lakhāṭi'īn(a).
Be seli kɛ: “Nanwlɛ, Ɲanmiɛn kloli amun trali e, nanwlɛ, e ti sa tɛ yofuɛ mun (sa tɛ yofuɛ mun).”
قَالَ لَا تَثْرِيْبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَۗ يَغْفِرُ اللّٰهُ لَكُمْ ۖوَهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ
qāla lā taṡrība ‘alaikumul-yaum(a), wa yagfirullāhu lakum, wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).
Ɔ (Yusuf) seli kɛ: "Cɛn nga nun'n, be tɔnman amun suɛn, maan Ɲanmiɛn yaci amun wun sa cɛ amun. Yɛ ɔ ti aunnvuɛ sifuɛ kpafuɛ'n aunnvuɛ sifuɛ'm be nun."
اِذْهَبُوْا بِقَمِيْصِيْ هٰذَا فَاَلْقُوْهُ عَلٰى وَجْهِ اَبِيْ يَأْتِ بَصِيْرًا ۚوَأْتُوْنِيْ بِاَهْلِكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ
iżhabū biqamīṣī hāżā fa alqūhu ‘alā wajhi abī ya'ti baṣīrā(n), wa'tūnī bi'ahlikum ajma‘īn(a).
Amun nin min tralɛ’m be kɔ, kpɛkun amun fa tɛtɛ min si i ɲrun, kpɛkun ɔ́ nían i sin lɔ; Kpɛkun fa ɔ awlobofuɛ’m be kwlaa bla min sin.”
وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ
wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).
Yɛ kɛ sran’m be ɔli’n (Ezipti mɛn’n nun lɔ’n), be si seli kɛ: “Nanwlɛ, n tili Yusufu i wunnzin’n, sɛ ɔ ti kɛ amun a tɔnnin min suɛn kɛ min akunndan’n timan kpa’n (nanwlɛ, nn amun bu min fɔ).”
قَالُوْا تَاللّٰهِ اِنَّكَ لَفِيْ ضَلٰلِكَ الْقَدِيْمِ
qālū tallāhi innaka lafī ḍalālikal-qadīm(i).
Be (i awlobofuɛ mun) be seli kɛ: “Alamu, amun te o amun fɔnlɛ laa’m be nun.”
فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
Ɔ maan kɛ jasin fɛ’n i bofuɛ’n juli lɔ’n, ɔ fali (tralɛ’n) fa tɛtɛli i (Zakɔbu) i ɲrun’n su, kpɛkun ɔ wunnin ase ekun. Ɔ (Zakɔbu) seli kɛ: “?N seliman amun kɛ like nga amun simɛn i’n, n si i Allah sa nun.”
قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ
qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).
Be seli kɛ: "E si! Srɛ e sa tɛ'm be cɛ e, nanwlɛ, e ti sa tɛ yofuɛ (sa tɛ yofuɛ)."
قَالَ سَوْفَ اَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّيْ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ
qāla saufa astagfiru lakum rabbī, innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).
Ɔ (Zakɔbu) seli kɛ: "N'ma srɛ min Min'n kɛ ɔ yaci cɛ amun. Nanwlɛ, ɔ ti sran ng'ɔ yaci sa tɛ'm be cɛ sran'n, ɔ ti sran m'ɔ si aunnvuɛ kpa'n."
فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوْا مِصْرَ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ اٰمِنِيْنَ ۗ
falammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi abawaihi wa qāladkhulū miṣra in syā'allāhu āminīn(a).
Ɔ maan kɛ be wluli (lika nga) Yusufu o lɛ’n, ɔ fɛli i si nin i nin be trali i awlɛn (kɔkun ɔ siesieli lika mannin be), ɔ seli kɛ: “Sɛ Ɲanmiɛn klo’n, amun wlu Ezipti mɛn’n nun lɔ klanman.”
وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).
Yɛ ɔ mɛnnin i si nin i nin famiɛn bia’n su. Yɛ be (be kwlaa) be kotoli i (Yusufu) i bo. Yɛ ɔ seli kɛ: "O min si! Min laliɛ klikli’n i bo’n yɛ ɔ o lɛ ɔ. Nanwlɛ, min Min’n yoli maan ɔ yoli nanwlɛ. Nanwlɛ, min Min’n yoli min ye, kɛ ɔ tuli min bisua lɔ’n, ɔ nin kɛ ɔ fali amun fin klɔ’n su lɔ’n, kɛ Satan sacili (afɔtuɛ’n) min nin min niaan’m be afiɛn’n, Nanwlɛ, like ng’ɔ ti min Min’n i nun’n, ɔ ti wɛtɛɛfuɛ. Ɔ si like kwlaa, ɔ ti ngwlɛlɛfuɛ.
۞ رَبِّ قَدْ اٰتَيْتَنِيْ مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِيْ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۚ فَاطِرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَنْتَ وَلِيّٖ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۚ تَوَفَّنِيْ مُسْلِمًا وَّاَلْحِقْنِيْ بِالصّٰلِحِيْنَ
rabbi qad ātaitanī minal-mulki wa ‘allamtanī min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), fāṭiras-samāwāti wal-arḍ(i), anta waliyyī fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), tawaffanī muslimaw wa alḥiqnī biṣ-ṣāliḥīn(a).
Min Min, nanwlɛ, a mannin min kwlalɛ wie mun, yɛ a kleli min laliɛ wie’m be bo tulɛ. (O Nyanmiɛn), ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n be yifuɛ, a ti min sasafuɛ mɛn nga nun nin mɛn nga bé bá lɛ’n be nun, yaci min lɛ kɛ mizilɛli sa naan fa min wun mantan Ɲanmiɛn sufuɛ mun."
ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهِ اِلَيْكَۚ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ اِذْ اَجْمَعُوْٓا اَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُوْنَ
Żālika min ambā'il-gaibi nūḥīhi ilaik(a), wa mā kunta ladaihim iż ajma‘ū amrahum wa hum yamkurūn(a).
I sɔ’n ti ndɛ nga be wunmɛn i’n, mɔ E yili be nglo kleli amun (Muhammad) be nun wie mun; kannzɛ bɔbɔ amun nunman be wun lɛ’n, sanngɛ kɛ be nuan sɛli su kɛ bé síesíe ngwlɛlɛ kun (kɛ bé fá Zozɛfu wlá nzue ba’n nun’n).
وَمَآ اَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِيْنَ
wa mā akṡarun-nāsi wa lau ḥaraṣta bimu'minīn(a).
Yɛ sɛ amun kunndɛ kɛ amún láfi su sakpa bɔbɔ’n, sran sunman be su lafiman su.
وَمَا تَسْـَٔلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعٰلَمِيْنَ ࣖ
wa mā tas'aluhum ‘alaihi min ajr(in), in huwa illā żikrul lil-‘ālamīn(a).
Yɛ amun srɛman be like fi kɛ be fa kaci amun (amun flɛlɛ’n ti), afin (flɛlɛ’n) sɔ’n ti mɛn wunmuan’n i like klelɛ.
وَكَاَيِّنْ مِّنْ اٰيَةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ يَمُرُّوْنَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُوْنَ
wa ka'ayyim min āyatin fis-samāwāti wal-arḍi yamurrūna ‘alaihā wa hum ‘anhā mu‘rḍūn(a).
Yɛ nzɔliɛ kpanngban (Allah i dan’n) be sinnin ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n su lɔ, sanngɛ be kpɛli be sin.
وَمَا يُؤْمِنُ اَكْثَرُهُمْ بِاللّٰهِ اِلَّا وَهُمْ مُّشْرِكُوْنَ
wa mā yu'minu akṡaruhum billāhi illā wa hum musyrikūn(a).
Yɛ be nun sunman be lafiman Allah su, i kpa bɔbɔ’n, be nin i be san nun.
اَفَاَمِنُوْٓا اَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّٰهِ اَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ
afa aminū an ta'tiyahum gāsyiyatum min ‘ażābillāhi au ta'tiyahumus-sā‘atu bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).
?Be bu i kɛ fɔ nga Allah tu be’n m’ɔ kata be su’n, annzɛ Ɲanmiɛn sulɛ cɛn’n m’ɔ́ bá be su kpɛ kunngba’n, mɔ be siman sɔ’n, be leman like fi yoman be?
قُلْ هٰذِهٖ سَبِيْلِيْٓ اَدْعُوْٓا اِلَى اللّٰهِ ۗعَلٰى بَصِيْرَةٍ اَنَا۠ وَمَنِ اتَّبَعَنِيْ ۗوَسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ
qul hāżihī sabīlī ad‘ū ilallāh(i), ‘alā baṣīratin ana wa manittaba‘anī, wa subḥānallāhi wa mā ana minal-musyrikīn(a).
Se (Muhammad) kɛ: "Min atin'n yɛ ɔ o lɛ ɔ, min nin be nga be su min su'n, e flɛ (amun) kɛ amun bla Allah i wun lɔ nin lafilɛ, Ɲanmiɛn manman Ɲanmiɛn, yɛ n timan Ɲanmiɛn sufuɛ kpanngban be nun kun."
وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).
Yɛ y’a sunmanman sran kun m’ɔ dun mmua ɔ ɲrun’n (Muhammad), sanngɛ sran kun yɛ e yili i nglo mɛn’n nunfuɛ’m be afiɛn ɔn. ?Be wlanwlannin asiɛ’n su lɔ be niannin sa ng’ɔ juli be nga be dun mmua be ɲrun’n be su’n (mɔ be lafili akoto’n su’n). Yɛ nanwlɛ, asiɛ nga sran’m be wu’n, ɔ ti kpa man be nga be su Ɲanmiɛn’n. ?Amun wunmɛn i wlɛ?
حَتّٰٓى اِذَا اسْتَيْـَٔسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوْا جَاۤءَهُمْ نَصْرُنَاۙ فَنُجِّيَ مَنْ نَّشَاۤءُ ۗوَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ
Ḥattā iżastai'asar-rusulu wa ẓannū annahum qad kużibū jā'ahum naṣrunā, fa nujjiya man nasyā'(u), wa lā yuraddu ba'sunā ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).
Ɔ maan kɛ akoto’m be su lafiman su kun (be nvle’n i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n su’n) mɔ be lafi su kɛ be buali ato’n, i sin’n, be (akoto’m be) be ba E ukalɛ, i sin’n, sran nga e klo’n, yɛ ɔ́ dé be ɔ. Yɛ E fɔ tulɛ’n, be kwlá kplinman su sa tɛ yofuɛ’m be sa nun .
لَقَدْ كَانَ فِيْ قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۗ مَا كَانَ حَدِيْثًا يُّفْتَرٰى وَلٰكِنْ تَصْدِيْقَ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيْلَ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ
laqad kāna fī qaṣaṣihim ‘ibratul li'ulil-albāb(i), mā kāna ḥadīṡay yuftarā wa lākin taṣdīqal-lażī baina yadaihi wa tafṣīla kulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).
Nanwlɛ, be ndɛ’m be nun’n, be kle sran nga be le akunndan’n be like. (Coran) timan ndɛ mɔ be yili’n, sanngɛ ɔ kle kɛ (fluwa) nga be sinnin lɛ’n be ti su, ɔ yiyi ndɛ kwlaa nun, yɛ (kɛ) be nga be lafi su’n be atin klelɛ nin aunnvuɛ silɛ sa.