Q.S Saba (سَبَأ) - 54 Helu o nā Paukū

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ لَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ وَلَهُ الْحَمْدُ فِى الْاٰخِرَةِۗ وَهُوَ الْحَكِيْمُ الْخَبِيْرُ

al-ḥamdu lillāhil-lażī lahū mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍi wa lahul-ḥamdu fil-ākhirah(ti), wa huwal-ḥakīmul-khabīr(u).

Hoʻomaikaʻi ʻia ke Akua nona nā mea ma ka lani a me nā mea ma ka honua, a ʻo nā hoʻomaikaʻi a pau ma ke ola ma hope o ke ola iā Allah. A ʻo ia ka Mea Naʻauao Loa, ka Mea Pololei Loa.

يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِى الْاَرْضِ وَمَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَمَا يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاۤءِ وَمَا يَعْرُجُ فِيْهَاۗ وَهُوَ الرَّحِيْمُ الْغَفُوْرُ

ya‘lamu mā yaliju fil-arḍi wa mā yakhruju minhā wa mā yanzilu minas-samā'i wa mā ya‘ruju fīhā, wa huwar-raḥīmul-gafūr(u).

Ua ʻike ʻo ia i ka mea e komo ana i ka honua, ka mea e puka mai ana mai loko mai, ka mea e iho mai ana mai ka lani mai, a me ka mea e piʻi ana i laila. A ʻo ia ka Mea Aloha Loa, ka Mea Kala Loa.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَا تَأْتِيْنَا السَّاعَةُ ۗقُلْ بَلٰى وَرَبِّيْ لَتَأْتِيَنَّكُمْۙ عٰلِمِ الْغَيْبِۙ لَا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَلَا فِى الْاَرْضِ وَلَآ اَصْغَرُ مِنْ ذٰلِكَ وَلَآ اَكْبَرُ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍ مُّبِيْنٍۙ

wa qālal-lażīna kafarū lā ta'tīnas-sā‘ah(tu), qul balā wa rabbī lata'tiyannakum, ‘ālimul-gaib(i), lā ya‘zubu ‘anhu miṡqālu żarratin fis-samāwāti wa lā fil-arḍi wa lā aṣgaru min żālika wa lā akbaru illā fī kitābim mubīn(in).

A ʻo ka poʻe hoʻomaloka, ke ʻōlelo nei lākou, "ʻAʻole e hiki mai ka Lā Hoʻokolokolo iā mākou." E ʻōlelo aku, "E hiki mai ana nō ia, ma koʻu Haku ka mea ʻike i ka mea ʻike ʻole ʻia, e hiki mai ana ka Hola iā ʻoukou. ʻAʻohe mea i hūnā ʻia mai Ona aku, ʻoiai he kaumaha e like me ka zarrah, inā paha ma ka lani a ma ka honua paha, ʻoi aku ka liʻiliʻi ma mua o kēlā a ʻoi aku paha, ua (kākau ʻia) nā mea a pau ma kahi Buke maopopo (Lauh Mahfuzh),"

لِّيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِۗ اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌ

liyajziyal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāt(i), ulā'ika lahum magfiratuw wa rizqun karīm(un).

i uku mai ai ʻo ia (Allah) i ka poʻe manaʻoʻiʻo a hana i nā hana maikaʻi. Loaʻa iā lākou ke kala ʻana a me ka ʻai hanohano (lani).

وَالَّذِيْنَ سَعَوْ فِيْٓ اٰيٰتِنَا مُعٰجِزِيْنَ اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ عَذَابٌ مِّنْ رِّجْزٍ اَلِيْمٌ

wal-lażīna sa‘au fī āyātinā mu‘ājizīna ulā'ika lahum ‘ażābum mir rijzin alīm(un).

A ʻo ka poʻe e hoʻoikaika e (kūʻē) i kā mākou mau hōʻailona, me ka manaʻo e hiki iā lākou ke hoʻonāwaliwali (e pale aku i kā mākou hoʻopaʻi), e loaʻa iā lākou ka hoʻopaʻi, he hoʻopaʻi ʻeha loa.

وَيَرَى الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ الَّذِيْٓ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ هُوَ الْحَقَّۙ وَيَهْدِيْٓ اِلٰى صِرَاطِ الْعَزِيْزِ الْحَمِيْدِ

wa yaral-lażīna ūtul-‘ilmal-lażī unzila ilaika mir rabbika huwal-ḥaqq(a), wa yahdī ilā ṣirāṭil-‘azīzil-ḥamīd(i).

A ʻo ka poʻe i hāʻawi ʻia i ka ʻike (ka poʻe o ka Buke) ua manaʻo lākou he ʻoiaʻiʻo nā (hōʻike) i hoʻouna ʻia mai iā ʻoe (Muhammad) mai kou Haku mai, a he alakaʻi (i nā kānaka) i ke ala o (Allah) ka Mea Mana Loa, ka Mea Hoʻomaikaʻi Loa ʻia.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا هَلْ نَدُلُّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ يُّنَبِّئُكُمْ اِذَا مُزِّقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍۙ اِنَّكُمْ لَفِيْ خَلْقٍ جَدِيْدٍۚ

wa qālal-lażīna kafarū hal nadullukum ‘alā rajuliy yunabbi'ukum iżā muzziqtum kulla mumazzaq(in), innakum lafī khalqin jadīd(in).

A ʻī akula ka poʻe hoʻomaloka (i ko lākou mau hoa), "E hōʻike aku anei mākou iā ʻoukou i kekahi kanaka nāna e haʻi aku iā ʻoukou i ka wā e luku loa ʻia ai ko ʻoukou mau kino, e hoʻāla hou ʻia ʻoukou i loko o kahi hana hou?

اَفْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَمْ بِهٖ جِنَّةٌ ۗبَلِ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ فِى الْعَذَابِ وَالضَّلٰلِ الْبَعِيْدِ

aftarā ‘alallāhi każiban am bihī jinnah(tun), balil-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati fil-‘ażābi waḍ-ḍalālil-ba‘īd(i).

Ke wahaheʻe nei ʻo ia e kūʻē iā Allah a he pupule paha ia?” (ʻAʻole), akā, ʻo ka poʻe i manaʻoʻiʻo ʻole i ke ola ma hope o ka make, ʻoi aku ko lākou ʻeha a me ka hewa.

اَفَلَمْ يَرَوْا اِلٰى مَا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ اِنْ نَّشَأْ نَخْسِفْ بِهِمُ الْاَرْضَ اَوْ نُسْقِطْ عَلَيْهِمْ كِسَفًا مِّنَ السَّمَاۤءِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّكُلِّ عَبْدٍ مُّنِيْبٍ ࣖ

afalam yarau ilā mā baina aidīhim wa mā khalfahum minas-samā'i wal-arḍ(i), in nasya' nakhsif bihimul-arḍa au nusqiṭ ‘alaihim kisafam minas-samā'(i), inna fī żālika la'āyatal likulli ‘abdim munīb(in).

No laila, ʻaʻole anei lākou e hoʻolohe i nā lani a me ka honua ma mua a ma hope o lākou? Inā mākou i makemake, inā ua kanu mākou iā lākou i loko o ka lepo a i ʻole ua hoʻouna mākou i nā ʻāpana mai ka lani ma luna o lākou. ʻOiaʻiʻo, ma ia mea he hōʻailona maoli nō (o ka mana o Allah) no kēlā me kēia kauwā e hoʻi ana (iā ia).

۞ وَلَقَدْ اٰتَيْنَا دَاوٗدَ مِنَّا فَضْلًاۗ يٰجِبَالُ اَوِّبِيْ مَعَهٗ وَالطَّيْرَ ۚوَاَلَنَّا لَهُ الْحَدِيْدَۙ

wa laqad ātainā dāwūda minnā faḍlā(n), yā jibālu awwibī ma‘ahū waṭ-ṭair(a), wa alannā lahul-ḥadīd(a).

A ʻoiaʻiʻo, ua hāʻawi mākou iā Dāvida i makana na mākou mai. (ʻŌlelo mākou), "E nā mauna a me nā manu! E hoʻokiʻekiʻe pinepine me Dāvida," a ua hoʻomālielie mākou i ka hao nona,

اَنِ اعْمَلْ سٰبِغٰتٍ وَّقَدِّرْ فِى السَّرْدِ وَاعْمَلُوْا صَالِحًاۗ اِنِّيْ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

ani‘mal sābigātiw wa qaddir fis-sardi wa‘malū ṣāliḥā(n), innī bimā ta‘malūna baṣīr(un).

ʻo ia hoʻi) e hana i nā ʻaʻahu kaua nui a e ana i kā lākou ulana ʻana; a e hana i nā hana maikaʻi. ʻOiaʻiʻo, ʻIke Au i nā mea a pau āu e hana nei.

وَلِسُلَيْمٰنَ الرِّيْحَ غُدُوُّهَا شَهْرٌ وَّرَوَاحُهَا شَهْرٌۚ وَاَسَلْنَا لَهٗ عَيْنَ الْقِطْرِۗ وَمِنَ الْجِنِّ مَنْ يَّعْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ بِاِذْنِ رَبِّهٖۗ وَمَنْ يَّزِغْ مِنْهُمْ عَنْ اَمْرِنَا نُذِقْهُ مِنْ عَذَابِ السَّعِيْرِ

wa lisulaimānar-rīḥa guduwwuhā syahruw wa rawāḥuhā syahr(un), wa asalnā lahū ‘ainal-qiṭr(i), wa minal-jinni may ya‘malu baina yadaihi bi'iżni rabbih(ī), wa may yazig minhum ‘an amrinā nużiqhu min ‘ażābis-sa‘īr(i).

A ua hoʻokau mākou i nā makani iā Solomona, nona ka huakaʻi kakahiaka e like me ka huakaʻi o hoʻokahi mahina, a ʻo kona huakaʻi ahiahi e like me ka huakaʻi o hoʻokahi mahina, a ua hoʻokahe mākou i ke keleawe i hoʻoheheʻe ʻia nona. A aia kekahi o nā jinn i hana ma mua ona ma ka ʻae ʻana o ko lākou Haku. A ʻo ka mea i waena o lākou e haʻalele i kā mākou kauoha, e hoʻāʻo mākou iā ia i ka ʻeha o ke ahi e lapalapa ana.

يَعْمَلُوْنَ لَهٗ مَا يَشَاۤءُ مِنْ مَّحَارِيْبَ وَتَمَاثِيْلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُوْرٍ رّٰسِيٰتٍۗ اِعْمَلُوْٓا اٰلَ دَاوٗدَ شُكْرًا ۗوَقَلِيْلٌ مِّنْ عِبَادِيَ الشَّكُوْرُ

ya‘malūna lahū mā yasyā'u mim maḥārība wa tamāṡīla wa jifānin kal-jawābi wa qudūrir-rāsiyāt(in), i‘malū āla dāwūda syukrā(n), wa qalīlum min ‘ibādiyasy-syakūr(u).

Ua hana lākou (nā ʻuhane) no Solomona e like me kāna makemake, me ka hana ʻana i nā hale kiʻekiʻe, nā kiʻi, nā pā i (nui) e like me nā loko a me nā ipu hao i koe (ma luna o ke kapuahi). E hana, e ka ʻohana o Dawud, e hoʻomaikaʻi (iā Allah). A he kakaikahi wale nō o kaʻu poʻe kauwā e mahalo ana.

فَلَمَّا قَضَيْنَا عَلَيْهِ الْمَوْتَ مَا دَلَّهُمْ عَلٰى مَوْتِهٖٓ اِلَّا دَاۤبَّةُ الْاَرْضِ تَأْكُلُ مِنْسَاَتَهٗ ۚفَلَمَّا خَرَّ تَبَيَّنَتِ الْجِنُّ اَنْ لَّوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ الْغَيْبَ مَا لَبِثُوْا فِى الْعَذَابِ الْمُهِيْنِۗ

falammā qaḍainā ‘alaihil-mauta mā dallahum ‘alā mautihī illā dābbatul-arḍi ta'kulu minsa'atah(ū), falammā kharra tabayyanatil-jinnu allau kānū ya‘lamūnal-gaiba mā labiṡū fil-‘ażābil-muhīn(i).

No laila, i ka wā a mākou i hoʻoholo ai i ka make nona (Sulaiman), ʻaʻohe mea i hōʻike iā lākou i kona make koe wale nō nā ʻanuʻu i ʻai i kāna koʻokoʻo. No laila, i kona hāʻule ʻana, ua ʻike ka jinn inā lākou i ʻike i ka mea ʻike ʻole ʻia, ʻaʻole lākou e noho i loko o ka hoʻomāinoino hoʻohilahila.

لَقَدْ كَانَ لِسَبَاٍ فِيْ مَسْكَنِهِمْ اٰيَةٌ ۚجَنَّتٰنِ عَنْ يَّمِيْنٍ وَّشِمَالٍ ەۗ كُلُوْا مِنْ رِّزْقِ رَبِّكُمْ وَاشْكُرُوْا لَهٗ ۗبَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَّرَبٌّ غَفُوْرٌ

laqad kāna lisaba'in fī maskanihim āyah(tun), jannatāni ‘ay yamīniw wa syimāl(in), kulū mir rizqi rabbikum wasykurū lah(ū), baldatun ṭayyibatuw wa rabbun gafūr(un).

ʻOiaʻiʻo, no ka poʻe Sabaean he hōʻailona (o ka nui o ke Akua) ma ko lākou wahi noho, ʻo ia hoʻi nā māla ʻelua ma ka ʻākau a ma ka hema, (ua ʻōlelo ʻia iā lākou), "E ʻai i ka meaʻai (i hāʻawi ʻia) e ko ʻoukou Haku a e hoʻomaikaʻi aku iā ia. He ʻāina maikaʻi (ʻoluʻolu) ko ʻoukou ʻāina ʻoiai ʻo (ko ʻoukou Akua) ke Akua Kala Loa."

فَاَعْرَضُوْا فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ وَبَدَّلْنٰهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَيْ اُكُلٍ خَمْطٍ وَّاَثْلٍ وَّشَيْءٍ مِّنْ سِدْرٍ قَلِيْلٍ

fa a‘raḍū fa arsalnā ‘alaihim sailal-‘arimi wa baddalnāhum bijannataihim jannataini żawātai ukulin khamṭiw wa aṡliw wa syai'im min sidrin qalīl(in).

Akā, ua huli aʻe lākou, no laila, ua hoʻouna aku mākou i kahi waikahe nui ma luna o lākou, a ua pani mākou i kā lākou mau māla ʻelua me nā māla ʻelua me nā hua ʻawaʻawa, a me kahi lāʻau ʻAtsl a me kekahi mau lāʻau Sidr.

ذٰلِكَ جَزَيْنٰهُمْ بِمَا كَفَرُوْاۗ وَهَلْ نُجٰزِيْٓ اِلَّا الْكَفُوْرَ

Żālika jazaināhum bimā kafarū, wa hal nujāzī illal-kafūr(a).

Pēlā mākou e hoʻopaʻi ai iā lākou no ko lākou hoʻomaloka, a ke hoʻopaʻi nei mākou i ka poʻe hoʻomaloka ikaika loa.

وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْقُرَى الَّتِيْ بٰرَكْنَا فِيْهَا قُرًى ظَاهِرَةً وَّقَدَّرْنَا فِيْهَا السَّيْرَۗ سِيْرُوْا فِيْهَا لَيَالِيَ وَاَيَّامًا اٰمِنِيْنَ

wa ja‘alnā bainahum wa bainal-qural-latī bāraknā fīhā quran ẓāhirataw wa qaddarnā fihas-sair(a), sīrū fīhā layāliya wa ayyāman āminīn(a).

A ua hana mākou ma waena o lākou (nā kānaka o Saba') a me nā ʻāina a mākou i hoʻomaikaʻi ai (Syam), i kekahi mau ʻāina e pili ana a ua hoʻoholo mākou ma waena o kēlā mau ʻāina (mamao) o ka huakaʻi. E hele maluhia ma kēia mau ʻāina i ka pō a me ke ao.

فَقَالُوْا رَبَّنَا بٰعِدْ بَيْنَ اَسْفَارِنَا وَظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَجَعَلْنٰهُمْ اَحَادِيْثَ وَمَزَّقْنٰهُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُوْرٍ

fa qālū rabbanā bā‘id baina asfārinā wa ẓalamū anfusahum fa ja‘alnāhum aḥādīṡa wa mazzaqnāhum kulla mumazzaq(in), inna fī żālika la'āyātil likulli ṣabbārin syakūr(in).

No laila, ʻī akula lākou, "E ko mākou Haku, e hoʻokaʻawale i kā mākou huakaʻi," a (ʻo ia hoʻi, ua hana hewa lākou iā lākou iho; No laila, ua hoʻolilo mākou iā lākou i kumuhana kamaʻilio a ua luku mākou iā lākou i ka honua. ʻOiaʻiʻo, ma ia mea he mau hōʻailona maoli nō (o ka mana o Allah) no ka poʻe a pau e hoʻomanawanui a mahalo.

وَلَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ اِبْلِيْسُ ظَنَّهٗ فَاتَّبَعُوْهُ اِلَّا فَرِيْقًا مِّنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa laqad ṣaddaqa ‘alaihim iblīsu ẓannahū fattaba‘ūhu illā farīqam minal-mu'minīn(a).

A ʻoiaʻiʻo nō, ua hiki iā Sātana ke hōʻoiaʻiʻo iā lākou i ka ʻoiaʻiʻo o kāna mau ʻōlelo hoʻopiʻi, no laila ua hahai lākou iā ia, koe wale nō kekahi o ka poʻe manaʻoʻiʻo.

وَمَا كَانَ لَهٗ عَلَيْهِمْ مِّنْ سُلْطَانٍ اِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يُّؤْمِنُ بِالْاٰخِرَةِ مِمَّنْ هُوَ مِنْهَا فِيْ شَكٍّ ۗوَرَبُّكَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ حَفِيْظٌ ࣖ

wa mā kāna lahū ‘alaihim min sulṭānin illā lina‘lama may yu'minu bil-ākhirati mimman huwa minhā fī syakk(in), wa rabbuka ‘alā kulli syai'in ḥafīẓ(un).

ʻAʻohe mana (o Sātana) ma luna o lākou, akā i hiki ai iā mākou ke hoʻokaʻawale ma waena o ka poʻe e manaʻoʻiʻo ana i ke ola ʻana o ke ola ma hope o ka make a me ka poʻe e kānalua nei no ia mea (ke ola ma hope o ka make). A ʻo kou Haku ka Mea Mālama Loa i nā mea a pau.

قُلِ ادْعُوا الَّذِيْنَ زَعَمْتُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِۚ لَا يَمْلِكُوْنَ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَلَا فِى الْاَرْضِ وَمَا لَهُمْ فِيْهِمَا مِنْ شِرْكٍ وَّمَا لَهٗ مِنْهُمْ مِّنْ ظَهِيْرٍ

qulid‘ul-lażīna za‘amtum min dūnillāh(i), lā yamlikūna miṡqāla żarratin fis-samāwāti wa lā fil-arḍi wa mā lahum fīhimā min syirkiw wa mā lahū minhum min ẓahīr(in).

E ʻōlelo aku (Muhammad), "E kāhea aku i ka poʻe a ʻoukou e manaʻo nei (he mau akua) ʻē aʻe ma mua o Allah! ʻAʻohe o lākou (mana) e like me ka zarrah ma ka lani a me ka honua, a ʻaʻohe o lākou komo ʻana i ka (hana ʻana) o ka lani a me ka honua a ʻaʻohe o lākou mea kōkua nona."

وَلَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ عِنْدَهٗٓ اِلَّا لِمَنْ اَذِنَ لَهٗ ۗحَتّٰىٓ اِذَا فُزِّعَ عَنْ قُلُوْبِهِمْ قَالُوْا مَاذَاۙ قَالَ رَبُّكُمْۗ قَالُوا الْحَقَّۚ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيْرُ

wa lā tanfa‘usy-syafā‘atu ‘indahū illā liman ażina lah(ū), ḥattā iżā fuzzi‘a ‘an qulūbihim qālū māżā, qāla rabbukum, qālul-ḥaqq(a), wa huwal-‘aliyyul-kabīr(u).

A ʻo ke noi ʻana (kōkua) mai iā ia aku, he mea pono wale nō ia no ka poʻe āna i ʻae ai (e loaʻa kēlā noi ʻana). No laila, i ka wā i lawe ʻia aku ai ka makaʻu mai ko lākou mau naʻau aku, ʻī akula lākou, "He aha kā ko ʻoukou Haku i ʻōlelo mai ai?" Pane maila lākou, "He ʻoiaʻiʻo (nā ʻōlelo)," a ʻo ia ka Mea Kiʻekiʻe Loa, ka Mea Nui Loa.

۞ قُلْ مَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ قُلِ اللّٰهُ ۙوَاِنَّآ اَوْ اِيَّاكُمْ لَعَلٰى هُدًى اَوْ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

qul may yarzuqukum minas-samāwāti wal-arḍ(i), qulillāh(u), wa innā au iyyākum la‘alā hudan au fī ḍalālim mubīn(in).

E ʻōlelo aku ʻoe (Muhammad), "ʻO wai ka mea nāna ʻoukou e hāʻawi mai i ka meaʻai mai ka lani a me ka honua mai?" E ʻōlelo aku ʻoe, "ʻO ke Akua," a ʻo mākou a i ʻole ʻoukou (ka poʻe hoʻomana kipi), e noho ana mākou ma ka ʻoiaʻiʻo a i ʻole ma ka hewa maopopo.

قُلْ لَّا تُسْـَٔلُوْنَ عَمَّآ اَجْرَمْنَا وَلَا نُسْـَٔلُ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

qul lā tus'alūna ‘ammā ajramnā wa lā nus'alu ‘ammā ta‘malūn(a).

E ʻōlelo aku, "ʻAʻole ʻoe e hoʻopaʻi ʻia no kā mākou hana, a ʻaʻole hoʻi mākou e hoʻopaʻi ʻia no kāu hana."

قُلْ يَجْمَعُ بَيْنَنَا رَبُّنَا ثُمَّ يَفْتَحُ بَيْنَنَا بِالْحَقِّۗ وَهُوَ الْفَتَّاحُ الْعَلِيْمُ

qul yajma‘u bainanā rabbunā ṡumma yaftaḥu bainanā bil-ḥaqq(i), wa huwal-fattāḥul-‘alīm(u).

E ʻōlelo aku, "E hoʻākoakoa mai ko kākou Haku iā kākou a pau, a laila e hoʻoholo pololei ʻo ia ma waena o kākou. A ʻo ia nō ka Mea Hoʻoholo Mana Loa, ka Mea ʻIke Mana Loa."

قُلْ اَرُوْنِيَ الَّذِيْنَ اَلْحَقْتُمْ بِهٖ شُرَكَاۤءَ كَلَّا ۗبَلْ هُوَ اللّٰهُ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

qul arūniyal-lażīna alḥaqtum bihī syurakā'a kallā, bal huwallāhul-‘azīzul-ḥakīm(u).

E ʻōlelo aku, "E hōʻike mai iaʻu i ka hoʻomana a ʻoukou e hāʻawi ai iā ia ma ke ʻano he mau hoa (Nāna), he mea hiki ʻole! ʻOiaʻiʻo, ʻo ia ʻo Allah, ka Mea Mana Loa, ka Mea Akamai Loa."

وَمَآ اَرْسَلْنٰكَ اِلَّا كَاۤفَّةً لِّلنَّاسِ بَشِيْرًا وَّنَذِيْرًا وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa mā arsalnāka illā kāffatal lin-nāsi basyīraw wa nażīraw wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

ʻAʻole mākou i hoʻouna aku iā ʻoe (Muhammad), akā, i kānaka a pau ma ke ʻano he mea lawe i ka nūhou maikaʻi a ma ke ʻano he mea aʻo aku, akā, ʻaʻole ʻike ka hapa nui o kānaka.

وَيَقُوْلُوْنَ مَتٰى هٰذَا الْوَعْدُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa yaqūlūna matā hāżal-wa‘du in kuntum ṣādiqīn(a).

A ʻī akula lākou, "Āhea lā e hiki mai ai kēia ʻōlelo hoʻohiki, inā he ʻoiaʻiʻo ʻoukou?"

قُلْ لَّكُمْ مِّيْعَادُ يَوْمٍ لَّا تَسْتَأْخِرُوْنَ عَنْهُ سَاعَةً وَّلَا تَسْتَقْدِمُوْنَ ࣖ

qul lakum mī‘ādu yaumil lā tasta'khirūna ‘anhu sā‘ataw wa lā tastaqdimūn(a).

E ʻōlelo aku, "He lā i hoʻohiki ʻia ko ʻoukou (ka Lā o ke Alahouana), ʻaʻole hiki iā ʻoukou ke noi aku no kona lohi a i ʻole kona wikiwiki ʻana no kekahi manawa pōkole."

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ بِهٰذَا الْقُرْاٰنِ وَلَا بِالَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِۗ وَلَوْ تَرٰىٓ اِذِ الظّٰلِمُوْنَ مَوْقُوْفُوْنَ عِنْدَ رَبِّهِمْۖ يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضِ ِۨالْقَوْلَۚ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا لِلَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا لَوْلَآ اَنْتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِيْنَ

wa qālal-lażīna kafarū lan nu'mina bihāżal-qur'āni wa lā bil-lażī baina yadaih(i), wa lau tarā iżiẓ-ẓālimūna mauqūfūna ‘inda rabbihim, yarji‘u ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍinil-qaul(a), yaqūlul-lażīnastuḍ‘ifū lil-lażīnastakbarū lau lā antum lakunnā mu'minīn(a).

A ʻōlelo ka poʻe hoʻomaloka, "ʻAʻole mākou e manaʻoʻiʻo i kēia Koran, ʻaʻole hoʻi i ka Buke ma mua." A (auē ka weliweli) inā ʻike ʻoe i ka wā e lawe ʻia mai ai ka poʻe hana hewa i mua o ko lākou Haku, hoʻihoʻi kekahi o lākou i kā lākou mau ʻōlelo i kekahi; ʻŌlelo ka poʻe i manaʻo ʻia he nāwaliwali i ka poʻe hoʻokiʻekiʻe, "Inā ʻaʻole no ʻoukou, inā ua lilo mākou i poʻe manaʻoʻiʻo."

قَالَ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا لِلَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْٓا اَنَحْنُ صَدَدْنٰكُمْ عَنِ الْهُدٰى بَعْدَ اِذْ جَاۤءَكُمْ بَلْ كُنْتُمْ مُّجْرِمِيْنَ

qālal-lażīnastakbarū lil-lażīnastuḍ‘ifū anaḥnu ṣadadnākum ‘anil-hudā ba‘da iż jā'akum bal kuntum mujrimīn(a).

ʻŌlelo aku ka poʻe haʻaheo i ka poʻe i manaʻo ʻia he nāwaliwali, "ʻO mākou anei ka poʻe i pale iā ʻoukou mai ke alakaʻi ʻana ma hope o ka hiki ʻana mai o ke alakaʻi iā ʻoukou? (ʻAʻole!) ʻO ʻoukou nō hoʻi ka poʻe hana hewa."

وَقَالَ الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا لِلَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا بَلْ مَكْرُ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ اِذْ تَأْمُرُوْنَنَآ اَنْ نَّكْفُرَ بِاللّٰهِ وَنَجْعَلَ لَهٗٓ اَنْدَادًا ۗوَاَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَاَوُا الْعَذَابَۗ وَجَعَلْنَا الْاَغْلٰلَ فِيْٓ اَعْنَاقِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۗ هَلْ يُجْزَوْنَ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa qālal-lażīnastuḍ‘ifū lil-lażīnastakbarū bal makrul-laili wan-nahāri iż ta'murūnanā an nakfura billāhi wa naj‘ala lahū andādā(n), wa asarrun-nadāmata lammā ra'awul-‘ażāb(a), wa ja‘alnal-aglāla fī a‘nāqil-lażīna kafarū, hal yujzauna illā mā kānū ya‘malūn(a).

A ʻo ka poʻe i manaʻo ʻia he nāwaliwali, ʻōlelo lākou i ka poʻe hoʻokiʻekiʻe, "(ʻAʻole!) ʻO kāu hoʻopunipuni maoli nō ia i ka pō a me ke ao (e keʻakeʻa ana iā mākou), ke kāhea mai ʻoukou iā mākou e hoʻomaloka iā Allah a lilo i mau hoa hana me ia." Ua mihi lākou i ko lākou ʻike ʻana i ka make. A kau mākou i nā kaulahao a puni ka ʻāʻī o ka poʻe hoʻomaloka. ʻAʻole lākou e uku ʻia akā e like me kā lākou hana.

وَمَآ اَرْسَلْنَا فِيْ قَرْيَةٍ مِّنْ نَّذِيْرٍ اِلَّا قَالَ مُتْرَفُوْهَآ ۙاِنَّا بِمَآ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ

wa mā arsalnā min qaryatim min nażīrin illā qāla mutrafūhā, innā bimā ursiltum bihī kāfirūn(a).

A i kēlā me kēia manawa a mākou i hoʻouna aku ai i kahi mea aʻo i kahi ʻāina, ʻōlelo maila ka poʻe e noho ana me ka hoʻoluʻolu (ma ia ʻāina), "Ke hōʻole loa nei mākou i kāu ʻōlelo ma ke ʻano he ʻelele."

وَقَالُوْا نَحْنُ اَكْثَرُ اَمْوَالًا وَّاَوْلَادًاۙ وَّمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِيْنَ

wa qālū naḥnu akṡaru amwālaw wa aulādā(n), wa mā naḥnu bimu‘ażżabīn(a).

A ʻī maila lākou, "Ua ʻoi aku ka nui o kā mākou waiwai a me nā keiki (ma mua ou) a ʻaʻole mākou e hoʻopaʻi ʻia."

قُلْ اِنَّ رَبِّيْ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيَقْدِرُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

qul inna rabbī yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u wa yaqdiru wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

E ʻōlelo aku, "ʻOiaʻiʻo, ua hāʻawi mai koʻu Haku i ka mea e hāʻawi ai i ka mea āna e makemake ai, a ua kaupalena ʻo ia (no ka mea āna e makemake ai), akā, ʻaʻole ʻike ka hapa nui o kānaka."

وَمَآ اَمْوَالُكُمْ وَلَآ اَوْلَادُكُمْ بِالَّتِيْ تُقَرِّبُكُمْ عِنْدَنَا زُلْفٰىٓ اِلَّا مَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًاۙ فَاُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ جَزَاۤءُ الضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوْا وَهُمْ فِى الْغُرُفٰتِ اٰمِنُوْنَ

wa mā amwālukum wa lā aulādukum bil-latī tuqarribukum ‘indanā zulfā illā man āmana wa ‘amila ṣāliḥā(n), fa'ulā'ika lahum jazā'uḍ-ḍi‘fi bimā ‘amilū wa hum fil-gurufāti āminūn(a).

ʻAʻole hoʻi kāu waiwai a me kāu mau keiki e hoʻokokoke aku ai iā mākou; akā, ʻo ka poʻe manaʻoʻiʻo a hana i nā hana maikaʻi, ʻo lākou ka poʻe e loaʻa ka uku pālua no kā lākou hana; a ua palekana lākou a ua ola ma nā wahi kiʻekiʻe (ma ka lani).

وَالَّذِيْنَ يَسْعَوْنَ فِيْٓ اٰيٰتِنَا مُعٰجِزِيْنَ اُولٰۤىِٕكَ فِى الْعَذَابِ مُحْضَرُوْنَ

wal-lażīna yas‘auna fī āyātinā mu‘ājizīna ulā'ika fil-‘ażābi muḥḍarūn(a).

A ʻo ka poʻe e hoʻāʻo e kūʻē i kā mākou mau ʻōlelo e hoʻonāwaliwali (e pale aku i kā mākou hoʻopaʻi), e hoʻopaʻi ʻia lākou.

قُلْ اِنَّ رَبِّيْ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَيَقْدِرُ لَهٗ ۗوَمَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهٗ ۚوَهُوَ خَيْرُ الرّٰزِقِيْنَ

qul inna rabbī yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u min ‘ibādihī wa yaqdiru lah(ū), wa mā anfaqtum min syai'in fahuwa yukhlifuh(ū), wa huwa khairur-rāziqīn(a).

E ʻōlelo aku, "ʻOiaʻiʻo, ke hoʻonui nei koʻu Haku i ka meaʻai a kaupalena iā ia i ka poʻe āna e makemake ai i waena o kāna poʻe kauwā." A ʻo nā mea a pau āu e hoʻolilo ai, na Allah e pani iā ia a ʻo ia ka mea hāʻawi maikaʻi loa i ka meaʻai.

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًا ثُمَّ يَقُوْلُ لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اَهٰٓؤُلَاۤءِ اِيَّاكُمْ كَانُوْا يَعْبُدُوْنَ

wa yauma yaḥsyuruhum jamī‘an ṡumma yaqūlu lil-malā'ikati ahā'ulā'i iyyākum kānū ya‘budūn(a).

A (e hoʻomanaʻo) i ka lā (i ka wā) i hōʻuluʻulu ai ʻo Allah iā lākou a pau, a laila ʻōlelo akula ʻo ia i nā ʻānela, "Ua hoʻomana anei lākou iā ʻoukou ma mua?"

قَالُوْا سُبْحٰنَكَ اَنْتَ وَلِيُّنَا مِنْ دُوْنِهِمْ ۚبَلْ كَانُوْا يَعْبُدُوْنَ الْجِنَّ اَكْثَرُهُمْ بِهِمْ مُّؤْمِنُوْنَ

qālū subḥānaka anta waliyyunā min dūnihim, bal kānū ya‘budūnal-jinna akṡaruhum bihim mu'minūn(a).

ʻŌlelo maila nā ʻānela, "E hoʻonani ʻia ʻoe. ʻO ʻoe ko mākou mea pale, ʻaʻole ʻo lākou; ʻo ka ʻoiaʻiʻo, ua hoʻomana lākou i ke genie; manaʻoʻiʻo ka hapa nui o lākou i ke genie."

فَالْيَوْمَ لَا يَمْلِكُ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ نَّفْعًا وَّلَا ضَرًّا ۗوَنَقُوْلُ لِلَّذِيْنَ ظَلَمُوْا ذُوْقُوْا عَذَابَ النَّارِ الَّتِيْ كُنْتُمْ بِهَا تُكَذِّبُوْنَ

fal-yauma lā yamliku ba‘ḍukum liba‘ḍin naf‘aw wa ḍarrā(n), wa naqūlu lil-lażīna ẓalamū żūqū ‘ażāban-nāril-latī kuntum bihā tukażżibūn(a).

No laila, i kēia lā, ʻaʻohe mana o kekahi o ʻoukou (e lawe mai) i nā pono a i ʻole (e kūʻē) i ka pōʻino i kekahi. A ua ʻōlelo mākou i ka poʻe hana hewa, "E hoʻāʻo ʻoukou i ka hoʻopaʻi o Gehena a ʻoukou i hōʻole ai ma mua."

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّا رَجُلٌ يُّرِيْدُ اَنْ يَّصُدَّكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ اٰبَاۤؤُكُمْ ۚوَقَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّآ اِفْكٌ مُّفْتَرًىۗ وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِلْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَهُمْۙ اِنْ هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā bayyinātin qālū mā hāżā illā rajuluy yurīdu ay yaṣuddakum ‘ammā kāna ya‘budu ābā'ukum, wa qālū mā hāżā illā ifkum muftarā(n), wa qālal-lażīna kafarū lil-ḥaqqi lammā jā'ahum, in hāżā illā siḥrum mubīn(un).

A i ka heluhelu ʻia ʻana o kā mākou mau paukū maopopo iā lākou, ʻī akula lākou, "ʻAʻohe mea a kēia kanaka e makemake ai ma mua o ka pale ʻana iā ʻoukou mai ka mea a ko ʻoukou mau kūpuna i hoʻomana ai," a ʻī akula lākou, "ʻAʻohe mea ʻē aʻe o kēia (Qurʻan) he wahaheʻe wale nō i hana ʻia." A ʻōlelo akula ka poʻe hoʻomaloka no ka ʻoiaʻiʻo i ka wā i hiki mai ai ka ʻoiaʻiʻo (ka Qurʻan) iā lākou, "ʻAʻohe mea ʻē aʻe o kēia he kilokilo maopopo wale nō."

وَمَآ اٰتَيْنٰهُمْ مِّنْ كُتُبٍ يَّدْرُسُوْنَهَا وَمَآ اَرْسَلْنَآ اِلَيْهِمْ قَبْلَكَ مِنْ نَّذِيْرٍۗ

wa mā ātaināhum min kutubiy yadrusūnahā wa mā arsalnā ilaihim qablaka min nażīr(in).

ʻAʻole mākou i hāʻawi iā lākou i nā puke a lākou i heluhelu ai, ʻaʻole hoʻi mākou i hoʻouna aku i kahi mea aʻo iā lākou ma mua ou (Muhammad).

وَكَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۙ وَمَا بَلَغُوْا مِعْشَارَ مَآ اٰتَيْنٰهُمْ فَكَذَّبُوْا رُسُلِيْۗ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيْرِ ࣖ

wa każżabal-lażīna min qablihim, wa mā balagū mi‘syāra mā ātaināhum fakażżabū rusulī, fakaifa kāna nakīr(i).

A ua wahaheʻe ka poʻe ma mua o lākou (nā lunaʻōlelo) ʻoiai ʻaʻole i loaʻa i kēlā poʻe (ka poʻe hoʻomaloka o Meka) ka hapaʻumi o ka mea a mākou i hāʻawi aku ai i ka poʻe ma mua o lākou akā ua wahaheʻe lākou i kaʻu mau lunaʻōlelo. No laila (e nānā) pehea ka weliweli o nā hopena o koʻu huhū.

۞ قُلْ اِنَّمَآ اَعِظُكُمْ بِوَاحِدَةٍۚ اَنْ تَقُوْمُوْا لِلّٰهِ مَثْنٰى وَفُرَادٰى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوْاۗ مَا بِصَاحِبِكُمْ مِّنْ جِنَّةٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا نَذِيْرٌ لَّكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيْدٍ

qul innamā a‘iẓukum biwāḥidah(tin), an taqūmū lillāhi maṡnā wa furādā ṡumma tatafakkarū, mā biṣāḥibikum min jinnah(tin), in huwa illā nażīrul lakum baina yadai ‘ażābin syadīd(in).

E ʻōlelo aku, "Hoʻokahi wale nō mea aʻu e makemake ai e aʻo aku iā ʻoukou, ʻo ia hoʻi, e kū pono ʻoukou iā Allah (me ka ʻoiaʻiʻo) ma ke alo ʻelua a i ʻole ma ke kaʻawale, a laila e noʻonoʻo ʻoukou (e pili ana iā Muhammad). ʻAʻole pupule iki kou hoaaloha. He mea aʻo wale nō ia iā ʻoukou ma mua o (ke alo ʻana) i ka hoʻopaʻi koʻikoʻi."

قُلْ مَا سَاَلْتُكُمْ مِّنْ اَجْرٍ فَهُوَ لَكُمْۗ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلَى اللّٰهِ ۚوَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدٌ

qul mā sa'altukum min ajrin fahuwa lakum, in ajriya illā ‘alallāh(i), wa huwa ‘alā kulli syai'in syahīd(un).

E ʻōlelo aku ʻoe (Muhammad), "ʻO kēlā me kēia uku aʻu e noi aku ai iā ʻoukou, no ʻoukou ia. ʻO kaʻu uku mai Allah mai wale nō, a ʻo ia ka Mea ʻIke i nā mea a pau."

قُلْ اِنَّ رَبِّيْ يَقْذِفُ بِالْحَقِّۚ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ

qul inna rabbī yaqżifu bil-ḥaqq(i), ‘allāmul-guyūb(i).

E ʻōlelo aku, "ʻOiaʻiʻo, ke hōʻike mai nei koʻu Haku i ka ʻoiaʻiʻo. Ua ʻike ʻo ia i nā mea a pau i ʻike ʻole ʻia."

قُلْ جَاۤءَ الْحَقُّ وَمَا يُبْدِئُ الْبَاطِلُ وَمَا يُعِيْدُ

qul jā'al-ḥaqqu wa mā yubdi'ul-bāṭilu wa mā yu‘īd(u).

E ʻōlelo aku, "Ua hiki mai ka ʻoiaʻiʻo, ʻaʻole e hoʻomaka ka wahaheʻe, ʻaʻole hoʻi e hana hou ʻia."

قُلْ اِنْ ضَلَلْتُ فَاِنَّمَآ اَضِلُّ عَلٰى نَفْسِيْۚ وَاِنِ اهْتَدَيْتُ فَبِمَا يُوْحِيْٓ اِلَيَّ رَبِّيْۗ اِنَّهٗ سَمِيْعٌ قَرِيْبٌ

qul in ḍalaltu fa'innamā aḍillu ‘alā nafsī, wa inihtadaitu fabimā yūḥī ilayya rabbī, innahū samī‘un qarīb(un).

E ʻōlelo aku, "Inā wau e hele hewa ana, a laila, ua hele hewa wau noʻu iho; a inā loaʻa iaʻu ke alakaʻi ʻana, a laila, no ka mea a koʻu Haku i hōʻike mai ai iaʻu. ʻOiaʻiʻo, ʻo ia ka Mea Hoʻolohe i nā Mea a Pau, a kokoke i nā mea a Pau."

وَلَوْ تَرٰىٓ اِذْ فَزِعُوْا فَلَا فَوْتَ وَاُخِذُوْا مِنْ مَّكَانٍ قَرِيْبٍۙ

wa lau tarā iż fazi‘ū falā fauta wa ukhiżū mim makānin qarīb(in).

A (auē ka weliweli) inā ʻike ʻoe iā lākou (ka poʻe hoʻomaloka) e pihoihoi ana i ka makaʻu (i ka lā o ke alahouana); a laila ʻaʻole hiki iā lākou ke pakele a ua hopu ʻia lākou mai kahi kokoke mai (e lawe ʻia i Gehena),

وَّقَالُوْٓا اٰمَنَّا بِهٖۚ وَاَنّٰى لَهُمُ التَّنَاوُشُ مِنْ مَّكَانٍۢ بَعِيْدٍۚ

wa qālū āmannā bih(ī), wa annā lahumut-tanāwusyu mim makānim ba‘īd(in).

a (i ka wā) i ʻōlelo ai lākou, "Ke manaʻoʻiʻo nei mākou iā ia." Akā, pehea lā e hiki ai iā lākou ke loaʻa (ka manaʻoʻiʻo) mai kahi mamao aku?

وَقَدْ كَفَرُوْا بِهٖ مِنْ قَبْلُۚ وَيَقْذِفُوْنَ بِالْغَيْبِ مِنْ مَّكَانٍۢ بَعِيْدٍۚ

wa qad kafarū bihī min qabl(u), wa yaqżifūna bil-gaibi mim makānim ba‘īd(in).

A ʻoiaʻiʻo, ua hōʻole lākou iā Allah ma mua o kēlā; a ua hōʻole lākou i ka mea i ʻike ʻole ʻia mai kahi mamao aku.

وَحِيْلَ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَا يَشْتَهُوْنَۙ كَمَا فُعِلَ بِاَشْيَاعِهِمْ مِّنْ قَبْلُۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا فِيْ شَكٍّ مُّرِيْبٍ ࣖ

wa ḥīla bainahum wa baina mā yasytahūn(a), kamā fu‘ila bi'asy-yā‘ihim min qabl(u), innahum fī syakkim murīb(in).

A ua kau ʻia kahi pale ma waena o lākou a me ka mea a lākou i makemake ai, e like me ka mea i hana ʻia i ka poʻe i like ka manaʻo me lākou ma mua o lākou. ʻOiaʻiʻo, ua kānalua nui lākou.