Q.S An-Nahl (اَلنَّحْل) - 128 Impendwa ya Mavesi

اَتٰىٓ اَمْرُ اللّٰهِ فَلَا تَسْتَعْجِلُوْهُ ۗسُبْحٰنَهٗ وَتَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

atā amrullāhi falā tasta‘jilūh(u), subḥānahū wa ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

Ifunde lya kwa Allah likaisa mu cine cine, kanshi mwilomba ukubutukisha kwa iko. Ubukata bube kuli Allah, kabili wene alicilile pa muulu wa fyo balebika pamo nankwe.

يُنَزِّلُ الْمَلٰۤىِٕكَةَ بِالرُّوْحِ مِنْ اَمْرِهٖ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖٓ اَنْ اَنْذِرُوْٓا اَنَّهٗ لَآ اِلٰهَ اِلَّآ اَنَا۠ فَاتَّقُوْنِ

yunazzilul-malā'ikata bir-rūḥi min amrihī ‘alā may yasyā'u min ‘ibādihī an anżirū annahū lā ilāha illā ana fattaqūn(i).

Atumina bamalaika no kusokolola ukupitila mu funde lyakwe kuli onse uo afwaya pa babomfi bakwe, (ukusosa), "Sokeleni (ababomfi bandi) ukuti tapali lesa umbi kano Ine, kanshi mube no kwibukisha pali ine."

خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۗ تَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

khalaqas-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

Alengele imyulu ne calo ne cine. Uwacilapo ukusumbulwa ni Allah pa muulu wa fyo bapanga pamo na Wene.

خَلَقَ الْاِنْسَانَ مِنْ نُّطْفَةٍ فَاِذَا هُوَ خَصِيْمٌ مُّبِيْنٌ

khalaqal-insāna min nuṭfatin fa iżā huwa khaṣīmum mubīn(un).

Alengele umuntu ukufuma ku nsengo, kabili asangwike uwapusanako uwaumfwika.

وَالْاَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيْهَا دِفْءٌ وَّمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُوْنَ

wal-an‘āma khalaqahā lakum fīhā dif'uw wa manāfi‘u wa minhā ta'kulūn(a).

Na ng’ombe Wene alengele; muli ifyo muli ukufuuta (uboya) ne fisuma ifyapusanapusana kuli imwe, kabili muli ifyo mulelya.

وَلَكُمْ فِيْهَا جَمَالٌ حِيْنَ تُرِيْحُوْنَ وَحِيْنَ تَسْرَحُوْنَۖ

wa lakum fīhā jamālun ḥīna turīḥūna wa ḥīna tasraḥūn(a).

Kabili musanga ubusuma muli bene ilyo mwababwesesha ku fipe fyabo kabili ilyo mwabaleka ukufuma (ukulya).

وَتَحْمِلُ اَثْقَالَكُمْ اِلٰى بَلَدٍ لَّمْ تَكُوْنُوْا بٰلِغِيْهِ اِلَّا بِشِقِّ الْاَنْفُسِۗ اِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌۙ

wa taḥmilu aṡqālakum ilā baladil lam takūnū bāligīhi illā bisyiqqil-anfus(i), inna rabbakum lara'ūfur raḥīm(un).

Kabili balesenda imitwe yenu ukuya ku calo ico mwingafikako kano fye mu bwafya ubukulu. Mu cine cine, Shikulu wenu ali uwa nkumbu, uwa nkumbu.

وَّالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيْرَ لِتَرْكَبُوْهَا وَزِيْنَةًۗ وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

wal-khaila wal-bigāla wal-ḥamīra litarkabūhā wa zīnah(tan), wa yakhluqu mā lā ta‘lamūn(a).

Alengele ifarmu, impanga, ne mpunda ukuti mulekwelapo no kufwala ifya kufwala. Alengele ifyo tamuishibe.

وَعَلَى اللّٰهِ قَصْدُ السَّبِيْلِ وَمِنْهَا جَاۤىِٕرٌ ۗوَلَوْ شَاۤءَ لَهَدٰىكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ

wa ‘alallāhi qaṣdus-sabīli wa minhā jā'ir(un), wa lau syā'a lahadākum ajma‘īn(a).

Kabili icine cakwa Allah calisokolwela kuli imwe inshila iyalungama, kabili muli iyo muli bamo abapusana. Kabili nga alefwaya, akamutungulula bonse.

هُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً لَّكُمْ مِّنْهُ شَرَابٌ وَّمِنْهُ شَجَرٌ فِيْهِ تُسِيْمُوْنَ

huwal-lażī anzala minas-samā'i mā'al lakum minhu syarābuw wa minhu syajarun fīhi tusīmūn(a).

Wene e watuma amenshi (imfula) ukufuma mu mulu; fimo fya kunwa kabili fimbi fya kulya ifya kulya ifyo muleliishapo ifyuni fyenu.

يُنْۢبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَالزَّيْتُوْنَ وَالنَّخِيْلَ وَالْاَعْنَابَ وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

yumbitu lakum bihiz-zar‘a waz-zaitūna wan-nakhīla wal-a‘nāba wa min kulliṡ-ṡamarāt(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).

Na yo alengele ukukulilako ifya kulya, amaolife, imiolife, imisabi, ne misango yonse iya fimuti. Mu cine cine, muli ifyo muli ifishibilo fya bantu abatontonkanya.

وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَۙ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ ۗوَالنُّجُوْمُ مُسَخَّرٰتٌۢ بِاَمْرِهٖ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَۙ

wa sakhkhara lakumul-laila wan-nahār(a), wasy-syamsa wal-qamar(a), wan-nujūmu musakhkharātum bi'amrih(ī), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).

Wabikile ubushiku no kasuba, akasuba no mweshi kuli imwe, kabili intanda shabikwa mwi funde lyakwe. Mu cine cine, muli ifyo muli ifishibilo ku bantu abaumfwikisha, .

وَمَا ذَرَاَ لَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُخْتَلِفًا اَلْوَانُهٗ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّذَّكَّرُوْنَ

wa mā żara'a lakum fil-arḍi mukhtalifan alwānuh(ū), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yażżakkarūn(a).

kabili (Na kabili alatungulula) ifyo alengele kuli imwe pano isonde mu misango ya iko iyapusanapusana ne misango. Mu cine cine, muli ifyo muli ifishibilo ku bantu abaibukisha.

وَهُوَ الَّذِيْ سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوْا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَّتَسْتَخْرِجُوْا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُوْنَهَاۚ وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wa huwal-lażī sakhkharal-baḥra lita'kulū minhu laḥman ṭariyyaw wa tastakhrijū minhu ḥilyatan talbasūnahā, wa taral-fulka mawākhira fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).

Kabili ni Wene uwabikile bemba (kuli imwe) ukuti mwingalya umunani upya (isabi) muli wene, no kufumyamo ifya kufwala ifya kufwala. Mwamona (na kabili) amato yalepita muli ci, kabili ukutila kuti mwafwaya ubupe Bwakwe, kabili ukutila kuti mwatasha.

وَاَلْقٰى فِى الْاَرْضِ رَوَاسِيَ اَنْ تَمِيْدَ بِكُمْ وَاَنْهٰرًا وَّسُبُلًا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَۙ

wa alqā fil-arḍi rawāsiya an tamīda bikum wa anhāraw wa subulal la‘allakum tahtadūn(a).

Kabili abikile impili mu calo pa kuti cileke ukutenkana na imwe, kabili (Apangile) imilonga ne nshila pa kuti muletungulwilwa.

وَعَلٰمٰتٍۗ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُوْنَ

wa ‘alāmāt(in), wa bin-najmi hum yahtadūn(a).

Kabili (Alengele) ifishibilo (ifipimo fya kutungulula). Kabili ku ntanda e batungululwa.

اَفَمَنْ يَّخْلُقُ كَمَنْ لَّا يَخْلُقُۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ

afamay yakhluqu kamal lā yakhluq(u), afalā tażakkarūn(a).

Eico bushe (Allah) Kabumba ali nga Uyo uushakwata amaka ya kupanga (icili conse)? Bushe mulandu nshi tamubika amano?

وَاِنْ تَعُدُّوْا نِعْمَةَ اللّٰهِ لَا تُحْصُوْهَا ۗاِنَّ اللّٰهَ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa in ta‘uddū ni‘matallāhi lā tuḥṣūhā, innallāha lagafūrur raḥīm(un).

Kabili nga mwapenda ifisuma fya kwa Allah, tamwakabe na maka ya kufipenda. Mucine cine, Allah ali uwa kwelela, uwa nkumbu.

وَاللّٰهُ يَعْلَمُ مَا تُسِرُّوْنَ وَمَا تُعْلِنُوْنَ

wallāhu ya‘lamu mā tusirrūna wa mā tu‘linūn(a).

Kabili Allah alishiba ifyo mwafisa nefyo mwasokolola.

وَالَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ لَا يَخْلُقُوْنَ شَيْـًٔا وَّهُمْ يُخْلَقُوْنَۗ

wal-lażīna yad‘ūna min dūnillāhi lā yakhluqūna syai'aw wa hum yukhlaqūn(a).

Kabili abo (ifibumbwa) abo beita ukucila pali Allah tekuti balenge nangu cimo, ilyo (ifwe bene) balengelwe ku bantu.

اَمْوَاتٌ غَيْرُ اَحْيَاۤءٍ ۗوَمَا يَشْعُرُوْنَۙ اَيَّانَ يُبْعَثُوْنَ ࣖ

amwātun gairu aḥyā'(in), wa mā yasy‘urūna ayyāna yub‘aṡūn(a).

(Ifyo fibumbwa) fintu ifishakwata umweo, tafya mweo, kabili ifibumbwa tafyaishiba lintu (abapepa bafiko) fikabuushiwa.

اِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ ۚفَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ قُلُوْبُهُمْ مُّنْكِرَةٌ وَّهُمْ مُّسْتَكْبِرُوْنَ

ilāhukum ilāhuw wāḥid(un), fal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati qulūbuhum munkiratuw wa hum mustakbirūn(a).

Lesa wenu ni Lesa Wa Maka Yonse. Eico abo abashasumina mu bumi bwa ku numa, imitima yabo ilakaana (umo uwakwa Allah), kabili ni bantu abaitutumusha .

لَا جَرَمَ اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّوْنَ وَمَا يُعْلِنُوْنَ ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِيْنَ

lā jarama annallāha ya‘lamu mā yusirrūna wa mā yu‘linūn(a), innahū lā yuḥibbul-mustakbirīn(a).

Takuli ukutwishika ukuti Allah alishiba ifyo basunga mu nkama ne fyo basokolola. Mu cine cine, Tatemwa abantu abaitutumusha.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ مَّاذَآ اَنْزَلَ رَبُّكُمْ ۙقَالُوْٓا اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wa iżā qīla lahum māżā anzala rabbukum, qālū asāṭīrul-awwalīn(a).

Kabili ilyo bamweba ukuti, “Cinshi Shikulu wenu asokolwele?” Bayaswike ukuti, “Ilyashi lya kale.”

لِيَحْمِلُوْٓا اَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَّوْمَ الْقِيٰمَةِ ۙوَمِنْ اَوْزَارِ الَّذِيْنَ يُضِلُّوْنَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ اَلَا سَاۤءَ مَا يَزِرُوْنَ ࣖ

liyaḥmilū auzārahum kāmilatay yaumal-qiyāmah(ti), wa min auzāril-lażīna yuḍillūnahum bigairi ‘ilm(in), alā sā'a mā yazirūn(a).

(amashiwi yabo). Ibukisheni, fintu (ulubembu) lwabipisha balesenda.

قَدْ مَكَرَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَاَتَى اللّٰهُ بُنْيَانَهُمْ مِّنَ الْقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَاَتٰىهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُوْنَ

qad makaral-lażīna min qablihim fa atallāhu bun-yānahum minal-qawā‘idi fa kharra ‘alaihimus-saqfu min fauqihim wa atāhumul-‘ażābu min ḥaiṡu lā yasy‘urūn(a).

Mu cine cine, abo ababalilepo ukucita ubucenjeshi, lyena Allah aonawile amayanda yabo ukufuma pa fishinte fyabo, lyena ulupungu (lwa ng’anda) lwawile pali bene ukufuma pa muulu, kabili ukucula kwaishile kuli bene ukufuma ku lubali ulushaishibe.

ثُمَّ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ يُخْزِيْهِمْ وَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تُشَاۤقُّوْنَ فِيْهِمْ ۗقَالَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ اِنَّ الْخِزْيَ الْيَوْمَ وَالسُّوْۤءَ عَلَى الْكٰفِرِيْنَۙ

Ṡumma yaumal-qiyāmati yukhzīhim wa yaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum tusyāqqūna fīhim, qālal-lażīna ūtul-‘ilma innal-khizyal-yauma was-sū'a ‘alal-kāfirīn(a).

Lyena Allah abafushishe pa Bushiku bwa Kubuuka, kabili atile, "Ni kwi kuli abacibusa Bandi (ababacingilile) lyonse mwaleba abalwani kuli bene (bakasesema na basumina)?" Abapeelwe ukwishiba batile, "Mucine cine, ukufuupulwa no kukanda ubu bushiku fikacitikila abo abashasumina."

الَّذِيْنَ تَتَوَفّٰىهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ ظَالِمِيْٓ اَنْفُسِهِمْ ۖفَاَلْقَوُا السَّلَمَ مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوْۤءٍ ۗبَلٰىٓ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌۢ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

allażīna tatawaffāhumul-malā'ikatu ẓālimī anfusihim, fa alqawus-salama mā kunnā na‘malu min sū'(in), balā innallāha ‘alīmum bimā kuntum ta‘malūn(a).

(ekutiila) abantu abo imikalile yabo yasendelwe na bamalaika mu cifulo ca (ukucita) ububifi kuli bene, lyena balipeele (ilyo balelanda), "Tatwacitilepo icili conse icabipa." (Imalaika ayaswike), "Ee! Mucine cine, Allah alishiba fyonse ifyo mwacitile."

فَادْخُلُوْٓا اَبْوَابَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۗفَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِيْنَ

fadkhulū abwāba jahannama khālidīna fīhā, fa labi'sa maṡwal-mutakabbirīn(a).

Eico ingileni mu mpongolo sha mulilo wa pe, mukaikala umuyayaya muli iyo. Ca cine ukuti e cifulo icabipisha ku bantu abailumbanya.

۞ وَقِيْلَ لِلَّذِيْنَ اتَّقَوْا مَاذَآ اَنْزَلَ رَبُّكُمْ ۗقَالُوْا خَيْرًا ۚلِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ ۗوَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ ۗوَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِيْنَۙ

wa qīla lil-lażīnattaqau māżā anzala rabbukum, qālū khairā(n), lil-lażīna aḥsanū fī hāżihid-dun-yā ḥasanah(tun), wa ladārul-ākhirati khair(un), wa lani‘ma dārul-muttaqīn(a).

Kabili lyena cilandwa ku bapepa ukuti, "Cinshi Shikulu wenu asokolwele?" Bayaswike ukuti, “Uluse.” Abacita ifisuma muli ici calo balapokelela ifisuma (ukulipila). Kabili mu cine cine icalo ca mweo wa pa numa mu kushininkisha cikaba icisuma. Kabili e ko e ko kwaba bwino ku bapepa, .

جَنّٰتُ عَدْنٍ يَّدْخُلُوْنَهَا تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ لَهُمْ فِيْهَا مَا يَشَاۤءُوْنَ ۗ كَذٰلِكَ يَجْزِى اللّٰهُ الْمُتَّقِيْنَۙ

jannātu ‘adniy yadkhulūnahā tajrī min taḥtihal-anhāru lahum fīhā mā yasyā'ūn(a), każālika yajzillāhul-muttaqīn(a).

(ekutiila) amaparadise ya 'Adn ayo baingilamo, mwi samba lya ayo imilonga ipita, muli (paradise) bapokelela fyonse ifyo balefwaya. Eico Allah apeela icilambu ku bapepa,

الَّذِيْنَ تَتَوَفّٰىهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ طَيِّبِيْنَ ۙيَقُوْلُوْنَ سَلٰمٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

allażīna tatawafāhumul-malā'ikatu ṭayyibīn(a), yaqūlūna salāmun ‘alaikumudkhulul-jannata bimā kuntum ta‘malūn(a).

(ekutiila) abantu abo ilyo bamalaika bafwile mu mibele isuma, bene (bamalaika) batile (kuli bene), "Salam 'alaikum, ingileni mu mulu pa mulandu wa fyo mwacitile."

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّآ اَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَوْ يَأْتِيَ اَمْرُ رَبِّكَ ۗ كَذٰلِكَ فَعَلَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۗوَمَا ظَلَمَهُمُ اللّٰهُ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

hal yanẓurūna illā an ta'tiyahumul-malā'ikatu au ya'tiya amru rabbik(a), każālika fa‘alal-lażīna min qablihim, wa mā ẓalamahumullāhu wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Ifwe (abafilwa) tabakwete icakulindilila ukucila pa bamalaika ukwisa kuli bene nangu ifunde lyakwa Shikulu wenu ilya kwiza. Ico eco abo (abashasumina) bacitile pa ntanshi yabo. Allah tabalufyanya, mu cine cine e ba (lyonse) abalufyanya abene.

فَاَصَابَهُمْ سَيِّاٰتُ مَا عَمِلُوْا وَحَاقَ بِهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ

fa aṣābahum sayyi'ātu mā ‘amilū wa ḥāqa bihim mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Eico balipooselwe ku cilandushi (ifyakonkapo) ifya micitile yabo kabili balifushiwe ku cilandushi ico baleseka lyonse kale.

وَقَالَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا عَبَدْنَا مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَيْءٍ نَّحْنُ وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَيْءٍ ۗ كَذٰلِكَ فَعَلَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚفَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ اِلَّا الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ

wa qālal-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā ‘abadnā min dūnihī min syai'in naḥnu wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min dūnihī min syai'(in), każālika fa‘alal-lażīna min qablihim, fahal ‘alar-rusuli illal-balāgul-mubīn(u).

Kabili abashilika batile, "Nga cakuti Allah alefwaya, nga tatwakapepele icintu cimbi ukucila pali Wene, nangu ifwe nangu bafyashi besu, nangu (nangu) nga twakaanya icintu cimbi ukwabula (ukusuminisha) Kwakwe." Ico e co abantu abaliko pa ntanshi yabo bacitile. Bushe te mulimo wa batumwa fye ukutwala (imbila ya kwa Lesa) mu kulungatika?

وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِيْ كُلِّ اُمَّةٍ رَّسُوْلًا اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوْتَۚ فَمِنْهُمْ مَّنْ هَدَى اللّٰهُ وَمِنْهُمْ مَّنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلٰلَةُ ۗ فَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

wa laqad ba‘aṡnā fī kulli ummatir rasūlan ani‘budullāha wajtanibuṭ-ṭāgūt(a), fa minhum man hadallāhu wa minhum man ḥaqqat ‘alaihiḍ-ḍalālah(tu), fa sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Kabili icine cine, Twatuma umutumwa ku nko shonse (ukuita), "Pepeni Allah, kabili mwikala ukutali no kutukana", lyena pali bene pali abo abatungulwilwe kuli Allah kabili pali na abo abashala mu kulufyanya. Eico endeni pano isonde no kumona ifyo abakaana (abatumwa) bapwisha.

اِنْ تَحْرِصْ عَلٰى هُدٰىهُمْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ مَنْ يُّضِلُّ وَمَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِيْنَ

in taḥriṣ ‘alā hudāhum fa innallāha lā yahdī may yuḍillu wa mā lahum min nāṣirīn(a).

Nga ca kuti imwe (Muhamadi) mu cine cine mulesubila ukuti bakatungulwilwa, ninshi mu cine cine Allah takatungulwile abo abo apumfyanya, kabili tabakakwate uwa kwaafwa.

وَاَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْۙ لَا يَبْعَثُ اللّٰهُ مَنْ يَّمُوْتُۗ بَلٰى وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَۙ

wa aqsamū billāhi jahda aimānihim, lā yab‘aṡullāhu may yamūt(u), balā wa‘dan ‘alaihi ḥaqqaw wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Kabili balapile muli (ishina lyakwa) Lesa ne cilapo icacindama, "Lela takabuushe abafwa." Tacili ifyo (mu cine cine Allah akamubuusha), nga cipangano ca cine ukufuma kuli Wene, lelo abantu abengi tabaishiba, .

لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِيْ يَخْتَلِفُوْنَ فِيْهِ وَلِيَعْلَمَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰذِبِيْنَ

liyubayyina lahumul-lażī yakhtalifūna fīhi wa liya‘lamal-lażīna kafarū annahum kānū-kāżibīn(a).

pakuti abalondololele ifyo balekansana, kabili pakuti abashasumina beshibe ukuti bali ba bufi.

اِنَّمَا قَوْلُنَا لِشَيْءٍ اِذَآ اَرَدْنٰهُ اَنْ نَّقُوْلَ لَهٗ كُنْ فَيَكُوْنُ ࣖ

innamā qaulunā lisyai'in iżā aradnāhu an naqūla lahū kun fa yakūn(u).

Mucine cine, Ishiwi Lyesu ukukuma ku cintu cimo, nga Tulefwaya, Tutila fye kuli ci, "Be!" Kanshi efyo caba.

وَالَّذِيْنَ هَاجَرُوْا فِى اللّٰهِ مِنْۢ بَعْدِ مَا ظُلِمُوْا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً ۗوَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ اَكْبَرُۘ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَۙ

wal-lażīna hājarū fillāhi mim ba‘di mā ẓulimū lanubawwi'annahum fid-dun-yā ḥasanah(tan), wa la'ajrul-ākhirati akbar(u), lau kānū ya‘lamūn(a).

Kabili abo abakuukila ku fyalo fimbi pa mulandu wa kwa Allah panuma ya kucushiwa, mu cine cine tukabapeela icifulo icisuma mu calo. Kabili icilambu mu bumi bwa ku numa mu cine cine cikaba icakulisha, nga ca kuti fye balishibe, .

الَّذِيْنَ صَبَرُوْا وَعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَ

allażīna ṣabarū wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).

(e kutila) abantu abashipikisha kabili muli Lesa fye e babika icitetekelo cabo.

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ فَسْـَٔلُوْٓا اَهْلَ الذِّكْرِ اِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَۙ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim fas'alū ahlaż-żikri in kuntum lā ta‘lamūn(a).

Kabili tatutumine pa ntanshi yenu (Muhamadi), lelo abantu abo twapeele ifisoko; E ico ipusheni umuntu uuli no kwishiba nga ca kuti tamwishibe, .

بِالْبَيِّنٰتِ وَالزُّبُرِۗ وَاَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ اِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ

bil-bayyināti waz-zubur(i), wa anzalnā ilaikaż-żikra litubayyina lin-nāsi mā nuzzila ilaihim wa la‘allahum yatafakkarūn(a).

(Twalibatumine) ukuleta amashiwi (ifipesha amano) ne fitabo. Kabili twatumine Ad-Dhikr (Qur'an) kuli imwe, pakuti mulondololele ku bantunse ifyo basokolwelwe kuli bene kabili pakuti baletontonkanya,

اَفَاَمِنَ الَّذِيْنَ مَكَرُوا السَّيِّاٰتِ اَنْ يَّخْسِفَ اللّٰهُ بِهِمُ الْاَرْضَ اَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُوْنَۙ

afa aminal-lażīna makarus-sayyi'āti ay yakhsifallāhu bihimul-arḍa au ya'tiyahumul-‘ażābu min ḥaiṡu lā yasy‘urūn(a).

e lyo bushe abo abacita ubucenjeshi bwabipa balaumfwa abacingililwa (ukufuma ku mafya) ukubikwa mwi sonde kuli Allah pamo na bo, nelyo (ukufuma ku) kukanda ukuisa kuli bene ukufuma ku lubali bashaishiba, .

اَوْ يَأْخُذَهُمْ فِيْ تَقَلُّبِهِمْ فَمَا هُمْ بِمُعْجِزِيْنَۙ

au ya'khużahum fī taqallubihim famā hum bimu‘jizīn(a).

nangu Allah akabakanda ilyo bali mu lwendo lwabo; ica kuti tabakwata amaka ya kukaana (ukukandwa), .

اَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلٰى تَخَوُّفٍۗ فَاِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ

au ya'khużahum ‘alā takhawwuf(in), fa inna rabbakum lara'ūfur raḥīm(un).

nangu Allah akabakanda panono panono (ukufika ilyo baonaika). Eico cine cine, Shikulu wenu ali uwa nkumbu nga nshi, uwa nkumbu nga nshi.

اَوَلَمْ يَرَوْا اِلٰى مَا خَلَقَ اللّٰهُ مِنْ شَيْءٍ يَّتَفَيَّؤُا ظِلٰلُهٗ عَنِ الْيَمِيْنِ وَالشَّمَاۤىِٕلِ سُجَّدًا لِّلّٰهِ وَهُمْ دَاخِرُوْنَ

awalam yarau ilā mā khalaqallāhu min syai'iy yatafayya'u ẓilāluhū ‘anil-yamīni wasy-syamā'ili sujjadal lillāhi wa hum dākhirūn(a).

Kabili bushe tabamona icintu icapangwa na Allah, icinshingwa ca ciko icapilibukila ku kulyo na ku kuso, mu cifulo ca kufukama kuli Allah, kabili (bacita) ukuicefya.

وَلِلّٰهِ يَسْجُدُ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ مِنْ دَاۤبَّةٍ وَّالْمَلٰۤىِٕكَةُ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُوْنَ

wa lillāhi yasjudu mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍi min dābbatiw wal-malā'ikatu wa hum yastakbirūn(a).

Kabili fyonse ifyaba mu mulu na pano isonde fyafukama fye kuli Allah, e kutila ifibumbwa fyonse ifipita (ifya mweo) na (na kabili) bamalaika, kabili bene (bamalaika) tabailumbanya.

يَخَافُوْنَ رَبَّهُمْ مِّنْ فَوْقِهِمْ وَيَفْعَلُوْنَ مَا يُؤْمَرُوْنَ ࣖ ۩

yakhāfūna rabbahum min fauqihim wa yaf‘alūna mā yu'marūn(a).

Batiina Lesa uuli (na maka) pali bene kabili balafikilisha ifyo balailwe (kuli bene).

۞ وَقَالَ اللّٰهُ لَا تَتَّخِذُوْٓا اِلٰهَيْنِ اثْنَيْنِۚ اِنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ فَاِيَّايَ فَارْهَبُوْنِ

wa qālallāhu lā tattakhiżū ilāhainiṡnain(i), innamā huwa ilāhuw wāḥidun fa iyyāya farhabūn(i).

Kabili Allah atile, "Mwipepa balesa babili; wene fye e Lesa Wa Maka Yonse. Eico lekeni mutiine Ine eka."

وَلَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلَهُ الدِّيْنُ وَاصِبًاۗ اَفَغَيْرَ اللّٰهِ تَتَّقُوْنَ

wa lahū mā fis-samāwāti wal-arḍi wa lahud-dīnu wāṣibā(n), afagairallāhi tattaqūn(a).

Kabili kuli wene fyonse ifyaba mu mulu na pano isonde, kabili kuli wene (ukupepa no) kumfwila umuyayaya. Bushe mulandu nshi muletiina bambi ukucila pali Allah?

وَمَا بِكُمْ مِّنْ نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللّٰهِ ثُمَّ اِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَاِلَيْهِ تَجْـَٔرُوْنَۚ

wa mā bikum min ni‘matin fa minallāhi ṡumma iżā massakumuḍ-ḍurru fa ilaihi taj'arūn(a).

Kabili amapaalo yonse ayaba pali imwe (yafuma) kuli Lesa, lyena ilyo mwacushiwa ku mafya, lyena kuli Wene e mwalomba ukwafwilisha.

ثُمَّ اِذَا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُوْنَۙ

Ṡumma iżā kasyafaḍ-ḍurra ‘ankum iżā farīqum minkum birabbihim yusyrikūn(a).

Lyena ilyo Afumyapo ubusanso kuli imwe, bamo muli imwe balabika pamo na Lesa na (bambi).

لِيَكْفُرُوْا بِمَآ اٰتَيْنٰهُمْۗ فَتَمَتَّعُوْاۗ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ

liyakfurū bimā ātaināhum, fa tamatta‘ū fa saufa ta‘lamūn(a).

Lekeni bakaane amapaalo ayo twabapeele; ukusekesha imwe. Pa numa mukaishiba (ifyakonkapo).

وَيَجْعَلُوْنَ لِمَا لَا يَعْلَمُوْنَ نَصِيْبًا مِّمَّا رَزَقْنٰهُمْۗ تَاللّٰهِ لَتُسْـَٔلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَفْتَرُوْنَ

wa yaj‘alūna limā lā ya‘lamūna naṣībam mimmā razaqnāhum, tallāhi latus'alunna ‘ammā kuntum taftarūn(a).

Kabili bapeele iciputulwa ca fya kulya ifyo twabapeele, ku fibumbwa ifyo bashaishibe (amaka). Na Allah, mu kushininkisha mukaipusha pa lwa fyo mwapanga.

وَيَجْعَلُوْنَ لِلّٰهِ الْبَنٰتِ سُبْحٰنَهٗۙ وَلَهُمْ مَّا يَشْتَهُوْنَ

wa yaj‘alūna lillāhil-banāti subḥānah(ū), wa lahum mā yasytahūn(a).

Kabili basontele abana banakashi kuli Lesa. Ubukata bube kuli Wene, kabili kuli bene ifyo batemwa (abalumendo).

وَاِذَا بُشِّرَ اَحَدُهُمْ بِالْاُنْثٰى ظَلَّ وَجْهُهٗ مُسْوَدًّا وَّهُوَ كَظِيْمٌۚ

wa iżā busysyira aḥaduhum bil-unṡā ẓalla wajhuhū muswaddaw wa huwa kaẓīm(un).

Na kuba, nga ca kuti umo pali bene aishibishiwa pa lwa (kufyalwa kwa) mwana mwanakashi, icinso cakwe cilasanguka icafiita (icafiita), kabili alafulwa nga nshi.

يَتَوٰرٰى مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُوْۤءِ مَا بُشِّرَ بِهٖۗ اَيُمْسِكُهٗ عَلٰى هُوْنٍ اَمْ يَدُسُّهٗ فِى التُّرَابِۗ اَلَا سَاۤءَ مَا يَحْكُمُوْنَ

yatawārā minal-qaumi min sū'i mā busysyira bih(ī), ayumsikuhū ‘alā hūnin am yadussuhū fit-turāb(i), alā sā'a mā yaḥkumūn(a).

Afisama ku bantu, pantu imbila nsuma yalipeelwe kuli wene. Bushe akacilisha no (kucitwala) insoni nelyo akacipoosa mu mushili (ica mweo)? Ibukisheni ifyo (ukusalapo) uko bacitile kwali ukwabipa.

لِلَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِۚ وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰىۗ وَهُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ ࣖ

lil-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati maṡalus-sau'(i), wa lillāhil-maṡalul-a‘lā, wa huwal-‘azīzul-ḥakīm(u).

Kuli abo abashasumina mu (bumi bwa) mweo wa pa numa, (bakwata) imibele yabipa; kabili Allah alikwata imibele ya Wapulamo. Kabili Wene ali uwa maka yonse, uwa mano yonse.

وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللّٰهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَّا تَرَكَ عَلَيْهَا مِنْ دَاۤبَّةٍ وَّلٰكِنْ يُّؤَخِّرُهُمْ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّىۚ فَاِذَا جَاۤءَ اَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُوْنَ سَاعَةً وَّلَا يَسْتَقْدِمُوْنَ

wa lau yu'ākhiżullāhun-nāsa biẓulmihim mā taraka ‘alaihā min dābbatiw wa lākiy yu'akhkhiruhum ilā ajalim musammā(n), fa iżā jā'a ajaluhum lā yasta'khirūna sā‘ataw wa lā yastaqdimūn(a).

Kabili nga ca kuti Allah akalipila abantu pa mulandu wa bucisenene bwabo, mu cine cine takashile nangu cimo (pa calo) nangu fye ukufuma ku fibumbwa ifikuuka, lelo Allah alafibika pa numa ukufika ku nshita yatantikwa kale. E co ilyo imfwa yabo yafika, te kuti balombe ukucelwako panono nelyo ukubutukisha .

وَيَجْعَلُوْنَ لِلّٰهِ مَا يَكْرَهُوْنَ وَتَصِفُ اَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ اَنَّ لَهُمُ الْحُسْنٰى لَا جَرَمَ اَنَّ لَهُمُ النَّارَ وَاَنَّهُمْ مُّفْرَطُوْنَ

wa yaj‘alūna lillāhi mā yakrahūna wa taṣifu alsinatuhumul-każiba anna lahumul-ḥusnā lā jarama anna lahumun nāra wa annahum mufraṭūn(a).

Kabili bapeela kuli Allah ifyo bene bene bapata, kabili indimi shabo shilanda ubufi, ukuti mu cine cine (fyonse) ifisuma fyali bwino kuli bene. Takuli ukutwishika ukuti inferno ni kuli bene, kabili mu cine cine nomba line bakapooswa (muli wene).

تَاللّٰهِ لَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

tallāhi laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum fa huwa waliyyuhumul-yauma wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Mukwa Lesa, mucine cine Twatumine (abatumwa) ku bantu abali pa ntanshi yenu (Muhammad), lelo Satana alengele imilimo yabo (iyabipa) ukumoneka iyawama kuli bene, icakuti wene (Satana) aishileba intungulushi yabo ilelo kabili bakacula ku cilandushi icabipisha nga nshi.

وَمَآ اَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتٰبَ اِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِى اخْتَلَفُوْا فِيْهِۙ وَهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

wa mā anzalnā ‘alaikal-kitāba illā litubayyina lahumul-lażikhtalafū fīh(i), wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

Kabili tatutumine ici Citabo (Qur’an) kuli imwe (Muhammad), lelo pakuti mwibalondolwelele ifyo balekansana, kabili mube intungulushi ne nkumbu kuli abo abasumina.

وَاللّٰهُ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّسْمَعُوْنَ ࣖ

wallāhu anzala minas-samā'i mā'an fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā, inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yasma‘ūn(a).

Kabili Allah atumine amenshi (imfula) ukufuma mu mulu kabili na ayo menshi apeele ubumi ku calo icali icafwa kale. Mu cine cine, muli ifyo mu cine cine muli ifishibilo (ifya bukulu bwa kwa Allah) kuli abo abakutika (ku masambililo).

وَاِنَّ لَكُمْ فِى الْاَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۚ نُسْقِيْكُمْ مِّمَّا فِيْ بُطُوْنِهٖ مِنْۢ بَيْنِ فَرْثٍ وَّدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَاۤىِٕغًا لِّلشّٰرِبِيْنَ

wa inna lakum fil-an‘āmi la‘ibrah(tan), nusqīkum mimmā fī buṭūnihī mim baini farṡiw wa damil labanan khāliṣan sā'igal lisy-syāribīn(a).

Kabili mu cine cine, mu fipe mu cine cine muli isambililo kuli imwe. Tulemupeela ukunwa ukufuma ku fyo fyaba mu mala yakwe (mu musango wa) umukaka uwa busaka pa kati ka bubi no mulopa, uwayanguka ukumina kuli abo abaunwa.

وَمِنْ ثَمَرٰتِ النَّخِيْلِ وَالْاَعْنَابِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْهُ سَكَرًا وَّرِزْقًا حَسَنًاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ

wa min ṡamarātin nakhīli wal-a‘nābi tattakhiżūna minhu sakaraw wa rizqan ḥasanā(n), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy ya‘qilūn(a).

Kabili ukufuma ku ma-date na ku miolife mulepanga ifya kunwa ifyakolwa ne nsansa. Mu cine cine, muli ifyo mu cine cine kuli ifishibilo (ifya bukulu bwa kwa Allah) kuli abo abaumfwikisha.

وَاَوْحٰى رَبُّكَ اِلَى النَّحْلِ اَنِ اتَّخِذِيْ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا وَّمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُوْنَۙ

wa auḥā rabbuka ilan-naḥli anittakhiżī minal-jibāli buyūtaw wa minasy-syajari wa mimmā ya‘risyūn(a).

Kabili Shikulu wenu apuutwamo injuki ukuti, "Pangeni ifisaka mu mpili, mu miti, na mu fifulo fyapangwa na bantu, .

ثُمَّ كُلِيْ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ فَاسْلُكِيْ سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًاۗ يَخْرُجُ مِنْۢ بُطُوْنِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ اَلْوَانُهٗ ۖفِيْهِ شِفَاۤءٌ لِّلنَّاسِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

Ṡumma kulī min kulliṡ-ṡamarāti faslukī subula rabbiki żululā(n), yakhruju mim buṭūnihā syarābum mukhtalifun alwānuhū fīhi syifā'ul lin-nās(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).

lyena lyeni (imisango) ya fimuti fyonse no kwenda mu nshila ya kwa Shikulu wenu iyayanguka (kuli imwe).” Ukufuma mu mala ya nyuki mufuma ica kunwa (ubuci) ica mabala yalekanalekana, muli ici muli umuti uuposha abantu Mu cine cine, muli ici muli icilangililo ku bantu abatontonkanya.

وَاللّٰهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفّٰىكُمْ وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّرَدُّ اِلٰٓى اَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْـًٔاۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ قَدِيْرٌ ࣖ

wallāhu khalaqakum ṡumma yatawaffākum wa minkum may yuraddu ilā arżalil-‘umuri likai lā ya‘lama ba‘da ‘ilmin syai'ā(n), innallāha ‘alīmun qadīr(un).

Kabili Allah akulengele, lyena akulenga ukufwa; bamo muli imwe mwabwelela ku bukote, eico tabaishiba nangu cimo pa fyo baishibe kale. Mucine cine, Allah alishiba fyonse, ali uwa maka yonse.

وَاللّٰهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلٰى بَعْضٍ فِى الرِّزْقِۚ فَمَا الَّذِيْنَ فُضِّلُوْا بِرَاۤدِّيْ رِزْقِهِمْ عَلٰى مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَهُمْ فِيْهِ سَوَاۤءٌۗ اَفَبِنِعْمَةِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ

wallāhu faḍḍala ba‘ḍakum ‘alā ba‘ḍin fir-rizq(i), famal-lażīna fuḍḍilū birāddī rizqihim ‘alā mā malakat aimānuhum fahum fīhi sawā'un afa bini‘matillāhi yajḥadūn(a).

Kabili Allah alitemwa bamo muli imwe ukucila bambi mu fya kulya, lelo abo abacilapo (ku fya kulya fyabo) tabafwaya ukupeela ifya kulya fyabo ku babomfi abo bakwete, pa kuti bonse babili (baumfwe) ifya kulya. Bushe mulandu nshi bakaana ukutemwa kwa kwa Allah?

وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَزْوَاجِكُمْ بَنِيْنَ وَحَفَدَةً وَّرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِۗ اَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُوْنَ وَبِنِعْمَتِ اللّٰهِ هُمْ يَكْفُرُوْنَۙ

wallāhu ja‘ala lakum min anfusikum azwājaw wa ja‘ala lakum min azwājikum banīna wa ḥafadataw wa razaqakum minaṭ-ṭayyibāt(i), afabil-bāṭili yu'minūna wa bini‘matillāhi yakfurūn(a).

Kabili Allah akupangile umunankwe (umwaume nangu umukashi) ukufuma ku musango obe no kukupangila abana na bafyashi ukufuma ku munankwe, kabili akupeele ifya kulya ifisuma. Bushe mulandu nshi basumina mu bufi no kukaana amapaalo ya kwa Allah?

وَيَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقًا مِّنَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ شَيْـًٔا وَّلَا يَسْتَطِيْعُوْنَ ۚ

wa ya‘budūna min dūnillāhi mā lā yamliku lahum rizqam minas-samāwāti wal-arḍi syai'aw wa lā yastaṭī‘ūn(a).

Kabili balapepa umbi ukucila pali Allah, icintu icishingabapeela ifya kulya nangu panono, ukufuma ku mulu na pano isonde, kabili tekuti cibe na maka (ukucita icili conse).

فَلَا تَضْرِبُوْا لِلّٰهِ الْاَمْثَالَ ۗاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ

falā taḍribū lillāhil-amṡāl(a), innallāha ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).

Eico mwipanga ifibusa na Allah. Mucine cine, Lesa alishiba, lelo imwe tamwaishiba.

۞ ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا عَبْدًا مَّمْلُوْكًا لَّا يَقْدِرُ عَلٰى شَيْءٍ وَّمَنْ رَّزَقْنٰهُ مِنَّا رِزْقًا حَسَنًا فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَّجَهْرًاۗ هَلْ يَسْتَوٗنَ ۚ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

Ḍaraballāhu maṡalan ‘abdam mamlūkal lā yaqdiru ‘alā syai'iw wa mar razaqnāhu minnā rizqan ḥasanan fa huwa yunfiqu minhu sirraw wa jahrā(n), hal yastawūn(a), al-ḥamdu lillāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Allah acitile ica kumwenako ca mubomfi uwali mwi samba lya maka ya muntu umbi, uwali uwabula amaka ya kucita icili conse, kabili umuntu uo Twapeele ifya kulya ifisuma, lyena abomfeshe fimo pali ifyo fya kulya mu nkama kabili mu kulungatika. Bushe balilingana? Ukulumbanya konse kuli kuli Allah, lelo abengi pali bene tabaishiba.

وَضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا رَّجُلَيْنِ اَحَدُهُمَآ اَبْكَمُ لَا يَقْدِرُ عَلٰى شَيْءٍ وَّهُوَ كَلٌّ عَلٰى مَوْلٰىهُ ۗ اَيْنَمَا يُوَجِّهْهُّ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ ۖهَلْ يَسْتَوِيْ هُوَۙ وَمَنْ يَّأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَهُوَ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ ࣖ

wa ḍaraballāhu maṡalar rajulaini aḥaduhumā abkamu lā yaqdiru ‘alā syai'iw wa huwa kallun ‘alā maulāh(u), ainamā yuwajjihhu lā ya'ti bikhair(in), hal yastawī huw(a), wa may ya'muru bil-‘adli wa huwa ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Kabili Allah abika icilangililo ca bantu babili: umo pali bene ali cibumba, uushakwata amaka ya kucita icili conse, kabili umutolo pa wa kumusunga. Ukuli konse uko atuminwe, te kuti alete ubusuma ubuli bonse. Bushe alilingana no ulekonkomesha ubupingushi kabili uuli mu nshila yalungama?

وَلِلّٰهِ غَيْبُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَمَآ اَمْرُ السَّاعَةِ اِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa lillāhi gaibus-samāwāti wal-arḍ(i), wa mā amrus-sā‘ati illā kalamḥil-baṣari au huwa aqrab(u), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Kabili kuli Allah e fyonse ifyafisama mu mulu na pano isonde. Icacitike ica Nshita caba nga ukubwekeshapo kwa menso, nangu ukucilapo bwangu. Mucine cine, Allah alikwata amaka pa fintu fyonse.

وَاللّٰهُ اَخْرَجَكُمْ مِّنْۢ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ شَيْـًٔاۙ وَّجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَالْاَفْـِٕدَةَ ۙ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wallāhu akhrajakum mim buṭūni ummahātikum lā ta‘lamūna syai'ā(n), wa ja‘ala lakumus-sam‘a wal-abṣāra wal-af'idah(ta), la‘allakum tasykurūn(a).

Kabili Allah alimufumishe mu fumo lya banyina benu ukwabula ukwishiba nangu cimo, kabili alimupeele ukumfwa, ukumona, ne mitima, pakuti mube aba kutasha.

اَلَمْ يَرَوْا اِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرٰتٍ فِيْ جَوِّ السَّمَاۤءِ ۗمَا يُمْسِكُهُنَّ اِلَّا اللّٰهُ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

alam yarau ilaṭ-ṭairi musakhkharātin fī jawwis-samā'(i), mā yumsikuhunna illallāh(u), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Bushe tabamona utunyuni utupupuka mu mulu ukwabula ukusakamikwa. Takuli nangu umo uwingababwesesha ku numa kano fye Allah? Mu cine cine, muli ici muli ifishibilo ku bantu abasumina.

وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْۢ بُيُوْتِكُمْ سَكَنًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ جُلُوْدِ الْاَنْعَامِ بُيُوْتًا تَسْتَخِفُّوْنَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ اِقَامَتِكُمْ ۙ وَمِنْ اَصْوَافِهَا وَاَوْبَارِهَا وَاَشْعَارِهَآ اَثَاثًا وَّمَتَاعًا اِلٰى حِيْنٍ

wallāhu ja‘ala lakum mim buyūtikum sakanaw wa ja‘ala lakum min julūdil-an‘āmi buyūtan tastakhiffūnahā yauma ẓa‘nikum wa yauma iqāmatikum, wa min aṣwāfihā wa aubārihā wa asy‘ārihā aṡāṡaw wa matā‘an ilā ḥīn(in).

Kabili Allah alimupangiile amayanda nga cifulo ca kwikalamo, kabili alimupangiile amayanda (amatenti) ukufuma ku nkanda sha nama, ifyo fyaba ifya busaka kuli imwe ilyo muleenda kabili ilyo muleikala pa ng’anda, kabili (Amupangiile) ukufuma ku boya, inkanda sha ngamila, ne nkanda sha mbushi, ifipe fya mu ng’anda ne fya kusansamusha pa nshita (cer) .

وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّمَّا خَلَقَ ظِلٰلًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنَ الْجِبَالِ اَكْنَانًا وَّجَعَلَ لَكُمْ سَرَابِيْلَ تَقِيْكُمُ الْحَرَّ وَسَرَابِيْلَ تَقِيْكُمْ بَأْسَكُمْ ۚ كَذٰلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُوْنَ

wallāhu ja‘ala lakum mimmā khalaqa ẓilālaw wa ja‘ala lakum minal-jibāli aknānaw wa ja‘ala lakum sarābīla taqīkumul-ḥarra wa sarābīla taqīkum ba'sakum, każālika yutimmu ni‘matahū ‘alaikum la‘allakum tuslimūn(a).

Kabili Allah amupangiile icifulo ca kufisama ukufuma ku fyo alengele, amupangiile ififulo fya kwikalamo mu mpili, kabili amupangiile ifya kufwala ifya kumucingilila ku kukaba ne fya kufwala (ifya bulwi) ifya kumucingilila mu nkondo. Eico Allah apwisha ukutemwa Kwakwe pali imwe pakuti mwipeele (kuli Wene).

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ

fa in tawallau fa innamā ‘alaikal-balāgul-mubīn(u).

Eico nga bapilibuka, lyene ishibeni ukuti umulimo uwabikwa pali imwe (Muhamadi) wa kutwala fye (imbila ya kwa Lesa) mu kulungatika.

يَعْرِفُوْنَ نِعْمَتَ اللّٰهِ ثُمَّ يُنْكِرُوْنَهَا وَاَكْثَرُهُمُ الْكٰفِرُوْنَ ࣖ

ya‘rifūna ni‘matallāhi ṡumma yunkirūnahā wa akṡaruhumul-kāfirūn(a).

Balishiba amapaalo ya kwa Lesa, lyena balayakana kabili abengi pali bene ni bantu abakaana Lesa.

وَيَوْمَ نَبْعَثُ مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا ثُمَّ لَا يُؤْذَنُ لِلَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُوْنَ

wa yauma nab‘aṡu min kulli ummatin syahīdan ṡumma lā yu'żanu lil-lażīna kafarū wa lā hum yusta‘tabūn(a).

Kabili (ibukisheni) pa bushiku (ilyo) Twabuushishe ubunte (umutumwa) ukufuma ku cilonganino conse, lyena tacasuminishiwe kuli abo abashasumine (ukuicingililako) kabili tacasuminishiwe (na kabili) ukulomba ukwelelwa.

وَاِذَا رَاَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوا الْعَذَابَ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَلَا هُمْ يُنْظَرُوْنَ

wa iżā ra'al-lażīna ẓalamul-‘ażāba falā yukhaffafu ‘anhum wa lā hum yunẓarūn(a).

Kabili nga ca kuti ababifi balimwene ukukandwa, lyene tabakapokele ukutuusha nelyo ukupeelwa ukuleka.

وَاِذَا رَاَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا شُرَكَاۤءَهُمْ قَالُوْا رَبَّنَا هٰٓؤُلَاۤءِ شُرَكَاۤؤُنَا الَّذِيْنَ كُنَّا نَدْعُوْا مِنْ دُوْنِكَۚ فَاَلْقَوْا اِلَيْهِمُ الْقَوْلَ اِنَّكُمْ لَكٰذِبُوْنَۚ

wa iżā ra'al-lażīna asyrakū syurakā'ahum qālū rabbanā hā'ulā'i syurakā'unal-lażīna kunnā nad‘ū min dūnik(a), fa alqau ilaihimul-qaula innakum lakāżibūn(a).

Kabili ilyo abo abasangwa pamo na (Allah) bamona ifibusa fyabo, batila, "Shikulu wesu, aba e bacibusa besu abo twalepepa ukucila pali Wene." Lyene abacibusa babo bababilishe ukuti, “Mu cine cine muli ba bufi.”

وَاَلْقَوْا اِلَى اللّٰهِ يَوْمَىِٕذِ ِۨالسَّلَمَ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

wa alqau ilallāhi yauma'iżinis-salama wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

Kabili pali bulya bushiku babilishe ukuipeelesha kwabo kuli Allah kabili fyonse ifyo bapangiile fyalipwile.

اَلَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَصَدُّوْا عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ زِدْنٰهُمْ عَذَابًا فَوْقَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوْا يُفْسِدُوْنَ

allażīna kafarū wa ṣaddū ‘an sabīlillāhi zidnāhum ‘ażāban fauqal-‘ażābi bimā kānū yufsidūn(a).

Abashasumina no kucilikila (abantu) ukufuma mu nshila ya kwa Allah, Tulabalundako ukucushiwa pa numa ya kucushiwa pantu lyonse balacita ububifi.

وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِيْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا عَلَيْهِمْ مِّنْ اَنْفُسِهِمْ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيْدًا عَلٰى هٰٓؤُلَاۤءِۗ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتٰبَ تِبْيَانًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً وَّبُشْرٰى لِلْمُسْلِمِيْنَ ࣖ

wa yauma nab‘aṡu fī kulli ummatin syahīdan ‘alaihim min anfusihim wa ji'nā bika syahīdan ‘alā hā'ulā'(i), wa nazzalnā ‘alaikal-kitāba tibyānal likulli syai'iw wa hudaw wa raḥmataw wa busyrā lil-muslimīn(a).

Kabili (ibukisheni) ubushiku (ilyo) Twabuushishe pa kati ka bantu bonse ubunte pali bene ukufuma pali bene, kabili Twaletele imwe (Muhamadi) ukuba ubunte pali bene. Kabili Twatuma Icitabo (Al-Qur’an) kuli imwe ukulondolola fyonse, nga ubutungulushi, pamo pene ne nkumbu ne mbila nsuma kuli abo abaipeelesha (AbaMuslim).

۞ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْاِحْسَانِ وَاِيْتَاۤئِ ذِى الْقُرْبٰى وَيَنْهٰى عَنِ الْفَحْشَاۤءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

innallāha ya'muru bil-‘adli wal-iḥsāni wa ītā'i żil-qurbā wa yanhā ‘anil-faḥsyā'i wal-munkari wal-bagyi ya‘iẓukum la‘allakum tażakkarūn(a).

Mu cine cine, Allah alandile (imwe) ukucita ifyalungama no kucita ifisuma, ukupeela ukwafwilisha ku balupwa, kabili Alakaanya (ukucita) imilimo ya bubifi, ububi no bulwani. Alamusambilisha pa kuti mwingasambilila.

وَاَوْفُوْا بِعَهْدِ اللّٰهِ اِذَا عَاهَدْتُّمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْاَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيْدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللّٰهَ عَلَيْكُمْ كَفِيْلًا ۗاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُوْنَ

wa aufū bi‘ahdillāhi iżā ‘āhattum wa lā tanquḍul-aimāna ba‘da taukīdihā wa qad ja‘altumullāha ‘alaikum kafīlā(n), innallāha ya‘lamu mā taf‘alūn(a).

Kabili sunga icipangano cobe kuli Allah ilyo walaya kabili tauonaula umulapo, panuma ya kulaya, ilyo walenga Allah ukuba kambone obe (uwa uyo mulapo). Mucine cine, Lesa alishiba ifyo mulecita.

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّتِيْ نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْۢ بَعْدِ قُوَّةٍ اَنْكَاثًاۗ تَتَّخِذُوْنَ اَيْمَانَكُمْ دَخَلًا ۢ بَيْنَكُمْ اَنْ تَكُوْنَ اُمَّةٌ هِيَ اَرْبٰى مِنْ اُمَّةٍ ۗاِنَّمَا يَبْلُوْكُمُ اللّٰهُ بِهٖۗ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

wa lā takūnū kal-latī naqaḍat gazlahā mim ba‘di quwwatin ankāṡā(n), tattakhiżūna aimānakum dakhalam bainakum an takūna ummatun hiya arbā min ummah(tin), innamā yablūkumullāhu bih(ī), wa layubayyinanna lakum yaumal-qiyāmati mā kuntum fīhi takhtalifūn(a).

Kabili mwiba nga mwanakashi uufumyapo ulushishi lwakwe ulwaluka bwino, pa kuti lusalanganine na kabili. Mwalenga umulapo wenu (ukusuminishanya) ukuba icibombelo ca bucenjeshi pakati kenu, pantu kuli ibumba limo ilyafulisha ukucila ibumba limbi. Allah alemwesha fye na ifyo, kabili mucine cine pa Bushiku bwa Kubuuka akamulondolwela ifyo mwakansana kale.

وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَعَلَكُمْ اُمَّةً وَّاحِدَةً وَّلٰكِنْ يُّضِلُّ مَنْ يَّشَاۤءُ وَيَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَلَتُسْـَٔلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

wa lau syā'allāhu laja‘alakum ummataw wāḥidataw wa lākiy yuḍillu may yasyā'u wa yahdī may yasyā'(u), wa latus'alunna ‘ammā kuntum ta‘malūn(a).

Kabili nga cakuti Allah alefwaya, nga alimucitile abantu bamo (fye), lelo alatungulula abo alefwaya no kutungulula abo alefwaya. Lelo mu kushininkisha mukaipusha pa lwa fyo mwacitile.

وَلَا تَتَّخِذُوْٓا اَيْمَانَكُمْ دَخَلًا ۢ بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌۢ بَعْدَ ثُبُوْتِهَا وَتَذُوْقُوا السُّوْۤءَ بِمَا صَدَدْتُّمْ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۚوَلَكُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

wa lā tattakhiżū aimānakum dakhalam bainakum fa tazilla qadamum ba‘da ṡubūtihā wa tażūqus-sū'a bimā ṣadattum ‘an sabīlillāh(i), wa lakum ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Kabili mwilenga imilapo yenu ukuba icibombelo ca bucenjeshi pakati kenu, icilenga amakasa (yenu) ukusendauka pa numa ya kushintililwapo, kabili mukakwata ububi (mu calo) pantu mulecingilila (abantu) ukufuma ku nshila ya kwa Allah, kabili mukacula ku cilandushi cikalamba.

وَلَا تَشْتَرُوْا بِعَهْدِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِيْلًاۗ اِنَّمَا عِنْدَ اللّٰهِ هُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

wa lā tasytarū bi‘ahdillāhi ṡamanan qalīlā(n), innamā ‘indallāhi huwa khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

Kabili mwishitisha icipangano cenu (na) Allah pa mutengo uwacepa, pantu mu cine cine ifyo fyaba kuli Allah fyalicilapo ukuwama kuli imwe nga mwaishiba.

مَا عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَمَا عِنْدَ اللّٰهِ بَاقٍۗ وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِيْنَ صَبَرُوْٓا اَجْرَهُمْ بِاَحْسَنِ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

mā ‘indakum yanfadu wa mā ‘indallāhi bāq(in), wa lanajziyannal-lażīna ṣabarū ajrahum bi'aḥsani mā kānū ya‘malūn(a).

Ifili kuli imwe fikapita, kabili ifyo fyaba kuli Allah fya muyayaya. Kabili mu cine cine tukalipila abo abashipikisha icilambu icisuma ukucila ifyo bacitile.

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثٰى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهٗ حَيٰوةً طَيِّبَةًۚ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ اَجْرَهُمْ بِاَحْسَنِ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

man ‘amila ṣāliḥam min żakarin au unṡā wa huwa mu'minun fa lanuḥyiyannahū ḥayātan ṭayyibah(tan), wa lanajziyannahum ajrahum bi'aḥsani mā kānū ya‘malūn(a).

Umuntu onse uucita imilimo isuma, nangu umwaume nangu umwanakashi, ali uwasumina, lyena mu cine cine tukabapeela ubumi ubusuma kabili tukabalipila ne cilambu icisuma ukucila ifyo bacitile.

فَاِذَا قَرَأْتَ الْقُرْاٰنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطٰنِ الرَّجِيْمِ

fa iżā qara'tal-qur'āna fasta‘iż billāhi minasy-syaiṭānir-rajīm(i).

Eico nga ca kuti imwe (Muhamadi) mulefwaya ukubelenga Koran, ipusheni kuli Lesa ukucingililwa kuli cilende uwatukwa.

اِنَّهٗ لَيْسَ لَهٗ سُلْطٰنٌ عَلَى الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَ

innahū laisa lahū sulṭānun ‘alal-lażīna āmanū wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).

Mu cine cine, Satana takabe na maka pa bantu abasumina no kubika icitetekelo cabo muli Lesa.

اِنَّمَا سُلْطٰنُهٗ عَلَى الَّذِيْنَ يَتَوَلَّوْنَهٗ وَالَّذِيْنَ هُمْ بِهٖ مُشْرِكُوْنَ ࣖ

innamā sulṭānuhū ‘alal-lażīna yatawallaunahū wal-lażīna hum bihī musyrikūn(a).

Ukucincimusha kwakwe kuli fye kuli abo abamulenga ukuba intungulushi na kuli abo abamubika pamo na Allah.

وَاِذَا بَدَّلْنَآ اٰيَةً مَّكَانَ اٰيَةٍ ۙوَّاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوْٓا اِنَّمَآ اَنْتَ مُفْتَرٍۗ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa iżā baddalnā āyatam makāna āyah(tin), wallāhu a‘lamu bimā yunazzilu qālū innamā anta muftar(in), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Kabili ilyo twabika icikomo cimo mu cifulo ca cimbi, kabili Allah alishiba bwino ifyo asokolwele, batila, "Icine cine, iwe (Muhammad) ulepanga fye." Mu cine cine, abengi pali bene tabaishiba.

قُلْ نَزَّلَهٗ رُوْحُ الْقُدُسِ مِنْ رَّبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهُدًى وَّبُشْرٰى لِلْمُسْلِمِيْنَ

qul nazzalahū rūḥul-qudusi mir rabbika bil-ḥaqqi liyuṡabbital-lażīna āmanū wa hudaw wa busyrā lil-muslimīn(a).

Mutile, "Umupashi wa Mushilo (Jibril) watumine Qur'an ukufuma kuli Shikulu wenu ne cine, ukukosha (imitima ya) abo abasumina, no kuba ubutungulushi ne mbila nsuma kuli abo abaipeelesha (kuli Allah)."

وَلَقَدْ نَعْلَمُ اَنَّهُمْ يَقُوْلُوْنَ اِنَّمَا يُعَلِّمُهٗ بَشَرٌۗ لِسَانُ الَّذِيْ يُلْحِدُوْنَ اِلَيْهِ اَعْجَمِيٌّ وَّهٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُّبِيْنٌ

wa laqad na‘lamu annahum yaqūlūna innamā yu‘allimuhū basyar(un), lisānul-lażī yulḥidūna ilaihi a‘jamiyyuw wa hāżā lisānun ‘arabiyyum mubīn(un).

Kabili mucine cine Twaishiba ukuti batile, "Mucine cine, Qur'an asambilishiwe fye kuli wene (Muhamadi) ku muntu." Ululimi lwa bantu abo bapeele umulandu (uko Muhamadi asambilile) pali wene lwali lulimi lwa ‘Ajam, nangu ca kuti ici (Qur’an) cali mu ciArabic icaumfwika.

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِۙ لَا يَهْدِيْهِمُ اللّٰهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

innal-lażīna lā yu'minūna bi'āyātillāh(i), lā yahdīhimullāhu wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Mu cine cine, kuli abo abashasumina mu fikomo fya kwa Lesa (Qur’an), Lesa takabatungulwile kabili bakacula ku cilandushi ca bulanda.

اِنَّمَا يَفْتَرِى الْكَذِبَ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِۚ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْكٰذِبُوْنَ

innamā yaftaril-każibal-lażīna lā yu'minūna bi'āyātillāh(i), ulā'ika humul-kāżibūn(a).

Mu cine cine, abo abapanga ubufi ni balya fye abashasumina mu fikomo fya kwa Allah, kabili ni ba bufi.

مَنْ كَفَرَ بِاللّٰهِ مِنْۢ بَعْدِ اِيْمَانِهٖٓ اِلَّا مَنْ اُكْرِهَ وَقَلْبُهٗ مُطْمَىِٕنٌّۢ بِالْاِيْمَانِ وَلٰكِنْ مَّنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِّنَ اللّٰهِ ۗوَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

man kafara billāhi mim ba‘di īmānihī illā man ukriha wa qalbuhū muṭma'innum bil-īmāni wa lākim man syaraḥa bil-kufri ṣadran fa ‘alaihim gaḍabum minallāh(i), wa lahum ‘ażābun aẓīm(un).

Umuntu onse uushasumina muli Allah panuma ya kusumina (aleta ubukali bwakwa Allah), ukufumyako fye umuntu uwapatikishiwa ukukanasumina nangu cakuti umutima wakwe watwalilila ukutekanya mu kusumina (tacita ulubembu), lelo umuntu uufungulula icifuba cakwe ku kukanasumina, lyena ubukali bwakwa Allah bukapona pali wene ukukalifiwa kukalamba kabili bakacula.

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا عَلَى الْاٰخِرَةِۙ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ

Żālika bi'annahumustaḥabbul-ḥayātad-dun-yā ‘alal-ākhirah(ti), wa annallāha lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

Ici ni pa mulandu wa kuti batemwa ubumi bwa muli ici calo ukucila ubumi bwa ku numa, kabili Allah tatungulula abantu abashasumina.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ طَبَعَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَاَبْصَارِهِمْۗ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ

ulā'ikal-lażīna ṭaba‘allāhu ‘alā qulūbihim wa sam‘ihim wa abṣārihim, wa ulā'ika humul-gāfilūn(a).

Aba e bantu abo imitima yabo, ukumfwa no kumona fyakakilwe kuli Allah. Ni bo abashasakamana.

لَا جَرَمَ اَنَّهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

lā jarama annahum fil-ākhirati humul-khāsirūn(a).

Ca cine bakaba pa baonaika mu bumi bwa ku numa.

ثُمَّ اِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِيْنَ هَاجَرُوْا مِنْۢ بَعْدِ مَا فُتِنُوْا ثُمَّ جَاهَدُوْا وَصَبَرُوْاۚ اِنَّ رَبَّكَ مِنْۢ بَعْدِهَا لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

Ṡumma inna rabbaka lil-lażīna hājarū mim ba‘di mā futinū ṡumma jāhadū wa ṣabarū, inna rabbaka mim ba‘dihā lagafūrur raḥīm(un).

Lyena Shikulu wenu (umucingilila) kuli abo abakuukila ku fyalo fimbi pa numa ya kucula amacushi, lyena balalwisha jihad kabili bali abashipikisha, mu cine cine, Shikulu wenu pa numa ya ico mu cine cine ali uwa kwelela, uwa nkumbu nga nshi.

۞ يَوْمَ تَأْتِيْ كُلُّ نَفْسٍ تُجَادِلُ عَنْ نَّفْسِهَا وَتُوَفّٰى كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

yauma ta'tī kullu nafsin tujādilu ‘an nafsihā wa tuwaffā kullu nafsim mā ‘amilat wa hum lā yuẓlamūn(a).

(Ibukisheni) ubushiku (ilyo) umuntu onse aishile ukuipokololako kabili umuntu onse apeelwe (ukulipila) ukwakumanina ukulingana na ifyo acitile, kabili tababipilwe (bacushiwe).

وَضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ اٰمِنَةً مُّطْمَىِٕنَّةً يَّأْتِيْهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّنْ كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِاَنْعُمِ اللّٰهِ فَاَذَاقَهَا اللّٰهُ لِبَاسَ الْجُوْعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوْا يَصْنَعُوْنَ

wa ḍaraballāhu maṡalan qaryatan kānat āminatam muṭma'innatay ya'tīhā rizquhā ragadam min kulli makānin fa kafarat bi'an‘umillāhi fa ażāqahallāhu libāsal-jū‘i wal-khaufi bimā kānū yaṣna‘ūn(a).

Kabili Allah acitile ica kumwenako (ica) icalo icali kale icacingililwa kabili ica mutende, ifya kulya fyaishile kuli ci mu cipimo cikalamba ukufuma ku ncende yonse, lelo (abaikalamo) bakanine amapaalo ya kwa Allah, eico Allah abaletele ubusanso bwa nsala no mwenso, pa mulandu wa fyo bacitile.

وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ رَسُوْلٌ مِّنْهُمْ فَكَذَّبُوْهُ فَاَخَذَهُمُ الْعَذَابُ وَهُمْ ظٰلِمُوْنَ

wa laqad jā'ahum rasūlum minhum fa każżabūhu fa akhażahumul-‘ażābu wa hum ẓālimūn(a).

Kabili icine cine, kwaishile kuli bene umutumwa ukufuma (pakati ka) bene, lelo balimukaana, eico bapingwilwe no kukanda kabili bali ababifi.

فَكُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ حَلٰلًا طَيِّبًاۖ وَّاشْكُرُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ اِنْ كُنْتُمْ اِيَّاهُ تَعْبُدُوْنَ

fa kulū mimmā razaqakumullāhu ḥalālan ṭayyibā(n), wasykurū ni‘matallāhi in kuntum iyyāhu ta‘budūn(a).

Eico lyeni ifya halal kabili ifisuma ukufuma ku fya kulya ifyo Allah amupeele; kabili muletasha pa mapaalo ya kwa Allah, nga mulemupepa fye.

اِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

innamā ḥarrama ‘alaikumul-maitata wad-dama wa laḥmal-khinzīri wa mā uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa innallāha gafūrur raḥīm(un).

Allah alimukanishe fye ifyuni ifyafwa, umulopa, umunani wa nkumba, na ifyo fyapeelwe kuli bambi ukucila pali Allah. Lelo onse uwapatikishiwa ukufilya, nangu uushafwaya nangu ukucila pa mipaka, ninshi mu cine cine, Allah ali uwa kwelela, uwa nkumbu.

وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَا تَصِفُ اَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هٰذَا حَلٰلٌ وَّهٰذَا حَرَامٌ لِّتَفْتَرُوْا عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ اِنَّ الَّذِيْنَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُوْنَۗ

wa lā taqūlū limā taṣifu alsinatukumul-każiba hāżā ḥalāluw wa hāżā ḥarāmul litaftarū ‘alallāhil-każib(a), innal-lażīna yaftarūna ‘alallāhil-każiba lā yufliḥūn(a).

Kabili mwilanda pa fyo indimi shenu shilanda mu bufi ukuti, "Ici calisuminishiwa kabili ici calilubene," pakuti mupange ubufi kuli Allah. Mu cine cine, abo abapanga ubufi kuli Allah tabakacimfye.

مَتَاعٌ قَلِيْلٌ ۖوَّلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

matā‘un qalīl(un), wa lahum ‘ażābun alīm(un).

(Ni) ukusekesha panono, kabili bakakwata ukukanshiwa kwa bulanda.

وَعَلَى الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا مَا قَصَصْنَا عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ ۗوَمَا ظَلَمْنٰهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

wa ‘alal-lażīna hādū ḥarramnā mā qaṣaṣnā ‘alaika min qabl(u), wa mā ẓalamnāhum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Kabili ku baYuda, Twalikaanya ifyo twalondolwele kuli imwe (O Muhamadi) pa ntanshi. Tatwababifya; lelo, baliilufyanya abene.

ثُمَّ اِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِيْنَ عَمِلُوا السُّوْۤءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابُوْا مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ وَاَصْلَحُوْٓا اِنَّ رَبَّكَ مِنْۢ بَعْدِهَا لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

Ṡumma inna rabbaka lil-lażīna ‘amilus-sū'a bijahālatin ṡumma tābū mim ba‘di żālika wa aṣlaḥū inna rabbaka mim ba‘dihā lagafūrur raḥīm(un).

Lyena, mu cine cine, Shikulu wenu alelekelela abo abacita ububi pa mulandu wa kukanaishiba, lyena alapila pa numa no kulungika (bene bene). Mu cine cine, Shikulu wenu ali pa numa ya uyo Uwalekelela, uwa Luse.

اِنَّ اِبْرٰهِيْمَ كَانَ اُمَّةً قَانِتًا لِّلّٰهِ حَنِيْفًاۗ وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَۙ

inna ibrāhīma kāna ummatan qānital lillāhi ḥanīfā(n), wa lam yaku minal-musyrikīn(a).

Mu cine cine, Ibrahimu ali imam (uo twingabomfya nge ca kumwenako), uwa cumfwila kuli Lesa kabili uwa hanif. Kabili tali pa kati ka bacipondoka (ababika pamo na Allah), .

شَاكِرًا لِّاَنْعُمِهِ ۖاجْتَبٰىهُ وَهَدٰىهُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

syākiral li'an‘umih(ī), ijtabāhu wa hadāhu ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

alitemwa amapaalo Yakwe. Allah alimusalile no kumutungulula mu nshila yalungama.

وَاٰتَيْنٰهُ فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً ۗوَاِنَّهٗ فِى الْاٰخِرَةِ لَمِنَ الصّٰلِحِيْنَ ۗ

wa ātaināhu fid-dun-yā ḥasanah(tan), wa innahū fil-ākhirati laminaṣ-ṣāliḥīn(a).

Kabili twamupeele ubusuma muli ici calo, kabili mu cine cine mu calo ca ku numa akabe pa balungama.

ثُمَّ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ اَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًا ۗوَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

Ṡumma auḥainā ilaika anittabi‘ millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).

Lyena Twasokolwele kuli imwe (Muhamadi) ukuti, "Konkeni ubupepa bwalungama ubwa kwa Abrahamu, kabili tali pa bacipondoka."

اِنَّمَا جُعِلَ السَّبْتُ عَلَى الَّذِيْنَ اخْتَلَفُوْا فِيْهِۗ وَاِنَّ رَبَّكَ لَيَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فِيْمَا كَانُوْا فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ

innamā ju‘ilas-sabtu ‘alal-lażīnakhtalafū fīh(i), wa inna rabbaka layaḥkumu bainahum yaumal-qiyāmati fīmā kānū fīhi yakhtalifūn(a).

Mu cine cine, (ukucindika) ubushiku bwa Cibelushi bwalicindama fye ku bantu (AbaYuda) ababukansana. Kabili mu cine cine, Shikulu wenu mu cine cine akapingula pa kati kabo pa Bushiku bwa Kubuuka pa lwa fyo bakansana.

اُدْعُ اِلٰى سَبِيْلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُۗ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖ وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

ud‘u ilā sabīli rabbika bil-ḥikmati wal-mau‘iẓatil-ḥasanati wa jādilhum bil-latī hiya aḥsan(u), inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlihī wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Itani (abantu) ku nshila ya kwa Shikulu wenu na mano no kusambilisha bwino, kabili mukansane na bo mu nshila iisuma. Mucine cine, Shikulu wenu, alishiba bwino uwalubana ukufuma mu nshila Yakwe kabili alishiba bwino uwatungululwa.

وَاِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوْا بِمِثْلِ مَا عُوْقِبْتُمْ بِهٖۗ وَلَىِٕنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِّلصّٰبِرِيْنَ

wa in ‘āqabtum fa ‘āqibū bimiṡli mā ‘ūqibtum bih(ī), wa la'in ṣabartum lahuwa khairul liṣ-ṣābirīn(a).

Kabili nga mwasuka, lyene mwasuka na (kwasuka) ukulingana no kucushiwa ukwapeelwa kuli imwe. Lelo nga ca kuti mwashipikisha, mu cine cine ico cili bwino ku muntu uwashipikisha.

وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ اِلَّا بِاللّٰهِ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِيْ ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُوْنَ

waṣbir wa mā ṣabruka illā billāhi wa lā taḥzan ‘alaihim wa lā taku fī ḍaiqim mimmā yamkurūn(a).

Kabili mube abashipikisha (Muhammad) kabili ukushipikisha kwenu kuli fye ku kwafwilisha kwa kwa Allah kabili mwiba no bulanda pa lwa (kukanasumina) kwabo kabili mwiba (na kabili) abacepa pa lwa bucenjeshi bapanga.

اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا وَّالَّذِيْنَ هُمْ مُّحْسِنُوْنَ ࣖ ۔

innallāha ma‘al-lażīnattaqau wal-lażīna hum muḥsinūn(a).

Mucine cine, Allah ali pamo na bacipondoka na bacita ifisuma.