Q.S An-Nur ukax mä juk’a pachanakanwa (اَلنُّور) - 64 Jakhuwi Versículos ukanaka

سُوْرَةٌ اَنْزَلْنٰهَا وَفَرَضْنٰهَا وَاَنْزَلْنَا فِيْهَآ اٰيٰتٍۢ بَيِّنٰتٍ لَّعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

sūratun anzalnāhā wa faraḍnāhā wa anzalnā fīhā āyātim bayyinātil la‘allakum tażakkarūn(a).

(Akankiwa) mä surah ukax apayanipxtwa ukat obligatorio ukham lurapxta (leyes phuqhasa), ukat ukanx qhan chimpunak (Allah jach’a kankañapat) apayanipxarakta, ukhamat jumanakax amtasipxañamataki.

اَلزَّانِيَةُ وَالزَّانِيْ فَاجْلِدُوْا كُلَّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ ۖوَّلَا تَأْخُذْكُمْ بِهِمَا رَأْفَةٌ فِيْ دِيْنِ اللّٰهِ اِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۚ وَلْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَاۤىِٕفَةٌ مِّنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

az-zāniyatu waz-zānī fajlidū kulla wāḥidim minhumā mi'ata jaldah(tan), wa lā ta'khużkum bihimā ra'fatun fī dīnillāhi in kuntum tu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhir(i), walyasyhad ‘ażābahumā ṭā'ifatum minal-mu'minīn(a).

Wachuq jucha warmimpi, wachuq juchampi, sapa mayniruw patak ch’akhanakampi jawq’japxi, ukat jan jupanakat khuyapt’ayasiñax jark’apxamti (practicar) Allah religiona, jumatix Allah ukat Qhipa Ururu iyawssta ukhaxa; ukat mä tama iyawsirinakax mutuyäwip uñjapxpan.

اَلزَّانِيْ لَا يَنْكِحُ اِلَّا زَانِيَةً اَوْ مُشْرِكَةً ۖوَّالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَآ اِلَّا زَانٍ اَوْ مُشْرِكٌ ۚوَحُرِّمَ ذٰلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ

az-zānī lā yankiḥu illā zāniyatan au musyrikah(tan), waz-zāniyatu lā yankiḥuhā illā zānin au musyrik(un), wa ḥurrima żālika ‘alal-mu'minīn(a).

Chacha wachuq jucha luririxa janiwa jaqichasiñapäkiti, jani ukaxa warmi wachuq jucha luririmpi, jan ukaxa politeista warmimpi; ukhamaraki mä warmi wachuq jucha luririxa janiwa jaqichasiñapäkiti, jani ukaxa chacha wachuqchiri jaqimpi jani ukaxa politeísta chachampi; ukat ukax iyawsirinakatakix jark’atawa.

وَالَّذِيْنَ يَرْمُوْنَ الْمُحْصَنٰتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوْا بِاَرْبَعَةِ شُهَدَاۤءَ فَاجْلِدُوْهُمْ ثَمٰنِيْنَ جَلْدَةً وَّلَا تَقْبَلُوْا لَهُمْ شَهَادَةً اَبَدًاۚ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ ۙ

wal-lażīna yarmūnal-muḥṣanāti ṡumma lam ya'tū bi'arba‘ati syuhadā'a fajlidūhum ṡamānīna jaldataw wa lā taqbalū lahum syahādatan abadā(n), wa ulā'ika humul-fāsiqūn(a).

Ukat khitinakatix q’uma warminakar (wachuq jucha luratapat) juchañchapki ukat pusi testigonak jan uñstayapki ukanakax llätunk tunk kutiw jawq’japxi, ukat janirakiw arsutanakap katuqapkiti. Ukanakax ñanqha jaqinakawa.

اِلَّا الَّذِيْنَ تَابُوْا مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ وَاَصْلَحُوْاۚ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

illal-lażīna tābū mim ba‘di żālika wa aṣlaḥū, fa innallāha gafūrur raḥīm(un).

jan ukax khitinakatix uka qhipat arrepentisipki ukat (jupa pachpaw) mayjt’ayasipxi, ukhamax chiqpachansa, Allah ukax pampachiriwa, khuyapayasirjamawa.

وَالَّذِيْنَ يَرْمُوْنَ اَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَّهُمْ شُهَدَاۤءُ اِلَّآ اَنْفُسُهُمْ فَشَهَادَةُ اَحَدِهِمْ اَرْبَعُ شَهٰدٰتٍۢ بِاللّٰهِ ۙاِنَّهٗ لَمِنَ الصّٰدِقِيْنَ

wal-lażīna yarmūna azwājahum wa lam yakul lahum syuhadā'u illā anfusuhum fa syahādatu aḥadihim arba‘u syahādātim billāh(i), innahū laminaṣ-ṣādiqīn(a).

Ukat khitinakatix warminakapar juchañchapki (wachuq jucha luratapata), kunapachatix jupanakax janiw testigonakanïpkiti jan ukasti jupanakpachakiw qhanañchapxi, ukhamax sapa maynin arsutapax pusi kutiw Allah sutimp juramento lurañataki, jupax chiqa arsurinakat maynïriwa.

وَالْخَامِسَةُ اَنَّ لَعْنَتَ اللّٰهِ عَلَيْهِ اِنْ كَانَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

wal-khāmisatu anna la‘natallāhi ‘alaihi in kāna minal-kāżibīn(a).

Ukat phisqhïr (juramento) ukax Allahan maldicionapax juparuw purini, jupax k’arinak taypinkchi ukhaxa.

وَيَدْرَؤُا عَنْهَا الْعَذَابَ اَنْ تَشْهَدَ اَرْبَعَ شَهٰدٰتٍۢ بِاللّٰهِ اِنَّهٗ لَمِنَ الْكٰذِبِيْنَ ۙ

wa yadra'u ‘anhal-‘ażāba an tasyhada arba‘a syahādātim billāhi innahū laminal-kāżibīn(a).

Ukat warmix mutuñat qhispiyatawa, jupax pusi kutiw Allah tuqit juramento luraspa, jupax (chachapax) chiqpachans k’arisirinak taypinkiwa,

وَالْخَامِسَةَ اَنَّ غَضَبَ اللّٰهِ عَلَيْهَآ اِنْ كَانَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

wal-khāmisata anna gaḍaballāhi ‘alaihā in kāna minaṣ-ṣādiqīn(a).

ukat phisqhïr (juramento) ukax Allahan colerasiñapax juparuw (warmir) purini, jupax (chachapax) chiqpach arsurinakat maynïrix ukhamächi ukhaxa.

وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهٗ وَاَنَّ اللّٰهَ تَوَّابٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa lau lā faḍlullāhi ‘alaikum wa raḥmatuhū wa annallāha tawwābun ḥakīm(un).

Ukat janitix Allah-an khuyapayasiñapampi ukat khuyapayasiñapampix jumanakax utjkaspän ukhax (jan walt’awinakampiw jikisisma). Ukat chiqpachansa, Allah ukax Arrepentisiñ katuqiriwa, Yatiñaniwa.

اِنَّ الَّذِيْنَ جَاۤءُوْ بِالْاِفْكِ عُصْبَةٌ مِّنْكُمْۗ لَا تَحْسَبُوْهُ شَرًّا لَّكُمْۗ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَّكُمْۗ لِكُلِّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ مَّا اكْتَسَبَ مِنَ الْاِثْمِۚ وَالَّذِيْ تَوَلّٰى كِبْرَهٗ مِنْهُمْ لَهٗ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

innal-lażīna jā'ū bil-ifki ‘uṣbatum minkum, lā taḥsabūhu syarral lakum, bal huwa khairul lakum, likullimri'im minhum maktasaba minal-iṡm(i), wal-lażī tawallā kibrahū minhum lahū ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Chiqpachansa, kʼari yatiyäwinak apanipki ukanakax jumanak taypinkapxiwa. Janiw jumatakix jan walïkaspas ukham amuyañamäkiti, jan ukasti jumatakix walikïskiwa. Sapa mayniw jucha luratanakapat kuttʼayatäni. Ukat khititix jupanak taypit juk’amp (juchanak luratapat) apt’ani ukax mä jach’a mutuñ katuqani.

لَوْلَآ اِذْ سَمِعْتُمُوْهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُوْنَ وَالْمُؤْمِنٰتُ بِاَنْفُسِهِمْ خَيْرًاۙ وَّقَالُوْا هٰذَآ اِفْكٌ مُّبِيْنٌ

lau lā iż sami‘tumūhu ẓannal-mu'minūna wal-mu'minātu bi'anfusihim khairā(n), wa qālū hāżā ifkum mubīn(un).

Kunatsa iyawsirinakax iyawsirinakax jupanakpachat jan suma amuyt’apkiti, kunapachatix k’ari yatiyäwinak ist’asax “akax (mä yatiyäwi) chiqpach k’ariwa” sasin sapxi ukhaxa.

لَوْلَا جَاۤءُوْ عَلَيْهِ بِاَرْبَعَةِ شُهَدَاۤءَۚ فَاِذْ لَمْ يَأْتُوْا بِالشُّهَدَاۤءِ فَاُولٰۤىِٕكَ عِنْدَ اللّٰهِ هُمُ الْكٰذِبُوْنَ

lau lā jā'ū ‘alaihi bi'arba‘ati syuhadā'(a), fa iż lam ya'tū bisy-syuhadā'i fa ulā'ika ‘indallāhi humul-kāżibūn(a).

¿Kunatsa jupanakax (jupanakar juchañchapkäna ukanakax) pusi testigonak jan apanipkäna? Kunatix jupanakax janiw testigonak apanipkänti, jupanakax k’arinakäpxiwa Allah nayraqatanxa.

وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهٗ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ لَمَسَّكُمْ فِيْ مَآ اَفَضْتُمْ فِيْهِ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

wa lau lā faḍlullāhi ‘alaikum wa raḥmatuhū fid-dun-yā wal-ākhirati lamassakum fīmā afaḍtum fīhi ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Ukat janitix Allah-an khuyapayasiñapa ukhamarak khuyapayasiñapax jumanakar aka pachan ukhamarak qhipa urunakanx utjkaspän ukhax mä jach’a mutuñaw jumanakarux purispäna kunatix jumanakax uka tuqit arsupkta (k’ari yatiyäwinaka).

اِذْ تَلَقَّوْنَهٗ بِاَلْسِنَتِكُمْ وَتَقُوْلُوْنَ بِاَفْوَاهِكُمْ مَّا لَيْسَ لَكُمْ بِهٖ عِلْمٌ وَّتَحْسَبُوْنَهٗ هَيِّنًاۙ وَّهُوَ عِنْدَ اللّٰهِ عَظِيْمٌ ۚ

iż talaqqaunahū bi'alsinatikum wa taqūlūna bi'afwāhikum mā laisa lakum bihī ‘ilmuw wa taḥsabūnahū hayyinā(n), wa huwa ‘indallāhi ‘aẓīm(un).

(Amtaña) kunapachatix jumanakax (k’ari yatiyäwinak) lakat katuqapkta ukat lakamampix kuntix jan yatipkta uk arsupkta, ukat jumanakax mä jisk’a lurawiw sasaw uñjapxta, ukampirus Allah nayraqatanx mä jach’a lurawiwa.

وَلَوْلَآ اِذْ سَمِعْتُمُوْهُ قُلْتُمْ مَّا يَكُوْنُ لَنَآ اَنْ نَّتَكَلَّمَ بِهٰذَاۖ سُبْحٰنَكَ هٰذَا بُهْتَانٌ عَظِيْمٌ

wa lau lā iż sami‘tumūhu qultum mā yakūnu lanā an natakallama bihāżā, subḥānaka hāżā buhtānun ‘aẓīm(un).

Ukat kunatsa jan istʼasajj akham siskta: “Janiw jiwasajj uka toqet parlañasajj walïkiti. Jumarojj jachʼañchatäpan, akajj mä jachʼa kʼariwa” sasa.

يَعِظُكُمُ اللّٰهُ اَنْ تَعُوْدُوْا لِمِثْلِهٖٓ اَبَدًا اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ ۚ

ya‘iẓukumullāhu an ta‘ūdū limiṡlihī abadan in kuntum mu'minīn(a).

Allah ukax iwxt’apxsmawa jan mayamp mayamp lurañamataki, jumatix iyawsirinakäpxsta ukhaxa,

وَيُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa yubayyinullāhu lakumul-āyāt(i), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

ukat Allah jupax (Jupan) jisk’a t’aqanakapat qhanañcht’apxtam. Ukat Allahax Taqi kun yatiri, Taqi yatiñani.

اِنَّ الَّذِيْنَ يُحِبُّوْنَ اَنْ تَشِيْعَ الْفَاحِشَةُ فِى الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌۙ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ

innal-lażīna yuḥibbūna an tasyī‘al-fāḥisyatu fil-lażīna āmanū lahum ‘ażābun alīm(un), fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wallāhu ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).

Chiqansa, khitinakati ukham jan wali lurañanak (kʼari yatiyäwinak) iyawsirinak taypin yatiyañ munapki ukanakax akapachansa, qhipa urunsa wali llakit mutuyäwimpiw uñjasipxani. Ukat Diosax yatiwa, jumanakax janiw yatipktati.

وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهٗ وَاَنَّ اللّٰهَ رَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa lau lā faḍlullāhi ‘alaikum wa raḥmatuhū wa annallāha ra'ūfur raḥīm(un).

Ukat janitix Allah-an khuyapayasiñapa ukat khuyapayasiñapa jumatakix utjkaspän ukhaxa (chiqpachans mä jach’a castigompiw jawq’jatäsma). Chiqansa, Allah ukax wali suma chuymaniwa, wali khuyapt’ayasiriwa.

۞ يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ وَمَنْ يَّتَّبِعْ خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِ فَاِنَّهٗ يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاۤءِ وَالْمُنْكَرِۗ وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهٗ مَا زَكٰى مِنْكُمْ مِّنْ اَحَدٍ اَبَدًاۙ وَّلٰكِنَّ اللّٰهَ يُزَكِّيْ مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), wa may yattabi‘ khuṭuwātisy-syaiṭāni fa innahū ya'muru bil-faḥsyā'i wal-munkar(i), wa lau lā faḍlullāhi ‘alaikum wa raḥmatuhū mā zakā minkum min aḥadin abadā(n), wa lākinnallāha yuzakkī may yasyā'(u), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

¡Iyawsirinaka! Janiw Supayan thakiparjam sarnaqañamäkiti. Khititix Supayan thakip arki, ukhamax chiqpachapuniw jupax (Supaya) jan wali lurañanaksa, jan wali lurañanaksa kamachi. Janitï Allah-an khuyapayasiñapa ukat khuyapayasiñapax jumanakar utjkaspän ukhaxa, janiw khitis jumanakat wiñayatak q’umachatäkaspati (uka jan wali lurawinakat) jan ukasti Allah-ax khitinakarutï munki ukanakaruw q’umacharaki. Ukat Allahax taqi ist’iri, taqi kun yatiriwa.

وَلَا يَأْتَلِ اُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ اَنْ يُّؤْتُوْٓا اُولِى الْقُرْبٰى وَالْمَسٰكِيْنَ وَالْمُهٰجِرِيْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۖوَلْيَعْفُوْا وَلْيَصْفَحُوْاۗ اَلَا تُحِبُّوْنَ اَنْ يَّغْفِرَ اللّٰهُ لَكُمْ ۗوَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa lā ya'tali ulul-faḍli minkum was-sa‘ati ay yu'tū ulil-qurbā wal-masākīna wal-muhājirīna fī sabīlillāh(i), wal ya‘fū wal yaṣfaḥū, alā tuḥibbūna ay yagfirallāhu lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Ukat jan khitinakatix jumanak taypin ventajas ukat oportunidades ukanipki jupanakax juramento lurapxañapäkiti, jupanakax (janiw) (yanapt’apkaniti) wila masinakaparu, pisinkirinakaru ukhamarak khitinakatix Allah thakin yaqha markar sarxapki ukanakaru, ukat pampachapxpan ukat tolerantes ukhamäpxañapataki. ¿Janit jumar gustktam Allah-ax pampachapxtamxa? Ukat Allahax pampachiri, khuyapayasir jaqiwa.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَرْمُوْنَ الْمُحْصَنٰتِ الْغٰفِلٰتِ الْمُؤْمِنٰتِ لُعِنُوْا فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ ۙ

innal-lażīna yarmūnal-muḥṣanātil-gāfilātil-mu'mināti lu‘inū fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa lahum ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Chiqpachansa, khitinakatix suma warminakar juchañchapki, jan amuytʼasirïpki ukat chiqa chuymanïpki ukanakax (wachuq jucha luräwinakat) juchañchapxi, jupanakax akapachansa, qhipa urunsa ñanqhachatäpxani, ukat mä jachʼa mutuyäwi katuqapxani.

يَّوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ اَلْسِنَتُهُمْ وَاَيْدِيْهِمْ وَاَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

yauma tasyhadu ‘alaihim alsinatuhum wa aidīhim wa arjuluhum bimā kānū ya‘malūn(a).

uka uruxa, (kunawsatix) laxranakapasa, amparanakapasa, kayunakapasa, kuntix nayrax lurapkäna ukanakat qhanañchiripäni.

يَوْمَىِٕذٍ يُّوَفِّيْهِمُ اللّٰهُ دِيْنَهُمُ الْحَقَّ وَيَعْلَمُوْنَ اَنَّ اللّٰهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِيْنُ

yauma'iżiy yuwaffīhimullāhu dīnahumul-ḥaqqa wa ya‘lamūna annallāha huwal-ḥaqqul-mubīn(u).

Uka urux Allah jupanakatakix chiqpach payllawip phuqhañapawa, ukat jupanakax yatipxaniw Allah jupax Taqi chiqaw sañ muni, Taqi kunat qhanañcht’iriwa.

اَلْخَبِيْثٰتُ لِلْخَبِيْثِيْنَ وَالْخَبِيْثُوْنَ لِلْخَبِيْثٰتِۚ وَالطَّيِّبٰتُ لِلطَّيِّبِيْنَ وَالطَّيِّبُوْنَ لِلطَّيِّبٰتِۚ اُولٰۤىِٕكَ مُبَرَّءُوْنَ مِمَّا يَقُوْلُوْنَۗ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌ ࣖ

al-khabīṡātu lil-khabīṡīna wal-khabīṡūna lil-khabīṡāt(i), waṭ-ṭayyibātu liṭ-ṭayyibīna waṭ-ṭayyibūna liṭ-ṭayyibāt(i), ulā'ika mubarra'ūna mimmā yaqūlūn(a), lahum magfiratuw wa rizqun karīm(un).

Jan wali warminakax jan wali jaqinakataki, jan wali jaqinakax jan wali warminakataki, suma warminakax suma jaqinakataki, suma chachanakax suma warminakataki. Kuntï jaqenakajj jupanakar juchañchapki ukanakat qʼoma jaqenakäpjjewa. Jupanakajj perdón katoqapjjani ukat mä suma manqʼa (Paraíso) katoqapjjani.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَدْخُلُوْا بُيُوْتًا غَيْرَ بُيُوْتِكُمْ حَتّٰى تَسْتَأْنِسُوْا وَتُسَلِّمُوْا عَلٰٓى اَهْلِهَاۗ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tadkhulū buyūtan gaira buyūtikum ḥattā tasta'nisū wa tusallimū ‘alā ahlihā, żālikum khairul lakum la‘allakum tażakkarūn(a).

¡Iyawsirinaka! Janïr permiso mayisisa ukat ukan jakirinakar arunttʼkasasa, jan jumankki uka utarojj janiw mantañamäkiti. Ukax jumatakix juk’amp askiwa, ukhamat (sapa kuti) amtañataki.

فَاِنْ لَّمْ تَجِدُوْا فِيْهَآ اَحَدًا فَلَا تَدْخُلُوْهَا حَتّٰى يُؤْذَنَ لَكُمْ وَاِنْ قِيْلَ لَكُمُ ارْجِعُوْا فَارْجِعُوْا هُوَ اَزْكٰى لَكُمْ ۗوَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ عَلِيْمٌ

fa illam tajidū fīhā aḥadan falā tadkhulūhā ḥattā yu'żana lakum wa in qīla lakumurji‘ū farji‘ū huwa azkā lakum, wallāhu bimā ta‘malūna ‘alīm(un).

Ukat jan khitirus manqhan jikxatkäta ukhaxa, permiso katuqañkamax jan mantapxamti. Ukat jumar “kuttʼanim!” Ukhamajj (let) kuttʼanjjapjjam. Ukax jumatakix juk’amp q’umawa, ukat Allah jupax Taqi kun yatiriwa kuntix lurapkta ukanakxa.

لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ اَنْ تَدْخُلُوْا بُيُوْتًا غَيْرَ مَسْكُوْنَةٍ فِيْهَا مَتَاعٌ لَّكُمْۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ مَا تُبْدُوْنَ وَمَا تَكْتُمُوْنَ

laisa ‘alaikum junāḥun an tadkhulū buyūtan gaira maskūnatin fīhā matā‘ul lakum, wallāhu ya‘lamu mā tubdūna wa mā taktumūn(a).

Jan jaqini utar mantañax janiw kuna juchas utjkiti, uka utarux interesanïtawa; Allah jupax yatiw kuntix uñacht’ayapkta ukat kuntix imantapkta ukanakxa.

قُلْ لِّلْمُؤْمِنِيْنَ يَغُضُّوْا مِنْ اَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوْا فُرُوْجَهُمْۗ ذٰلِكَ اَزْكٰى لَهُمْۗ اِنَّ اللّٰهَ خَبِيْرٌۢ بِمَا يَصْنَعُوْنَ

qul lil-mu'minīna yaguḍḍū min abṡārihim wa yaḥfaẓū furūjahum, żālika azkā lahum, innallāha khabīrum bimā yaṣna‘ūn(a).

Iyawsir jaqinakarux sapxam, nayranakap jark'aqapxam, janchinakapsa jark'aqapxam; ukhamatwa jupanakatakix juk’amp q’uma. Chiqansa, Allah jupax Taqi kun yatiriwa kuntix lurapki ukanakxa.

وَقُلْ لِّلْمُؤْمِنٰتِ يَغْضُضْنَ مِنْ اَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوْجَهُنَّ وَلَا يُبْدِيْنَ زِيْنَتَهُنَّ اِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلٰى جُيُوْبِهِنَّۖ وَلَا يُبْدِيْنَ زِيْنَتَهُنَّ اِلَّا لِبُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اٰبَاۤىِٕهِنَّ اَوْ اٰبَاۤءِ بُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اَبْنَاۤىِٕهِنَّ اَوْ اَبْنَاۤءِ بُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اِخْوَانِهِنَّ اَوْ بَنِيْٓ اِخْوَانِهِنَّ اَوْ بَنِيْٓ اَخَوٰتِهِنَّ اَوْ نِسَاۤىِٕهِنَّ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُنَّ اَوِ التّٰبِعِيْنَ غَيْرِ اُولِى الْاِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ اَوِ الطِّفْلِ الَّذِيْنَ لَمْ يَظْهَرُوْا عَلٰى عَوْرٰتِ النِّسَاۤءِ ۖوَلَا يَضْرِبْنَ بِاَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِيْنَ مِنْ زِيْنَتِهِنَّۗ وَتُوْبُوْٓا اِلَى اللّٰهِ جَمِيْعًا اَيُّهَ الْمُؤْمِنُوْنَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

wa qul lil-mu'mināti yagḍuḍna min abṡārihinna wa yaḥfaẓna furūjahunna wa lā yubdīna zīnatahunna illā mā ẓahara minhā walyaḍribna bikhumurihinna ‘alā juyūbihinn(a), wa lā yubdīna zīnatahunna illā libu‘ūlatihinna au ābā'ihinna au abnā'ihinna au abnā'i bu‘ūlatihinna au ikhwānihinna au banī ikhwānihinna au nisā'ihinna au mā malakat aimānuhunna awit-tābi‘īna gairi ulil-irbati minar-rijāli awiṭ-ṭiflil-lażīna lam yaẓharū ‘alā ‘aurātin-nisā'(i), wa lā yaḍribna bi'arjulihinna liyu‘lama mā yukhfīna min zīnatihinn(a), wa tūbū ilallāhi jamī‘an ayyuhal-mu'minūna la‘allakum tufliḥūn(a).

Ukat iyawsiri warminakarux sapxam, uñkatasiñap jisk’achapxam ukat jisk’achasiñap jark’aqapxam ukat janiw k’achacht’awinakap uñacht’ayapxañapäkiti jan ukasti uñjkañawa. Ukatxa, velonakapxa ch’uqt’asipxpan, janirakiw k’achacht’äwip uñacht’ayapxañapäkiti, jan ukasti chachanakaparu, awkinakaparu, chachapan awkinakaparu, yuqanakapar, chachan yuqanakaparu, jilanakaparu, jilanakapan yuqanakaparu, kullakanakapan yuqanakaparu, warminakarusa, esclavonakaparusa, jan ukax (warminakatak) jan munañanïpki uka uywatanakaparu . jan ukax warmin genitaliapat jan amuyir wawanaka. Ukat jan kayunakap ch'allt'apxañapäkiti, kuntix imantapki uk yatiyañataki. Ukat Diosar arrepentisipxam, jumanakax iyawsirinaka, ukhamat suma jikxatasipxañamataki.

وَاَنْكِحُوا الْاَيَامٰى مِنْكُمْ وَالصّٰلِحِيْنَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَاِمَاۤىِٕكُمْۗ اِنْ يَّكُوْنُوْا فُقَرَاۤءَ يُغْنِهِمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖۗ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

wa ankiḥul-ayāmā minkum waṣ-ṣāliḥīna min ‘ibādikum wa imā'ikum, iy yakūnū fuqarā'a yugnihimullāhu min faḍlih(ī), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).

Ukat khitinakatï jumanak taypin wali solteranakäpki ukanakamp jaqichasipxam, ukhamaraki khitinakatix chacha warmi uywatanakamampi (jaqichasiñataki) askïpki ukanakampi. Jupanakax pisin jakasipxani ukhax Allah jupanakarux khuyapayasiñapampiw ch’amanchani. Ukat Allah jupax Taqi kunat muyuntiri (Jupan churäwipa), Taqi kun yatiri.

وَلْيَسْتَعْفِفِ الَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ نِكَاحًا حَتّٰى يُغْنِيَهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ ۗوَالَّذِيْنَ يَبْتَغُوْنَ الْكِتٰبَ مِمَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ فَكَاتِبُوْهُمْ اِنْ عَلِمْتُمْ فِيْهِمْ خَيْرًا وَّاٰتُوْهُمْ مِّنْ مَّالِ اللّٰهِ الَّذِيْٓ اٰتٰىكُمْ ۗوَلَا تُكْرِهُوْا فَتَيٰتِكُمْ عَلَى الْبِغَاۤءِ اِنْ اَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِّتَبْتَغُوْا عَرَضَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَمَنْ يُّكْرِهْهُّنَّ فَاِنَّ اللّٰهَ مِنْۢ بَعْدِ اِكْرَاهِهِنَّ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

walyasta‘fifil-lażīna lā yajidūna nikāḥan ḥattā yugniyahumullāhu min faḍlih(ī), wal-lażīna yabtagūnal-kitāba mimmā malakat aimānukum fa kātibūhum in ‘alimtum fīhim khairaw wa ātūhum mim mālillāhil-lażī ātākum, wa lā tukrihū fatayātikum ‘alal-bigā'i in aradna taḥaṣṣunal litabtagū ‘araḍal-ḥayātid-dun-yā, wa may yukrihhunna fa innallāha mim ba‘di ikrāhihinna gafūrur raḥīm(un).

Ukat khitinakatix jan jaqichasiñ yatipki jupanakax (jupa pachpa) q’uma sarnaqawip uñjapxañapawa, Allah jupanakarux khuyapayasiñapampiw ch’am churañapkama. Ukat jumanakan servirinakapax mä arust’äwi (libertad) munapxchi ukhaxa, jupanakampiw mä arust’äwi lurapxañama, jumatix yatisktaxa jupanakan aski yänakapax utjatapa, ukat jupanakarux mä qawqha tesoros Allah-an churapktam ukanak churañama. Ukat warmi uywatanakamarux jan wayt'amti q'uma sarnaqañ munapkchisa, jumanakax akapachan askinak thaqhañ munapxtaxa. Khititix jupanakar wayt’ki ukax chiqpachansa, Allah ukax pampachiriwa, khuyapayasir (jupanakatakix) ch’amanchatäpki uka qhipatxa.

وَلَقَدْ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكُمْ اٰيٰتٍ مُّبَيِّنٰتٍ وَّمَثَلًا مِّنَ الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِيْنَ ࣖ

wa laqad anzalnā ilaikum āyātim mubayyinātiw wa maṡalam minal-lażīna khalau min qablikum wa mau‘iẓatal lil-muttaqīn(a).

Ukat chiqpachansa, jumanakarux jisk’a t’aqanak apayanipxsma, uka jisk’a t’aqanakax qhanañchäwinak churaraki, ukat uñacht’äwinakaw jumat nayra jutirinakat ukhamarak Diosar yupaychirinakatakix mä yatichäwjama.

۞ اَللّٰهُ نُوْرُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ مَثَلُ نُوْرِهٖ كَمِشْكٰوةٍ فِيْهَا مِصْبَاحٌۗ اَلْمِصْبَاحُ فِيْ زُجَاجَةٍۗ اَلزُّجَاجَةُ كَاَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُّوْقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُّبٰرَكَةٍ زَيْتُوْنَةٍ لَّا شَرْقِيَّةٍ وَّلَا غَرْبِيَّةٍۙ يَّكَادُ زَيْتُهَا يُضِيْۤءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌۗ نُوْرٌ عَلٰى نُوْرٍۗ يَهْدِى اللّٰهُ لِنُوْرِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَيَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ لِلنَّاسِۗ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ۙ

allāhu nūrus-samāwāti wal-arḍ(i), maṡalu nūrihī kamisykātin fīhā miṣbāḥ(un), al-miṣbāḥu fī zujājah(tin), az-zujājatu ka'annahā kaukabun durriyyuy yūqadu min syajaratim mubārakatin zaitūnatil lā syarqiyyatiw wa lā garbiyyah(tin), yakādu zaituhā yuḍī'u wa lau lam tamsashu nār(un), nūrun ‘alā nūr(in), yahdillāhu linūrihī may yasyā'(u), wa yaḍribullāhul-amṡāla lin-nās(i), wallāhu bikulli syai'in ‘alīm(un).

Allah ukax alaxpachan ukhamarak uraqin qhanapawa. Jupan qhanapan uñacht’äwipax mä p’iyar uñtasitawa, ukax janiw mantañjamäkiti, ukanx mä lamparaw utji. Lamparapax mä vidrio vaso ukankiwa, ukat vidrio vasopax mä k’ajkir warawarar uñtatawa, mä bendito quqat aceitempiw qhant’ata, mä olivo quqax janiw inti jalsu tuqinkirïkiti ni inti jalant tuqinkirïkisa, aceitepax (sapaki) niyaw qhant’i, ninax janis llamkt’kchixa. Qhana patxar qhana (capas), Allah jupax khitinakarutix munki ukaruw qhanaparux irpxaruwayi, ukat Allah jupax jaqinakatakix uñacht’äwinak uñacht’ayi. Ukat Diosax taqi kuns yatiriwa.

فِيْ بُيُوْتٍ اَذِنَ اللّٰهُ اَنْ تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيْهَا اسْمُهٗۙ يُسَبِّحُ لَهٗ فِيْهَا بِالْغُدُوِّ وَالْاٰصَالِ ۙ

fī buyūtin ażinallāhu an turfa‘a wa yużkara fīhasmuh(ū), yusabbiḥu lahū fīhā bil-guduwwi wal-āṣāl(i).

(Uka qhana) utanakanx kawkhantix Allah jupax kamachiwayki jach’añchañataki ukhamarak sutip arsuñataki, ukanx sutip jach’añchañataki (q’umachañataki) alwa pachanakan ukhamarak jayp’u tuqina,

رِجَالٌ لَّا تُلْهِيْهِمْ تِجَارَةٌ وَّلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللّٰهِ وَاِقَامِ الصَّلٰوةِ وَاِيْتَاۤءِ الزَّكٰوةِ ۙيَخَافُوْنَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيْهِ الْقُلُوْبُ وَالْاَبْصَارُ ۙ

rijālul lā tulhīhim tijāratuw wa lā bai‘un ‘an żikrillāhi wa iqāmiṣ-ṣalāti wa ītā'iz-zakāh(ti), yakhāfūna yauman tataqallabu fīhil-qulūbu wal-abṣār(u).

jaqinakax janiw aljasiñamp ukhamarak alañamp aljasiñamp jan yäqatäpkiti, Allah tuqit amtasiñat, mayisiñanak lurañat, ukat zakat pagañat. Chuymanakapasa, nayranakapasa chʼallxtayatäkani uka uru (Taripäwi Uru),

لِيَجْزِيَهُمُ اللّٰهُ اَحْسَنَ مَا عَمِلُوْا وَيَزِيْدَهُمْ مِّنْ فَضْلِهٖۗ وَاللّٰهُ يَرْزُقُ مَنْ يَّشَاۤءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

liyajziyahumullāhu aḥsana mā ‘amilū wa yazīduhum min faḍlih(ī), wallāhu yarzuqu may yasyā'u bigairi ḥisāb(in).

(jupanakax ukham lurapxäna) ukhamat Allah jupanakarux kuntix lurapki ukat sipan juk’amp suma qullqimp payllañapataki, ukat jupanakar juk’amp khuyapayasiñap jilxatayañataki. Ukat Allah jupax khitirus munki ukaruw jan tukuskir manq’añanak churi.

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَعْمَالُهُمْ كَسَرَابٍۢ بِقِيْعَةٍ يَّحْسَبُهُ الظَّمْاٰنُ مَاۤءًۗ حَتّٰىٓ اِذَا جَاۤءَهٗ لَمْ يَجِدْهُ شَيْـًٔا وَّوَجَدَ اللّٰهَ عِنْدَهٗ فَوَفّٰىهُ حِسَابَهٗ ۗ وَاللّٰهُ سَرِيْعُ الْحِسَابِ ۙ

wal-lażīna kafarū a‘māluhum kasarābim biqī‘atiy yaḥsabuhuẓ-ẓam'ānu mā'ā(n), ḥattā iżā jā'ahū lam yajidhu syai'aw wa wajadallāha ‘indahū fa waffāhu ḥisābah(ū), wallāhu sarī‘ul-ḥisāb(i).

Ukat khitinakatix jan iyawsapki ukanakax luratanakapax mä pampan mä espejo ukar uñtasitawa, umat pharjatanakax umaw sasaw amuyapxi, ukampis ukar puripki ukhax janiw kunas ukan utjkiti. Ukat jupanakax jupanakatakix Allahan kamachip jikxatapxi. Ukatxa Allah jupanakarux cuenta churani, ukat Allah jupax jank’akiw cuenta churaraki.

اَوْ كَظُلُمٰتٍ فِيْ بَحْرٍ لُّجِّيٍّ يَّغْشٰىهُ مَوْجٌ مِّنْ فَوْقِهٖ مَوْجٌ مِّنْ فَوْقِهٖ سَحَابٌۗ ظُلُمٰتٌۢ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍۗ اِذَآ اَخْرَجَ يَدَهٗ لَمْ يَكَدْ يَرٰىهَاۗ وَمَنْ لَّمْ يَجْعَلِ اللّٰهُ لَهٗ نُوْرًا فَمَا لَهٗ مِنْ نُّوْرٍ ࣖ

au kaẓulumātin fī baḥril lujjiyyiy yagsyāhu maujum min fauqihī maujum min fauqihī saḥāb(un), ẓulumātum ba‘ḍuhā fauqa ba‘ḍ(in), iżā akhraja yadahū lam yakad yarāhā, wa mal lam yaj‘alillāhu lahū nūran famā lahū min nūr(in).

Jan ukax (jan iyawsirinakan sarnaqawipax) mä manqhankir qutan taqpach ch’amakar uñtasitawa, uka qutanx ola tras oladas ukanakamp ch’amakt’atawa, uka patxanx (mayan) ch’amaka qinayanakax utjiwa. Ukax capas ukan ch’amaka ch’amaka sañ muni. Kunapachatï amparap apsuski ukhaxa jukʼakiw uñji. Khititix jan qhan (guia) Allah-an churki ukaxa, ukhamax janiw mä jisk’a qhanas utjkiti.

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يُسَبِّحُ لَهٗ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَالطَّيْرُ صٰۤفّٰتٍۗ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهٗ وَتَسْبِيْحَهٗۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۢ بِمَا يَفْعَلُوْنَ

alam tara annallāha yusabbiḥu lahū man fis-samāwāti wal-arḍi waṭ-ṭairu ṣāffāt(in), kullun qad ‘alima ṣalātahū wa tasbīḥah(ū), wallāhu ‘alīmum bimā yaf‘alūn(a).

Janit jumax (Muhammad) yatisktati Allah-ankiwa taqi kunas alaxpachan ukhamarak uraqinkiwa, ukhamarak jamach’inakas ch’iwinakap ch’iqiyapxi. Sapa mayniw chiqpachapuni (kunjamsa) mayisiña ukat jachʼañchañ yatipxi. Allah jupax Taqi kun yatiriwa kuntix lurapki ukanakxa.

وَلِلّٰهِ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۚ وَاِلَى اللّٰهِ الْمَصِيْرُ

wa lillāhi mulkus-samāwāti wal-arḍ(i), wa ilallāhil-maṣīr(u).

Ukat Allah-ankiwa alaxpachan ukhamarak uraqin reinopax ukat Allah sapakiw kutt’ani (taqi luratanaka).

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يُزْجِيْ سَحَابًا ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهٗ ثُمَّ يَجْعَلُهٗ رُكَامًا فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلٰلِهٖۚ وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ جِبَالٍ فِيْهَا مِنْۢ بَرَدٍ فَيُصِيْبُ بِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ وَيَصْرِفُهٗ عَنْ مَّنْ يَّشَاۤءُۗ يَكَادُ سَنَا بَرْقِهٖ يَذْهَبُ بِالْاَبْصَارِ ۗ

alam tara annallāha yuzjī saḥāban ṡumma yu'allifu bainahū ṡumma yaj‘aluhū rukāman fa taral-wadqa yakhruju min khilālih(ī), wa yunazzilu minas-samā'i min jibālin fīhā mim baradin fa yuṣību bihī may yasyā'u wa yaṣrifuhū ‘am may yasyā'(u), yakādu sanā barqihī yażhabu bil-abṣār(i).

Janit uñjktati Allah ukax qinayanak juk’at juk’at sarnaqañapataki, ukatx tantacht’i, ukatx jupax tantacht’asi, ukatx uñjtawa jallux ch’usawjanakat mistuski ukat Jupax (ukhamarakiw) alaxpachat (granos de) hielo apayani, (mä arunx) (grumos de nubes como) qullunakat, ukatx khitinakarutix munki ukaruw jaquntawayi (granos de hielo) khitinakarutix munki ukanakat jayarst’ayi testamentos ukanaka. Lliq’unakan qhant’atapax niyas janiw uñjañjamäkänti.

يُقَلِّبُ اللّٰهُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَعِبْرَةً لِّاُولِى الْاَبْصَارِ

yuqallibullāhul-laila wan-nahār(a), inna fī żālika la‘ibratal li'ulil-abṣār(i).

Allah ukax arumax urumpiw lantintaski. Chiqansa, ukanx mä yatichäwiw utjañapa khitinakatix (filo) uñjapki ukanakataki.

وَاللّٰهُ خَلَقَ كُلَّ دَاۤبَّةٍ مِّنْ مَّاۤءٍۚ فَمِنْهُمْ مَّنْ يَّمْشِيْ عَلٰى بَطْنِهٖۚ وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّمْشِيْ عَلٰى رِجْلَيْنِۚ وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّمْشِيْ عَلٰٓى اَرْبَعٍۗ يَخْلُقُ اللّٰهُ مَا يَشَاۤءُۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wallāhu khalaqa kulla dābbatim mim mā'(in), fa minhum may yamsyī ‘alā baṭinih(ī), wa minhum may yamsyī ‘alā rijlain(i), wa minhum may yamsyī ‘alā arba‘(in), yakhluqullāhu mā yasyā'(u), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Ukat Allah jupax umat taqi kasta uywanak lurawayi: jupanakatx yaqhipanakax purakapar jalnaqapxi, ukat yaqhipanakax pä kayumpiw sarnaqapxi, ukat yaqhipanakax pusi kayumpiw sarnaqapxi. Allah jupax kuntix munki uk luraraki. Chiqansa, Allahax taqi kunan ch’amaniwa.

لَقَدْ اَنْزَلْنَآ اٰيٰتٍ مُّبَيِّنٰتٍۗ وَاللّٰهُ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

laqad anzalnā āyātim mubayyināt(in), wallāhu yahdī may yasyā'u ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Chiqansa, qhanañchäwinak churir jiskʼa tʼaqanak apayanipxtanxa. Ukat Allah jupax khitinakarutix munki ukaruw chiqa thakhinjam irparaki.

وَيَقُوْلُوْنَ اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَبِالرَّسُوْلِ وَاَطَعْنَا ثُمَّ يَتَوَلّٰى فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَۗ وَمَآ اُولٰۤىِٕكَ بِالْمُؤْمِنِيْنَ

wa yaqūlūna āmannā billāhi wa bir-rasūli wa aṭa‘nā ṡumma yatawallā farīqum minhum mim ba‘di żālik(a), wa mā ulā'ika bil-mu'minīn(a).

Ukat jupanakax (k’ari chuymaninakax) sapxiwa: “Allah ukat khithanita (Muhammad) ukar iyawsapxta, ukat (jupanakarux) ist’apxta”. Ukat uka qhipatxa jupanakan mä tamapax maysaruw kutt’awayxi. Jupanakajj janiw iyawsirinakäpkiti.

وَاِذَا دُعُوْٓا اِلَى اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

wa iżā du‘ū ilallāhi wa rasūlihī liyaḥkuma bainahum iżā farīqum minhum mu‘riḍūn(a).

Ukat kunapachatix jupanakax Allah ukat khithanitaparuw jawillt’atapxäna, ukhamat (Qillqiri) jupanak taypin jan walt’äw amtañataki, mä akatjamat yaqhipanakax janiw (jutañ munapkänti).

وَاِنْ يَّكُنْ لَّهُمُ الْحَقُّ يَأْتُوْٓا اِلَيْهِ مُذْعِنِيْنَ

wa iy yakul lahumul-ḥaqqu ya'tū ilaihi muż‘inīn(a).

Ukampis, chiqaw jupanakan laykux utjkchïnxa, jupanakax ist’asisaw jupar (Qillqirir) jutapxäna.

اَفِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ اَمِ ارْتَابُوْٓا اَمْ يَخَافُوْنَ اَنْ يَّحِيْفَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ وَرَسُوْلُهٗ ۗبَلْ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ ࣖ

afī qulūbihim maraḍun amirtābū am yakhāfūna ay yaḥīfallāhu ‘alaihim wa rasūluh(ū), bal ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

¿Chuymanakapan mä usux utjiti, jan ukax pächasipxpachati, jan ukax Allah ukat khithanitapax jan chiqapar uñjapxañapatakix axsarapxiti? Chiqpachansa, jupanakaw jan wali luririnakaxa.

اِنَّمَا كَانَ قَوْلَ الْمُؤْمِنِيْنَ اِذَا دُعُوْٓا اِلَى اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ اَنْ يَّقُوْلُوْا سَمِعْنَا وَاَطَعْنَاۗ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

innamā kāna qaulal-mu'minīna iżā du‘ū ilallāhi wa rasūlihī liyaḥkuma bainahum ay yaqūlū sami‘nā wa aṭa‘nā, wa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

Iyawsirinakan arunakapakiwa, kunapachatix Allah ukat khithanitapar jawillt’atäpki ukhax khithanit jupanak taypin (casos) amtañataki, jupanakax sapxiwa: “Ist’apxtanwa, ukat ist’apxaraktwa”. Ukat jupanakax suerteni jaqinakawa.

وَمَنْ يُّطِعِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَيَخْشَ اللّٰهَ وَيَتَّقْهِ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفَاۤىِٕزُوْنَ

wa may yuṭi‘illāha wa rasūlahū wa yakhsyallāha wa yattaqhi fa ulā'ika humul-fā'izūn(a).

Ukat khititix Allah ukat khithanitapar ist’ki ukat Allahar axsarki ukat Jupar katuyasi, uka jaqinakaw atipt’apxani.

۞ وَاَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْ لَىِٕنْ اَمَرْتَهُمْ لَيَخْرُجُنَّۗ قُلْ لَّا تُقْسِمُوْاۚ طَاعَةٌ مَّعْرُوْفَةٌ ۗاِنَّ اللّٰهَ خَبِيْرٌۢ بِمَا تَعْمَلُوْنَ

wa aqsamū billāhi jahda aimānihim la'in amartahum layakhrujunn(a), qul lā tuqsimū, ṭā‘atum ma‘rūfah(tun), innallāha khabīrum bimā ta‘malūn(a).

Ukat jupanakax (suti) Allah sutimp mä jach’a juramentompiw juramento lurapxäna, jumatix nuwasipxam sapxäta ukhax chiqpachapuniw sarapxani. (Muhammad) sañamawa, "Janiw juramento lurañamäkiti, (kunatix kunatix mayiski ukax) suma ist'asiñawa. Chiqansa, Allah jupax wali amuyumpiw kuntix lurapkta ukxa".

قُلْ اَطِيْعُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوا الرَّسُوْلَۚ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّمَا عَلَيْهِ مَا حُمِّلَ وَعَلَيْكُمْ مَّا حُمِّلْتُمْۗ وَاِنْ تُطِيْعُوْهُ تَهْتَدُوْاۗ وَمَا عَلَى الرَّسُوْلِ اِلَّا الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ

qul aṭī‘ullāha wa aṭī‘ur-rasūl(a), fa in tawallau fa innamā ‘alaihi mā ḥummila wa ‘alaikum mā ḥummiltum, wa in tuṭī‘ūhu tahtadū, wa mā ‘alar rasūli illal-balāgul-mubīn(u).

Sasa: "Allah ist'apxam ukat khithanitarus ist'apxam; jumatix jithiqtapxäta ukhax chiqpachanx khithanit (Muhammad) ukan obligacionapax kunatix jupar churat ukakiw, ukat obligacionamax kunatix jumar churat ukakiw. Jupar ist'apxäta ukhax chiqpachapuniw irnaqäw katuqapxäta. Qillqirin obligacionapax (Allah yatiyäwip) qhan yatiyañakiw".

وَعَدَ اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِى الْاَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۖ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِيْنَهُمُ الَّذِى ارْتَضٰى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ خَوْفِهِمْ اَمْنًاۗ يَعْبُدُوْنَنِيْ لَا يُشْرِكُوْنَ بِيْ شَيْـًٔاۗ وَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذٰلِكَ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

wa‘adallāhul-lażīna āmanū minkum wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti layastakhlifannahum fil-arḍi kamastakhlafal-lażīna min qablihim, wa layumakkinanna lahum dīnahumul-lażirtaḍā lahum wa layubaddilannahum mim ba‘di khaufihim amnā(n), ya‘budūnanī lā yusyrikūna bī syai'ā(n), wa man kafara ba‘da żālika fa ulā'ika humul-fāsiqūn(a).

Allah jupax arsuwayiw khitinakatix jumanak taypin iyawsapki ukat aski lurawinakampi, chiqpachapuniw jupanakarux aka uraqin apnaqirinak tukuyani, kunjamatix jupanakat nayrax apnaqirinak tukuyki ukhama, ukat chiqpachansa, jupanakatakix utt’ayañapawa religión jupax iyaw sataynawa. Ukat Jupax chiqpachapuniw jupanakan (estado) mayjt’ayäna, axsarañat jan kuna jan walt’äwin uñjasiñar. Jupanakax (wali) Nayarux janiw kuns mayacht’asis yupaychapxituti. Ukampis khititix uka (arsu) qhipatx jan iyawsirit (qhipharki), ukhamax jupanakax jan wali jaqinakawa.

وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَ وَاَطِيْعُوا الرَّسُوْلَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ

wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāta wa aṭī‘ur-rasūla la‘allakum turḥamūn(a).

Ukat oracionanak lurapxam, zakat pagapxam, ukat Mensajero (Muhammad) ukar ist’apxam, ukhamat khuyapayasipxañamataki.

لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مُعْجِزِيْنَ فِى الْاَرْضِۚ وَمَأْوٰىهُمُ النَّارُۗ وَلَبِئْسَ الْمَصِيْرُ ࣖ

lā taḥsabannal-lażīna kafarū mu‘jizīna fil-arḍ(i), wa ma'wāhumun-nār(u), wa labi'sal-maṣīr(u).

Janiw amuyañakiti jan iyawsirinakax Allahan mutuyäwipat aka uraqin qhispipxani, kunatix qhipa thakhipax Ninawa. Ukat kuna jan wali chiqasa.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لِيَسْتَأْذِنْكُمُ الَّذِيْنَ مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ وَالَّذِيْنَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنْكُمْ ثَلٰثَ مَرّٰتٍۗ مِنْ قَبْلِ صَلٰوةِ الْفَجْرِ وَحِيْنَ تَضَعُوْنَ ثِيَابَكُمْ مِّنَ الظَّهِيْرَةِ وَمِنْۢ بَعْدِ صَلٰوةِ الْعِشَاۤءِۗ ثَلٰثُ عَوْرٰتٍ لَّكُمْۗ لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَلَا عَلَيْهِمْ جُنَاحٌۢ بَعْدَهُنَّۗ طَوَّافُوْنَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ عَلٰى بَعْضٍۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū liyasta'żinkumul-lażīna malakat aimānukum wal-lażīna lam yablugul-ḥuluma minkum ṡalāṡa marrāt(in), min qabli ṣalātil-fajri wa ḥīna taḍa‘ūna ṡiyābakum minaẓ-ẓahīrati wa mim ba‘di ṣalātil-‘isyā'(i), ṡalāṡu ‘aurātil lakum, laisa ‘alaikum wa lā ‘alaihim junāḥum ba‘dahunn(a), ṭawwāfūna ‘alaikum ba‘ḍukum ‘alā ba‘ḍ(in), każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāt(i), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

¡Iyawsirinaka! Chacha esclavonakamasa, warminakamasa, janirak wayn tawaqur puripki ukanakasa, kimsa kuti permiso mayipxpan: janïr alwa mayisiñ qalltkipan, chika urusa, jayp'u oración tukuyatatsti. Ukanakax kimsa kutiw jumatakix utji. Janiw kuna juchas jumanakan jan ukax jupanakarux utjkiti, jupanakat sipansa: jupanakax jumanakar luqtañatakiw jutapxi, sarapxi, yaqhipanakax yaqhanakaruw jutapxi. Ukhamaw Allahax jumanakarux chimpunak qhan uñacht’ayapxtam. Ukat Allahax Taqi kun yatiri, Taqi yatiñani.

وَاِذَا بَلَغَ الْاَطْفَالُ مِنْكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوْا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اٰيٰتِهٖۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa iżā balagal-aṭfālu minkumul-ḥuluma falyasta'żinū kamasta'żanal-lażīna min qablihim, każālika yubayyinullāhu lakum āyātih(ī),wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Ukat kunapachatix wawanakamax jilïr maranïxapxani ukhax (ukhamarakiw) permiso mayipxañapa, kunjamatix jilïr jaqinakax permiso mayipki ukhama. Ukhamaw Allahax jumanakarux jisk’a t’aqanakap qhanañcht’apxtam. Allah ukax Taqi kun yatiñaniwa, Taqi yatiñaniwa.

وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاۤءِ الّٰتِيْ لَا يَرْجُوْنَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ اَنْ يَّضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجٰتٍۢ بِزِيْنَةٍۗ وَاَنْ يَّسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَّهُنَّۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wal-qawā‘idu minan-nisā'il-lātī lā yarjūna nikāḥan fa laisa ‘alaihinna junāḥun ay yaḍa‘na ṡiyābahunna gaira mutabarrijātim bizīnah(tin), wa ay yasta‘fifna khairul lahunn(a), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

Ukat chuymankipstat warminakax jan (menstruación ukat usurïñat) jan jaqichasiñ munapkiti (juk’ampi), ukhamax janiw kuna juchas utjkiti (anqäx) isi apsusiñax jan (sañ muni) joyas uñacht’ayasa; ukampis jachʼañchatäñajj jupanakatakix jukʼamp askiwa. Allah ukax Taqi ist’iri, Taqi kun yatiriwa.

لَيْسَ عَلَى الْاَعْمٰى حَرَجٌ وَّلَا عَلَى الْاَعْرَجِ حَرَجٌ وَّلَا عَلَى الْمَرِيْضِ حَرَجٌ وَّلَا عَلٰٓى اَنْفُسِكُمْ اَنْ تَأْكُلُوْا مِنْۢ بُيُوْتِكُمْ اَوْ بُيُوْتِ اٰبَاۤىِٕكُمْ اَوْ بُيُوْتِ اُمَّهٰتِكُمْ اَوْ بُيُوْتِ اِخْوَانِكُمْ اَوْ بُيُوْتِ اَخَوٰتِكُمْ اَوْ بُيُوْتِ اَعْمَامِكُمْ اَوْ بُيُوْتِ عَمّٰتِكُمْ اَوْ بُيُوْتِ اَخْوَالِكُمْ اَوْ بُيُوْتِ خٰلٰتِكُمْ اَوْ مَا مَلَكْتُمْ مَّفَاتِحَهٗٓ اَوْ صَدِيْقِكُمْۗ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ اَنْ تَأْكُلُوْا جَمِيْعًا اَوْ اَشْتَاتًاۗ فَاِذَا دَخَلْتُمْ بُيُوْتًا فَسَلِّمُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ مُبٰرَكَةً طَيِّبَةً ۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ ࣖ

laisa ‘alal-a‘mā ḥarajuw wa lā ‘alal-a‘raji ḥarajuw wa lā ‘alal-marīḍi ḥarajuw wa lā ‘alā anfusikum an ta'kulū mim buyūtikum au buyūti ābā'ikum au buyūti ummahātikum au buyūti ikhwānikum au buyūti akhawātikum au buyūti a‘māmikum au buyūti ‘ammātikum au buyūti akhwālikum au buyūti khālātikum au mā malaktum mafātiḥahū au ṣadīqikum, laisa ‘alaikum junāḥun an ta'kulū jamī‘an au asytātā(n), fa iżā dakhaltum buyūtan fa sallimū ‘alā anfusikum taḥiyyatam min ‘indillāhi mubārakatan ṭayyibah(tan), każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum ta‘qilūn(a).

Janiw kuna jark’añas utjkiti juykhunakataki, janirakiw ch’amaninakataki, janirakiw usutanakataki, janirakiw jumataki, manq’añax (jupanakampi) utamansa, awkiman utapansa, taykaman utapansa, jilanakaman utapansa, kullakaman utapansa, awkiman jilanakapan utapansa, awkiman kullakaman utapansa, taykaman utapansa jilanaka, mamaman kullakanakapan utapansa, (utapan) khitin llavenakapas utji jan ukax (utapan) amigonakaman. Jupanakampi jan ukax sapaki manqʼañatakis janiw kuna jarkʼañas utjkiti. Kunawsatix utanakar mantapkäta ukhax (ukankirinakax, ukax aruntt’añ sañ muni) juma pachparuw aruntt’apxañama, bendicionanakamp phuqt’at aruntt’awinakampi ukhamarak Allah tuqit suma luräwinakampi. Ukhamaw Allah jupax (Jupan) versos ukanakap jumanakatakix qhanañcht’i, ukhamat jumanakax amuyapxañamataki.

اِنَّمَا الْمُؤْمِنُوْنَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَاِذَا كَانُوْا مَعَهٗ عَلٰٓى اَمْرٍ جَامِعٍ لَّمْ يَذْهَبُوْا حَتّٰى يَسْتَأْذِنُوْهُۗ اِنَّ الَّذِيْنَ يَسْتَأْذِنُوْنَكَ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۚ فَاِذَا اسْتَأْذَنُوْكَ لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ فَأْذَنْ لِّمَنْ شِئْتَ مِنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمُ اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

innamal-mu'minūnal-lażīna āmanū billāhi wa rasūlihī wa iżā kānū ma‘ahū ‘alā amrin jāmi‘il lam yażhabū ḥattā yasta'żinūh(u), innal-lażīna yasta'żinūnaka ulā'ikal-lażīna yu'minūna billāhi wa rasūlih(ī), fa iżasta'żanūka liba‘ḍi sya'nihim fa'żal liman syi'ta minhum wastagfir lahumullāh(a), innallāha gafūrur raḥīm(un).

(Ukham satäkis ukax) iyawsirinakax khitinakatix Allah ukat khithanitapar (Muhammad) iyawsapki ukanakakiw, ukat kunapachatix jupamp (Muhammad) mä común asunton mayacht’asipki ukhax janiw (Allah khithanitapat) janïr permiso mayipkasax sarxapkiti. Chiqansa, khitinakatix jumat (Muhammad) permiso mayipki ukanakaxa, jupanakax (chiqpachansa) Allah ukat khithanitaparuw iyawsapxi. Ukhamajj mä munañat jumat permiso mayipjjani ukhajja, khitinakarutï jupanak taypin munapkta ukanakar permiso churam, ukat jupanakat pampachañapatakiw Diosar mayiñama. Chiqansa, Allah ukax pampachiriwa, khuyapt’ayasiriwa.

لَا تَجْعَلُوْا دُعَاۤءَ الرَّسُوْلِ بَيْنَكُمْ كَدُعَاۤءِ بَعْضِكُمْ بَعْضًاۗ قَدْ يَعْلَمُ اللّٰهُ الَّذِيْنَ يَتَسَلَّلُوْنَ مِنْكُمْ لِوَاذًاۚ فَلْيَحْذَرِ الَّذِيْنَ يُخَالِفُوْنَ عَنْ اَمْرِهٖٓ اَنْ تُصِيْبَهُمْ فِتْنَةٌ اَوْ يُصِيْبَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

lā taj‘alū du‘ā'ar-rasūli bainakum kadu‘ā'i ba‘ḍikum ba‘ḍā(n), qad ya'lamullāhul-lażīna yatasallalūna minkum liwāżā(n), falyaḥżaril-lażīna yukhālifūna ‘an amrihī an tuṣībahum fitnatun au yuṣībahum ‘ażābun alīm(un).

Janiw jumanak taypin qillqirin (Muhammad) jawsatapaxa, yaqhipanakax yaqhipanakar (yaqhanakaru) jawsatapamp kikip lurapxañamäkiti. Chiqansa, Allah jupax uñt’iwa khitinakatix jumanak taypin (amigonakapar) imantasipxañapataki (amigonakapar) imantasisa, ukhamax khitinakati khitinakatix khithanitapan kamachinakapar p’akintapki jupanakax axsarapxpan, jupanakax juchañchatäpxani jan ukax mä t’aqhisiñ mutuyäwimp jawq’jataw uñjasipxani.

اَلَآ اِنَّ لِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ قَدْ يَعْلَمُ مَآ اَنْتُمْ عَلَيْهِۗ وَيَوْمَ يُرْجَعُوْنَ اِلَيْهِ فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا عَمِلُوْاۗ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ

alā inna lillāhi mā fis-samāwāti wal-arḍ(i), qad ya‘lamu mā antum ‘alaih(i), wa yauma yurja‘ūna ilaihi fa yunabbi'uhum bimā ‘amilū, wallāhu bikulli syai'in ‘alīm(un).

Yatipxam chiqpachansa, kunatix alaxpachan ukhamarak aka uraqin utjki ukax Allah ukankiwa. Jupajj jichhajj kunjamsa jikjjatasta uk sum yati. Ukat (yatipxarakim) kuna urutix (kunapachas jupanakax) Jupar kutt’ayatäpkani uka uruxa, ukapachaw jupanakarux kuntix lurapki uk qhanañcht’ani. Ukat Allah jupax taqi kuns yatiriwa.