Q.S Alqalam (اَلْقَلَم) - 52 Baay’ina Keeyyata

نۤ ۚوَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُوْنَۙ

nūn, wal-qalami wa mā yasṭurūn(a).

Nun. Qalama fi waan barreessaniin, .

مَآ اَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُوْنٍ

mā anta bini‘mati rabbika bimajnūn(in).

tola Rabbii keetiin ati (Muhammad) maraataa miti.

وَاِنَّ لَكَ لَاَجْرًا غَيْرَ مَمْنُوْنٍۚ

wa inna laka la'ajran gaira mamnūn(in).

Dhugumatti immoo badhaasa guddaa yoomiyyuu hin dhumne argachuun kee hin oolu.

وَاِنَّكَ لَعَلٰى خُلُقٍ عَظِيْمٍ

wa innaka la‘alā khuluqin ‘aẓīm(in).

Dhugumatti immoo dhuguma amala kabajamaa qabda.

فَسَتُبْصِرُ وَيُبْصِرُوْنَۙ

fasatubṣiru wa yubṣirūn(a).

Ergasii guyyaa tokko ni argitu isaanis (kaafirri) ni argatu, .

بِاَيِّىكُمُ الْمَفْتُوْنُ

bi'ayyikumul-maftūn(u).

isin keessaa kamtu maraata?

اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖۖ وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlih(ī), wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Dhugumatti Gooftaan kee kan karaa Isaa irraa maqe caalaatti beeka; akkasumas namoonni qajeelfama argatan eenyu akka ta’an caalaatti kan beeku Innidha.

فَلَا تُطِعِ الْمُكَذِّبِيْنَ

falā tuṭi‘il-mukażżibīn(a).

Kanaafu warra (aayatawwan Rabbii) kijibsiifaman hin ajajaminaa.

وَدُّوْا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُوْنَۚ

waddū lau tudhinu fayudhinūn(a).

Isaan akka ati laaftuu barbaadu kanaaf isaanis laaffisuu (akkasumas).

وَلَا تُطِعْ كُلَّ حَلَّافٍ مَّهِيْنٍۙ

wa lā tuṭi‘ kulla ḥallāfim mahīn(in).

Nama dhaadachuu jaallatuu fi arrabsuu jaallatus hin ajajaminaa, .

هَمَّازٍ مَّشَّاۤءٍۢ بِنَمِيْمٍۙ

hammāzim masysyā'im binamīm(in).

qeequu jaallatu, kan maqaa balleessii babal'isu, .

مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ اَثِيْمٍۙ

mannā‘il lil-khairi mu‘tadin aṡīm(in).

gaarii hundumaa kan gufachiisu, daangaa irra darbee cubbuun kan guutame, .

عُتُلٍّۢ بَعْدَ ذٰلِكَ زَنِيْمٍۙ

‘utullim ba‘da żālika zanīm(in).

kan amala jeequmsaa qabu, kana malees yakka raawwateen beekama, .

اَنْ كَانَ ذَا مَالٍ وَّبَنِيْنَۗ

an kāna żā māliw wa banīn(a).

sababni isaas sooressaa fi ijoollee hedduu waan qabuuf.

اِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِ اٰيٰتُنَا قَالَ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَۗ

iżā tutlā ‘alaihi āyātunā qāla asāṭīrul-awwalīn(a).

Keeyyattoonni Keenya yeroo itti dubbifaman, "(Kun) oduu duriiti" jedhe.

سَنَسِمُهٗ عَلَى الْخُرْطُوْمِ

sanasimuhū ‘alal-khurṭūm(i).

Booda Jirma (isa) irratti mallattoo ni kaa'a.

اِنَّا بَلَوْنٰهُمْ كَمَا بَلَوْنَآ اَصْحٰبَ الْجَنَّةِۚ اِذْ اَقْسَمُوْا لَيَصْرِمُنَّهَا مُصْبِحِيْنَۙ

innā balaunāhum kamā balaunā aṣḥābal-jannah(ti), iż aqsamū layaṣrimunnahā muṣbiḥīn(a).

Dhugumatti, isaan (mushrikoota Makkaa) akkuma abbootii iddoo biqiltuu qoranne, yeroo isaan ganama (oomisha) dhugaadhaan haammatu jedhanii kakatan, .

وَلَا يَسْتَثْنُوْنَ

wa lā yastaṡnūn(a).

garuu hin qusanne (“Insha Allah” jedhanii).

فَطَافَ عَلَيْهَا طَاۤىِٕفٌ مِّنْ رَّبِّكَ وَهُمْ نَاۤىِٕمُوْنَ

fa ṭāfa ‘alaihā ṭā'ifum mir rabbika wa hum nā'imūn(a).

Ergasii osoo isaan rafaa jiranii balaan Gooftaa kee irraa iddoo biqiltuu sana rukute.

فَاَصْبَحَتْ كَالصَّرِيْمِۙ

fa aṣbaḥat kaṣ-ṣarīm(i).

Kanaaf, iddoon biqiltuu sun akka halkan gurraacha taʼetti gurraachaʼe, .

فَتَنَادَوْا مُصْبِحِيْنَۙ

fa tanādau muṣbiḥīn(a).

achiis ganama wal waaman.

اَنِ اغْدُوْا عَلٰى حَرْثِكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰرِمِيْنَ

anigdū ‘alā ḥarṡikum in kuntum ṣārimīn(a).

“Midhaan sassaabuu yoo barbaadde ganama barii gara iddoo biqiltuu keetii ba’i.”

فَانْطَلَقُوْا وَهُمْ يَتَخَافَتُوْنَۙ

fanṭalaqū wa hum yatakhāfatūn(a).

Kanaaf utuu hasaasanii ka'an.

اَنْ لَّا يَدْخُلَنَّهَا الْيَوْمَ عَلَيْكُمْ مِّسْكِيْنٌۙ

allā yadkhulannahal-yauma ‘alaikum miskīn(un).

“Guyyaa kanatti hiyyeessi kamiyyuu maasii keessan akka hin seenne.

وَّغَدَوْا عَلٰى حَرْدٍ قٰدِرِيْنَ

wa gadau ‘alā ḥardin qādirīn(a).

Akkasumas (hiyyeessa) gufachiisuuf (hiyyeessa) osoo danda’anii (gargaaruu) yaadanii ganama ka’an.

فَلَمَّا رَاَوْهَا قَالُوْٓا اِنَّا لَضَاۤلُّوْنَۙ

falammā ra'auhā qālū innā laḍāllūn(a).

Kanaaf, iddoo biqiltuu sana yommuu argan, "Dhugumatti, nuti dhuguma saba karaa irraa maqeedha, .

بَلْ نَحْنُ مَحْرُوْمُوْنَ

bal naḥnu maḥrūmūn(a).

nuti illee homaa hin argannu"

قَالَ اَوْسَطُهُمْ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْ لَوْلَا تُسَبِّحُوْنَ

qāla ausaṭuhum alam aqul lakum lau lā tusabbiḥūn(a).

jedhe isaan keessaa inni ogeessi, "Maaliif (Gooftaa keessan) akka hin ulfeessine isinitti hin himnee?"

قَالُوْا سُبْحٰنَ رَبِّنَآ اِنَّا كُنَّا ظٰلِمِيْنَ

qālū subḥāna rabbinā innā kunnā ẓālimīn(a).

Isaanis "Ulfinni Gooftaa keenyaaf haa ta'u, dhugumatti nuti saba jal'aa dha" jedhan.

فَاَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلٰى بَعْضٍ يَّتَلَاوَمُوْنَ

fa'aqbala ba‘ḍuhum ‘alā ba‘ḍiy yatalāwamūn(a).

Sana booda wal dura dhaabbachuun wal komatu.

قَالُوْا يٰوَيْلَنَآ اِنَّا كُنَّا طٰغِيْنَ

qālū yā wailanā innā kunnā ṭāgīn(a).

Isaanis, "Yoo nuuf wayyoo! Dhugumatti nuti namoota daangaa darbaniidha" jedhan.

عَسٰى رَبُّنَآ اَنْ يُّبْدِلَنَا خَيْرًا مِّنْهَآ اِنَّآ اِلٰى رَبِّنَا رٰغِبُوْنَ

‘asā rabbunā ay yubdilanā khairam minhā innā ilā rabbinā rāgibūn(a).

"Waaqayyo (iddoo biqiltuu) isa kana caalaa gaarii ta'een akka nu bakka bu'u abdii qabna. Dhugumatti, Waaqayyo keenya irraa dhiifama abdii qabna."

كَذٰلِكَ الْعَذَابُۗ وَلَعَذَابُ الْاٰخِرَةِ اَكْبَرُۘ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

każālikal-‘ażāb(u), wa la‘ażābul-ākhirati akbar(u), lau kānū ya‘lamūn(a).

Adabbiin (addunyaa irratti) akkana. Dhugumatti immoo adabbiin jireenya boodaa keessatti osoo beekanii qofa ta’a.

اِنَّ لِلْمُتَّقِيْنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنّٰتِ النَّعِيْمِ

inna lil-muttaqīna ‘inda rabbihim jannātin-na‘īm(i).

Dhugumatti warra Waaqayyoon sodaataniif jannata Rabbii isaanii biratti gammachuudhaan guutamte.

اَفَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِيْنَ كَالْمُجْرِمِيْنَۗ

afanaj‘alul-muslimīna kal-mujrimīn(a).

Muslimoota akka cubbamootaatti (kaafiroota) ilaaluu qabnaa?

مَا لَكُمْۗ كَيْفَ تَحْكُمُوْنَۚ

mā lakum, kaifa taḥkumūn(a).

Maaliif (akkas goote)? Murtoo akkamitti goota?

اَمْ لَكُمْ كِتٰبٌ فِيْهِ تَدْرُسُوْنَۙ

am lakum kitābun fīhi tadrusūn(a).

Moo kitaaba (Rabbiin buusee) qo'attu qabdaa?

اِنَّ لَكُمْ فِيْهِ لَمَا تَخَيَّرُوْنَۚ

inna lakum fīhi lamā takhayyarūn(a).

dhugumatti waan keessa jiru filachuu dandeessa.

اَمْ لَكُمْ اَيْمَانٌ عَلَيْنَا بَالِغَةٌ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِۙ اِنَّ لَكُمْ لَمَا تَحْكُمُوْنَۚ

am lakum aimānun ‘alainā bāligatun ilā yaumil-qiyāmah(ti), inna lakum lamā taḥkumūn(a).

Moo Nu biraa (waadaa cimsee) kakaa, kan hanga Guyyaa Qiyaamaa hojiirra oolu, akka ati (akkuma barbaaddetti) murteessituuf argatte?

سَلْهُمْ اَيُّهُمْ بِذٰلِكَ زَعِيْمٌۚ

salhum ayyuhum biżālika za‘īm(un).

"Isaan keessaa (murtee fudhatameef) itti gaafatamummaa kan qabu isa kami?"

اَمْ لَهُمْ شُرَكَاۤءُۚ فَلْيَأْتُوْا بِشُرَكَاۤىِٕهِمْ اِنْ كَانُوْا صٰدِقِيْنَ

am lahum syurakā'(u), falya'tū bisyurakā'ihim in kānū ṣādiqīn(a).

Moo michuu qabu? Ergasii yoo namoota dhugaa ta'an michuu isaanii haa galchan.

يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ وَّيُدْعَوْنَ اِلَى السُّجُوْدِ فَلَا يَسْتَطِيْعُوْنَۙ

yauma yuksyafu ‘an sāqiw wa yud‘auna ilas-sujūdi falā yastaṭī‘ūn(a).

(Yaadadhaa) guyyaa re’oonni saaxilamanii sujuuduuf itti waamaman; sana booda hin danda'an

خَاشِعَةً اَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ۗوَقَدْ كَانُوْا يُدْعَوْنَ اِلَى السُّجُوْدِ وَهُمْ سٰلِمُوْنَ

khāsyi‘atan abṣāruhum tarhaquhum żillah(tun), wa qad kānū yud‘auna ilas-sujūdi wa hum sālimun(a).

ilaalchi isaanii salphinaan guutamee gara gadiitti darbatame. Dhugumatti immoo, kanaan dura (dunyaa keessatti) yeroo fayyaa ta’an sujuuduuf waamamaniiru (garuu hin sujuudan).

فَذَرْنِيْ وَمَنْ يُّكَذِّبُ بِهٰذَا الْحَدِيْثِۗ سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِّنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُوْنَۙ

fażarnī wa may yukażżibu bihāżal-ḥadīṡi sanastadrijuhum min ḥaiṡu lā ya‘lamūn(a).

Kanaaf Anaaf (dhimma ishii) fi warra jechoota kana (Qur’aana) gananiif dhiisaa. Booda kallattii isaan hin beekne irraa suuta suutaan adabna, .

وَاُمْلِيْ لَهُمْۗ اِنَّ كَيْدِيْ مَتِيْنٌ

wa umlī lahum, inna kaidī matīn(un).

akkasumas yeroo daangeffame isaaniif kenneera. Dhugumatti, karoorri Koo baay’ee jabaadha.

اَمْ تَسْـَٔلُهُمْ اَجْرًا فَهُمْ مِّنْ مَّغْرَمٍ مُّثْقَلُوْنَۚ

am tas'aluhum ajran fahum mim magramim muṡqalūn(a).

Moo isin (Muhammad) mindaa isaan gaafatta, akka isaan liqiin itti ba’an?

اَمْ عِنْدَهُمُ الْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُوْنَ

am ‘indahumul-gaibu fahum yaktubūn(a).

Moo waan hin mul’anne beekanii, achiis barreessanii kaa’u?

فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُنْ كَصَاحِبِ الْحُوْتِۘ اِذْ نَادٰى وَهُوَ مَكْظُوْمٌۗ

faṣbir liḥukmi rabbika wa lā takun kaṣāḥibil-ḥūt(i), iż nādā wa huwa makẓūm(un).

Kanaafu (Muhammad) ajaja Rabbii keetiif obsi, akka (Yuunus) nama yeroo qalbii gaddaan salaatu (garaa) qurxummii keessa ture sanaa hin ta’iin.

لَوْلَآ اَنْ تَدٰرَكَهٗ نِعْمَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖ لَنُبِذَ بِالْعَرَاۤءِ وَهُوَ مَذْمُوْمٌ

lau lā an tadārakahū ni‘matum mir rabbihī lanubiża bil-‘arā'i wa huwa mażmūm(un).

Yoo atattamaan Gooftaa isaa irraa tola hin argatin, salphina keessa darbee lafa gogaa sanatti darbatamuun isaa hin oolu.

فَاجْتَبٰىهُ رَبُّهٗ فَجَعَلَهٗ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

fajtabāhu rabbuhū faja‘alahū minaṣ-ṣāliḥīn(a).

Ergasii Gooftaan isaa isa filatee namoota Waaqayyoon sodaatan keessaa tokko isa godhe.

وَاِنْ يَّكَادُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَيُزْلِقُوْنَكَ بِاَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُوْلُوْنَ اِنَّهٗ لَمَجْنُوْنٌ ۘ

wa iy yakādul-lażīna kafarū layuzliqūnaka bi'abṣārihim lammā sami‘uż żikra wa yaqūlūna innahū lamajnūn(un).

Dhugumatti, kaafiroonni sun ija isaaniitiin si kuffisuu jechuun ni danda’ama, yeroo Qur’aana dhaga’anii “Inni (Muhammad) dhuguma maraataadha” jedhan.

وَمَا هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعٰلَمِيْنَ ࣖ

wa mā huwa illā żikrul lil-‘ālamīn(a).

Yeroo ta’u (Qur’aanni) uumama hundaaf akeekkachiisa malee waan biraa miti.