Q.S Assajdah (اَلسَّجْدَة) - 30 Baay’ina Keeyyata

الۤمّۤ ۗ

alif lām mīm.

Aliif Lam Mim.

تَنْزِيْلُ الْكِتٰبِ لَا رَيْبَ فِيْهِ مِنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَۗ

tanzīlul-kitābi lā raiba fīhi mir rabbil-‘ālamīn(a).

Qur'aanni, Gooftaa adunyaa irraa bu'uu isaa shakkiin hin jiru.

اَمْ يَقُوْلُوْنَ افْتَرٰىهُ ۚ بَلْ هُوَ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَّآ اَتٰىهُمْ مِّنْ نَّذِيْرٍ مِّنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُوْنَ

am yaqūlūnaftarāhu balhuwal-ḥaqqu mir rabbika litunżira qaumam mā atāhum min nażīrim min qablika la‘allahum yahtadūn(a).

Garuu maaliif (kaafiroonni) "Inni (Muhammad) tolche" jedhu. Lakki, Qur’aanni dhugaa (kan dhufte) Gooftaa kee biraati, akka ati namoota si dura si akeekkachiise tokkoon illee daawwatamee hin beekne akeekkachiisuuf; kanaaf qajeelfama argachuu danda’u.

اَللّٰهُ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِيْ سِتَّةِ اَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوٰى عَلَى الْعَرْشِۗ مَا لَكُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا شَفِيْعٍۗ اَفَلَا تَتَذَكَّرُوْنَ

allāhul-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa mā bainahumā fī sittati ayyāmin ṡummastawā ‘alal-‘arsy(i), mā lakum min dūnihī miw waliyyiw wa lā syafī‘(in), afalā tatażakkarūn(a).

Rabbiin samii fi dachii fi waan isaan jidduu jiru hunda guyyaa jaha keessatti uume, sana booda Arshii irratti of dhaabe. Isa malee gargaaraa fi shafa'aa hin qabdu. Sana booda hin argituu?

يُدَبِّرُ الْاَمْرَ مِنَ السَّمَاۤءِ اِلَى الْاَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ اِلَيْهِ فِيْ يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهٗٓ اَلْفَ سَنَةٍ مِّمَّا تَعُدُّوْنَ

yudabbirul-amra minas-samā'i ilal-arḍi ṡumma ya‘ruju ilaihi fī yaumin kāna miqdāruhū alfa sanatim mimmā ta‘uddūn(a).

Samii irraa hanga dachiitti dhimma hunda ni to’ata, sana booda (dhimma) akka shallaggii keessaniitti guyyaa tokkotti gara Isaatti ol ba’aa dheerinni (dheerinni) isaa waggaa kuma ta’e.

ذٰلِكَ عٰلِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ الْعَزِيْزُ الرَّحِيْمُۙ

Żālika ‘ālimul-gaibi wasy-syahādatil-‘azīzur-raḥīm(u).

Sunis Waaqayyo isa waan hin mul’anne fi isa dhugaa beeku, Hundumaa Danda’aa, Rahmata godhudha.

الَّذِيْٓ اَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهٗ وَبَدَاَ خَلْقَ الْاِنْسَانِ مِنْ طِيْنٍ

allażī aḥsana kulla syai'in khalaqahū wa bada'a khalqal-insāni min ṭīn(in).

Waan Uume hundumaa kan bareechee fi uumama namaa suphee irraa kan jalqabe, .

ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهٗ مِنْ سُلٰلَةٍ مِّنْ مَّاۤءٍ مَّهِيْنٍ ۚ

Ṡumma ja‘ala naslahū min sulālatim mim mā'im mahīn(in).

ergasii sanyii isaa hundee bishaan gadi aanaa (sanyii) irraa tolche.

ثُمَّ سَوّٰىهُ وَنَفَخَ فِيْهِ مِنْ رُّوْحِهٖ وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَالْاَفْـِٕدَةَۗ قَلِيْلًا مَّا تَشْكُرُوْنَ

Ṡumma sawwāhu wa nafakha fīhi mir rūḥihī wa ja‘ala lakumus-sam‘a wal-abṣāra wal-af'idah(ta), qalīlam mā tasykurūn(a).

Ergasii fiixaan baasee hafuura (uumama) isaa (qaama) isaa keessatti afuura baasee dhagahuu, arguu fi garaa siif godhe, (garuu) galata guddaa qabda turte.

وَقَالُوْٓا ءَاِذَا ضَلَلْنَا فِى الْاَرْضِ ءَاِنَّا لَفِيْ خَلْقٍ جَدِيْدٍ ەۗ بَلْ هُمْ بِلِقَاۤءِ رَبِّهِمْ كٰفِرُوْنَ

wa qālū a'iżā ḍalalnā fil-arḍi a'innā lafī khalqin jadīd(in), bal hum biliqā'i rabbihim kāfirūn(a).

Isaanis, "Gaafa dachee keessaa badne (balleessinee) uumama haaraa keessa jirraa?" Gooftaa isaanii waliin wal arguu illee ni ganu.

۞ قُلْ يَتَوَفّٰىكُمْ مَّلَكُ الْمَوْتِ الَّذِيْ وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ اِلٰى رَبِّكُمْ تُرْجَعُوْنَ ࣖ

qul yatawaffākum malakul-mautil-lażī wukkila bikum ṡumma ilā rabbikum turja‘ūn(a).

Akkana jedhi, "Malaykaan du'aa (lubbuu kee fudhachuuf) imaanaa itti kenname si ajjeesa, sana booda gara Gooftaa keetti deebita."

وَلَوْ تَرٰىٓ اِذِ الْمُجْرِمُوْنَ نَاكِسُوْا رُءُوْسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۗ رَبَّنَآ اَبْصَرْنَا وَسَمِعْنَا فَارْجِعْنَا نَعْمَلْ صَالِحًا اِنَّا مُوْقِنُوْنَ

wa lau tarā iżil-mujrimūna nākisū ru'ūsihim ‘inda rabbihim, rabbanā abṣarnā wa sami‘nā farji‘nā na‘mal ṣāliḥan innā mūqinūn(a).

Akkasumas (maal sodaachisaa), cubbamtoonni sun Gooftaa isaanii duratti mataa isaanii yeroo jilbeenfatan yoo argitan, (jedhan), "Yaa Gooftaa keenya, nuti argineerra, dhageenyes, kanaaf nu (gara addunyaatti) deebisi, dhugumatti hojii gaarii ni hojjenna. Dhugumatti nuti ummata amannedha."

وَلَوْ شِئْنَا لَاٰتَيْنَا كُلَّ نَفْسٍ هُدٰىهَا وَلٰكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّيْ لَاَمْلَـَٔنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ اَجْمَعِيْنَ

wa lau syi'nā la'ātainā kulla nafsin hudāhā wa lākin ḥaqqal-qaulu minnī la'amla'anna jahannama minal-jinnati wan-nāsi ajma‘īn(a).

Osoo fedha taanee, lubbuu hundaaf qajeelfama (isaaf) kennina turre, garuu jechi (labsiin) Anarraa murtaa'eera, "Dhugumatti Jahannam jinnii fi namaan walitti nan guuta."

فَذُوْقُوْا بِمَا نَسِيْتُمْ لِقَاۤءَ يَوْمِكُمْ هٰذَاۚ اِنَّا نَسِيْنٰكُمْ وَذُوْقُوْا عَذَابَ الْخُلْدِ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

fa żūqū bimā nasītum liqā'a yaumikum hāżā, innā nasīnākum wa żūqū ‘ażābal-khuldi bimā kuntum ta‘malūn(a).

Kanaafuu guyyaa kee (Guyyaa Qiyaamaa) wal arguu waan tuffatteef siif (adabbii kana) sitti dhaga'ama, dhugumatti Nutis si tuffanne adabbii bara baraas nutti dhaga'ama, waan ati hojjetteef."

اِنَّمَا يُؤْمِنُ بِاٰيٰتِنَا الَّذِيْنَ اِذَا ذُكِّرُوْا بِهَا خَرُّوْا سُجَّدًا وَّسَبَّحُوْا بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُوْنَ ۩

innamā yu'minu bi'āyātinal-lażīna iżā żukkirū bihā kharrū sujjadaw wa sabbaḥū biḥamdi rabbihim wa hum lā yastakbirūn(a).

Warri keeyyata Keenyatti amanan warra yeroo isaan yaadachiifaman (aayatawwan keenya) sujuuda godhanii ulfina itti godhanii Gooftaa isaanii faarsan qofa, isaanis hin dhaadatan.

تَتَجَافٰى جُنُوْبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ يَدْعُوْنَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَّطَمَعًاۖ وَّمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ

tatajāfā junūbuhum ‘anil-maḍāji‘i yad‘ūna rabbahum khaufaw wa ṭama‘ā(n), wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

Garaan isaanii siree isaanii irraa fagaatee, sodaa fi abdiin Gooftaa isaanii kadhatu, rizqii nuti isaaniif kennine keessaa gar tokko dabarsu.

فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّآ اُخْفِيَ لَهُمْ مِّنْ قُرَّةِ اَعْيُنٍۚ جَزَاۤءًۢ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

falā ta‘lamu nafsum mā ukhfiya lahum min qurrati a‘yun(in), jazā'am bimā kānū ya‘malūn(a).

Kanaafuu (eebba adda addaa) kan qalbii isaanii gammachiisu akka mindaa waan hojjetaniif maaltu isaanitti dhokate eenyullee hin beeku.

اَفَمَنْ كَانَ مُؤْمِنًا كَمَنْ كَانَ فَاسِقًاۗ لَا يَسْتَوٗنَ

afaman kāna mu'minan kaman kāna fāsiqā(n), lā yastawūn(a).

Kanaaf amantoonni akka namoota jal’ootaa (kaafiroota)? Isaan tokko miti.

اَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ فَلَهُمْ جَنّٰتُ الْمَأْوٰىۖ نُزُلًا ۢبِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

ammal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti falahum jannātul-ma'wā, nuzulam bimā kānū ya‘malūn(a).

Warra amananii fi hojii gaarii hojjetan immoo samii keessa jiraatan ni qabaatu, akka mindaa waan hojjetaniif.

وَاَمَّا الَّذِيْنَ فَسَقُوْا فَمَأْوٰىهُمُ النَّارُ كُلَّمَآ اَرَادُوْٓا اَنْ يَّخْرُجُوْا مِنْهَآ اُعِيْدُوْا فِيْهَا وَقِيْلَ لَهُمْ ذُوْقُوْا عَذَابَ النَّارِ الَّذِيْ كُنْتُمْ بِهٖ تُكَذِّبُوْنَ

wa ammal-lażīna fasaqū fa ma'wākumun nāru kullamā arādū ay yakhrujū minhā u‘īdū fīhā wa qīla lahum żūqū ‘ażāban nāril-lażī kuntum bihī tukażżibūn(a).

Warra jal’oota (kaafiroota) immoo bakki jireenyaa isaanii jahannam dha. Yeroo keessaa bahuu barbaadan hundatti (ammas) itti deebi'anii "Adabbii si'ool isa kanaan dura gantan dhandhamaa" jedhama.

وَلَنُذِيْقَنَّهُمْ مِّنَ الْعَذَابِ الْاَدْنٰى دُوْنَ الْعَذَابِ الْاَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa lanużīqannahum minal-‘ażābil-adnā dūnal-‘ażābil-akbari la‘allahum yarji‘ūn(a).

Akkasumas adabbii guddaa (jireenya boodaa keessatti) dura adabbii dhiyoo (dunyaa keessatti) tokko tokko isaan irratti ni geessina, akka isaan (karaa sirriitti) deebi’aniif.

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِاٰيٰتِ رَبِّهٖ ثُمَّ اَعْرَضَ عَنْهَا ۗاِنَّا مِنَ الْمُجْرِمِيْنَ مُنْتَقِمُوْنَ ࣖ

wa man aẓlamu mimman żukkira bi'āyāti rabbihī ṡumma a‘raḍa ‘anhā, innā minal-mujrimīna muntaqimūn(a).

Nama keeyyattoota Gooftaa isaatiin akeekkachiifame, ergasii isaan irraa garagale caalaa eenyutu jal’aa? Dhugumatti warra cubbuu hojjetaniif mindaa ni kennina.

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ فَلَا تَكُنْ فِيْ مِرْيَةٍ مِّنْ لِّقَاۤىِٕهٖ وَجَعَلْنٰهُ هُدًى لِّبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَۚ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba falā takun fī miryatim mil liqā'ihī wa ja‘alnāhu hudal libanī isrā'īl(a).

Dhugumatti immoo Kitaaba (Tawreeta) Muusaaf kennine, kanaafuu isin (Muhammad) (Qur’aana) fudhachuu irraa duubatti hin jedhinaa Kitaaba (Toora) Ijoollee Israa’eliif qajeelfama gooneerra.

وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ اَىِٕمَّةً يَّهْدُوْنَ بِاَمْرِنَا لَمَّا صَبَرُوْاۗ وَكَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يُوْقِنُوْنَ

wa ja‘alnā minhum a'immatay yahdūna bi'amrinā lammā ṣabarū, wa kānū bi'āyātinā yūqinūn(a).

Akkasumas hanga obsa qabanitti hooggantoota akka ajaja Keenyaatti isaan qajeelchan isaan keessaa goone. Keeyyata Keenyatti ni amanu.

اِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فِيْمَا كَانُوْا فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ

inna rabbaka huwa yafṣilu bainahum yaumal-qiyāmati fīmā kānū fīhi yakhtalifūn(a).

Dhugumatti Gooftaan kee Guyyaa qiyaamaa wanta kanaan dura waa’ee isaa irratti wal falman ilaalchisee kan isaan jidduutti murteessudha.

اَوَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنَ الْقُرُوْنِ يَمْشُوْنَ فِيْ مَسٰكِنِهِمْ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍۗ اَفَلَا يَسْمَعُوْنَ

awalam yahdi lahum kam ahlaknā min qablihim minal-qurūni yamsyūna fī masākinihim, inna fī żālika la'āyāt(in), afalā yasma‘ūn(a).

Isaanif immoo mallattoo mitii, ummatoota meeqa isaan dura balleessine, osoo isaan ofii isaanii bakka jireenyaa isaanii keessa deemaa jiranii. Dhugumatti, sana keessatti mallattoon (humna Rabbii) ni jira. Dhaggeeffachaa (xiyyeeffannoo kennuu) mitii?

اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّا نَسُوْقُ الْمَاۤءَ اِلَى الْاَرْضِ الْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهٖ زَرْعًا تَأْكُلُ مِنْهُ اَنْعَامُهُمْ وَاَنْفُسُهُمْۗ اَفَلَا يُبْصِرُوْنَ

awalam yarau annā nasūqul-mā'a ilal-arḍil juruzi fanukhriju bihī zar‘an ta'kulu minhu an‘āmuhum wa anfushum, afalā yubṣirūn(a).

Bishaan gara lafa gogaa sanaatti akka qajeelchine (duumessa of keessaa qabu), ergasii horiin isaanii fi isaan ofii isaanii akka irraa nyaataniif midhaan (isheen) akka baasnu hin arganii? Kanaaf hin arganii?

وَيَقُوْلُوْنَ مَتٰى هٰذَا الْفَتْحُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa yaqūlūna matā hāżal-fatḥu in kuntum ṣādiqīn(a).

Akkasumas, “Yoo dhugaa dubbatte yoom injifannoon (dhufa)?”

قُلْ يَوْمَ الْفَتْحِ لَا يَنْفَعُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِيْمَانُهُمْ وَلَا هُمْ يُنْظَرُوْنَ

qul yaumal-fatḥi lā yanfa‘ul-lażīna kafarū īmānuhum wa lā hum yunẓarūn(a).

Akkana jedhi, "Guyyaa injifannoo kana booda iimaanni isaanii kaafirootaaf faayidaa tokkollee hin qabdu, yeroon isaanis hin kennamu" jedhi.

فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ وَانْتَظِرْ اِنَّهُمْ مُّنْتَظِرُوْنَ ࣖ

fa a‘riḍ ‘anhum wantaẓir innahum muntaẓirūn(a).

Kanaafuu dugda isaaniitti deebi’aatii eegaa, dhugumatti isaan (akkasumas) eegaa jiru.