Q.S Alhajji (اَلْحَجّ) - 78 Baay’ina Keeyyata

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوْا رَبَّكُمْۚ اِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيْمٌ

yā ayyuhan-nāsuttaqū rabbakum, inna zalzalatas-sā‘ati syai'un ‘aẓīm(un).

Yaa ummata! Waaqa kee sodaadhu; Dhugumatti, rifachuun (guyyaan) Apokilaapsii (taatee) baay’ee guddaadha.

يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّآ اَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَى النَّاسَ سُكٰرٰى وَمَا هُمْ بِسُكٰرٰى وَلٰكِنَّ عَذَابَ اللّٰهِ شَدِيْدٌ

yauma taraunahā tażhalu kullu murḍi‘atin ‘ammā arḍa‘at wa taḍa‘u kullu żāti ḥamlin ḥamlahā wa taran-nāsa sukārā wa mā hum bisukārā wa lākinna ‘ażāballāhi syadīd(un).

(Yaadachuu) guyyaa gaafa argitan (raafama), dubartoonni ijoollee isaanii harma hoosisan hundi ijoollee harma hoosisan ni tuffatu, dubartiin ulfaa hundi ulfa ishee ni baafti, akkasumas namoota machaa'anii ni argita, dhugaa dubbachuuf machaa'uu baatus adabbiin Rabbii baay'ee cimaadha.

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُّجَادِلُ فِى اللّٰهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّيَتَّبِعُ كُلَّ شَيْطٰنٍ مَّرِيْدٍۙ

wa minan-nāsi may yujādilu fillāhi bigairi ‘ilmiw wa yattabi‘u kulla syaiṭānim marīd(in).

Ilmaan namaa keessaa immoo warri beekumsa malee waa’ee Rabbii falmanii fi sheyxaana baay’ee hamaa qofa hordofan ni jiru.

كُتِبَ عَلَيْهِ اَنَّهٗ مَنْ تَوَلَّاهُ فَاَنَّهٗ يُضِلُّهٗ وَيَهْدِيْهِ اِلٰى عَذَابِ السَّعِيْرِ

kutiba ‘alaihi annahū man tawallāhu fa annahū yuḍilluhū wa yahdīhi ilā ‘ażābis-sa‘īr(i).

(Seexana ilaalchisee), namni isa michuu ta’e, akka isa jallisu, gara adabbii si’oolitti akka isa geessu labsameera.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اِنْ كُنْتُمْ فِيْ رَيْبٍ مِّنَ الْبَعْثِ فَاِنَّا خَلَقْنٰكُمْ مِّنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُّضْغَةٍ مُّخَلَّقَةٍ وَّغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِّنُبَيِّنَ لَكُمْۗ وَنُقِرُّ فِى الْاَرْحَامِ مَا نَشَاۤءُ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوْٓا اَشُدَّكُمْۚ وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّتَوَفّٰى وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّرَدُّ اِلٰٓى اَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِنْۢ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْـًٔاۗ وَتَرَى الْاَرْضَ هَامِدَةً فَاِذَآ اَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاۤءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَاَنْۢبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍۢ بَهِيْجٍ

yā ayyuhan-nāsu in kuntum fī raibim minal-ba‘ṡi fa innā khalaqnākum min turābin ṡumma min nuṭfatin ṡumma min ‘alaqatin ṡumma mim muḍgatim mukhallaqatiw wa gairi mukhallaqatil linubayyina lakum, wa nuqirru fil-arḥāmi mā nasyā'u ilā ajalim musamman ṡumma nukhrijukum ṭiflan ṡumma litablugū asyuddakum, wa minkum may yutawaffā wa minkum may yuraddu ilā arżalil-‘umuri likailā ya‘lama ba‘da ‘ilmin syai'ā(n), wa taral-arḍa hāmidatan fa iżā anzalnā ‘alaihal-mā'ahtazzat wa rabat wa ambatat min kulli zaujim bahīj(in).

Yaa ummata! Yoo (guyyaa) du’aa ka’uu shakkite, dhugumatti nuti biyyoo irraa, achiis copha sanyii irraa, achiis dhiiga dhangala’aa irraa, achiis citaa foon isa guutuu fi mudaa hin qabne irraa si uumne, akka isiniif ibsinuuf; akkasumas hanga yeroo murtaa’etti akka fedha keenyaatti gadameessa keessatti isin fixine, sana booda daa’ima ta’anii isin baasne, achiis (suuta suutaan) ga’eessummaa geessan, gariin keessanis du’aan boqottanii (tokko tokko) umrii baay’ee dulloomaa (senility)tti deebiftanii, kana booda waan duraan beeku tokkollee akka hin beekneef. Akkasumas lafti akka goggogdu argita, sana booda bishaan (rooba) yommuu itti buusnu dacheen jiraattee lalisaa taatee biqiltoota (biqiltoota) babbareedoo gosa adda addaa ni biqilchiti.

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ هُوَ الْحَقُّ وَاَنَّهٗ يُحْيِ الْمَوْتٰى وَاَنَّهٗ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ۙ

Żālika bi'annallāha huwal-ḥaqqu wa annahū yuḥyil-mautā wa annahū ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Sababni isaas dhuguma Rabbiin Inni Dhugaadha dhugaattis, Inni nama du’eef jiraachisudha, dhugaattis, Inni waan hunda irratti Hundaa Daangaa waan ta’eef.

وَّاَنَّ السَّاعَةَ اٰتِيَةٌ لَّا رَيْبَ فِيْهَاۙ وَاَنَّ اللّٰهَ يَبْعَثُ مَنْ فِى الْقُبُوْرِ

wa annas-sā‘ata ātiyatul lā raiba fīhā, wa annallāha yab‘aṡu man fil-qubūr(i).

Dhugumatti, (guyyaan) Murtii dhugumatti ni dhufa, shakkiin hin jiru; dhugumatti Rabbiin nama qabrii keessa jiru ni kaasa.

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُّجَادِلُ فِى اللّٰهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّلَا هُدًى وَّلَا كِتٰبٍ مُّنِيْرٍ ۙ

wa minan-nāsi may yujādilu fillāhi bigairi ‘ilmiw wa lā hudaw wa lā kitābim munīr(in).

Ilmaan namaa keessaa immoo beekumsa malee, qajeelfama malee fi kitaaba (whhii) ifa namaaf kennu malee waa’ee Rabbii falman ni jiru.

ثَانِيَ عِطْفِهٖ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ لَهٗ فِى الدُّنْيَا خِزْيٌ وَّنُذِيْقُهٗ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ عَذَابَ الْحَرِيْقِ

Ṡāniya ‘iṭfihī liyuḍilla ‘an sabīlillāh(i), lahū fid-dun-yā khizyuw wa nużīquhū yaumal-qiyāmati ‘ażābal-ḥarīq(i).

Karaa Rabbii irraa namoota jallisuuf (of tuuluun) gama isaa garagalchuu. Addunyaa tana keessatti ni salphata, Guyyaa Qiyaamaa immoo azaaba ibidda gubaa akka dhandhamu ni goona.

ذٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ يَدٰكَ وَاَنَّ اللّٰهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِ ࣖ

Żālika bimā qaddamat yadāka wa annallāha laisa biẓallāmil lil-‘abīd(i).

(Isaan ni jedhama), “Sun waan harki kee kanaan dura hojjateef, Rabbiin immoo gabroota Isaa irratti gonkumaa hin jal’atu.

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَّعْبُدُ اللّٰهَ عَلٰى حَرْفٍۚ فَاِنْ اَصَابَهٗ خَيْرُ ِۨاطْمَئَنَّ بِهٖۚ وَاِنْ اَصَابَتْهُ فِتْنَةُ ِۨانْقَلَبَ عَلٰى وَجْهِهٖۗ خَسِرَ الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةَۗ ذٰلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِيْنُ

wa minan-nāsi may ya‘budullāha ‘alā ḥarf(in), fa in aṣābahū khairuniṭma'anna bih(ī), wa in aṣābathu fitnatuninqalaba ‘alā wajhih(ī), khasirad-dun-yā wal-ākhirah(ta), żālika huwal-khusrānul-mubīn(u).

Namoota keessaa immoo warri Rabbiin qarqara qofa gabbaran ni jiru; kanaaf safuu yoo argate ni quufa, yoo qormaataan rukutame immoo duubatti deebi’a. Addunyaa fi jireenya boodaattis ni dhaba. Kasaaraa dhugaa kanuma.

يَدْعُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَضُرُّهٗ وَمَا لَا يَنْفَعُهٗۗ ذٰلِكَ هُوَ الضَّلٰلُ الْبَعِيْدُ ۚ

yad‘ū min dūnillāhi mā lā yaḍurruhū wa mā lā yanfa‘uh(ū), żālika huwaḍ-ḍalālul-ba‘īd(u).

Rabbiin ala waan balaa fiduu hin dandeenyee fi isa hin fayyadne (akkasumas) waama. Sun waan fagoodha.

يَدْعُوْا لَمَنْ ضَرُّهٗٓ اَقْرَبُ مِنْ نَّفْعِهٖۗ لَبِئْسَ الْمَوْلٰى وَلَبِئْسَ الْعَشِيْرُ

yad‘ū laman ḍarruhū aqrabu min naf‘ih(ī), labi'sal-maulā wa labi'sal-‘asyīr(u).

Waan balaan (dhugaa) isaa faayidaa isaa caalaa itti dhihaatu waama. Dhuguma, akka gargaaraa hamaadha, akka hiriyyaa hamaadha.

اِنَّ اللّٰهَ يُدْخِلُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُۗ اِنَّ اللّٰهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيْدُ

innallāha yudkhilul-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti jannātin tajrī min taḥtihal-anhār(u), innallāha yaf‘alu mā yurīd(u).

(Dhugumatti,) Rabbiin warra amananii fi hojii gaggaarii hojjatan iddoowwan laggeen jala yaa’an keessa ni seensisa. Dhugumatti Rabbiin waan fedhe ni raawwata.

مَنْ كَانَ يَظُنُّ اَنْ لَّنْ يَّنْصُرَهُ اللّٰهُ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ فَلْيَمْدُدْ بِسَبَبٍ اِلَى السَّمَاۤءِ ثُمَّ لْيَقْطَعْ فَلْيَنْظُرْ هَلْ يُذْهِبَنَّ كَيْدُهٗ مَا يَغِيْظُ

man kāna yaẓunnu allay yanṣurahullāhu fid-dun-yā wal-ākhirati falyamdud bisababin ilas-samā'i ṡummalyaqṭa‘ falyanẓur hal yużhibanna kaiduhū mā yagīẓ(u).

Namni addunyaa fi aakhiratti Rabbiin isa (Muhammad) hin gargaaru jedhee yaadu, funyoo hanga foddaatti haa diriirsu, of haa fannisu, sana booda gowwoomsaan isaa waan isa miidhe ni buqqisuu fi dhiisuu isaa ilaala.

وَكَذٰلِكَ اَنْزَلْنٰهُ اٰيٰتٍۢ بَيِّنٰتٍۙ وَّاَنَّ اللّٰهَ يَهْدِيْ مَنْ يُّرِيْدُ

wa każālika anzalnāhu āyātim bayyināt(in), wa annallāha yahdī may yurīd(u).

Akkasitti immoo (Qur’aana) keeyyata dhugaa ta’an buusneerra; Dhugumatti Rabbiin nama fedhe ni qajeelcha.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَالَّذِيْنَ هَادُوْا وَالصَّابِـِٕيْنَ وَالنَّصٰرٰى وَالْمَجُوْسَ وَالَّذِيْنَ اَشْرَكُوْٓا ۖاِنَّ اللّٰهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدٌ

innal-lażīna āmanū wal-lażīna hādū waṣ-ṣābi'īna wan-naṣārā wal-majūsa wal-lażīna asyrakū, innallāha yafṣilu bainahum yaumal-qiyāmah(ti), innallāha ‘alā kulli syai'in syahīd(un).

Dhugumatti, mu’umintoota, yahuudota, sabiyaa, kiristaanota, magi fi mushrikoota biratti, Rabbiin guyyaa qiyaamaa isaan jidduutti murteessuu isaa hin shakkisiisu. Dhugumatti Rabbiin waan hundaaf ragaadha.

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يَسْجُدُ لَهٗ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَمَنْ فِى الْاَرْضِ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ وَالنُّجُوْمُ وَالْجِبَالُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوَاۤبُّ وَكَثِيْرٌ مِّنَ النَّاسِۗ وَكَثِيْرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذَابُۗ وَمَنْ يُّهِنِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ مُّكْرِمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ يَفْعَلُ مَا يَشَاۤءُ ۩ۗ

alam tara annallāha yasjudu lahū man fis-samāwāti wa man fil-arḍi wasy-syamsu wal-qamaru wan-nujūmu wal-jibālu wasy-syajaru wad-dawābbu wa kaṡīrum minan-nās(i), wa kaṡīrun ḥaqqa ‘alaihil-‘ażāb(u), wa may yuhinillāhu famā lahū mim mukrim(in), innallāha yaf‘alu mā yasyā'(u).

Namni samii keessa jiruu fi namni dachii irra jiru Rabbiif akka sagadu, akkasumas aduu, ji’a, urjii, gaara, muka, bineensa rarra’aa fi namoota baay’eedhaaf akka sagadu hin beektu? Garuu (namoonni) hedduun adabbiin isaaniif mala. Nama Rabbiin arrabse eenyullee hin ulfina. Dhugumatti Rabbiin waan fedhe ni hojjeta.

۞ هٰذَانِ خَصْمٰنِ اخْتَصَمُوْا فِيْ رَبِّهِمْ فَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيَابٌ مِّنْ نَّارٍۗ يُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُءُوْسِهِمُ الْحَمِيْمُ ۚ

hāżāni khaṣmānikhtaṣamū fī rabbihim fal-lażīna kafarū quṭṭi‘at lahum ṡiyābum min nār(in), yuṣabbu min fauqi ru'ūsihimul-ḥamīm(u).

Kunneen murna lamaan (mu’mintootaa fi kaafiroota) Gooftaa isaanii irratti wal dhabanidha. Warra hin amanneef uffata ibiddaa ni hojjetama, bishaan bullaa'aan mataa isaanii irratti ni dhangala'a.

يُصْهَرُ بِهٖ مَا فِيْ بُطُوْنِهِمْ وَالْجُلُوْدُ ۗ

yuṣharu bihī mā fī buṭūnihim wal-julūd(u).

(Bishaan boba’aa) waliin waan garaachaa fi gogaa isaanii keessa jiru ni balleessa.

وَلَهُمْ مَّقَامِعُ مِنْ حَدِيْدٍ

wa lahum maqāmi‘u min ḥadīd(in).

Isaanis (adabbiin) qaccee sibiilaa ti.

كُلَّمَآ اَرَادُوْٓا اَنْ يَّخْرُجُوْا مِنْهَا مِنْ غَمٍّ اُعِيْدُوْا فِيْهَا وَذُوْقُوْا عَذَابَ الْحَرِيْقِ ࣖ

kullamā arādū ay yakhrujū minhā min gammin u‘īdū fīhā, wa żūqū ‘ażābal-ḥarīq(i).

Yeroo hunda sababa azaabaatiin keessaa (si’ool) keessaa ba’uu barbaadan hundatti (ammas) itti deebi’u. (Isaanitti akkas jedhame), "Azaaba gubaa kana dhandhamaa!"

اِنَّ اللّٰهَ يُدْخِلُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ يُحَلَّوْنَ فِيْهَا مِنْ اَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَّلُؤْلُؤًاۗ وَلِبَاسُهُمْ فِيْهَا حَرِيْرٌ

innallāha yudkhilul-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru yuḥallauna fīhā min asāwira min żahabiw wa lu'lu'ā(n), wa libāsuhum fīhā ḥarīr(un).

Dhugumatti Rabbiin warra amananii fi hojii gaggaarii hojjatan iddoowwan lageen jala yaa’an keessa ni seensisa. Achitti mi'a harkaa warqee fi luqqisiitiin kan faayaman si'a ta'u, uffata isaaniis silkii irraa hojjetame.

وَهُدُوْٓا اِلَى الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِۚ وَهُدُوْٓا اِلٰى صِرَاطِ الْحَمِيْدِ

wa hudū ilaṭ-ṭayyibi minal-qaul(i), wa hudū ilā ṣirāṭil-ḥamīd(i).

Akkasumas haasawa gaariitti qajeelfaman, karaa faarfamaa (Rabbii) irrattis qajeelfaman (akkasumas).

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ الَّذِيْ جَعَلْنٰهُ لِلنَّاسِ سَوَاۤءً ۨالْعَاكِفُ فِيْهِ وَالْبَادِۗ وَمَنْ يُّرِدْ فِيْهِ بِاِلْحَادٍۢ بِظُلْمٍ نُّذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ اَلِيْمٍ ࣖ

innal-lażīna kafarū wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāhi wal-masjidil-ḥarāmil-lażī ja‘alnāhu lin-nāsi sawā'anil-‘ākifu fīhi wal-bād(i), wa may yurid fīhi bi'ilḥādim biẓulmin nużiqhu min ‘ażābin alīm(in).

Dhugumatti, warri kafaranii fi (nama) karaa Rabbii fi Masjiida Qulqullaa’oo nuti ilmaan namaa hundaaf banaa goone irraa gufachiisan, achi jiraatanis ta’ee warra alaa dhufanii fi nama isii keessatti badii hojjechuuf niyyatu, adabbii nama dhukkubsu akka isaan irra ga’u gochuun keenya hin oolu.

وَاِذْ بَوَّأْنَا لِاِبْرٰهِيْمَ مَكَانَ الْبَيْتِ اَنْ لَّا تُشْرِكْ بِيْ شَيْـًٔا وَّطَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّاۤىِٕفِيْنَ وَالْقَاۤىِٕمِيْنَ وَالرُّكَّعِ السُّجُوْدِ

wa iż bawwa'nā li'ibrāhīma makānal-baiti allā tusyrik bī syai'aw wa ṭahhir baitiya liṭ-ṭā'ifīna wal-qā'imīna war-rukka‘is-sujūd(i).

Akkasumas (yaadadhaa), yeroo Ibrahiim Mana Rabbii keessa kaa'an (jennaan) "warra tawaaf godhaniif, warra ibaadaa fi warra sagadanii fi sujuuda godhaniif homaa natti hin sharikii mana kiyya qulqulleessi."

وَاَذِّنْ فِى النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوْكَ رِجَالًا وَّعَلٰى كُلِّ ضَامِرٍ يَّأْتِيْنَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيْقٍ ۙ

wa ażżin fin-nāsi bil-ḥajji ya'tūka rijālaw wa ‘alā kulli ḍāmiriy ya'tīna min kulli fajjin ‘amīq(in).

Namootas waami Hajjii godhan, miilaan, ykn gaala haphii hunda irra yaabbatanii, golee fagoo hunda irraa ni dhufu.

لِّيَشْهَدُوْا مَنَافِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ فِيْٓ اَيَّامٍ مَّعْلُوْمٰتٍ عَلٰى مَا رَزَقَهُمْ مِّنْۢ بَهِيْمَةِ الْاَنْعَامِۚ فَكُلُوْا مِنْهَا وَاَطْعِمُوا الْبَاۤىِٕسَ الْفَقِيْرَ ۖ

liyasyhadū manāfi‘a lahum wa yażkurusmallāhi fī ayyāmim ma‘lūmātin ‘alā mā razaqahum mim bahīmatil-an‘ām(i), fa kulū minhā wa aṭ‘imul-bā'isal-faqīr(a).

Faayidaa ofii isaaniif ragaa bahanii fi beeylada inni isaaniif qopheesse irratti guyyoota murtaa’an irratti maqaa Rabbii akka kaasaniif. Kanaaf irraa nyaadhaa, harka qalleeyyii fi rakkataniif kennaa akka nyaatan.

ثُمَّ لْيَقْضُوْا تَفَثَهُمْ وَلْيُوْفُوْا نُذُوْرَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوْا بِالْبَيْتِ الْعَتِيْقِ

Ṡummal yaqḍū tafaṡafahum wal yūfū nużūrahum wal yaṭṭawwafū bil-baitil-‘atīq(i).

Ergasii, xurii (kan qaama isaanii irra jiru) haa buqqisan, irbuu isaanii haa xumuran, naannoo mana durii (Baitullah) taawaaf haa godhan.

ذٰلِكَ وَمَنْ يُّعَظِّمْ حُرُمٰتِ اللّٰهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَّهٗ عِنْدَ رَبِّهٖۗ وَاُحِلَّتْ لَكُمُ الْاَنْعَامُ اِلَّا مَا يُتْلٰى عَلَيْكُمْ فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْاَوْثَانِ وَاجْتَنِبُوْا قَوْلَ الزُّوْرِ ۙ

Żālika wa may yu‘aẓẓim ḥurumātillāhi fa huwa khairul lahū ‘inda rabbih(ī), wa uḥillat lakumul-an‘āmu illā mā yutlā ‘alaikum fajtanibur-rijsa minal-auṡāni wajtanibū qaulaz-zūr(i).

Akkas (ajajni Waaqayyoo). Namni waan Rabbii (hurumat) biratti kabajamaa ta’e ulfina godhu immoo gooftaa isaa duratti isaaf wayya. Horiin hundinuu isiniif hayyamameera, kanneen isinitti ifa ta’an (dhorkaman) malee, kanaaf (waaqeffannaa) waaqolii tolfamoo xuraa’aa irraa fagaadhaa, dubbii sobaa irraa fagaadhaa.

حُنَفَاۤءَ لِلّٰهِ غَيْرَ مُشْرِكِيْنَ بِهٖۗ وَمَنْ يُّشْرِكْ بِاللّٰهِ فَكَاَنَّمَا خَرَّ مِنَ السَّمَاۤءِ فَتَخْطَفُهُ الطَّيْرُ اَوْ تَهْوِيْ بِهِ الرِّيْحُ فِيْ مَكَانٍ سَحِيْقٍ

Ḥunafā'a lillāhi gaira musyrikīna bih(ī), wa may yusyrik billāhi fa ka'annamā kharra minas-samā'i fa takhṭafuhuṭ-ṭairu au tahwī bihir-rīḥu fī makānin saḥīq(in).

(Ibaadaa) ikhlaasa Rabbiif, osoo shariikaa Isa waliin hin sharifatin. Namni Rabbiin shariika godhe akka waan samii irraa kufee simbirroon butamee, ykn qilleensiin baatee bakka fagootti geessee ta’a.

ذٰلِكَ وَمَنْ يُّعَظِّمْ شَعَاۤىِٕرَ اللّٰهِ فَاِنَّهَا مِنْ تَقْوَى الْقُلُوْبِ

Żālika wa may yu‘aẓẓim sya‘ā'irallāhi fa innahā min taqwal-qulūb(i).

Akkas (ajajni Waaqayyoo). Namni mallattoolee Rabbii ulfina godhu immoo, dhugumatti kun taqwaa qalbii irraa ka’a.

لَكُمْ فِيْهَا مَنَافِعُ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّى ثُمَّ مَحِلُّهَآ اِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيْقِ ࣖ

lakum fīhā manāfi‘u ilā ajalim musamman ṡumma maḥilluhā ilal-baitil-‘atīq(i).

Isaan (bineensota hadyu) keessa faayidaan isiniif jira, hanga yeroo murtaa'etti, sana booda bakki qalmaa naannoo Baitul Atiq (Mana Rabbii) ta'a.

وَلِكُلِّ اُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا لِّيَذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلٰى مَا رَزَقَهُمْ مِّنْۢ بَهِيْمَةِ الْاَنْعَامِۗ فَاِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ فَلَهٗٓ اَسْلِمُوْاۗ وَبَشِّرِ الْمُخْبِتِيْنَ ۙ

wa likulli ummatin ja‘alnā mansakal liyażkurusmallāhi ‘alā mā razaqahum mim bahīmatil-an‘ām(i), fa ilāhukum ilāhuw wāḥidun fa lahū aslimū, wa basysyiril-mukhbitīn(a).

Ummata hundaaf immoo qalma (aarsaa) ajajneerra, akka isaan rizqii Rabbiin bifa horiitiin isaaniif kenneef maqaa Rabbii kaasan. Kanaaf Waaqni kee Waaqa Hundumaa Danda'aa waan ta'eef harka kennadhu. Warra ajajamuun (Rabbiif) bitamaniif immoo oduu gammachiisaa (Muhammad) dabarsuu, .

الَّذِيْنَ اِذَا ذُكِرَ اللّٰهُ وَجِلَتْ قُلُوْبُهُمْ وَالصّٰبِرِيْنَ عَلٰى مَآ اَصَابَهُمْ وَالْمُقِيْمِى الصَّلٰوةِۙ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ

allażīna iżā żukirallāhu wajilat qulūbuhum waṣ-ṣābirīna ‘alā mā aṣābahum wal-muqīmiṣ-ṣalāh(ti), wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

(jechuun) warra yeroo maqaan Rabbii waamamu qalbiin isaanii raafamu, warra wanta isaan mudatutti obsan, akkasumas warra salaata raawwatanii fi warra rizqii nuti isaaniif kennine keessaa gar tokko dabarsan.

وَالْبُدْنَ جَعَلْنٰهَا لَكُمْ مِّنْ شَعَاۤىِٕرِ اللّٰهِ لَكُمْ فِيْهَا خَيْرٌۖ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهَا صَوَاۤفَّۚ فَاِذَا وَجَبَتْ جُنُوْبُهَا فَكُلُوْا مِنْهَا وَاَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّۗ كَذٰلِكَ سَخَّرْنٰهَا لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wal-budna ja‘alnāhā lakum min sya‘ā'irillāhi lakum fīhā khair(un), fażkurusmallāhi ‘alaihā ṣawāff(a), fa iżā wajabat junūbuhā fa kulū minhā wa aṭ‘imul-qāni‘a wal-mu‘tarr(a), każālika sakhkharnāhā lakum la‘allakum tasykurūn(a).

Gaalota kana immoo qaama ergaa amantii Rabbii isiniif gooneerra, wanta gaarii hedduu irraa argattu. Kanaaf maqaa Rabbii (yeroo qaluuf deemtu) osoo dhaabbattee (miilli hidhamee) jedhi. Sana booda, yeroo kufe (du’ee) booda hamma tokko nyaadhaatii nama waan qabuun quufe (hin gaafanne) fi nama gaafateef nyaachisaa. Akkasitti (gaalota) isin jala galchine, akka isin galateeffattaniif.

لَنْ يَّنَالَ اللّٰهَ لُحُوْمُهَا وَلَا دِمَاۤؤُهَا وَلٰكِنْ يَّنَالُهُ التَّقْوٰى مِنْكُمْۗ كَذٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللّٰهَ عَلٰى مَا هَدٰىكُمْ ۗ وَبَشِّرِ الْمُحْسِنِيْنَ

lay yanālallāha luḥūmuhā wa lā dimā'uhā wa lākiy yanāluhut-taqwā minkum, każālika sakhkharahā lakum litukabbirullāha ‘alā mā hadākum, wa basysyiril-muḥsinīn(a).

Foon (kan horii aarsaa) fi dhiigni isaa gonkumaa Rabbiin bira hin gahu, garuu wanti Isa bira gahu quuqama keeti. Akkasitti qajeelfama inni isiniif kenneef Rabbiin ulfina akka gootan isin jala galche. Warra waan gaarii hojjetaniif immoo oduu gammachiisaa dabarsuu.

۞ اِنَّ اللّٰهَ يُدَافِعُ عَنِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍ كَفُوْرٍ ࣖ

innallāha yudāfi‘u ‘anil-lażīna āmanū, innallāha lā yuḥibbu kulla khawwānin kafūr(in).

Dhugumatti Rabbiin warra amane ittisa. Dhugumatti Rabbiin nama gantuu fi qananii isaatti kafare hin jaalatu.

اُذِنَ لِلَّذِيْنَ يُقَاتَلُوْنَ بِاَنَّهُمْ ظُلِمُوْاۗ وَاِنَّ اللّٰهَ عَلٰى نَصْرِهِمْ لَقَدِيْرٌ ۙ

użina lil-lażīna yuqātalūna bi'annahum ẓulimū, wa innallāha ‘alā naṣrihim laqadīr(un).

Warra lolamaa jiruuf (loluun) ni hayyamama, sababni isaas dhugaa irratti jal'inni waan raawwatameef. Dhugumatti Rabbiin olta’aan isaan gargaara, .

ۨالَّذِيْنَ اُخْرِجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ اِلَّآ اَنْ يَّقُوْلُوْا رَبُّنَا اللّٰهُ ۗوَلَوْلَا دَفْعُ اللّٰهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَّهُدِّمَتْ صَوَامِعُ وَبِيَعٌ وَّصَلَوٰتٌ وَّمَسٰجِدُ يُذْكَرُ فِيْهَا اسْمُ اللّٰهِ كَثِيْرًاۗ وَلَيَنْصُرَنَّ اللّٰهُ مَنْ يَّنْصُرُهٗۗ اِنَّ اللّٰهَ لَقَوِيٌّ عَزِيْزٌ

allażīna ukhrijū min diyārihim bigairi ḥaqqin illā ay yaqūlū rabbunallāh(u), wa lau lā daf‘ullāhin-nāsa ba‘ḍahum biba‘ḍil lahuddimat ṣawāmi‘u wa biya‘uw wa ṣalawātuw wa masājidu yużkaru fīhasmullāhi kaṡīrā(n), wa layanṣurannallāhu may yanṣuruh(ū), innallāha laqawiyyun ‘azīz(un).

(Jechuun) warra mirga malee qe'ee isaanii irraa ari'aman, "Gooftaan keenya Rabbiidha" jedhanii qofa. Osoo Rabbiin namoota tokko tokkoo (jeequmsa) namoota tokko tokko karaa namoota birootiin ofirraa hin deebisne ta’ee, manneen amantii, bataskaanota, mana sagadaa, fi masjiidoonni maqaan Rabbii baay’ee keessatti caqafaman diigamaniiru. Rabbiin warra (diin) Isaa gargaaru ni gargaaru hin shakkisiisu. Dhugumatti Rabbiin Hundumaa, Danda’aa dha.

اَلَّذِيْنَ اِنْ مَّكَّنّٰهُمْ فِى الْاَرْضِ اَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ وَاَمَرُوْا بِالْمَعْرُوْفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِۗ وَلِلّٰهِ عَاقِبَةُ الْاُمُوْرِ

allażīna im makkannāhum fil-arḍi aqāmuṣ-ṣalāta wa ātawuz-zakāta wa amarū bil-ma‘rūfi wa nahau ‘anil-munkar(i), wa lillāhi ‘āqibatul-umūr(i).

(Jechuun) warri osoo lafa irratti bakka isaaniif kennine salaata godhanii, zakaa kaffalan, waan sirrii akka hojjetaniifi waan hin taane dhoowwatan ajajanii, dubbiin hundi gara Rabbiitti deebi’u.

وَاِنْ يُّكَذِّبُوْكَ فَقَدْ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّعَادٌ وَّثَمُوْدُ ۙ

wa iy yukażżibūka faqad każżabat qablahum qaumu nūḥiw wa ‘āduw wa ṡamūd(u).

Yoo isaan (mushrikoonni) si (Muhammad) soban, akkasuma namoonni isaan dura turan, ummanni Nuh, Ad, fi Samud (ergamtoota Isaas soban), .

وَقَوْمُ اِبْرٰهِيْمَ وَقَوْمُ لُوْطٍ ۙ

wa qaumu ibrāhīma wa qaumu lūṭ(in).

akkasumas (akkasuma) saba Abrahaam fi saba Luut, .

وَّاَصْحٰبُ مَدْيَنَۚ وَكُذِّبَ مُوْسٰى فَاَمْلَيْتُ لِلْكٰفِرِيْنَ ثُمَّ اَخَذْتُهُمْۚ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيْرِ

wa aṣḥābu madyan(a), wa kużżiba mūsā fa amlaitu lil-kāfirīna ṡumma akhażtuhum, fa kaifa kāna nakīr(i).

fi jiraattota Maadiyaa. Museenis (akkasumas) sobame, garuu ani kaafirootaaf yeroo tolaa kenneera, sana booda isaan dhiphise, sana booda gidiraan koo akkam guddaa ture.

فَكَاَيِّنْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَهْلَكْنٰهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلٰى عُرُوْشِهَاۖ وَبِئْرٍ مُّعَطَّلَةٍ وَّقَصْرٍ مَّشِيْدٍ

fa ka'ayyim min qaryatin ahlaknāhā wa hiya ẓālimatun fa hiya khāwiyatun ‘alā ‘urūsyihā, wa bi'rim mu‘aṭṭalatiw wa qaṣrim masyīd(in).

Egaa biyyoota meeqa balleessineerra sababni isaas (ummata) isaanii haala haqa hin qabne keessa waan tureef, akka gamoowwan jigee (meeqa) boolla bishaanii gatamanii fi masaraawwan olka’oon (nama hin jiraanne) turan.

اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَتَكُوْنَ لَهُمْ قُلُوْبٌ يَّعْقِلُوْنَ بِهَآ اَوْ اٰذَانٌ يَّسْمَعُوْنَ بِهَاۚ فَاِنَّهَا لَا تَعْمَى الْاَبْصَارُ وَلٰكِنْ تَعْمَى الْقُلُوْبُ الَّتِيْ فِى الصُّدُوْرِ

afalam yasīrū fil-arḍi fa takūna lahum qulūbuy ya‘qilūna bihā au āżānuy yasma‘ūna bihā, fa innahā lā ta‘mal-abṣāru wa lākin ta‘mal-qulūbul-latī fiṣ-ṣudūr(i).

Kanaafuu, garaan isaanii (sababni) akka hubatuuf, gurri isaanii akka dhaga’uuf, lafa irra deddeebi’anii hin beekan? Dhugaa dubbachuuf kan jaamaa ija miti, garuu wanti jaamaa ta'e onnee garaa keessa jirudha.

وَيَسْتَعْجِلُوْنَكَ بِالْعَذَابِ وَلَنْ يُّخْلِفَ اللّٰهُ وَعْدَهٗۗ وَاِنَّ يَوْمًا عِنْدَ رَبِّكَ كَاَلْفِ سَنَةٍ مِّمَّا تَعُدُّوْنَ

wa yasta‘jilūnaka bil-‘ażābi wa lay yukhlifallāhu wa‘dah(ū), wa inna yauman ‘inda rabbika ka'alfi sanatim mimmā ta‘uddūn(a).

Akkasumas Rabbiin waadaa Isaa cabsuu baatus adabbii akka ariifachiiftu si (Muhammad) kadhatu. Dhugumatti Gooftaa kee biratti guyyaan tokko akka shallaggii keetiin akka waggaa kumaati.

وَكَاَيِّنْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَمْلَيْتُ لَهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ ثُمَّ اَخَذْتُهَاۚ وَاِلَيَّ الْمَصِيْرُ ࣖ

wa ka'ayyim min qaryatin amlaitu lahā wa hiya ẓālimatun ṡumma akhażtuhā, wa ilayyal-maṣīr(u).

Biyyoota meeqa immoo yeroo biraatti dabarseera (balleessuu), sababni isaas jiraattonni isaanii jal’ina hojjetaniiru, sana booda isaan adabe, Anaaf deebi’uun (waan hundumaati).

قُلْ يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اِنَّمَآ اَنَا۠ لَكُمْ نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ ۚ

qul yā ayyuhan-nāsu innamā ana lakum nażīrum mubīn(un).

Jedhi (Muhammad), "Yaa ummata! Dhugumatti ani akka akeekkachiisa ifa ta'etti sitti (ergame)."

فَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌ

fal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti lahum magfiratuw wa rizqun karīm(un).

Kanaaf warri amananii fi hojii gaarii hojjetan araarama fi rizqii kabajamaa ni argatu.

وَالَّذِيْنَ سَعَوْا فِيْٓ اٰيٰتِنَا مُعٰجِزِيْنَ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَحِيْمِ

wal-lażīna sa‘au fī āyātinā mu‘ājizīna ulā'ika aṣḥābul-jaḥīm(i).

Garuu warri aayatoota Keenya laaffisuuf (fedhii amanuu) yaadanii mormuuf yaalan, isaan sun jiraattota Jahannam Jahim ti.

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَّسُوْلٍ وَّلَا نَبِيٍّ اِلَّآ اِذَا تَمَنّٰىٓ اَلْقَى الشَّيْطٰنُ فِيْٓ اُمْنِيَّتِهٖۚ فَيَنْسَخُ اللّٰهُ مَا يُلْقِى الشَّيْطٰنُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللّٰهُ اٰيٰتِهٖۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ۙ

wa mā arsalnā min qablika mir rasūliw wa lā nabiyyin illā iżā tamannā alqasy-syaiṭānu fī umniyyatih(ī), fa yansakhullāhu mā yulqisy-syaiṭānu ṡumma yuḥkimullāhu āyātih(ī), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Akkasumas ergamaa ykn nabiyyii si dura (Muhammad) hin ergine, garuu yoo fedhii qabaate, sheyxaannis qorumsa fedhii isaa keessa galche. Garuu Rabbiin waan sheyxaanni keessa kaa’e ni buqqisa, Rabbiin keeyyata Isaa ni jabeessa. Rabbiin immoo Beekaa, Beekaa, .

لِّيَجْعَلَ مَا يُلْقِى الشَّيْطٰنُ فِتْنَةً لِّلَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ وَّالْقَاسِيَةِ قُلُوْبُهُمْۗ وَاِنَّ الظّٰلِمِيْنَ لَفِيْ شِقَاقٍۢ بَعِيْدٍ ۙ

liyaj‘ala mā yulqisy-syaiṭānu fitnatal lil-lażīna fī qulūbihim maraḍuw wal-qāsiyati qulūbuhum, wa innaẓ-ẓālimīna lafī syiqāqim ba‘īd(in).

Inni (Rabbiin) qorumsa sheyxaanni warra qalbii isaanii keessa dhibeen jiruu fi warra garaan jabaataniif qormaata taasisuu barbaada. Warri badii hojjetanis dhuguma diinummaa gadi fagoo keessa jiru.

وَّلِيَعْلَمَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ فَيُؤْمِنُوْا بِهٖ فَتُخْبِتَ لَهٗ قُلُوْبُهُمْۗ وَاِنَّ اللّٰهَ لَهَادِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

wa liya‘lamal-lażīna ūtul-‘ilma annahul-ḥaqqu mir rabbika fa yu'minū bihī fa tukhbita lahū qulūbuhum, wa innallāha lahādil-lażīna āmanū ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

akkasumas warri beekkumsi kennameef, (Qur’aanni) Gooftaa kee irraa dhugaa ta’uu isaa akka amananiif, sana booda ni amananii qalbiin isaaniis itti bitamu. Dhugumatti immoo Rabbiin warra karaa qajeelaa amananiif qajeelcha.

وَلَا يَزَالُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فِيْ مِرْيَةٍ مِّنْهُ حَتّٰى تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً اَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَقِيْمٍ

wa lā yazālul-lażīna kafarū fī miryatim minhu ḥattā ta'tiyahumus-sā‘atu bagtatan au ya'tiyahum ‘ażābu yaumin ‘aqīm(in).

Kaafiroonni immoo yeroo hundumaa waa’ee isaa (Qur’aana) shakku turan, hanga yeroon (du’a isaanii) tasa isaanitti ga’utti, ykn balaan Guyyaa Qiyaamaa isaanitti dhufutti.

اَلْمُلْكُ يَوْمَىِٕذٍ لِّلّٰهِ ۗيَحْكُمُ بَيْنَهُمْۗ فَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ فِيْ جَنّٰتِ النَّعِيْمِ

al-mulku yauma'iżil lillāh(i), yaḥkumu bainahum, fal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti fī jannātin na‘īm(i).

Humni guyyaa sanii Rabbiin bira jira, isaan jidduutti murteesa. Kanaaf warri amananii fi hojii gaggaarii hojjatan jannata gammachuun guutamte keessa ni argamu.

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَكَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا فَاُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِيْنٌ ࣖ

wal-lażīna kafarū wa każżabū bi'āyātinā fa ulā'ika lahum ‘ażābum muhīn(un).

Warri aayata Keenya kafare fi kijibsiisan immoo adabbii salphina ni argatu.

وَالَّذِيْنَ هَاجَرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ثُمَّ قُتِلُوْٓا اَوْ مَاتُوْا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللّٰهُ رِزْقًا حَسَنًاۗ وَاِنَّ اللّٰهَ لَهُوَ خَيْرُ الرّٰزِقِيْنَ

wal-lażīna hājarū fī sabīlillāhi ṡumma qutilū au mātū layarzuqannahumullāhu rizqan ḥasanā(n), wa innallāha lahuwa khairur-rāziqīn(a).

Warri karaa Rabbiitiin godaananiis, sana booda ni ajjeefamu ykn ni du’u, dhugumatti, Rabbiin carraa gaarii (samiin) isaaniif kenna. Dhugumatti Rabbiin rizqii hundarra gaarii kan kennudha.

لَيُدْخِلَنَّهُمْ مُّدْخَلًا يَّرْضَوْنَهٗۗ وَاِنَّ اللّٰهَ لَعَلِيْمٌ حَلِيْمٌ

layudkhilannahum mudkhalay yarḍaunah(ū), wa innallāha la‘alīmun ḥalīm(un).

Dhugumatti, Inni (Rabbiin) seensa (samiin) isaan jaallatan keessa isaan galcha. Dhugumatti Rabbiin Hunduma Beeka, Irra Araarama.

۞ ذٰلِكَ وَمَنْ عَاقَبَ بِمِثْلِ مَا عُوْقِبَ بِهٖ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِ لَيَنْصُرَنَّهُ اللّٰهُ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَعَفُوٌّ غَفُوْرٌ

Żālika wa man ‘āqaba bimiṡli mā ‘ūqiba bihī ṡumma bugiya ‘alaihi layanṣurannahullāh(u), innallāha la‘afuwwun gafūr(un).

Akkasitti, akkasumas namni ari’atama (jabummaa) isa irra ga’een wal madaaluun deebisee ergasii (ammas) jallifame, dhugumatti Rabbiin isa gargaara. Dhugumatti Rabbiin hundarra araarama, hundarra araarama.

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ يُوْلِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَيُوْلِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِ وَاَنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌۢ بَصِيْرٌ

Żālika bi'annallāha yūlijul-laila fin-nahāri wa yūlijun-nahāra fil-laili wa annallāha samī‘um baṣīr(un).

Akkasitti Rabbiin (humni) halkan halkan keessa, guyyaa halkan keessa waan galchufi dhugaadhaan, Rabbiin waan hunda dhaga’u, hunda argu waan ta’eef.

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ هُوَ الْحَقُّ وَاَنَّ مَا يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ هُوَ الْبَاطِلُ وَاَنَّ اللّٰهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيْرُ

Żālika bi'annallāha huwal-ḥaqqu wa anna mā yad‘ūna min dūnihī huwal-bāṭilu wa annallāha huwal-‘aliyyul-kabīr(u).

Akkasitti (guddinni Rabbii) sababa Rabbiiti, Inni (Rabbii) Dhugaadha. Wanti isaan Isa irraa adda ta’e jedhanii waaman kijiba, dhugumatti Rabbiin Inni Ol’aanaa, Guddaadha.

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءًۖ فَتُصْبِحُ الْاَرْضُ مُخْضَرَّةًۗ اِنَّ اللّٰهَ لَطِيْفٌ خَبِيْرٌ ۚ

alam tara annallāha anzala minas-samā'i mā'ā(n), fa tuṣbiḥul-arḍu mukhḍarrah(tan), innallāha laṭīfun khabīr(un).

Rabbiin bishaan (rooba) samii irraa akka buusu, akka dachii magariisa taate hin hubanne? Dhugumatti Rabbiin Haxxee, Hundumaa Beeka.

لَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَاِنَّ اللّٰهَ لَهُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيْدُ ࣖ

lahū mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa innallāha lahuwal-ganiyyul-ḥamīd(u).

Wanti samii keessa jiruu fi wanti dachii irra jiru kan Isaati. Dhugumatti Rabbiin Irra Dureessa, Irra Faarfamaa dha.

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَّا فِى الْاَرْضِ وَالْفُلْكَ تَجْرِيْ فِى الْبَحْرِ بِاَمْرِهٖۗ وَيُمْسِكُ السَّمَاۤءَ اَنْ تَقَعَ عَلَى الْاَرْضِ اِلَّا بِاِذْنِهٖۗ اِنَّ اللّٰهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ

alam tara annallāha sakhkhara lakum mā fil-arḍi wal-fulka tajrī fil-baḥri bi'amrih(ī), wa yumsikus-samā'a an taqa‘a ‘alal-arḍi illā bi'iżnih(ī), innallāha bin-nāsi lara'ūfur raḥīm(un).

Rabbiin waan dachii irra jiruu fi dooniiwwan galaana irra deeman ajaja Isaatiin isin jala (nama) akka gadi buuse hin hubattanii. Akkasumas (meeshaalee) samiiwwan akka lafatti hin kufne ni dhorka, hayyama Isaatiin malee? Dhugumatti Rabbiin namaaf Rahmata, Rahmata godha.

وَهُوَ الَّذِيْٓ اَحْيَاكُمْ ۖ ثُمَّ يُمِيْتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيْكُمْۗ اِنَّ الْاِنْسَانَ لَكَفُوْرٌ

wa huwal-lażī aḥyākum, ṡumma yumītukum ṡumma yuḥyīkum, innal-insāna lakafūr(un).

Jireenya siif kenne, achiis kan si ajjeese, achiis gara jireenyatti kan si deebise (guyyaa qiyaamaa) isadha. Dhugumayyuu, ilmaan namootaa baayʼee galata hin qaban.

لِكُلِّ اُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا هُمْ نَاسِكُوْهُ فَلَا يُنَازِعُنَّكَ فِى الْاَمْرِ وَادْعُ اِلٰى رَبِّكَۗ اِنَّكَ لَعَلٰى هُدًى مُّسْتَقِيْمٍ

likulli ummatin ja‘alnā mansakan hum nāsikūhu falā yunāzi‘unnaka fil-amri wad‘u ilā rabbik(a), innaka la‘alā hudam mustaqīm(in).

Tokkoon tokkoon sabaaf shari’a murtaa’e kan isaan (qabachuu qaban) hundeessineerra, kanaaf dhimma (Shari’a) kana irratti si waliin wal falmanii (isaan) Gooftaa keessanitti waamuun isaanii sirrii miti. Dhugumatti ati (Muhammad) karaa qajeelaa irra jirta.

وَاِنْ جَادَلُوْكَ فَقُلِ اللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ

wa in jādalūka fa qulillāhu a‘lamu bimā ta‘malūn(a).

Yoo si waliin falman immoo, "waan ati hojjettu hunda caalaa Rabbiin beeka" jedhi.

اَللّٰهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فِيْمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

allāhu yaḥkumu bainakum yaumal-qiyāmati fīmā kuntum fīhi takhtalifūn(a).

Wanta kanaan dura falmitan ilaalchisee guyyaa qiyaamaa Rabbiin isin jidduutti murteessa.

اَلَمْ تَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا فِى السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ اِنَّ ذٰلِكَ فِيْ كِتٰبٍۗ اِنَّ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرٌ

alam ta‘lam annallāha ya‘lamu mā fis-samā'i wal-arḍ(i), inna żālika fī kitāb(in), inna żālika ‘alallāhi yasīr(un).

Waan samii fi dachii keessa jiru Rabbiin akka beeku hin beektuu? Dhugumatti, kun duraanuu kitaaba (Lauh Mahfuzh) tokko keessatti argama. Dhugumatti, kun Rabbiif baay’ee salphaadha.

وَيَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ سُلْطٰنًا وَّمَا لَيْسَ لَهُمْ بِهٖ عِلْمٌ ۗوَمَا لِلظّٰلِمِيْنَ مِنْ نَّصِيْرٍ

wa ya‘budūna min dūnillāhi mā lam yunazzil bihī sulṭānaw wa mā laisa lahum bihī ‘ilm(un), wa mā liẓ-ẓālimīna min naṣīr(in).

Isaanis Rabbiin ala kan biraa gabbaru, sanaaf bu’uura ifa ta’e tokko malee, waa’ee sanaas beekumsa (akkasumas) hin qaban. Warra badii hojjetaniif gargaaraan hin jiru.

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا بَيِّنٰتٍ تَعْرِفُ فِيْ وُجُوْهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوا الْمُنْكَرَۗ يَكَادُوْنَ يَسْطُوْنَ بِالَّذِيْنَ يَتْلُوْنَ عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۗ قُلْ اَفَاُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِّنْ ذٰلِكُمْۗ اَلنَّارُۗ وَعَدَهَا اللّٰهُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۗ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ ࣖ

wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā bayyinātin ta‘rifu fī wujūhil-lażīna kafarul-munkar(a), yakādūna yasṭūna bil-lażīna yatlūna ‘alaihim āyātinā, qul afa unabbi'ukum bisyarrim min żālikum, an-nār(u), wa‘adahallāhul-lażīna kafarū, wa bi'sal-maṣīr(u).

Akkasumas yeroo isaan duratti aayata Keenya ifa ta’e qara’u, fuula warra kaafiroota irratti (mallattoo) ajajamuu diduu akka argitu hin shakkisiisu. Warra keeyyata Keenya isaaniif qara'an irratti duulan jechuun ni danda'ama. Jedhi (Muhammad), "Waa'ee (waa'ee) kana caalaa hamaa, (jechuun) si'ool sitti beeksisaa?" Rabbiin kaafirootaaf (jahannam) doorsisee jira. Akkasumas (si’ooliin) bakka itti deebi’uu hamaadha.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوْا لَهٗ ۗاِنَّ الَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ لَنْ يَّخْلُقُوْا ذُبَابًا وَّلَوِ اجْتَمَعُوْا لَهٗ ۗوَاِنْ يَّسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَيْـًٔا لَّا يَسْتَنْقِذُوْهُ مِنْهُۗ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوْبُ

yā ayyuhan-nāsu ḍuriba maṡalum fastami‘ū lah(ū), innal-lażīna tad‘ūna min dūnillāhi lay yakhluqū żubābaw wa lawijtama‘ū lah(ū), wa iy yaslubhumuż-żubābu syai'al lā yastanqiżūhu minh(u), ḍa‘ufaṭ-ṭālibu wal-maṭlūb(u).

Yaa ummata! Fakkeenyi uumameera. Kanaaf ol dhaggeeffadhaa! Dhugumatti wanti ati Rabbiin ala waamtu hundi balali’aa tokko uumuu hin danda’u, yoo isaan tokko ta’anii uumuun illee. Akkasumas balali'aan waan tokko isaan irraa yoo fudhatte, balali'aa sana irraa deebisuu hin danda'an. Warri waaqeffatanii fi warri gabbaraman wal qixa dadhaboodha.

مَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهٖۗ اِنَّ اللّٰهَ لَقَوِيٌّ عَزِيْزٌ

wa mā qadarullāha ḥaqqa qadrih(ī), innallāha laqawiyyun ‘azīz(un).

Rabbiin dhugaan ulfina hin godhan. Dhugumatti Rabbiin olta’aa, olta’aa dha.

اَللّٰهُ يَصْطَفِيْ مِنَ الْمَلٰۤىِٕكَةِ رُسُلًا وَّمِنَ النَّاسِۗ اِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌۢ بَصِيْرٌ ۚ

allāhu yaṣṭafī minal-malā'ikati rusulaw wa minan-nās(i), innallāha samī‘um baṣīr(un).

Rabbiin ergamtoota (Isaa) malaaykaa fi nama keessaa filate. Dhugumatti Rabbiin waan hunda dhaga’u, waan hunda arguudha.

يَعْلَمُ مَا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْۗ وَاِلَى اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ

ya‘lamu mā baina aidīhim wa mā khalfahum, wa ilallāhi turja‘ul-umūr(u).

Inni (Rabbiin) waan isaan dura jiruu fi waan isaan duuba jiru ni beeka. Dubbiin hundi immoo gara Rabbii qofatti deebi'a.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا ارْكَعُوْا وَاسْجُدُوْا وَاعْبُدُوْا رَبَّكُمْ وَافْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ ۚ۩

yā ayyuhal-lażīna āmanurka‘ū wasjudū wa‘budū rabbakum waf‘alul-khaira la‘allakum tufliḥūn(a).

Yaa warra amantan! Rabbii kee sagadi, sujuuda, gabbaraa; waan gaarii hojjedhu, akka carraa qabaattuuf.

وَجَاهِدُوْا فِى اللّٰهِ حَقَّ جِهَادِهٖۗ هُوَ اجْتَبٰىكُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِى الدِّيْنِ مِنْ حَرَجٍۗ مِلَّةَ اَبِيْكُمْ اِبْرٰهِيْمَۗ هُوَ سَمّٰىكُمُ الْمُسْلِمِيْنَ ەۙ مِنْ قَبْلُ وَفِيْ هٰذَا لِيَكُوْنَ الرَّسُوْلُ شَهِيْدًا عَلَيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا شُهَدَاۤءَ عَلَى النَّاسِۖ فَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَ وَاعْتَصِمُوْا بِاللّٰهِ ۗهُوَ مَوْلٰىكُمْۚ فَنِعْمَ الْمَوْلٰى وَنِعْمَ النَّصِيْرُ ࣖ ۔

wa jāhidū fillāhi ḥaqqa jihādih(ī), huwajtabākum wa mā ja‘ala ‘alaikum fid-dīni min ḥaraj(in), millata abīkum ibrāhīm(a), huwa sammākumul-muslimīn(a), min qablu wa fī hāżā liyakūnar-rasūlu syahīdan ‘alaikum wa takūnū syuhadā'a ‘alan-nās(i), fa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāta wa‘taṣimū billāh(i), huwa maulākum, fa ni‘mal-maulā wa ni‘man-naṣīr(u).

Karaa Rabbii irrattis jihaada dhugaatiin qabsaa'aa. Inni si filateera, amantii keessattis sitti hin ulfaanne. (Amantii abbootii kee Abrahaam) hordofaa. Inni (Rabbiin) yeroo dheeraa dura maqaa Muslimoota isin moggaasee jira, (akkasumas) kana (Al-Qur’aana) keessatti, akka Ergamaan (Muhammad) ragaa isiniif ta’uufi hundi keessan ilma namaa hundaaf ragaa akka taataniif. Kanaafuu salaata raawwadhaa, zakaa kafalaa, Rabbiin jabeessaa qabadhaa. Inni Eegduu kee ti, Inni tiksaa hundarra gaarii fi gargaaraa hunda caaludha.