Q.S Qaaf (ق) - 45 Baay’ina Keeyyata

قۤ ۗوَالْقُرْاٰنِ الْمَجِيْدِ ۖ

qāf, wal-qur'ānil-majīd(i).

Qaf. Qur'aana kabajamaatiin.

بَلْ عَجِبُوْٓا اَنْ جَاۤءَهُمْ مُّنْذِرٌ مِّنْهُمْ فَقَالَ الْكٰفِرُوْنَ هٰذَا شَيْءٌ عَجِيْبٌ ۚ

bal ‘ajibū an jā'ahum munżirum minhum faqālal-kāfirūna hāżā syai'un ‘ajīb(un).

(Isaan hin fudhanne) Dhugumatti akeekkachiisaan tokko of keessaa isaanii dhufuun isaanii waan ajaa’ibsiifataniif, kaafiroonni, “Kun dhuguma waan ajaa’ibaati” jedhan.

ءَاِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا ۚ ذٰلِكَ رَجْعٌۢ بَعِيْدٌ

a'iżā mitnā wa kunnā turābā(n), żālika raj‘um ba‘īd(un).

Yoo duunee biyyee taane (deebinee deebina) hoo? Sun deebi'uu hin danda'amnedha.

قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنْقُصُ الْاَرْضُ مِنْهُمْ ۚوَعِنْدَنَا كِتٰبٌ حَفِيْظٌ

qad ‘alimnā mā tanquṣul-arḍu minhum, wa ‘indanā kitābun ḥafīẓ(un).

Dhugumatti, Nuyi biratti kitaabni (galmee) akka gaariitti eegame waan jiruuf, waan dacheen (qaama) isaanii irraa liqimsite dursinee beekna.

بَلْ كَذَّبُوْا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَهُمْ فَهُمْ فِيْٓ اَمْرٍ مَّرِيْجٍ

bal każżabū bil-ḥaqqi lammā jā'ahum fahum fī amrim marīj(in).

Dhugaa dubbachuuf yeroo dhugaan (dhugaan) isaanitti dhufte waan gananiif, haala burjaajii keessa turan.

اَفَلَمْ يَنْظُرُوْٓا اِلَى السَّمَاۤءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنٰهَا وَزَيَّنّٰهَا وَمَا لَهَا مِنْ فُرُوْجٍ

afalam yanẓurū ilas-samā'i fauqahum kaifa banaināhā wa zayyanāhā wa mā lahā min furūj(in).

Kanaaf samii isaan gubbaa jiru hin ilaalanii, akkamitti Ijaarree faaynee caccabsa xiqqoollee hin qabu?

وَالْاَرْضَ مَدَدْنٰهَا وَاَلْقَيْنَا فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْۢبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍۢ بَهِيْجٍۙ

wal-arḍa madadnāhā wa alqainā fīhā rawāsiya wa ambatnā fīhā min kulli zaujim bahīj(in).

Dachiis babal'isnee gaarreen ciccimoo irra dhaabne biqiltoota babbareedoo irra dhaabne, .

تَبْصِرَةً وَّذِكْرٰى لِكُلِّ عَبْدٍ مُّنِيْبٍ

tabṣirataw wa żikrā likulli ‘abdim munīb(in).

gabricha deebi’ee (Rabbiif gadi bu’e) hundaaf barumsa fi akeekkachiisa ta’uuf.

وَنَزَّلْنَا مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً مُّبٰرَكًا فَاَنْۢبَتْنَا بِهٖ جَنّٰتٍ وَّحَبَّ الْحَصِيْدِۙ

wa nazzalnā minas-samā'i mā'am mubārakan fa'ambatnā bihī jannātiw wa ḥabbal-ḥaṣīd(i).

Bishaan eebbifamaa samii irraa buusna, muka magariisa lalisaa fi midhaan sassaabuuf ittiin biqilchina.

وَالنَّخْلَ بٰسِقٰتٍ لَّهَا طَلْعٌ نَّضِيْدٌۙ

wan-nakhla bāsiqātil lahā ṭal‘un naḍīd(un).

Akkasumas muka meexxii dheeraa kanneen kanaang tarreedhaan qaban, .

رِّزْقًا لِّلْعِبَادِۙ وَاَحْيَيْنَا بِهٖ بَلْدَةً مَّيْتًاۗ كَذٰلِكَ الْخُرُوْجُ

rizqal lil-‘ibād(i), wa aḥyainā bihī baldatam maitā(n), każālikal-khurūj(u).

(akka) rizqii gabroota (Keenyaaf) ta’ee, lafa du’e (barbaa) sanas (bishaan) jiraachifne. Akkasitti du'aa ka'uun (awwaala irraa) ni raawwatama.

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّاَصْحٰبُ الرَّسِّ وَثَمُوْدُ

każżabat qablahum qaumu nūḥiw wa aṣḥābur-rassi wa ṡamūd(u).

Isaan dura sabni Nohi, jiraattonni Raas fi Saamuud (ergamoonni) gananii turan, .

وَعَادٌ وَّفِرْعَوْنُ وَاِخْوَانُ لُوْطٍۙ

wa ‘āduw wa fir‘aunu wa ikhwānu lūṭ(in).

akkasumas (akkasuma) saba 'Ad, saba Fara'oon fi namoota Luut, .

وَّاَصْحٰبُ الْاَيْكَةِ وَقَوْمُ تُبَّعٍۗ كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيْدِ

wa aṣḥābul-aikati wa qaumu tubba‘(in), kullun każżabar-rusula faḥaqqa wa‘īd(i).

akkasumas (akkasumas) ummata Aikah fi ummata Tubba'. Hundi isaanii ergamoota sobaniiru, kanaaf doorsisni koo (isaan irratti) ni hojjeta.

اَفَعَيِيْنَا بِالْخَلْقِ الْاَوَّلِۗ بَلْ هُمْ فِيْ لَبْسٍ مِّنْ خَلْقٍ جَدِيْدٍ ࣖ

afa ‘ayīna bil-khalqil-awwal(i), bal hum fī labsim min khalqin jadīd(in).

Kanaafuu Uumama duraa nuffinee? (Tasumaa miti) dhugaa dubbachuuf waa’ee uumamuu isa haaraa irratti shakkii keessa jiru.

وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهٖ نَفْسُهٗ ۖوَنَحْنُ اَقْرَبُ اِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيْدِ

wa laqad khalaqnal-insāna wa na‘lamu mā tuwaswisu bihī nafsuh(ū), wa naḥnu aqrabu ilaihi min ḥablil-warīd(i).

Dhugumattis nama uumnee waan garaan isaa xuxxuqxu ni beekna, ujummoo jugular isaa caalaas itti dhihaanna.

اِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيٰنِ عَنِ الْيَمِيْنِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِيْدٌ

iż yatalaqqal-mutalaqqiyāni ‘anil-yamīni wa ‘anisy-syimāli qa‘īd(un).

(Yaadadhaa) yeroo ergamoonni lama (hojii isaa) galmeessanii, tokko mirgaa, inni kaan immoo bitaa taa’u.

مَا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ اِلَّا لَدَيْهِ رَقِيْبٌ عَتِيْدٌ

mā yalfiẓu min qaulin illā ladaihi raqībun ‘atīd(un).

Jechi inni dubbatu hin jiru garuu ergamaan dammaqee cinaa isaa jira yeroo hunda qophaa'aa (galmeessuuf).

وَجَاۤءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ۗذٰلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيْدُ

wa jā'at sakratul-mauti bil-ḥaqq(i), żālika mā kunta minhu taḥīd(u).

Sana booda duuti dhugaa dhufe. Jalqaba irratti waan irraa fagaachuu barbaadde kana.

وَنُفِخَ فِى الصُّوْرِۗ ذٰلِكَ يَوْمُ الْوَعِيْدِ

wa nufikha fiṣ-ṣūr(i), żālika yaumul-wa‘īd(i).

Xurumbaanis ni afuufe. Guyyaan sun guyyaa doorsifamaa ture.

وَجَاۤءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّعَهَا سَاۤىِٕقٌ وَّشَهِيْدٌ

wa jā'at kullu nafsim ma‘ahā sā'iquw wa syahīd(un).

Namni hundinuu (ergamaa) eegduu fi (ergamaa) ragaa qabatee ni dhufa.

لَقَدْ كُنْتَ فِيْ غَفْلَةٍ مِّنْ هٰذَا فَكَشَفْنَا عَنْكَ غِطَاۤءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيْدٌ

laqad kunta fī gaflatim min hāżā fakasyafnā ‘anka giṭā'aka fabaṣarukal-yauma ḥadīd(un).

Dhugumatti, ati kanaan dura waa’ee (taatee) kana irratti dagannoon waan gooteef, mul’anni kee guyyaa kana baay’ee akka qara ta’uuf, golgaa (haguuggii) ija kee irraa buqqifne.

وَقَالَ قَرِيْنُهٗ هٰذَا مَا لَدَيَّ عَتِيْدٌۗ

wa qāla qarīnuhū hāżā mā ladayya ‘atīd(un).

Akkasumas (ergamaan) isa waliin deeme, "Kun (galmee hojii) kan ani qabudha" jedhe.

اَلْقِيَا فِيْ جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيْدٍ

alqiyā fī jahannama kulla kaffārin ‘anīd(in).

(Rabbiin akkana jedha), "Isin lamaan keessan jahannam keessatti darbadhaa warra baay'ee ajajamuu fi mata jabeeyyii ta'an hunda, .

مَنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ مُّرِيْبٍۙ

mannā‘il lil-khairi mu‘tadim murīb(in).

kan hojii gaarii hojjechuuf baay’ee duubatti deebi’u, daangaa darbee fi duubatti deebi’u, .

ۨالَّذِيْ جَعَلَ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ فَاَلْقِيٰهُ فِى الْعَذَابِ الشَّدِيْدِ

allażī ja‘ala ma‘allāhi ilāhan ākhara fa'alqiyāhu fil-‘ażābisy-syadīd(i).

kan Rabbiin waaqolii biroo wajjin walqabatu, sana booda adabbii cimaa keessa isa darba."

۞ قَالَ قَرِيْنُهٗ رَبَّنَا مَآ اَطْغَيْتُهٗ وَلٰكِنْ كَانَ فِيْ ضَلٰلٍۢ بَعِيْدٍ

qāla qarīnuhū rabbanā mā aṭgaituhū wa lākin kāna fī ḍalālim ba‘īd(in).

(Seexanni) inni isa waliin ture (akkasumas) "Yaa Gooftaa keenya ani isa hin jalqabne garuu inni ofii isaatii dogoggora guddaa keessa ture" jedhe.

قَالَ لَا تَخْتَصِمُوْا لَدَيَّ وَقَدْ قَدَّمْتُ اِلَيْكُمْ بِالْوَعِيْدِ

qāla lā takhtaṣimū ladayya wa qad qaddamtu ilaikum bil-wa‘īd(i).

(Rabbiin) akkana jedha, “Ana duratti hin falminaa, dhugumatti, ani kanaan dura isin doorsisaa ture.

مَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ وَمَآ اَنَا۠ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِ ࣖ

mā yubaddalul-qaulu ladayya wa mā ana biẓallāmil lil-‘abīd(i).

Murtoon koo jijjiiramuu hin danda’u, tajaajiltoota koos hin balleessu.”

يَوْمَ نَقُوْلُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَـْٔتِ وَتَقُوْلُ هَلْ مِنْ مَّزِيْدٍ

yauma naqūlu lijahannama halimtala'ti wa taqūlu hal mim mazīd(in).

(Yaadadhu) guyyaa (yeroo) Jahanam “Guutte?” Innis, "Wanti dabalataa jiraa?"

وَاُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِيْنَ غَيْرَ بَعِيْدٍ

wa uzlifatil-jannatu lil-muttaqīna gaira ba‘īd(in).

Yeroo jannanni warra Waaqayyoon sodaataniif bakka (isaan irraa) fagoo hin taaneetti dhihaatu.

هٰذَا مَا تُوْعَدُوْنَ لِكُلِّ اَوَّابٍ حَفِيْظٍۚ

hāżā mā tū‘adūna likulli awwābin ḥafīẓ(in).

(Isaanitti akkas jedhame), “Kun nika’aan isin waadaa gale, (jechuunis) gabricha itti fufiinsaan (Rabbiif) towbaa fi (dambiiwwan Isaa hunda eegu hundaaf).

مَنْ خَشِيَ الرَّحْمٰنَ بِالْغَيْبِ وَجَاۤءَ بِقَلْبٍ مُّنِيْبٍۙ

man khasyiyar-raḥmāna bil-gaibi wa jā'a biqalbim munīb(in).

(Jechuun) nama Rabbiin rahmata godhaa sodaatu (isa biratti) ijaan hin mul’anne ta’ee fi qalbii towbaa qabatee dhufu, .

ۨادْخُلُوْهَا بِسَلٰمٍ ۗذٰلِكَ يَوْمُ الْخُلُوْدِ

udkhulūhā bisalām(in), żālika yaumul-khulūd(i).

nagayaa fi nagaadhaan (gara samiitti) seena. Guyyaan bara baraa sun.”

لَهُمْ مَّا يَشَاۤءُوْنَ فِيْهَا وَلَدَيْنَا مَزِيْدٌ

lahum mā yasyā'ūna fīhā wa ladainā mazīd(un).

Waan fedhan keessaa argatu, Nu birattis dabalataatu jira.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِّنْ قَرْنٍ هُمْ اَشَدُّ مِنْهُمْ بَطْشًا فَنَقَّبُوْا فِى الْبِلَادِۗ هَلْ مِنْ مَّحِيْصٍ

wa kam ahlaknā qablahum min qarnin hum asyaddu minhum baṭsyan fanaqqabū fil-bilād(i), hal mim maḥīṣ(in).

Namoota meeqa isaan dura balleessine, (haata’u malee) isaan kana (namoota boodarra) caalaa humna guddaa qaban. Biyyoota hedduu qorataniiru. Isaanif (badiisaa jalaa) miliquun ni jiraa?

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَذِكْرٰى لِمَنْ كَانَ لَهٗ قَلْبٌ اَوْ اَلْقَى السَّمْعَ وَهُوَ شَهِيْدٌ

inna fī żālika lażikrā liman kāna lahū qalbun au alqas-sam‘a wa huwa syahīd(un).

Dhugumatti, kana keessatti warra qalbii qabaniif ykn dhageettii isaaniitti fayyadamaniif, osoo dhugaa bahanii akeekkachiisni jiraachuu qaba.

وَلَقَدْ خَلَقْنَا السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِيْ سِتَّةِ اَيَّامٍۖ وَّمَا مَسَّنَا مِنْ لُّغُوْبٍ

wa laqad khalaqnas-samāwāti wal-arḍa wa mā bainahumā fī sittati ayyām(in), wa mā massanā mil lugūb(in).

Dhugumatti, samii fi dachii fi waan isaan gidduu jiru bara ja’a keessatti uumne, xiqqoollee dadhabbiin nutti hin dhaga’amne.

فَاصْبِرْ عَلٰى مَا يَقُوْلُوْنَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوْعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ الْغُرُوْبِ ۚ

faṣbir ‘alā mā yaqūlūna wa sabbiḥ biḥamdi rabbika qabla ṭulū‘isy-syamsi wa qablal-gurūb(i).

Kanaafu waan isaan jedhanitti obsaa osoo aduun hin bahin osoo hin lixin Rabbii kee faarfadhu.

وَمِنَ الَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَاَدْبَارَ السُّجُوْدِ

wa minal-laili fasabbiḥhu wa adbāras-sujūd(i).

Halkan fi salaata hundumaa boodas ulfina isaaf kenni.

وَاسْتَمِعْ يَوْمَ يُنَادِ الْمُنَادِ مِنْ مَّكَانٍ قَرِيْبٍ

wastami‘ yauma yunādil-munādi mim makānin qarīb(in).

Akkasumas guyyaa (yeroo) waamichi (malaykaan) bakka dhiyoo irraa bilbilu (waamicha) dhaggeeffadhu.

يَوْمَ يَسْمَعُوْنَ الصَّيْحَةَ بِالْحَقِّ ۗذٰلِكَ يَوْمُ الْخُرُوْجِ

yauma yasma‘ūnaṣ-ṣaiḥata bil-ḥaqq(i), żālika yaumul-khurūj(i).

(Jechuun) guyyaa sagalee suukaneessaa dhugaan itti dhaga’an. Guyyaan isaan (awwaala keessaa) bahaniidha.

اِنَّا نَحْنُ نُحْيٖ وَنُمِيْتُ وَاِلَيْنَا الْمَصِيْرُۙ

innā naḥnu nuḥyī wa numītu wa ilainal-maṣīr(u).

Dhugumatti, Jireenya kenninee du’a ni fidna, deebi’uun (uumamtoota hunda) Nuuf ta’a.

يَوْمَ تَشَقَّقُ الْاَرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعًا ۗذٰلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنَا يَسِيْرٌ

yauma tasyaqqaqul-arḍu ‘anhum sirā‘ā(n), żālika ḥasyrun ‘alainā yasīr(un).

(Jechuun) guyyaa lafti gargar baatutti ariitiidhaan ni bahu. Sun Nuuf walitti qabama salphaadha.

نَحْنُ اَعْلَمُ بِمَا يَقُوْلُوْنَ وَمَآ اَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍۗ فَذَكِّرْ بِالْقُرْاٰنِ مَنْ يَّخَافُ وَعِيْدِ ࣖ

naḥnu a‘lamu bimā yaqūlūna wa mā anta ‘alaihim bijabbār(in), fażakkir bil-qur'āni may yakhāfu wa‘īd(i).

Waan isaan jedhan nuti caalaatti beekna, ati (Muhammad) humna dirqisiisaa isaan irratti hin taane. Kanaaf nama akeekkachiisa Kiyya sodaatu Qur'aanaan akeekkachiisi.