Q.S Alhashr (اَلْحَشْر) - 24 Baay’ina Keeyyata

سَبَّحَ لِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۚ وَهُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

sabbaḥa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa huwal-‘azīzul-ḥakīm(u).

Wanti samii keessa jiruu fi wanti dachii irra jiru Rabbiin ulfina; akkasumas Inni Hundaa Hundaa, Beekaa dha.

هُوَ الَّذِيْٓ اَخْرَجَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ مِنْ دِيَارِهِمْ لِاَوَّلِ الْحَشْرِۗ مَا ظَنَنْتُمْ اَنْ يَّخْرُجُوْا وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ مَّانِعَتُهُمْ حُصُوْنُهُمْ مِّنَ اللّٰهِ فَاَتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوْا وَقَذَفَ فِيْ قُلُوْبِهِمُ الرُّعْبَ يُخْرِبُوْنَ بُيُوْتَهُمْ بِاَيْدِيْهِمْ وَاَيْدِى الْمُؤْمِنِيْنَۙ فَاعْتَبِرُوْا يٰٓاُولِى الْاَبْصَارِ

huwal-lażī akhrajal-lażīna kafarū min ahlil-kitābi min diyārihim li'awwalil-ḥasyr(i), mā ẓanantum ay yakhrujū wa ẓannū annahum māni‘atuhum ḥuṣūnuhum minallāhi fa atāhumullāhu min ḥaiṡu lam yaḥtasibū wa qażafa fī qulūbihimur-ru‘ba yukhribūna buyūtahum bi'aidīhim wa aidil-mu'minīn(a), fa‘tabirū yā ulil-abṣār(i).

Namoota kitaabaa keessaa kaafiroota yeroo jalqabaaf ari’aman mana isaanii keessaa kan ari’e Isadha. Akka isaan ba’an hin yaadne, isaanis godaansi isaanii Rabbiin irraa akka isaan ittisu mirkanaa’aa turan. Garuu Rabbiin bakka isaan hin eegne irraa isaan irratti fide. Rabbiin immoo sodaa qalbii isaaniitti waan darbateef, harka isaanii fi harka mu’mintootaatiin qe’ee isaanii barbadeessan. Kanaaf yaa warra hubannaa qabdan kana akka barumsaatti fudhadhaa!

وَلَوْلَآ اَنْ كَتَبَ اللّٰهُ عَلَيْهِمُ الْجَلَاۤءَ لَعَذَّبَهُمْ فِى الدُّنْيَاۗ وَلَهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ عَذَابُ النَّارِ

wa lau lā an kataballāhu ‘alaihimul-jalā'a la‘ażżabahum fid-dun-yā, wa lahum fil-ākhirati ‘ażābun-nār(i).

Osoo Rabbiin ari’amuu isaanii murteessuu baatee, Rabbiin addunyaa tana irratti isaan adaba ture. Jireenya boodaattis adabbii si’ool ni argatu.

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ شَاۤقُّوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ ۖوَمَنْ يُّشَاۤقِّ اللّٰهَ فَاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

Żālika bi'annahum syāqqullāha wa rasūlah(ū), wa may yusyāqqillāha fa'innallāha syadīdul-‘iqāb(i).

Sunis Rabbii fi Ergamaa Isaa waan mormaniif. Namni Rabbiin morme, dhugumatti Rabbiin adabbii cimaadha.

مَا قَطَعْتُمْ مِّنْ لِّيْنَةٍ اَوْ تَرَكْتُمُوْهَا قَاۤىِٕمَةً عَلٰٓى اُصُوْلِهَا فَبِاِذْنِ اللّٰهِ وَلِيُخْزِيَ الْفٰسِقِيْنَ

mā qaṭa‘tum mil līnatin au taraktumūhā qā'imatan ‘alā uṣūlihā fa bi'iżnillāhi wa liyukhziyal-fāsiqīn(a).

Wanti ati muka meexxii (kan kaafiroota) keessaa murtee ykn muka wayinii isaanii irratti dhaabbattee dhiifte, hayyama Rabbiitiin, akkasumas jal’oota salphisuuf waan niyyaaf.

وَمَآ اَفَاۤءَ اللّٰهُ عَلٰى رَسُوْلِهٖ مِنْهُمْ فَمَآ اَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَّلَا رِكَابٍ وَّلٰكِنَّ اللّٰهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهٗ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa mā afā'allāhu ‘alā rasūlihī minhum famā aujaftum ‘alaihi min khailiw wa lā rikābiw wa lākinnallāha yusalliṭu rusulahū ‘alā may yasyā'(u), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Boojuu fai' isaan irraa Rabbiin Ergamaa Isaatiif kenne immoo, isaan argachuuf farda ykn gaala si hin barbaachisu, garuu Rabbiin ergamtoota Isaa nama fedhe irratti aangoo kenne. Rabbiin immoo waan hunda irratti olta’aadha.

مَآ اَفَاۤءَ اللّٰهُ عَلٰى رَسُوْلِهٖ مِنْ اَهْلِ الْقُرٰى فَلِلّٰهِ وَلِلرَّسُوْلِ وَلِذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِۙ كَيْ لَا يَكُوْنَ دُوْلَةً ۢ بَيْنَ الْاَغْنِيَاۤءِ مِنْكُمْۗ وَمَآ اٰتٰىكُمُ الرَّسُوْلُ فَخُذُوْهُ وَمَا نَهٰىكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوْاۚ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِۘ

mā afā'allāhu ‘alā rasūlihī min ahlil-qurā fa lillāhi wa lir-rasūli wa liżil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wabnis-sabīl(i), kailā yakūna dūlatam bainal-agniyā'i minkum, wa mā ātākumur-rasūlu fa khużūhu wa mā nahākum ‘anhu fantahū, wattaqullāh(a), innallāha syadīdul-‘iqāb(i).

Qabeenyi saamame (fai') warra Rabbiin Ergamaa Isaa (kan irraa dhufe) jiraattota biyyoota hedduudhaaf kenne, Rabbiif, Ergamaa, firoota (Rasul), yatiima, namoota hiyyeeyyii fi namoota imala irra jiraniif ture, akka qabeenyi sun dureeyyii isin gidduu qofa naanna'uu hin dandeenyeef. Waan Ergamaan siif kennu hunda fudhadhu. Waan inni si dhoowwe immoo dhiisi. Rabbiin sodaadhaa. Dhugumatti Rabbiin adabbii irratti baay’ee cimaadha.

لِلْفُقَرَاۤءِ الْمُهٰجِرِيْنَ الَّذِيْنَ اُخْرِجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ وَاَمْوَالِهِمْ يَبْتَغُوْنَ فَضْلًا مِّنَ اللّٰهِ وَرِضْوَانًا وَّيَنْصُرُوْنَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ ۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الصّٰدِقُوْنَۚ

lil-fuqarā'il-muhājirīnal-lażīna ukhrijū min diyārihim wa amwālihim yabtagūna faḍlam minallāhi wa riḍwānaw wa yanṣurūnallāha wa rasūlah(ū), ulā'ika humuṣ-ṣādiqūn(a).

(Boojuun kunis) namoota hiyyeeyyii godaanan kanneen magaalaa dhaloota isaanii irraa ari’amanii fi qabeenya isaanii dhiisanii tola Rabbii fi gammachiisa (Isaa) irraa barbaaduu fi (af jecha) (amantii) Rabbii fi Ergamaa Isaa gargaaruuf jecha. Ummata dhugaati.

وَالَّذِيْنَ تَبَوَّءُو الدَّارَ وَالْاِيْمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّوْنَ مَنْ هَاجَرَ اِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُوْنَ فِيْ صُدُوْرِهِمْ حَاجَةً مِّمَّآ اُوْتُوْا وَيُؤْثِرُوْنَ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ ۗوَمَنْ يُّوْقَ شُحَّ نَفْسِهٖ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَۚ

wal-lażīna tabawwa'ud-dāra wal-īmāna min qablihim yuḥibbūna man hājara ilaihim wa lā yajidūna fī ṣudūrihim ḥājatam mimmā ūtū wa yu'ṡirūna ‘alā anfusihim wa lau kāna bihim khaṣāṣah(tun), wa may yūqa syuḥḥa nafsihī fa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

Akkasumas ummanni (Ansar) magaalaa Madiinaa qabatanii (dhufaatii) isaan (Muhajirin) dura amane, warra bakka isaaniitti godaananii jaallatan. Waan isaaniif (Muhajirin) kennameef immoo qalbii isaanii keessa fedhii hin kaa’an; akkasumas (Muhajirin) dursa kennu, ofii isaanii caalaa, osoo isaanis rakkatanillee. Namni quuqama irraa of eege immoo namoonni carraa qaban sun.

وَالَّذِيْنَ جَاۤءُوْ مِنْۢ بَعْدِهِمْ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِاِخْوَانِنَا الَّذِيْنَ سَبَقُوْنَا بِالْاِيْمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِيْ قُلُوْبِنَا غِلًّا لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا رَبَّنَآ اِنَّكَ رَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wal-lażīna jā'ū mim ba‘dihim yaqūlūna rabbanagfir lanā wa li'ikhwāninal-lażīna sabaqūnā bil-īmāni wa lā taj‘al fī qulūbinā gillal lil-lażīna āmanū rabbanā innaka ra'ūfur raḥīm(un).

Warri isaan booda dhufanis (Muhajiriin fi Ansar), "Yaa Gooftaa keenya, nuufis obboleeyyan keenya nu dura amananiif araarama, warra amanan irrattis hammeenya qalbii keenya keessatti hin godhin. Yaa Gooftaa keenya Dhugumatti Ati Gara laafessa, Rahmata guddaadha" jedhanii kadhatan.

۞ اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ نَافَقُوْا يَقُوْلُوْنَ لِاِخْوَانِهِمُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ لَىِٕنْ اُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ وَلَا نُطِيْعُ فِيْكُمْ اَحَدًا اَبَدًاۙ وَّاِنْ قُوْتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْۗ وَاللّٰهُ يَشْهَدُ اِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ

alam tara ilal-lażīna nāfaqū yaqūlūna li'ikhwānihimul-lażīna kafarū min ahlil-kitābi la'in ukhrijtum lanakhrujanna ma‘akum wa lā nuṭī‘u fīkum aḥadan abadā(n), wa in qūtiltum lananṣurannakum, wallāhu yasyhadu innahum lakāżibūn(a).

Munaafiqoota namoota kitaaba keessaa obboloota isaanii kaafirootaan, “Yoo ari’amtan, dhugumatti isin wajjiin baana, isinis jennee yoomiyyuu nama kamiif iyyuu hin ajajamnu, yoo isin lolamtan immoo dhuguma isin gargaarra” jedhan hin arginee? Sobdoota ta’uu isaaniis Rabbiin ragaa baha.

لَىِٕنْ اُخْرِجُوْا لَا يَخْرُجُوْنَ مَعَهُمْۚ وَلَىِٕنْ قُوْتِلُوْا لَا يَنْصُرُوْنَهُمْۚ وَلَىِٕنْ نَّصَرُوْهُمْ لَيُوَلُّنَّ الْاَدْبَارَۙ ثُمَّ لَا يُنْصَرُوْنَ

la'in ukhrijū lā yakhrujūna ma‘ahum, wa la'in qūtilū lā yanṣurūnahum, wa la'in naṣarūhum layuwallunnal-adbār(a), ṡumma lā yunṣarūn(a).

Dhugumatti, yoo ari’aman, fakkeessitoonni isaan waliin hin ba’an, yoo lolanis; isaan (is) isa hin gargaaran; yoo isa gargaaranis ofirraa garagalanii duubatti fiiguun isaanii hin oolu, sana booda gargaarsa hin argatan.

لَاَنْتُمْ اَشَدُّ رَهْبَةً فِيْ صُدُوْرِهِمْ مِّنَ اللّٰهِ ۗذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ

la'antum asyaddu rahbatan fī ṣudūrihim minallāh(i), żālika bi'annahum qaumul lā yafqahūn(a).

Dhugumatti qalbii isaanii keessatti isin (Muslimoonni) Rabbiin caalaa sodaattaniittu. Sunis namoota hin hubanne waan ta’aniif.

لَا يُقَاتِلُوْنَكُمْ جَمِيْعًا اِلَّا فِيْ قُرًى مُّحَصَّنَةٍ اَوْ مِنْ وَّرَاۤءِ جُدُرٍۗ بَأْسُهُمْ بَيْنَهُمْ شَدِيْدٌ ۗ تَحْسَبُهُمْ جَمِيْعًا وَّقُلُوْبُهُمْ شَتّٰىۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَعْقِلُوْنَۚ

lā tuqātilūnakum jamī‘an illā fī quram muḥaṣṣanatin au miw warā'i judur(in), ba'suhum bainahum syadīd(un), taḥsabuhum jamī‘aw wa qulūbuhum syattā, żālika bi'annahum qaumul lā ya‘qilūn(a).

Magaalota dallaa qaban ykn dallaa duubaan malee hunda keessan waliin hin lolan. Diinummaan isaanii cimaadha. Tokkummaa qaba jettanii yaaddu, garuu garaan isaanii wal qoqqoodama. Sunis ummata hin hubanne waan ta’aniif.

كَمَثَلِ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَرِيْبًا ذَاقُوْا وَبَالَ اَمْرِهِمْۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌۚ

kamaṡalil-lażīna min qablihim qarīban żāqū wabāla amrihim, wa lahum ‘ażābun alīm(un).

(Isaan) akkuma namoota isaan dura turan (Yihudoota) yeroo dheeraa dura, sababa gocha ofii isaaniitiin bu’aa badaa (ari’amuu) isaan mudataniiru. Adabbii nama dhukkubsus ni argatu.

كَمَثَلِ الشَّيْطٰنِ اِذْ قَالَ لِلْاِنْسَانِ اكْفُرْۚ فَلَمَّا كَفَرَ قَالَ اِنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّنْكَ اِنِّيْٓ اَخَافُ اللّٰهَ رَبَّ الْعٰلَمِيْنَ

kamaṡalisy-syaiṭāni iż qāla lil-insānikfur, falammā kafara qāla innī barī'um minka innī akhāfullāha rabbal-‘ālamīn(a).

(Amansisuun munaafiqootaa) akka (amansisuun) Seexana yeroo inni namootaan, "Isin kafartan!" Ergasii namichi yeroo kaafira ta'u "Dhugumatti ani isin irraa fagaadha, sababiin isaas dhuguma Rabbiin Gooftaa adunyaa hundaa sodaadheera" jedhe.

فَكَانَ عَاقِبَتَهُمَآ اَنَّهُمَا فِى النَّارِ خٰلِدَيْنِ فِيْهَاۗ وَذٰلِكَ جَزٰۤؤُا الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fa kāna ‘āqibatahumā annahumā fin-nāri khālidaini fīhā, wa żālika jazā'uẓ-ẓālimīn(a).

Egaa bu’aan isaanii lamaan isaanii iyyuu lamaan isaanii iyyuu si’ool, bara baraan si’ool keessa seenuu isaaniiti. Badhaasni warra badii hojjetaniif akkas.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍۚ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ خَبِيْرٌ ۢبِمَا تَعْمَلُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanuttaqullāha waltanẓur nafsum mā qaddamat ligad(in), wattaqullāh(a), innallāha khabīrum bimā ta‘malūn(a).

Yaa warra amantan! Rabbiin sodaadhaa namni hundi waan boriif (jireenya boodaa) hojjateef xiyyeeffannaa haa kennu, Rabbiin sodaadhaa. Dhugumatti Rabbiin waan isin hojjattan irratti of eeggannoo guddaa godha.

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ نَسُوا اللّٰهَ فَاَنْسٰىهُمْ اَنْفُسَهُمْۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

wa lā takūnū kal-lażīna nasullāha fa'ansāhum anfusahum, ulā'ika humul-fāsiqūn(a).

Akkasumas akka warra Rabbiin irraanfatan hin ta'inaa, akka Rabbiin of irraanfatan godhu. Isaan kun namoota hamoon.

لَا يَسْتَوِيْٓ اَصْحٰبُ النَّارِ وَاَصْحٰبُ الْجَنَّةِۗ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفَاۤىِٕزُوْنَ

lā yastawī aṣḥābun-nāri wa aṣḥābul-jannah(ti), aṣḥābul-jannati humul-fā'izūn(a).

Jiraattonni si’ool jiraattota samii wajjin wal hin qixxaatan; jiraattonni samii warra injifannoo galmeessaniidha.

لَوْ اَنْزَلْنَا هٰذَا الْقُرْاٰنَ عَلٰى جَبَلٍ لَّرَاَيْتَهٗ خَاشِعًا مُّتَصَدِّعًا مِّنْ خَشْيَةِ اللّٰهِ ۗوَتِلْكَ الْاَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ

lau anzalnā hāżal-qur'āna ‘alā jabalil lara'aitahū khāsyi‘am mutaṣaddi‘am min khasy-yatillāh(i), wa tilkal-amṡālu naḍribuhā lin-nāsi la‘allahum yatafakkarūn(a).

Qur'aana kana otoo gaara tokkotti gad buusne, Rabbiin sodaattee jilbeenfatee qoodamee akka argitu hin shakkisiisu. Fakkeenyota kanas namootaaf uumne akka isaan yaadan.

هُوَ اللّٰهُ الَّذِيْ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِۚ هُوَ الرَّحْمٰنُ الرَّحِيْمُ

huwallāhul-lażī lā ilāha illā huw(a), ‘ālimul-gaibi wasy-syahādah(ti), huwar-raḥmānur-raḥīm(u).

Inni Rabbiidha Isa malee gabbarri biraa hin jiru. Kan hin mul’annee fi kan dhugaa beeku, Inni Rahmata, Rahmata.

هُوَ اللّٰهُ الَّذِيْ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۚ اَلْمَلِكُ الْقُدُّوْسُ السَّلٰمُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيْزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُۗ سُبْحٰنَ اللّٰهِ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

huwallāhul-lażī lā ilāha illā huw(a), al-malikul-quddūsus-salāmul-mu'minul-muhaiminul-‘azīzul-jabbārul-mutakabbir(u), subḥānallāhi ‘ammā yusyrikūn(a).

Inni Rabbiidha Isa malee gabbarri biraa hin jiru. Mahaaraajaan, Irra Qulqullummaa, Irra Badhaadhina, Nageenya Eegduu, Nageenya Eegduu, Irra Jabaa, Hunduma Danda'aa, Kan Ulfina Hunda Qabu, Ulfinni Rabbiif Haa Ta'u Waan Walitti Hidhatan irraa.

هُوَ اللّٰهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْاَسْمَاۤءُ الْحُسْنٰىۗ يُسَبِّحُ لَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۚ وَهُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ ࣖ

huwallāhul-khāliqul-bāri'ul-muṣawwiru lahul-asmā'ul-ḥusnā, yusabbiḥu lahū mā fis-samāwāti wal-arḍ(i), wa huwal-‘azīzul-ḥakīm(u).

Inni Rabbii Uume, Uume, Bifa Uume, Maqaa babbareedaa qaba. Wanti samii fi dachii keessa jiru hundinuu Isa ulfina. Innis Hundaa Hundaa, Beekaa dha.