Q.S Al-Anfal (اَلْأَنْفَال) - 75 Wiliwili ni Tikina

يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَنْفَالِۗ قُلِ الْاَنْفَالُ لِلّٰهِ وَالرَّسُوْلِۚ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَصْلِحُوْا ذَاتَ بَيْنِكُمْ ۖوَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

yas'alūnaka ‘anil-anfāl(i), qulil-anfālu lillāhi war-rasūl(i), fattaqullāha wa aṣliḥū żāta bainikum, wa aṭī‘ullāha wa rasūlahū in kuntum mu'minīn(a).

Era tarogi iko (Muhamadi) me baleta na (veisoliyaki ni) iyau ni ivalu. Kaya, "Na iyau ni ivalu e nei Allah kei na italai (me vaka na veivakarautaki nei Allah kei na nona italai), mo rerevaki Allah ka vakavinakataka na veimaliwai ena kedra maliwa na wekamu, ka talairawarawa vei Allah kei na nona italai kevaka o vakabauta."

اِنَّمَا الْمُؤْمِنُوْنَ الَّذِيْنَ اِذَا ذُكِرَ اللّٰهُ وَجِلَتْ قُلُوْبُهُمْ وَاِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ اٰيٰتُهٗ زَادَتْهُمْ اِيْمَانًا وَّعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَۙ

innamal-mu'minūnal-lażīna iżā żukirallāhu wajilat qulūbuhum wa iżā tuliyat ‘alaihim āyātuhū zādathum īmānaw wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).

E dina sara, o ira era vakabauta sai ira era sa luluqa na lomadra ena kena cavuti na yaca i Allah, ka ni sa wiliki vei ira na Nona tikina, sa tubu cake na nodra vakabauta (vakaukauwataki) ka ra sa biuta na nodra vakanuinui vei Allah duadua ga.

الَّذِيْنَ يُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَۗ

al-lażīna yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

(Oya) o ira era vakayacora na masu ka ra vakayagataka e dua na tiki ni kakana keitou solia vei ira .

اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُؤْمِنُوْنَ حَقًّاۗ لَهُمْ دَرَجٰتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَمَغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌۚ

ulā'ika humul-mu'minūna ḥaqqā(n), lahum darajātun ‘inda rabbihim wa magfiratuw wa rizqun karīm(un).

Oqo o ira na tamata era vakabauta dina. Era na rawata e dua na diqiri (cecere) ena mata ni nodra Turaga kei na veivosoti kei na veivakabulabulataki vakaturaga (favors).

كَمَآ اَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْۢ بَيْتِكَ بِالْحَقِّۖ وَاِنَّ فَرِيْقًا مِّنَ الْمُؤْمِنِيْنَ لَكٰرِهُوْنَ

kamā akhrajaka rabbuka mim baitika bil-ḥaqq(i), wa inna farīqam minal-mu'minīna lakārihūn(a).

Me vaka ga ni a tukuna vei iko na nomu Turaga mo biuta na nomu vale kei na dina, e dina ga ni ra sega ni taleitaka eso na tamata lotu, .

يُجَادِلُوْنَكَ فِى الْحَقِّ بَعْدَمَا تَبَيَّنَ كَاَنَّمَا يُسَاقُوْنَ اِلَى الْمَوْتِ وَهُمْ يَنْظُرُوْنَ ۗ

yujādilūnaka fil-ḥaqqi ba‘da mā tabayyana ka'annamā yusāqūna ilal-mauti wa hum yanẓurūn(a).

Era veileti kei iko (Muhammad) me baleta na dina ni oti na kena sa matata (ni ra na qaqa), me vaka ni ra sa vakasavi tiko ki na mate ni ra sa vakaraica tiko (na vu ni mate).

وَاِذْ يَعِدُكُمُ اللّٰهُ اِحْدَى الطَّاۤىِٕفَتَيْنِ اَنَّهَا لَكُمْ وَتَوَدُّوْنَ اَنَّ غَيْرَ ذَاتِ الشَّوْكَةِ تَكُوْنُ لَكُمْ وَيُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِمٰتِهٖ وَيَقْطَعَ دَابِرَ الْكٰفِرِيْنَۙ

wa iż ya‘idukumullāhu iḥdaṭ-ṭā'ifataini annahā lakum wa tawaddūna anna gaira żātisy-syaukati takūnu lakum wa yurīdullāhu ay yuḥiqqal-ḥaqqa bikalimātihī wa yaqṭa‘a dābiral-kāfirīn(a).

Ka (nanuma) ni sa yalataka vei iko o Allah ni dua vei rau na ilawalawa (o sotava) ena nomu, ni o vinakata me nomu o koya e sega na nona kaukauwa vakaiyaragi. Ia e nakita o Allah me vakadeitaka na dina ena Nona ivakatakilakila ka me vakarusai ira na tawavakabauta mai na nodra vu.

لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَيُبْطِلَ الْبَاطِلَ وَلَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُوْنَۚ

liyuḥiqqal-ḥaqqa wa yubṭilal-bāṭila wa lau karihal-mujrimūn(a).

me rawa kina vei Allah me vakaukauwataka na veika e dodonu (Islam) ka vakaotia na veika e lasu (shirk) e dina ga ni ra sega ni taleitaka na tamata ivalavala ca (polytheists).

اِذْ تَسْتَغِيْثُوْنَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ اَنِّيْ مُمِدُّكُمْ بِاَلْفٍ مِّنَ الْمَلٰۤىِٕكَةِ مُرْدِفِيْنَ

iż tastagīṡūna rabbakum fastajāba lakum annī mumiddukum bi'alfim minal-malā'ikati murdifīn(a).

(Nanuma tiko), ni o kerea na veivuke vua na nomu Turaga, sa qai vakatara vei iko o Koya, "E dina sara, au na kauta mai vei iko na veivakadeitaki vata kei na udolu na agilosi era na lako mai ena veitaravi."

وَمَا جَعَلَهُ اللّٰهُ اِلَّا بُشْرٰى وَلِتَطْمَىِٕنَّ بِهٖ قُلُوْبُكُمْۗ وَمَا النَّصْرُ اِلَّا مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa mā ja‘alahullāhu illā busyrā wa litaṭma'inna bihī qulūbukum, wa man-naṡru illā min ‘indillāh(i), innallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

Ka sa sega ni cakava o Allah vakavo ga me itukutuku vinaka me vakacegu kina na lomamuni ena vuku ni ka oqo. Na qaqa e mai vei Allah ga. E dina sara, o Allah e kaukauwa duadua, vuku taucoko.

اِذْ يُغَشِّيْكُمُ النُّعَاسَ اَمَنَةً مِّنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً لِّيُطَهِّرَكُمْ بِهٖ وَيُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطٰنِ وَلِيَرْبِطَ عَلٰى قُلُوْبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الْاَقْدَامَۗ

iż yugasysyīkumun-nu‘āsa amanatam minhu wa yunazzilu ‘alaikum minas-samā'i mā'al liyuṭahhirakum bihī wa yużhiba ‘ankum rijzasy-syaiṭāni wa liyarbiṭa ‘alā qulūbikum wa yuṡabbita bihil-aqdām(a).

(Nanuma tiko), ni sa vakavuna mo moce o Allah me solia vei iko na vakacegu mai Vua, ka tala sobu mai o Allah na wai (uca) vei iko mai lomalagi me vakasavasavataki iko kina (uca) ka kauta laivi na veivakayalolailaitaki nei Setani mai vei iko ka me vakaukauwataka na lomamu ka vakaukauwataka na yavamu (tudei).

اِذْ يُوْحِيْ رَبُّكَ اِلَى الْمَلٰۤىِٕكَةِ اَنِّيْ مَعَكُمْ فَثَبِّتُوا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْاۗ سَاُلْقِيْ فِيْ قُلُوْبِ الَّذِيْنَ كَفَرُوا الرُّعْبَ فَاضْرِبُوْا فَوْقَ الْاَعْنَاقِ وَاضْرِبُوْا مِنْهُمْ كُلَّ بَنَانٍۗ

iż yūḥī rabbuka ilal-malā'ikati annī ma‘akum fa ṡabbitul-lażīna āmanū, sa'ulqī fī qulūbil-lażīna kafarur-ru‘ba faḍribū fauqal-a‘nāqi waḍribū minhum kulla banān(in).

(Nanuma tiko), ni sa vakatakila na nomu Turaga vei ira na agilosi, "E dina au sa tiko vata kei kemuni, mo ni vakaukauwataka (nodra tudei) o ira era sa vakabauta." Ena dua na siga au na biuta na rere ki na lomadra na tawavakabauta, mo qai mokuti ira e cake ni domodra ka mokuti ira kecega na iqaqalo ni ligadra.

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ شَاۤقُّوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗۚ وَمَنْ يُّشَاقِقِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ فَاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

Żālika bi'annahum syāqqullāha wa rasūlah(ū), wa may yusyāqiqillāha wa rasūlahū fa innallāha syadīdul-‘iqāb(i).

Na (veivakarautaki) vakaoqo e baleta ni ra sa saqata dina tiko o Allah kei na Nona italai; kei koya e saqata o Allah kei na Nona iTalai, e dina sara, ena totogitaki Koya vakalevu o Allah.

ذٰلِكُمْ فَذُوْقُوْهُ وَاَنَّ لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابَ النَّارِ

Żālikum fa żūqūhu wa anna lil-kāfirīna ‘ażāban-nār(i).

Vakakina (na itotogi ni vuravura e vakayacori vei iko), mo vakila gona na itotogi oqori. E dina sara, vei ira era sega ni vakabauta e tiko (vakadua tale) na itotogi mai eli.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا لَقِيْتُمُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا زَحْفًا فَلَا تُوَلُّوْهُمُ الْاَدْبَارَۚ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā laqītumul-lażīna kafarū zaḥfan falā tuwallūhumul-adbār(a).

Oi kemuni na vakabauta! Kevaka o sotava na tamata tawavakabauta era vinakata me ra valuti iko, qai kakua ni vuki tani vei ira (suka tani).

وَمَنْ يُّوَلِّهِمْ يَوْمَىِٕذٍ دُبُرَهٗٓ اِلَّا مُتَحَرِّفًا لِّقِتَالٍ اَوْ مُتَحَيِّزًا اِلٰى فِئَةٍ فَقَدْ بَاۤءَ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَمَأْوٰىهُ جَهَنَّمُ ۗ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

wa may yuwallihim yauma'iżin duburahū illā mutaḥarrifal liqitālin au mutaḥayyizan ilā fi'atin faqad bā'a bigaḍabim minallāhi wa ma'wāhu jahannam(u), wa bi'sal-maṣīr(u).

Ka o koya e suka tale ena gauna oya, vakavo ga ke vuki ki na (iwalewale ni) ivalu se vinakata me duavata kei na dua tale na mataivalu, sa qai dina sara, na tamata oqori e lesu tale mai ena cudru mai vei Allah, kei na nona vanua o Eli, na vanua ca duadua me lesu tale kina.

فَلَمْ تَقْتُلُوْهُمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ قَتَلَهُمْۖ وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰىۚ وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِيْنَ مِنْهُ بَلَاۤءً حَسَنًاۗ اِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

falam taqtulūhum wa lākinnallāha qatalahum, wa mā ramaita iż ramaita wa lākinallāha ramā, wa liyubliyal-mu'minīna minhu balā'an ḥasanā(n), innallāha samī‘un ‘alīm(un).

O koya gona (na kena dina) e sega ni o iko o vakamatei ira, ia o Allah e vakamatei ira, ka sega ni o iko o biuta ni o biuta, ia o Allah e biuta. (A cakava oqo o Allah me vakarusai ira) ka me solia na qaqa vei ira na vakabauta, ena dua na qaqa vinaka. E dina sara, o Allah e dau rogoca na ka kecega, ka kila na ka kecega.

ذٰلِكُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ مُوْهِنُ كَيْدِ الْكٰفِرِيْنَ

Żālikum wa annallāha mūhinu kaidil-kāfirīn(a).

Vakakina (sa soli vei iko na loloma soli wale nei Allah), ka dina sara, e vakamalumalumutaka o Allah na nodra veivakacalai na tawavakabauta.

اِنْ تَسْتَفْتِحُوْا فَقَدْ جَاۤءَكُمُ الْفَتْحُۚ وَاِنْ تَنْتَهُوْا فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْۚ وَاِنْ تَعُوْدُوْا نَعُدْۚ وَلَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْـًٔا وَّلَوْ كَثُرَتْۙ وَاَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ

in tastaftiḥū faqad jā'akumul-fatḥ(u), wa in tantahū fa huwa khairul lakum, wa in ta‘ūdū na‘ud, wa lan tugniya ‘ankum fi'atukum syai'aw wa lau kaṡurat, wa anallāha ma‘al-mu'minīn(a).

Kevaka o kerea e dua na vakatulewa, sa qai dina sara ni sa yaco mai vei iko na vakatulewa; ka kevaka o sa muduka (na veimecaki kei na iTalai), sa qai vinaka cake vei iko oqori; ka kevaka o ni lesu mai, Keimami na lesu tale mai vakaidina (me keimami vakarautaka na veivuke); kei na nomu mataivalu ena sega ni vorata rawa na leqa lailai mai vei iko, kevaka mada ga era (mataivalu) levu na kedra iwiliwili. E dina sara, o Allah e tiko vata kei ira na vakabauta.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَلَا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَاَنْتُمْ تَسْمَعُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū aṭī‘ullāha wa rasūlahū wa lā tawallau ‘anhu wa antum tasma‘ūn(a).

Oi kemuni na vakabauta! Talairawarawa vei Allah kei na Nona italai, ka kakua ni vuki tani mai Vua, dina ga ni o rogoca (Nona ivakaro), .

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ قَالُوْا سَمِعْنَا وَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَۚ

wa lā takūnū kal-lażīna qālū sami‘nā wa hum lā yasma‘ūn(a).

ka kakua ni vakataki ira (dauveivakaisini) era kaya, "Keimami sa vakarorogo," e dina ga ni ra sega ni vakarorogo (baleta ni cakitaka na lomadra).

۞ اِنَّ شَرَّ الدَّوَاۤبِّ عِنْدَ اللّٰهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِيْنَ لَا يَعْقِلُوْنَ

inna syarrad-dawābbi ‘indallāhiṣ-ṣummul-bukmul-lażīna lā ya‘qilūn(a).

E dina sara, na veika bula ca duadua ena mata i Allah sai ira era galu ka galu (sega ni rogoca se kila na dina), oya o ira era sega ni kila.

وَلَوْ عَلِمَ اللّٰهُ فِيْهِمْ خَيْرًا لَّاَسْمَعَهُمْۗ وَلَوْ اَسْمَعَهُمْ لَتَوَلَّوْا وَّهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

wa lau ‘alimallāhu fīhim khairal la'asma‘ahum, wa lau asma‘ahum latawallau wa hum mu‘riḍūn(a).

Ia kevaka e kila o Allah ni tiko vei ira na vinaka, ena vakavuna me ra rogoca rawa. Ia kevaka me a vakavuna vei ira o Allah me ra rogoca, era na vuki tani, ni ra sa vuki tani.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اسْتَجِيْبُوْا لِلّٰهِ وَلِلرَّسُوْلِ اِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيْكُمْۚ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَحُوْلُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهٖ وَاَنَّهٗٓ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanustajībū lillāhi wa lir-rasūli iżā da‘ākum limā yuḥyīkum, wa‘lamū annallāha yaḥūlu bainal-mar'i wa qalbihī wa annahū ilaihi tuḥsyarūn(a).

Oi kemuni na vakabauta! Vakayacora na kaci nei Allah kei na italai, ni sa kacivi iko ki na dua na ka e solia vei iko na bula, ka kila ni sa bulia o Allah e dua na iyalayala ena maliwa ni tamata kei na yalona ka dina sara ni sa Vua o na vakasoqoni vata.

وَاتَّقُوْا فِتْنَةً لَّا تُصِيْبَنَّ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْكُمْ خَاۤصَّةً ۚوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

wattaqū fitnatal lā tuṣībannal-lażīna ẓalamū minkum khāṣṣah(tan), wa‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i).

Ka taqomaki kemuni mai na veivakararawataki ka sega walega ni yaco vei ira na tawadodonu ena kemuni maliwa. Mo kila ni sa rui kaukauwa sara na itotogi nei Allah.

وَاذْكُرُوْٓا اِذْ اَنْتُمْ قَلِيْلٌ مُّسْتَضْعَفُوْنَ فِى الْاَرْضِ تَخَافُوْنَ اَنْ يَّتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَاٰوٰىكُمْ وَاَيَّدَكُمْ بِنَصْرِهٖ وَرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

ważkurū iż antum qalīlum mustaḍ‘afūna fil-arḍi takhāfūna ay yatakhaṭṭafakumun-nāsu fa āwākum wa ayyadakum binaṣrihī wa razaqakum minaṭ-ṭayyibāti la‘allakum tasykurūn(a).

Ka nanuma tiko, ni o se (na Muhajirin) lailai, vakalolomataki e vuravura (Mecca), ka o rerevaka ni ra na vesuki iko na tamata (ni Mecca), sa qai solia vei iko e dua na vanua mo tiko kina (Medina) ka vakavuna mo kaukauwa ena Nona veivuke ka solia vei iko na kakana vinaka me rawa ni o rawa ni.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَخُوْنُوا اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ وَتَخُوْنُوْٓا اَمٰنٰتِكُمْ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā takhūnullāha war-rasūla wa takhūnū amānātikum wa antum ta‘lamūn(a).

Oi kemuni na vakabauta! Kakua ni soli Allah kei na italai ka (vakakina) kakua ni solibula na vakabauta e soli vei iko, ni o kila.

وَاعْلَمُوْٓا اَنَّمَآ اَمْوَالُكُمْ وَاَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ ۙوَّاَنَّ اللّٰهَ عِنْدَهٗٓ اَجْرٌ عَظِيْمٌ ࣖ

wa‘lamū annamā amwālukum wa aulādukum fitnah(tun), wa annallāha ‘indahū ajrun ‘aẓīm(un).

Ka kila ni nomu iyau kei ira na luvemu e dua ga na veivakatovolei ka dina sara vei Allah e tiko e dua na isau levu.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنْ تَتَّقُوا اللّٰهَ يَجْعَلْ لَّكُمْ فُرْقَانًا وَّيُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّاٰتِكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْۗ وَاللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيْمِ

yā ayyuhal-lażīna āmanū in tattaqullāha yaj‘al lakum furqānaw wa yukaffir ‘ankum sayyi'ātikum wa yagfir lakum, wallāhu żul-faḍlil-‘aẓīm(i).

Oi kemuni na vakabauta! Kevaka o rerevaki Allah, vakaidina ena solia vei iko na furqan (na rawa ni vakaduiduitaka na dodonu kei na cala) ka bokoca laivi na nomu cala kece ka vosoti iko (na nomu ivalavala ca). E levu na loloma soli wale ni Kalou.

وَاِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِيُثْبِتُوْكَ اَوْ يَقْتُلُوْكَ اَوْ يُخْرِجُوْكَۗ وَيَمْكُرُوْنَ وَيَمْكُرُ اللّٰهُ ۗوَاللّٰهُ خَيْرُ الْمٰكِرِيْنَ

wa iż yamkuru bikal-lażīna kafarū liyuṡbitūka au yaqtulūka au yukhrijūk(a), wa yamkurūna wa yamkurullāh(u), wallāhu khairul-mākirīn(a).

Ka (nanuma tiko), ni ra sa vakasamataka na tawavakabauta (Quraish) me ra veivakacacani vei iko (Muhammad) me ra vesuki iko ka vesu iko se vakamatei iko, se vakasavi iko tani. Era bulia na veivakacalai ka vakacacana o Allah na veivakacalai. O Allah e dau veisausaumi vinaka duadua ni veivakaisini.

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا قَالُوْا قَدْ سَمِعْنَا لَوْ نَشَاۤءُ لَقُلْنَا مِثْلَ هٰذَآ ۙاِنْ هٰذَآ اِلَّآ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā qālū qad sami‘nā lau nasyā'u laqulnā miṡla hāżā, in hāżā illā asāṭīrul-awwalīn(a).

Ka ni sa wiliki vei ira na Noda tikina, era sa kaya, "E dina sara, keitou sa rogoca (tikina me vaka oqo), kevaka keitou vinakata e rawa ni keitou wilika vakaidina e dua na ka vakaoqo. Oqo (Al-Qur'an) e sega tale ni dua na ka ia e dua na italanoa ni tamata makawa."

وَاِذْ قَالُوا اللّٰهُمَّ اِنْ كَانَ هٰذَا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَاَمْطِرْ عَلَيْنَا حِجَارَةً مِّنَ السَّمَاۤءِ اَوِ ائْتِنَا بِعَذَابٍ اَلِيْمٍ

wa iż qālullāhumma in kāna hāżā huwal-ḥaqqa min ‘indika fa amṭir ‘alainā ḥijāratam minas-samā'i awi'tinā bi‘ażābin alīm(in).

Ka (nanuma), ni ra (vakalou levu) kaya, "O Allah, kevaka e dina oqo (Al-Qur'an) (ivakatakila) mai vei Kemuni, qai vakatauca vei keimami na vatu mai lomalagi, se kauta mai vei keimami e dua na itotogi mosimosi."

وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَاَنْتَ فِيْهِمْۚ وَمَا كَانَ اللّٰهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُوْنَ

wa mā kānallāhu liyu‘ażżibahum wa anta fīhim, wa mā kānallāhu mu‘ażżibahum wa hum yastagfirūn(a).

Ia ena sega ni totogitaki ira o Allah, kevaka ga o iko (Muhammad) o tiko ena kedra maliwa. Ka na sega ni (vakakina) totogitaki ira o Allah, ni ra (se) kerea tikoga na veivosoti.

وَمَا لَهُمْ اَلَّا يُعَذِّبَهُمُ اللّٰهُ وَهُمْ يَصُدُّوْنَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَا كَانُوْٓا اَوْلِيَاۤءَهٗۗ اِنْ اَوْلِيَاۤؤُهٗٓ اِلَّا الْمُتَّقُوْنَ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa mā lahum allā yu‘ażżibahumullāhu wa hum yaṣuddūna ‘anil-masjidil-ḥarāmi wa mā kānū auliyā'ah(ū), in auliyā'uhū illal-muttaqūna wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Na cava na vuna e sega ni totogitaki ira kina o Allah dina ga ni ra tarova (na tamata) mai na (sikova) na Mosque Levu ka ra sega ni tamata e tu vei ira na dodonu me ra lewa? Na tamata duadua ga e tu vei ira na dodonu me ra lewa o ira era lotu, ia e levu vei ira era sega ni kila.

وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ اِلَّا مُكَاۤءً وَّتَصْدِيَةًۗ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ

wa mā kāna ṣalātuhum ‘indal-baiti illā mukā'aw wa taṣdiyah(tan), fa żūqul-‘ażāba bimā kuntum takfurūn(a).

Na nodra masu wavolita na Baitullah e sega tale ni dua na ka, na veivakarerei ga kei na veivakamoceri. Mo vakila gona na itotogi e vu mai na nomu sega ni vakabauta.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ لِيَصُدُّوْا عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗفَسَيُنْفِقُوْنَهَا ثُمَّ تَكُوْنُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُوْنَ ەۗ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِلٰى جَهَنَّمَ يُحْشَرُوْنَۙ

innal-lażīna kafarū yunfiqūna amwālahum liyaṣuddū ‘an sabīlillāh(i), fa sayunfiqūnahā ṡumma takūnu ‘alaihim ḥasratan ṡumma yuglabūn(a), wal-lażīna kafarū ilā jahannama yuḥsyarūn(a).

E dina sara, o ira era sega ni vakabauta era vakayagataka na nodra iyau me ra vakataotaka (na tamata) mai na sala i Allah. Era na (tomana tikoga) na vakayagataki ni iyau oqori, oti era na qai veivutunitaka vakataki ira, ka kena itinitini era na vakadrukai. Era na vakasoqoni vata mai Eli na tawavakabauta, .

لِيَمِيْزَ اللّٰهُ الْخَبِيْثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَيَجْعَلَ الْخَبِيْثَ بَعْضَهٗ عَلٰى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهٗ جَمِيْعًا فَيَجْعَلَهٗ فِيْ جَهَنَّمَۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ

liyamīzallāhul-khabīṡa minaṭ-ṭayyibi wa yaj‘alal-khabīṡa ba‘ḍahū ‘alā ba‘ḍin fa yarkumahū jamī‘an fa yaj‘alahū fī jahannam(a), ulā'ika humul-khāsirūn(a).

me rawa kina vei Allah me wasei ira na ca (ilawalawa) mai na vinaka ka cakava eso na ca (ilawalawa) e cake mai vei ira na kena vo, sa na qai vakasoqoni ira kece, ka biuti ira ki eli. Era sa vakayali ga.

قُلْ لِّلَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ يَّنْتَهُوْا يُغْفَرْ لَهُمْ مَّا قَدْ سَلَفَۚ وَاِنْ يَّعُوْدُوْا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْاَوَّلِيْنَ

qul lil-lażīna kafarū in yantahū yugfar lahum mā qad salaf(a), wa iy ya‘ūdū faqad maḍat sunnatul-awwalīn(a).

Tukuna vei ira era sega ni vakabauta (Abu Sufyan kei ira na nona itokani), "Kevaka era sa cegu (mai na nodra sega ni vakabauta), ena vosoti ira vakaidina o Allah na nodra ivalavala ca sa oti; ka kevaka era lesu tale mai (me ra valuta na Parofita) dina, (vei ira) na sunnah (ni Allah me baleta) na tamata makawa (era a vakarusai) e vakayagataki."

وَقَاتِلُوْهُمْ حَتّٰى لَا تَكُوْنَ فِتْنَةٌ وَّيَكُوْنَ الدِّيْنُ كُلُّهٗ لِلّٰهِۚ فَاِنِ انْتَهَوْا فَاِنَّ اللّٰهَ بِمَا يَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wa qātilūhum ḥattā lā takūna fitnatuw wa yakunad-dīnu kulluhū lillāh(i),fa inintahau fa innallāha bimā ya‘malūna baṣīr(un).

Ka valuti ira me yacova ni sa sega tale na veivakacacani, ka sa nei Allah duadua ga na lotu. Kevaka era sa cegu (mai na tawavakabauta), sa qai dina sara ni sa raica kece o Allah na veika era cakava.

وَاِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَوْلٰىكُمْ ۗنِعْمَ الْمَوْلٰى وَنِعْمَ النَّصِيْرُ ۔

wa in tawallau fa‘lamū annallāha maulākum, ni‘mal-maulā wa ni‘man-naṣīr(u).

Ia kevaka era sa vuki tani, mo ni qai kila ni sa nomuni dauveitaqomaki o Allah. O Koya na itataqomaki vinaka duadua ka dauveivukei vinaka duadua.

۞ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَاَنَّ لِلّٰهِ خُمُسَهٗ وَلِلرَّسُوْلِ وَلِذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ اِنْ كُنْتُمْ اٰمَنْتُمْ بِاللّٰهِ وَمَآ اَنْزَلْنَا عَلٰى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعٰنِۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa‘lamū annamā ganimtum min syai'in fa anna lillāhi khumusahū wa lir-rasūli wa liżil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wabnis-sabīli in kuntum āmantum billāhi wa mā anzalnā ‘alā ‘abdinā yaumal-furqāni yaumal-taqal-jam‘ān(i), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Ka kila, vakaidina, na cava ga o rawata me vaka na iyau ni ivalu, sa qai dua na ikalima e baleti Allah, na italai, na wekana ni italai, na luveniyali, na dravudravua kei na Ibn Sabil, (o koya gona) kevaka o vakabauti Allah kei na ka keitou vakatakila vua na Noda dauveiqaravi (Muhammad) ena siga ni Furlymi ena rua na siga, O Allah e kaukauwa duadua ena veika kecega.

اِذْ اَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنْيَا وَهُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوٰى وَالرَّكْبُ اَسْفَلَ مِنْكُمْۗ وَلَوْ تَوَاعَدْتُّمْ لَاخْتَلَفْتُمْ فِى الْمِيْعٰدِۙ وَلٰكِنْ لِّيَقْضِيَ اللّٰهُ اَمْرًا كَانَ مَفْعُوْلًا ەۙ لِّيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْۢ بَيِّنَةٍ وَّيَحْيٰى مَنْ حَيَّ عَنْۢ بَيِّنَةٍۗ وَاِنَّ اللّٰهَ لَسَمِيْعٌ عَلِيْمٌۙ

iż antum bil-‘udwatid-dun-yā wa hum bil-‘udwatil-quṣwā war-rakbu asfala minkum, wa lau tawā‘attum lakhtalaftum fil-mī‘ād(i), wa lākil liyaqḍiyallāhu amran kāna maf‘ūlā(n), liyahlika man halaka ‘am bayyinatiw wa yaḥyā may ḥayya ‘am bayyinah(tin), wa innallāha lasamī‘un ‘alīm(un).

(Oqori) ni o sa tiko ena bati ni dua na buca voleka ka ra sa tiko ena bati ni dua na buca yawa ka sa lailai sobu mai vei iko na caravan. Kevaka o duavata (me vakadeitaka na siga ni ivalu), o na vakadeitaka ni duidui na nomu vakasama ena kena vakatulewataki (na siga ni ivalu), ia o Allah e vinakata me vakayacora e dua na ka e dodonu me vakayacori, oya me rawa kina vua na tamata e rusa tiko ena rusa ena ivakadinadina matata ka me rawa kina vua na tamata bula me bula ena ivakadinadina dina. E dina sara, o Allah e dau rogoca na ka kecega, ka kila na ka kecega.

اِذْ يُرِيْكَهُمُ اللّٰهُ فِيْ مَنَامِكَ قَلِيْلًاۗ وَلَوْ اَرٰىكَهُمْ كَثِيْرًا لَّفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِى الْاَمْرِ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ سَلَّمَۗ اِنَّهٗ عَلِيْمٌۢ بِذَاتِ الصُّدُوْرِ

iż yurīkahumullāhu fī manāmika qalīlā(n), wa lau arākahum kaṡīral lafasyiltum wa latanāza‘tum fil-amri wa lākinnallāha sallam(a), innahū ‘alīmum biżātiṣ-ṣudūr(i).

(Nanuma) ni sa vakaraitaka vei ira o Allah ena nomu tadra (ena iwiliwili) era sa lailai. Ka kevaka e vakaraitaka vei ira o Allah (ena iwiliwili levu) o na rere ka dina sara o na veibataka na ka oqo, ia sa vakabulai iko o Allah. E dina sara, o Allah e kila na ka e tu e lomamu.

وَاِذْ يُرِيْكُمُوْهُمْ اِذِ الْتَقَيْتُمْ فِيْٓ اَعْيُنِكُمْ قَلِيْلًا وَّيُقَلِّلُكُمْ فِيْٓ اَعْيُنِهِمْ لِيَقْضِيَ اللّٰهُ اَمْرًا كَانَ مَفْعُوْلًا ۗوَاِلَى اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ ࣖ

wa iż yurīkumūhum iżil-taqaitum fī a‘yunikum qalīlaw wa yuqallilukum fī a‘yunihim liyaqḍiyallāhu amran kāna maf‘ūlā(n), wa ilallāhi turja‘ul-umūr(u).

Ka ni sa vakaraitaka vei iko o Allah, ni o sotavi ira ena dua na iwiliwili lailai me vaka na matamu ka o sa vakaraitaki ena dua na iwiliwili lailai me vaka na matadra, sa baleta ni vinakata o Allah me vakayacora e dua na ka e dodonu me vakayacori. Vei Allah ga na veika kece e vakasukai.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا لَقِيْتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوْا وَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَثِيْرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَۚ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā laqītum fi'atan faṡbutū ważkurullāha kaṡīral la‘allakum tufliḥūn(a).

Oi kemuni na vakabauta! Kevaka o sotava na mataivalu (meca), qai kaukauwa ka tukuna (yaca) Allah vakalevu (dhikr ka masu) me rawa ni o laki.

وَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَلَا تَنَازَعُوْا فَتَفْشَلُوْا وَتَذْهَبَ رِيْحُكُمْ وَاصْبِرُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصّٰبِرِيْنَۚ

wa aṭī‘ullāha wa rasūlahū wa lā tanāza‘ū fa tafsyalū wa tażhaba rīḥukum waṣbirū, innallāha ma‘aṣ-ṣābirīn(a).

Ka talairawarawa vei Allah kei na Nona italai ka kakua ni veileti, ka vakavuna mo rere kei na nomu kaukauwa me yali ka vosota. E dina sara, o Allah e tiko vata kei ira na tamata vosota.

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ خَرَجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ بَطَرًا وَّرِئَاۤءَ النَّاسِ وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ بِمَايَعْمَلُوْنَ مُحِيْطٌ

wa lā takūnū kal-lażīna kharajū min diyārihim baṭaraw wa ri'ā'an-nāsi wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāh(i), wallāhu bimā ya‘malūna muḥīṭ(un).

Ka kakua ni vakataki ira na tamata era biuta na nodra koro ni vakila na viavialevu ka vinakata me ra vakacaucautaki mai vei ira na tamata (ria) ka vakataotaki (tamata) mai na sala i Allah. Allah e ubia na veika kece era cakava .

وَاِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ وَقَالَ لَا غَالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَاِنِّيْ جَارٌ لَّكُمْۚ فَلَمَّا تَرَاۤءَتِ الْفِئَتٰنِ نَكَصَ عَلٰى عَقِبَيْهِ وَقَالَ اِنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّنْكُمْ اِنِّيْٓ اَرٰى مَا لَا تَرَوْنَ اِنِّيْٓ اَخَافُ اللّٰهَ ۗوَاللّٰهُ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ

wa iż zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum wa qāla lā gāliba lakumul-yauma minan-nāsi wa innī jārul lakum, falammā tarā'atil-fi'atāni nakaṣa ‘alā ‘aqibaihi wa qāla innī barī'um minkum innī arā mā lā tarauna innī akhāfullāh(a), wallāhu syadīdul-‘iqāb(i).

Ka (nanuma) ni sa vaka me totoka vei ira o Setani na nodra ivalavala (ivalavala ca) ka kaya, "E sega ni dua (tamata) e rawa ni vakadrukai iko nikua, ka dina sara, oi au na nomu ivukevuke." O koya gona ni rau sa veiraici na mataivalu e rua (mata ki na mata), a vuki tale o Setani ka kaya, "E dina au sa tawasei mai vei kemuni; au rawa ni raica na ka o ni sega ni raica rawa; e dina au rerevaki Allah." E kaukauwa sara na itotogi nei Allah.

اِذْ يَقُوْلُ الْمُنٰفِقُوْنَ وَالَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ غَرَّ هٰٓؤُلَاۤءِ دِيْنُهُمْۗ وَمَنْ يَّتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ فَاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

iż yaqūlul-munāfiqūna wal-lażīna fī qulūbihim maraḍun garra hā'ulā'i dīnuhum, wa may yatawakkal ‘alallāhi fa innallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

(Nanuma tiko), ni ra kaya na dauveivakaisini kei ira e tauvimate e lomadra, "Era (vakabauta) sa vakacalai ena nodra lotu." (E kaya o Allah), "O koya e biuta na nona vakanuinui vei Allah, kila ni o Allah e Kaukauwa, Vuku."

وَلَوْ تَرٰٓى اِذْ يَتَوَفَّى الَّذِيْنَ كَفَرُوا الْمَلٰۤىِٕكَةُ يَضْرِبُوْنَ وُجُوْهَهُمْ وَاَدْبَارَهُمْۚ وَذُوْقُوْا عَذَابَ الْحَرِيْقِ

wa lau tarā iż yatawaffal-lażīna kafarul-malā'ikatu yaḍribūna wujūhahum wa adbārahum, wa żūqū ‘ażābal-ḥarīq(i).

Ka kevaka o raica ni ra sa taura na agilosi na nodra bula o ira era sega ni vakabauta, ka ra sa mokuti ira na matadra kei na dakudra (ka kaya), "Tovolea mada na veivakararawataki kama mai eli."

ذٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْكُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِۙ

Żālika bimā qaddamat aidīkum wa annallāha laisa biẓallāmil lil-‘abīd(i).

Oqo e baleta na cakacaka ni ligamuni vakataki kemuni. Ka sa dina sara ni sa sega ni cala o Allah vei ira na Nona tamata, .

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ قَوِيٌّ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, kafarū bi'āyātillāhi fa akhażahumullāhu biżunūbihim, innallāha qawiyyun syadīdul-‘iqāb(i).

(na kedra ituvaki) e tautauvata kei na kedra ituvaki na imuri i Fero kei ira na bula e liu vei ira. Era cakitaka na tikina i Allah, sa totogitaki ira kina o Allah ena nodra ivalavala ca. E dina sara, o Allah e Kaukauwa ka sa rui bibi sara na Nona itotogi.

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّرًا نِّعْمَةً اَنْعَمَهَا عَلٰى قَوْمٍ حَتّٰى يُغَيِّرُوْا مَا بِاَنْفُسِهِمْۙ وَاَنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌۙ

Żālika bi'annallāha lam yaku mugayyiran ni‘matan an‘amahā ‘alā qaumin ḥattā yugayyirū mā bi'anfusihim, wa annallāha samī‘un ‘alīm(un).

Oqo baleta ni na sega ni veisautaka o Allah e dua na loloma e solia vua e dua na tamata, me yacova ni sa veisautaka na tamata oqori na ka e tiko vei ira. E dina sara, o Allah e Daurogoca na ka kecega, ka kila na ka kecega, .

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۚ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَغْرَقْنَآ اٰلَ فِرْعَوْنَۚ وَكُلٌّ كَانُوْا ظٰلِمِيْنَ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, każżabū bi'āyāti rabbihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa agraqnā āla fir‘aun(a), wa kullun kānū ẓālimīn(a).

(na kedra ituvaki) e tautauvata kei na kedra ituvaki na imuri i Fero kei ira na bula e liu vei ira. Era cakitaka na tikina ni nodra Turaga, keitou sa qai vakarusai ira ena vuku ni nodra ivalavala ca ka keitou sa luvuci Fero kei ira na nona imuri; baleta ni ra tamata tawadodonu.

اِنَّ شَرَّ الدَّوَاۤبِّ عِنْدَ اللّٰهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَۖ

inna syarrad-dawābbi ‘indallāhil-lażīna kafarū fahum lā yu'minūn(a).

E dina sara, na veika bula ca duadua ena mata i Allah sai ira na tawavakabauta, baleta ni ra sega ni vakabauta.

الَّذِيْنَ عَاهَدْتَّ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُوْنَ عَهْدَهُمْ فِيْ كُلِّ مَرَّةٍ وَّهُمْ لَا يَتَّقُوْنَ

allażīna ‘āhatta minhum ṡumma yanquḍūna ‘ahdahum fī kulli marratiw wa hum lā yattaqūn(a).

(Oya) o ira era sa vauci ena dua na veidinadinati kei iko, oti ena veigauna kece era yalataka kina era solibulataka na nodra yalayala, ni ra sega ni rerevaka (ni Allah) .

فَاِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِى الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَّنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

fa immā taṡqafannahum fil-ḥarbi fa syarrid bihim man khalfahum la‘allahum yażżakkarūn(a).

O koya gona kevaka o (Muhammad) vakadrukai ira ena ivalu, qai vakasavi ira era tu e dakudra ena nomu (vakarusa) ira, me rawa ni ra vulica e dua na lesoni.

وَاِمَّا تَخَافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيَانَةً فَانْۢبِذْ اِلَيْهِمْ عَلٰى سَوَاۤءٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْخَاۤىِٕنِيْنَ ࣖ

wa immā takhāfanna min qaumin khiyānatan fambiż ilaihim ‘alā sawā'(in), innallāha lā yuḥibbul-khā'inīn(a).

Ka kevaka o iko (Muhammad) o lomaleqataka (na yaco ni) veivakaisini mai na dua na ilawalawa, qai vakasuka na veidinadinati vei ira ena dua na sala dina. E dina sara, o Allah e sega ni taleitaka na tamata era veivakaisini .

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا سَبَقُوْاۗ اِنَّهُمْ لَا يُعْجِزُوْنَ

wa lā yaḥsabannal-lażīna kafarū sabaqū, innahum lā yu‘jizūn(a).

Ka me ra kakua ni nanuma o ira era sega ni vakabauta ni ra na rawa ni dro (mai na kaukauwa i Allah). E dina sara, era sega ni rawa ni vakamalumalumutaki (Allah).

وَاَعِدُّوْا لَهُمْ مَّا اسْتَطَعْتُمْ مِّنْ قُوَّةٍ وَّمِنْ رِّبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُوْنَ بِهٖ عَدُوَّ اللّٰهِ وَعَدُوَّكُمْ وَاٰخَرِيْنَ مِنْ دُوْنِهِمْۚ لَا تَعْلَمُوْنَهُمْۚ اَللّٰهُ يَعْلَمُهُمْۗ وَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ شَيْءٍ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ يُوَفَّ اِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تُظْلَمُوْنَ

wa a‘iddū lahum mastaṭa‘tum min quwwatiw wa mir ribāṭil-khaili turhibūna bihī ‘aduwwallāhi wa ‘aduwwakum wa ākharīna min dūnihim, lā ta‘lamūnahum, allāhu ya‘lamuhum, wa mā tunfiqū min syai'in fī sabīlillāhi yuwaffa ilaikum wa antum lā tuẓlamūn(a).

Ka vakarautaki iko ena nomu rawa ka kece mo sotava ena kaukauwa e tu vei iko kei na mai vei ira na dau vodo ose ka rawa ni vakataotaki ira na meca i Allah, na nomu meca kei ira tale eso mai vei ira o sega ni kila; ia sa kila o Allah. Na cava ga o vakayagataka ena sala i Allah ena vakadeitaka me saumi vakavinaka vei iko ka o na sega ni vakacacani (vakacacani).

۞ وَاِنْ جَنَحُوْا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa in janaḥū lis-salmi fajnaḥ lahā wa tawakkal ‘alallāh(i), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Ia kevaka era sa vakanamata ki na sautu, qai ciqoma ka biuta na nomu vakanuinui vei Allah. E dina sara, o Koya e Daurogoca na ka kecega, ka kila na ka kecega.

وَاِنْ يُّرِيْدُوْٓا اَنْ يَّخْدَعُوْكَ فَاِنَّ حَسْبَكَ اللّٰهُ ۗهُوَ الَّذِيْٓ اَيَّدَكَ بِنَصْرِهٖ وَبِالْمُؤْمِنِيْنَۙ

wa iy yurīdū ay yakhda‘ūka fa inna ḥasbakallāh(u), huwal-lażī ayyadaka binaṣrihī wa bil-mu'minīn(a).

Ka kevaka era vinakata me ra vakacalai iko, sa qai dina sara ni sa rauta o Allah (me vaka e dua na itataqomaki) vei iko. Sai Koya e solia vei iko na kaukauwa ena Nona veivuke kei na (veitokoni ni) vakabauta, .

وَاَلَّفَ بَيْنَ قُلُوْبِهِمْۗ لَوْاَنْفَقْتَ مَا فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا مَّآ اَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوْبِهِمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ اَلَّفَ بَيْنَهُمْۗ اِنَّهٗ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

wa allafa baina qulūbihim, lau anfaqta mā fil-arḍi jamī‘am mā allafta baina qulūbihim wa lākinnallāha allafa bainahum, innahū ‘azīzun ḥakīm(un).

ka vakaduavatataka o Koya (Allah) na lomadra (vakabauta). Kevaka mada ga o vakayagataka kece (iyau) e vuravura, o na sega ni rawa ni vakaduavatataka na lomadra, ia o Allah sa vakaduavatataka na lomadra. E dina sara, o Koya e kaukauwa taucoko, ka vuku taucoko.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللّٰهُ وَمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ

yā ayyuhan-nabiyyu ḥasbukallāhu wa manittaba‘aka minal-mu'minīn(a).

O iko na Parofita (Muhamadi)! Allah sa rauta (me dua na itataqomaki) vei iko kei ira na vakabauta era muri iko.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِيْنَ عَلَى الْقِتَالِۗ اِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ عِشْرُوْنَ صٰبِرُوْنَ يَغْلِبُوْا مِائَتَيْنِۚ وَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ مِّائَةٌ يَّغْلِبُوْٓا اَلْفًا مِّنَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ

yā ayyuhan-nabiyyu ḥarriḍil-mu'minīna ‘alal-qitāl(i), iy yakum minkum ‘isyrūna ṣabirūna yaglibū mi'atain(i), wa iy yakum minkum mi'atuy yaglibū alfam minal-lażīna kafarū bi'annahum qaumul lā yafqahūn(a).

O iko na Parofita (Muhamadi)! Vakabulabulataka na yalodra na vakabauta me ra veivala. Kevaka e ruasagavulu na tamata dauvosota ena kemuni maliwa, era na rawa vakaidina ni vakadrukai ira e rua na drau na meca. Ia kevaka me ra le dua na drau (dauvosota) na tamata ena kemuni maliwa, era na rawa vakaidina me ra vakadruka e dua na udolu na tamata tawavakabauta, baleta ni tamata tawavakabauta era tamata sega ni kila ka.

اَلْـٰٔنَ خَفَّفَ اللّٰهُ عَنْكُمْ وَعَلِمَ اَنَّ فِيْكُمْ ضَعْفًاۗ فَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ مِّائَةٌ صَابِرَةٌ يَّغْلِبُوْا مِائَتَيْنِۚ وَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ اَلْفٌ يَّغْلِبُوْٓا اَلْفَيْنِ بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ مَعَ الصّٰبِرِيْنَ

al'āna khaffafallāhu ‘ankum wa ‘alima anna fīkum ḍa‘fā(n), fa iy yakum minkum mi'atun ṣābiratuy yaglibū mi'atain(i), wa iy yakum minkum alfuy yaglibū alfaini bi'iżnillāh(i), wallāhu ma‘aṣ-ṣābirīn(a).

Ia oqo sa vakarawarawataka vei iko o Allah baleta ni kila o Koya ni tiko na malumalumu vei iko. O koya gona kevaka e tiko ena kemuni maliwa e dua na drau na tamata dau vosota, era na rawa vakaidina ni vakadrukai ira e rua na drau (meca); ka kevaka ena kemuni maliwa e udolu na tamata (era dau vosota), era na rawa vakaidina me ra vakadrukai ira e rua na udolu na tamata ena veivakadonui nei Allah. O Allah e tiko vata kei ira era dau vosota.

مَاكَانَ لِنَبِيٍّ اَنْ يَّكُوْنَ لَهٗٓ اَسْرٰى حَتّٰى يُثْخِنَ فِى الْاَرْضِۗ تُرِيْدُوْنَ عَرَضَ الدُّنْيَاۖ وَاللّٰهُ يُرِيْدُ الْاٰخِرَةَۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌحَكِيْمٌ

mā kāna linabiyyin ay yakūna lahū asrā ḥattā yuṡkhina fil-arḍ(i), turīdūna ‘araḍad-dun-yā, wallāhu yurīdul-ākhirah(ta), wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

Ena sega ni veiganiti vua e dua na parofita me tiko na nona kaivesu ni bera ni rawa ni vakaleqai ira na kena meca e vuravura. O gadreva na iyau vakavuravura ni Allah vinakata (isau) ena bula e tarava (me baleti iko). O Allah e kaukauwa duadua, vuku kece.

لَوْلَاكِتٰبٌ مِّنَ اللّٰهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيْمَآ اَخَذْتُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

lau lā kitābum minallāhi sabaqa lamassakum fīmā akhażtum ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Kevaka me a sega ni dua na lawa taumada mai vei Allah, o na vakacacani ena dua na veivakararawataki levu ena vuku ni (ivoli) o a taura.

فَكُلُوْا مِمَّاغَنِمْتُمْ حَلٰلًا طَيِّبًاۖ وَّاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

fa kulū mimmā ganimtum ḥalālan ṭayyibā(n), wattaqullāh(a), innallāha gafūrur raḥīm(un).

O koya gona mo kania eso na iyau ni ivalu o sa rawata, me kakana e vakalawataki ka vinaka, ka rerevaki Allah. E dina sara, o Allah e dauveivosoti, e dauloloma vakalevu.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِّمَنْ فِيْٓ اَيْدِيْكُمْ مِّنَ الْاَسْرٰٓىۙ اِنْ يَّعْلَمِ اللّٰهُ فِيْ قُلُوْبِكُمْ خَيْرًا يُّؤْتِكُمْ خَيْرًا مِّمَّآ اُخِذَ مِنْكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

yā ayyuhan-nabiyyu qul liman fī aidīkum minal-asrā, iy ya‘lamillāhu fī qulūbikum khairay yu'tikum khairam mimmā ukhiża minkum wa yagfir lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).

O iko na Parofita (Muhamadi)! Tukuna vei ira na kaivesu ni ivalu e ligamuni, "Kevaka e kila o Allah ni tiko na vinaka e lomamuni, ena solia vakaidina vei kemuni e dua na ka e vinaka cake mai na ka e kau tani mai vei kemuni ka na vosoti kemuni o Koya." O Allah e dauveivosoti, dauloloma vakalevu.

وَاِنْ يُّرِيْدُوْا خِيَانَتَكَ فَقَدْ خَانُوا اللّٰهَ مِنْ قَبْلُ فَاَمْكَنَ مِنْهُمْ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa iy yurīdū khiyānataka faqad khānullāha min qablu fa amkana minhum wallāhu ‘alīmun ḥakim(un).

Ia kevaka era (na vesu) vinakata me ra soli iko (Muhammad), sa qai dina sara ni bera oya era sa soli Allah, sa solia kina vei iko na kaukauwa vei ira. O Allah e kila na ka kecega, ka vuku na ka kecega.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالَّذِيْنَ اٰوَوْا وَّنَصَرُوْٓا اُولٰۤىِٕكَ بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۗ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَلَمْ يُهَاجِرُوْا مَا لَكُمْ مِّنْ وَّلَايَتِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ حَتّٰى يُهَاجِرُوْاۚ وَاِنِ اسْتَنْصَرُوْكُمْ فِى الدِّيْنِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ اِلَّا عَلٰى قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

innal-lażīna āmanū wa hājarū wa jāhadū bi'amwālihim wa anfusihim fī sabīlillāhi wal-lażīna āwaw wa naṣarū ulā'ika ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), wal-lażīna āmanū wa lam yuhājirū mā lakum miw walāyatihim min syai'in ḥattā yuhājirū, wa inistanṣarūkum fid-dīni fa ‘alaikumun naṣru illā ‘alā qaumim bainakum wa bainahum mīṡāq(un), wallāhu bimā ta‘malūna baṣīr(un).

E dina sara, o ira era vakabauta ka emigrate ka sasagataka vata kei na nodra iyau kei na yalodra ena sala nei Allah kei ira era vakarautaka na ivakaruru ka vakarautaka na veivuke (kivei ira na Muhajirin), era veitaqomaki vakataki ira. Ka (vei ira) era vakabauta ia era se bera ni toki, e sega ni dua na itavi cava ga vei iko mo taqomaki ira, me yacova ni ra sa toki. (Ia) kevaka era kere veivuke vei iko ena (taqomaki ni) lotu, sa qai dodonu mo solia na veivuke vakavo ga vei ira na tamata era sa vakayacora e dua na veidinadinati ena kedrau maliwa o iko kei ira. Na Allah e Raica na veika kece o ni cakava.

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۗ اِلَّا تَفْعَلُوْهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِى الْاَرْضِ وَفَسَادٌ كَبِيْرٌۗ

wal-lażīna kafarū ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), illā taf‘alūhu takun fitnatun fil-arḍi wa fasādun kabīr(un).

Kei ira era sega ni vakabauta, eso vei ira era taqomaki ira na tani. Kevaka o sega ni vakayacora na ka e vakarota o Allah (taqomaki iko), ena sega ni vakatitiqataki ni na yaco na veilecayaki e vuravura kei na vakacaca levu.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالَّذِيْنَ اٰوَوْا وَّنَصَرُوْٓا اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُؤْمِنُوْنَ حَقًّاۗ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌ

wal-lażīna āmanū wa hājarū wa jāhadū fī sabīlillāhi wal-lażīna āwaw wa naṣarū ulā'ika humul-mu'minūna ḥaqqā(n), lahum magfirtuw wa rizqun karīm(un).

Kei ira era vakabauta ka toki ka sasaga ena sala i Allah, kei ira era vakarautaka na ivakaruru ka vakarautaka na veivuke (vei ira na Muhajirin), o ira oqori era vakabauta dina. Era rawata na veivosoti kei na veivakabulabulataki vakaturaga (veivakalougatataki).

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْۢ بَعْدُ وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا مَعَكُمْ فَاُولٰۤىِٕكَ مِنْكُمْۗ وَاُولُوا الْاَرْحَامِ بَعْضُهُمْ اَوْلٰى بِبَعْضٍ فِيْ كِتٰبِ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ

wal-lażīna āmanū mim ba‘du wa hājarū wa jāhadū ma‘akum fa ulā'ika minkum, wa ulul-arḥāmi ba‘ḍuhum aulā biba‘ḍin fī kitābillāh(i), innallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).

Kei ira era vakabauta ni oti oya, era qai toki ka vala jihad vata kei kemuni, era sa maliwai ira na nomuni ilawalawa. Eso na tamata era veiwekani e levu cake na nodra dodonu vei ira yadua (mai vei ira era sega ni veiwekani) me vaka na iVola i Allah. E dina sara, o Allah e kila na ka kecega.