Q.S An-Najm (اَلنَّجْم) - 62 Wiliwili ni Tikina

وَالنَّجْمِ اِذَا هَوٰىۙ

wan-najmi iżā hawā.

Ena kalokalo ni ra sa dromu, .

مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوٰىۚ

mā ḍalla ṣāḥibukum wa mā gawā.

na nomu itokani (Muhamadi) e sega ni lako sese se (vakakina) cala, .

وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوٰى

wa mā yanṭiqu ‘anil-hawā.

kei na ka e tukuna (na Qur’an) e sega ni salavata kei na nona gagadre.

اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْيٌ يُّوْحٰىۙ

in huwa illā waḥyuy yūḥā.

E sega ni dua tale na ka ia (na Qur’an) e dua na ivakatakila e vakatakilai mai (vei koya), .

عَلَّمَهٗ شَدِيْدُ الْقُوٰىۙ

‘allamahū syadīdul-quwā.

ka vakavulica vua na kaukauwa sara (Jibril), .

ذُوْ مِرَّةٍۗ فَاسْتَوٰىۙ

Żū mirrah(tin), fastawā.

o koya e tu vua na tudei; sa qai basika mai o (Jibril) ena kena irairai taumada (e dua na irairai vinaka ka kaukauwa) .

وَهُوَ بِالْاُفُقِ الْاَعْلٰىۗ

wa huwa bil-ufuqil-a‘lā.

Ni sa tiko ena vanua cecere.

ثُمَّ دَنَا فَتَدَلّٰىۙ

Ṡumma danā fa tadallā.

Sa qai toro voleka mai (vei Muhamadi), qai toro voleka mai, .

فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ اَوْ اَدْنٰىۚ

fa kāna qāba qausaini au adnā.

me rawa kina ni yawa (me baleta) e rua na dakaititi se voleka cake (vakadua tale).

فَاَوْحٰىٓ اِلٰى عَبْدِهٖ مَآ اَوْحٰىۗ

fa auḥā ilā ‘abdihī mā auḥā.

Sa qai vakadewataka vua na Nona tamata (Muhammad) na veika e vakatakila o Allah.

مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَاٰى

mā każabal-fu'ādu mā ra'ā.

E sega ni cakitaka na yalona na ka e raica.

اَفَتُمٰرُوْنَهٗ عَلٰى مَا يَرٰى

afa tumārūnahū ‘alā mā yarā.

O koya gona o iko (na daulotu levu mai Mecca) o na veileti kei koya ena ka e raica?

وَلَقَدْ رَاٰهُ نَزْلَةً اُخْرٰىۙ

wa laqad ra'āhu nazlatan ukhrā.

Ka dina sara, a raica o koya (Muhammad) (ena kena ituvaki dina) ena dua tale na gauna, .

عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهٰى

‘inda sidratil-muntahā.

(oya) ena Sidratuli Muntaha,

عِنْدَهَا جَنَّةُ الْمَأْوٰىۗ

‘indahā jannatul-ma'wā.

volekata na vanua oqo na Were ni Vakaitikotiko, .

اِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشٰىۙ

iż yagsyas-sidrata mā yagsyā.

(A raici Keperieli o Muhamadi) ni sa vakaruguti Sidratul Muntaha ena dua na ka e vakaruguti koya, .

مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغٰى

mā zāgal-baṣaru wa mā ṭagā.

na nona raivotu (Muhamadi) e sega ni lako tani mai na ka e raica se (sivia) kina.

لَقَدْ رَاٰى مِنْ اٰيٰتِ رَبِّهِ الْكُبْرٰى

laqad ra'ā min āyāti rabbihil-kubrā.

Sa dina sara, a raica eso na ivakatakilakila cecere ni nona Turaga.

اَفَرَءَيْتُمُ اللّٰتَ وَالْعُزّٰى

afa ra'aitumul-lāta wal-‘uzzā.

E dodonu tale ga vei kemuni (na daulotu vakalevu) mo ni raica (na matakau) o Ali-Lata kei Ali-‘Usa, .

وَمَنٰوةَ الثَّالِثَةَ الْاُخْرٰى

wa manātaṡ-ṡāliṡatal-ukhrā.

kei Manat, na ikatolu (e muri) (me vaka na luvena yalewa o Allah).

اَلَكُمُ الذَّكَرُ وَلَهُ الْاُنْثٰى

alakumuż-żakaru wa lahul-unṡā.

E baleti iko beka na tagane ka baleti Koya na yalewa?

تِلْكَ اِذًا قِسْمَةٌ ضِيْزٰى

tilka iżan qismatun ḍīzā.

Oqori e dua dina na veiwasei sega ni dodonu.

اِنْ هِيَ اِلَّآ اَسْمَاۤءٌ سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَمَا تَهْوَى الْاَنْفُسُۚ وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ مِّنْ رَّبِّهِمُ الْهُدٰىۗ

in hiya illā asmā'un sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa mā tahwal-anfus(u), wa laqad jā'ahum mir rabbihimul-hudā.

Oqo e sega ni dua tale na ka, na yaca ga o ni sa bulia kei ira na nomuni qase; E sega ni vakauta sobu mai o Allah e dua na ivakadinadina me baleti ira. Era muria ga na vakasama kei na ka kece e vinakata na nodra gagadre. Na kena dina, na veidusimaki sa lako mai vua na nodra Turaga.

اَمْ لِلْاِنْسَانِ مَا تَمَنّٰىۖ

am lil-insāni mā tamannā.

Se na rawata beka na tamata na ka kece era tatadrataka?

فَلِلّٰهِ الْاٰخِرَةُ وَالْاُوْلٰى ࣖ

fa lillāhil-ākhiratu wal-ūlā.

(Sega!) O koya gona vei Allah e nona na bula ni bula e muri kei na bula ni vuravura oqo.

۞ وَكَمْ مِّنْ مَّلَكٍ فِى السَّمٰوٰتِ لَا تُغْنِيْ شَفَاعَتُهُمْ شَيْـًٔا اِلَّا مِنْۢ بَعْدِ اَنْ يَّأْذَنَ اللّٰهُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيَرْضٰى

wa kam mim malakin fis-samāwāti lā tugnī syafā‘atuhum syai'an illā mim ba‘di ay ya'żanallāhu limay yasyā'u wa yarḍā.

Ka vica na agilosi era tiko mai lomalagi, na nodra veimasulaki (veivuke) e sega ni yaga vakadua vakavo ga ni sa vakatara o Allah (ka duadua ga) me baleti koya e vinakata ka marautaka.

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ لَيُسَمُّوْنَ الْمَلٰۤىِٕكَةَ تَسْمِيَةَ الْاُنْثٰى

innal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati layusammūnal-malā'ikata tasmiyatal-unṡā.

E dina sara, o ira era sega ni vakabauta na bula e muri, e dina sara era vakayacani ira na agilosi ena yacadra na marama.

وَمَا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِيْ مِنَ الْحَقِّ شَيْـًٔاۚ

wa mā lahum bihī min ‘ilm(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓann(a), wa innaẓ-ẓanna lā yugnī minal-ḥaqqi syai'ā(n).

Ka sa sega vei ira na kila me baleta na ka oqo. Era sega ni dua tale na ka mai na kena muri na vakasama, ka dina sara ni vakasama oqo e sega ni dua na kena yaga lailai ki na dina.

فَاَعْرِضْ عَنْ مَّنْ تَوَلّٰىۙ عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ اِلَّا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَاۗ

fa a‘riḍ ‘am man tawallā, ‘an żikrinā wa lam yurid illal-ḥayātad-dun-yā.

Mo ni biuta gona (Muhammad) o koya e vuki tani mai na Noda ivakasala, ka sa gadreva ga na bula ni vuravura oqo.

ذٰلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِّنَ الْعِلْمِۗ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖۙ وَهُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدٰى

Żālika mablaguhum minal-‘ilm(i), inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlih(ī), wa huwa a‘lamu bimanihtadā.

Oqori na ivakatagedegede ni nodra kila. E dina sara, na nomuni Turaga, e kila vinaka duadua o Koya o cei e lako sese mai na Nona sala ka kila talega o Koya o cei e dusimaki.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ لِيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَسَاۤءُوْا بِمَا عَمِلُوْا وَيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا بِالْحُسْنٰىۚ

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), liyajziyal-lażīna asā'ū bimā ‘amilū wa yajziyal-lażīna aḥsanū bil-ḥusnā.

Ka sa nei Allah na veika kecega e lomalagi kei na veika kecega e vuravura. (Vakakina) Ena saumi ira era caka ca me vaka na ka era sa cakava ka na saumi ira era caka vinaka ena dua na isau vinaka cake (lomalagi).

اَلَّذِيْنَ يَجْتَنِبُوْنَ كَبٰۤىِٕرَ الْاِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ اِلَّا اللَّمَمَۙ اِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِۗ هُوَ اَعْلَمُ بِكُمْ اِذْ اَنْشَاَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ وَاِذْ اَنْتُمْ اَجِنَّةٌ فِيْ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْۗ فَلَا تُزَكُّوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقٰى ࣖ

allażīna yajtanibūna kabā'iral-iṡmi wal-fawāḥisya illal-lamam(a), inna rabbaka wāsi‘ul-magfirah(ti), huwa a‘lamu bikum iż ansya'akum minal-arḍi wa iż antum ajinnatun fī buṭūni ummahātikum, falā tuzakkū anfusakum, huwa a‘lamu bimanittaqā.

Oya) o ira era tiko tani mai na ivalavala ca lelevu kei na ivalavala vakasisila, vakavo ga na cala lalai. E dina sara, na nomu Turaga e levu sara na Nona veivosoti. E kilai iko o Koya, ni a buli iko mai na qele ni o se gone lailai tiko ena kete i tinamu. Mo kua gona ni okati iko mo savasava. E kila o koya me baleti ira na tamata lotu.

اَفَرَءَيْتَ الَّذِيْ تَوَلّٰىۙ

afa ra'aital-lażī tawallā.

O koya gona o sega beka ni raica na tamata era vuki tani (mai na Qur’an)?

وَاَعْطٰى قَلِيْلًا وَّاَكْدٰى

wa a‘ṭā qalīlaw wa akdā.

ka solia vakalailai (na veika e yalataki) ka qai maroroya na kena vo.

اَعِنْدَهٗ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرٰى

a‘indahū ‘ilmul-gaibi fahuwa yarā.

E tiko beka vua na kila ni veika e sega ni laurai me rawa kina vua me raica (na)?

اَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِيْ صُحُفِ مُوْسٰى

am lam yunabba' bimā fī ṣuḥufi mūsā.

Se sa sega beka ni tukuni (vei koya) na veika e tiko ena draunipepa ni (iVola Tabu ka vakatakilai vei) Mosese?

وَاِبْرٰهِيْمَ الَّذِيْ وَفّٰىٓ ۙ

wa ibrāhīmal-lażī waffā.

Na (pepa ni) Eparaama e dau vakayacora na yalayala?

اَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۙ

allā taziru wāziratuw wizra ukhrā.

(oya) ni o koya e valavala ca ena sega ni colata na nodra ivalavala ca na tani, .

وَاَنْ لَّيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعٰىۙ

wa al laisa lil-insāni illā mā sa‘ā.

ka sa rawata ga na tamata oqori na ka sa cakacaka kina, .

وَاَنَّ سَعْيَهٗ سَوْفَ يُرٰىۖ

wa anna sa‘yahū saufa yurā.

ka vakaidina na nona sasaga ena vakaraitaki (ki vua), .

ثُمَّ يُجْزٰىهُ الْجَزَاۤءَ الْاَوْفٰىۙ

Ṡumma yujzāhul-jazā'al-aufā.

ena qai saumi vua na isau uasivi duadua, .

وَاَنَّ اِلٰى رَبِّكَ الْمُنْتَهٰىۙ

wa anna ilā rabbikal-muntahā.

ka sa vakaidina vua na nomuni Turaga na itinitini (ni veika kecega), .

وَاَنَّهٗ هُوَ اَضْحَكَ وَاَبْكٰى

wa annahū huwa aḍḥaka wa abkā.

ka sa dina sara ni sai Koya sa vakavuna me ra lasa ka tagi na tamata, .

وَاَنَّهٗ هُوَ اَمَاتَ وَاَحْيَاۙ

wa annahū huwa amāta wa aḥyā.

ka sa dina sara ni sai Koya sa vakavuna na mate kei na bula, .

وَاَنَّهٗ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىۙ

wa annahū khalaqaz-zaujainiż-żakara wal-unṡā.

ka dina ga ni sai Koya ka bulia na veiwatini tagane kei na yalewa, .

مِنْ نُّطْفَةٍ اِذَا تُمْنٰىۙ

min nuṭfatin iżā tumnā.

mai na wai ni tagane, ni sa vakadrodroi, .

وَاَنَّ عَلَيْهِ النَّشْاَةَ الْاُخْرٰىۙ

wa anna ‘alaihin nasy'atal-ukhrā.

ka dina sara ni sai Koya e vakatulewataka e dua tale na veibuli (tucaketale ni oti na mate), .

وَاَنَّهٗ هُوَ اَغْنٰى وَاَقْنٰىۙ

wa annahū huwa agnā wa aqnā.

ka dina sara ni o Koya e solia na iyau kei na veika e rauta.

وَاَنَّهٗ هُوَ رَبُّ الشِّعْرٰىۙ

wa annahū huwa rabbusy-syi‘rā.

ka dina sara ni o Koya na Turaga (o koya e taukena) na kalokalo Shi'ra .

وَاَنَّهٗٓ اَهْلَكَ عَادًا ۨالْاُوْلٰىۙ

wa annahū ahlaka ‘ādanil-ūlā.

ka dina sara ni o Koya a vakarusai ira na tamata mai 'Ad ena dua na gauna balavu sa oti, .

وَثَمُوْدَا۟ فَمَآ اَبْقٰىۙ

wa ṡamūda famā abqā.

kei ira na tamata i Samud, E sega ni biuta e dua (bula), .

وَقَوْمَ نُوْحٍ مِّنْ قَبْلُۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا هُمْ اَظْلَمَ وَاَطْغٰىۗ

wa qauma nūḥim min qabl(u), innahum kānū hum aẓlama wa aṭgā.

kei na (vakakina) tamata i Noa ni bera o ya. E dina sara, era sa tamata tawadodonu duadua ka talaidredre duadua.

وَالْمُؤْتَفِكَةَ اَهْوٰىۙ

wal-mu'tafikata ahwā.

Na cava ni cagi sa vakarusa (na nodra vanua na tamata i Luti), .

فَغَشّٰىهَا مَا غَشّٰىۚ

fa gasysyāhā mā gasysyā.

qai vakasoqona vata na vanua (me itotogi) kei na (benu) e lutu kina.

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكَ تَتَمَارٰى

fa bi'ayyi ālā'i rabbika tatamārā.

O koya gona, na veivakalougatataki cava ni nomu Turaga o se vakatitiqataka tikoga?

هٰذَا نَذِيْرٌ مِّنَ النُّذُرِ الْاُوْلٰى

hāżā nażīrum minan-nużuril-ūlā.

Oqo (Muhammad) e dua vei ira na dauveivakasalataki ena kedra maliwa na dauveivakasalataki era sa lako mai e liu.

اَزِفَتِ الْاٰزِفَةُ ۚ

azifatil-āzifah(tu).

Na kena sa voleka (Siga ni Veilewai) sa voleka mai.

لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ كَاشِفَةٌ ۗ

laisa lahā min dūnillāhi kāsyifah(tun).

E sega ni dua ena rawa ni vakatakila (na yaco ni siga o ya) vakavo ga o Allah.

اَفَمِنْ هٰذَا الْحَدِيْثِ تَعْجَبُوْنَۙ

afamin hāżal-ḥadīṡi ta‘jabūn(a).

O koya gona o kurabui ena itukutuku oqo?

وَتَضْحَكُوْنَ وَلَا تَبْكُوْنَۙ

wa taḍḥakūna wa lā tabkūn(a).

y do ríes y no llores, .

وَاَنْتُمْ سٰمِدُوْنَ

wa antum sāmidūn(a).

ni o sa vakawelewele (mai vua).

فَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ وَاعْبُدُوْا ࣖ ۩

fasjudū lillāhi wa‘budū.

O koya gona mo cuva sobu vei Allah ka sokalou (Koya).