Q.S البقرة (اَلْبَقَرَة) - 286 ژمارەی ئایەتەکان

الۤمّۤ ۚ

alif lām mīm.

ئەلیف لام میم

ذٰلِكَ الْكِتٰبُ لَا رَيْبَ ۛ فِيْهِ ۛ هُدًى لِّلْمُتَّقِيْنَۙ

Żālikal-kitābu lā raiba fīh(i), hudal lil-muttaqīn(a).

ئەم کتێبە (قورئان) هیچ گومانی تێدا نییە؛ ڕێنمایی بۆ ئەوانەی کە خواپەرستن

الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ ۙ

al-lażīna yu'minūna bil-gaibi wa yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

(واتە) ئەوانەی باوەڕیان بە غەیب هەیە و نوێژ ئەنجام دەدەن و بەشێک لەو ڕزق و ڕۆزییە خەرج دەکەن کە پێمان بەخشیون

وَالَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ ۚ وَبِالْاٰخِرَةِ هُمْ يُوْقِنُوْنَۗ

wal-lażīna yu'minūna bimā unzila ilaika wa mā unzila min qablik(a), wabil-ākhirati hum yūqinūn(a).

وە ئەوانەی باوەڕیان بە (قورئان) هەیە کە بۆت دابەزیوە (محمد) و (کتێبەکان) کە پێش ئێوە نێردراوەتەوە و باوەڕیان بە بوونی ژیانی دوای مردن هەیە

اُولٰۤىِٕكَ عَلٰى هُدًى مِّنْ رَّبِّهِمْ ۙ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

ulā'ika ‘alā hudam mir rabbihim wa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

ئەوانەن کە هیدایەت لە پەروەردگاریان وەردەگرن، ئەوانیش بەختەوەرن

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا سَوَاۤءٌ عَلَيْهِمْ ءَاَنْذَرْتَهُمْ اَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

innal-lażīna kafarū sawā'un ‘alaihim a'anżartahum am lam tunżirhum lā yu'minūn(a).

بەڕاستی ئەوانەی کافرن، بۆ ئەوانیش هەر یەکە، جا تۆ (محمد) ئاگادارت بکەیتەوە یان ئاگاداریان نەکەیتەوە، ئەوان باوەڕ ناکەن.

خَتَمَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ وَعَلٰى سَمْعِهِمْ ۗ وَعَلٰٓى اَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ وَّلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ ࣖ

khatamallāhu ‘alā qulūbihim wa ‘alā sam‘ihim wa ‘alā abṣārihim gisyāwatuw wa lahum ‘ażābun ‘aẓīm(un).

خوای گەورە مۆری دڵ و بیستنی ئەوانی داخستووە، بینینیان داخراوە و سزایەکی قورسیان بەسەردا دێت

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَّقُوْلُ اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَبِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَمَا هُمْ بِمُؤْمِنِيْنَۘ

wa minan-nāsi may yaqūlu āmannā billāhi wa bil-yaumil-ākhiri wa mā hum bimu'minīn(a).

وە لە نێو خەڵکدا کەسانێک هەن کە دەڵێن باوەڕمان بە خوا و ڕۆژی دوایی هەیە، بەڵام لە ڕاستیدا باوەڕدار نین

يُخٰدِعُوْنَ اللّٰهَ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا ۚ وَمَا يَخْدَعُوْنَ اِلَّآ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَۗ

yukhādi‘ūnallāha wal-lażīna āmanū wa mā yakhda‘ūna illā anfusahum wa mā yasy‘urūn(a).

ئەوان خوا و ئیمانداران فریو دەدەن، بەڵام تەنها خۆیان فریو دەدەن بەبێ ئەوەی ئاگایان لێبێت.

فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌۙ فَزَادَهُمُ اللّٰهُ مَرَضًاۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ ۢ ەۙ بِمَا كَانُوْا يَكْذِبُوْنَ

fī qulūbihim maraḍun fa zādahumullāhu maraḍā(n), wa lahum ‘ażābun alīmum bimā kānū yakżibūn(a).

لە دڵیاندا نەخۆشییەک هەیە، بۆیە خوای گەورە نەخۆشیەکەیان زیاد کردووە، سزایەکی پڕ لە ئازاریان دەبێت، چونکە درۆیان کردووە.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِۙ قَالُوْٓا اِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُوْنَ

wa iżā qīla lahum lā tufsidū fil-arḍ(i), qālū innamā naḥnu muṣliḥūn(a).

وە کاتێک پێیان دەوترێت: زیان لەسەر زەوی مەکە! وەڵامیان دایەوە: لە ڕاستیدا ئێمەین کە پێشکەوتن دەکەین.

اَلَآ اِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُوْنَ وَلٰكِنْ لَّا يَشْعُرُوْنَ

alā innahum humul-mufsidūna wa lākil lā yasy‘urūn(a).

لەبیرت بێت ئەوە ئەوانن فەسادی دەکەن، بەڵام درکی پێناکەن.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ اٰمِنُوْا كَمَآ اٰمَنَ النَّاسُ قَالُوْٓا اَنُؤْمِنُ كَمَآ اٰمَنَ السُّفَهَاۤءُ ۗ اَلَآ اِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاۤءُ وَلٰكِنْ لَّا يَعْلَمُوْنَ

wa iżā qīla lahum āminū kamā āmanan nāsu qālū anu'minu kamā āmanas-sufahā'(u), alā innahum humus-sufahā'u wa lākil lā ya‘lamūn(a).

وە کاتێک پێیان دەوترێت: باوەڕ بکەن وەک ئەوەی ئەوانی تر باوەڕیان هێناوە! وەڵامیان دایەوە: ئایا ئێمە باوەڕ بکەین وەک ئەوەی ئەوانەی تێگەیشتنیان نییە باوەڕیان پێدەکەن؟ لەبیرت بێت لە ڕاستیدا ئەوانن کە تێگەیشتنیان نییە، بەڵام نازانن.

وَاِذَا لَقُوا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا قَالُوْٓا اٰمَنَّا ۚ وَاِذَا خَلَوْا اِلٰى شَيٰطِيْنِهِمْ ۙ قَالُوْٓا اِنَّا مَعَكُمْ ۙاِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِءُوْنَ

wa iżā laqul-lażīna āmanū qālū āmannā, wa iżā khalau ilā syayāṭīnihim qālū innā ma‘akum, innamā naḥnu mustahzi'ūn(a).

وە کاتێک کەسانێک دەناسن کە باوەڕیان هەیە دەڵێن "ئێمە باوەڕمان هەیە". بەڵام کاتێک گەڕانەوە بۆ لای شەیتانەکانیان (سەرکردەکان)، گوتیان: "بەڕاستی ئێمە لەگەڵتانین، تەنها گاڵتە دەکەین".

اَللّٰهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَيَمُدُّهُمْ فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ

allāhu yastahzi'u bihim wa yamudduhum fī ṭugyānihim ya‘mahūn(a).

خوای گەورە گاڵتەیان پێدەکات و با بچنە گومڕایی.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اشْتَرَوُا الضَّلٰلَةَ بِالْهُدٰىۖ فَمَا رَبِحَتْ تِّجَارَتُهُمْ وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ

ulā'ikal-lażīnasytarawuḍ-ḍalālata bil-hudā, famā rabiḥat tijāratuhum wa mā kānū muhtadīn(a).

ئەوانن کە بە ڕێنمایی هەڵەیان کڕیوە. بۆیە بازرگانیەکەیان بەدبەخت بوو و هیچ ڕێنمایییەکیان دەست نەکەوت.

مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِى اسْتَوْقَدَ نَارًا ۚ فَلَمَّآ اَضَاۤءَتْ مَا حَوْلَهٗ ذَهَبَ اللّٰهُ بِنُوْرِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِيْ ظُلُمٰتٍ لَّا يُبْصِرُوْنَ

maṡaluhum kamaṡalil-lażistauqada nārā(n), falammā aḍā'at mā ḥaulahūū żahaballāhu binūrihim wa tarakahum fī ẓulumātil lā yubṣirūn(a).

نموونەیان وەک ئەوانە وایە کە ئاگر هەڵدەکەن، بەڵام دوای ئەوەی دەوروبەریان ڕووناک دەکاتەوە، خوای گەورە ڕووناکییان لێدەسەنێتەوە و لە تاریکیدا بەجێیان دەهێڵێت، ناتوانن ببینن.

صُمٌّ ۢ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَرْجِعُوْنَۙ

Ṣummum bukmun ‘umyun fahum lā yarji‘ūn(a).

کەڕ و لاڵ و کوێرن، بۆیە ناتوانن بگەڕێنەوە.

اَوْ كَصَيِّبٍ مِّنَ السَّمَاۤءِ فِيْهِ ظُلُمٰتٌ وَّرَعْدٌ وَّبَرْقٌۚ يَجْعَلُوْنَ اَصَابِعَهُمْ فِيْٓ اٰذَانِهِمْ مِّنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِۗ وَاللّٰهُ مُحِيْطٌۢ بِالْكٰفِرِيْنَ

au kaṣayyibim minas-samā'i fīhi ẓulumātuw wa ra‘duw wa barq(un), yaj‘alūna aṣābi‘ahum fī āżānihim minaṣ-ṣawā‘iqi ḥażaral-maut(i), wallāhu muḥīṭum bil- kāfirīn(a).

یان وەک (ئەوانەی کە لێی دەدەن) بارانێکی بەخوڕ لە ئاسمانەوە، کە تاریکی و ڕەشەبا و ڕەشەبای لەگەڵدایە. بە پەنجەکان گوێچکەکانیان دەوەستێنن، (هەڵدێن) لە دەنگی ڕەشەبا لە ترسی مردن. خوای گەورە کافرەکان دەگرێتەوە.

يَكَادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ اَبْصَارَهُمْ ۗ كُلَّمَآ اَضَاۤءَ لَهُمْ مَّشَوْا فِيْهِ ۙ وَاِذَآ اَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُوْا ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَاَبْصَارِهِمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ࣖ

yakādul-barqu yakhṭafu abṣārahum, kullamā aḍā'a lahum masyau fīh(i), wa iżā aẓlama ‘alaihim qāmū, wa lau syā'allāhu lażahaba bisam‘ihim wa abṣārihim, innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

ڕەشەبا خەریک بوو چاویان بگرێت. هەرکات (بروسکە) دەدرەوشایەوە، لە ژێریدا دەڕۆن، کاتێک تاریکی بەسەریاندا کەوت، دەوستن. ئەگەر خوای گەورە ویستبایە بیستن و بینینیان لێ دەسەندەوە. بەڕاستی خوای گەورە سەروەرە بەسەر هەموو شتێکدا.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوْا رَبَّكُمُ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَۙ

yā ayyuhan-nāsu‘budū rabbakumul-lażī khalaqakum wal-lażīna min qablikum la‘allakum tattaqūn(a).

ئەی گەل! پەروەردگارت بپەرستە کە تۆی دروست کردووە و ئەوانەی پێش تۆی دروست کردووە، بۆ ئەوەی بگەیتە تەقوا.

الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ فِرَاشًا وَّالسَّمَاۤءَ بِنَاۤءً ۖوَّاَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَخْرَجَ بِهٖ مِنَ الثَّمَرٰتِ رِزْقًا لَّكُمْ ۚ فَلَا تَجْعَلُوْا لِلّٰهِ اَنْدَادًا وَّاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

allażī ja‘ala lakumul-arḍa firāsyaw was-samā'a binā'ā(n), wa anzala minas-samā'i mā'an fa akhraja bihī minaṡ-ṡamarāti rizqal lakum, falā taj‘alū lillāhi andādaw wa antum ta‘lamūn(a).

(ئەوەیە) کە زەوی کردە شوێنی حەوانەوە بۆ ئێوە و ئاسمانی کردە چەقۆ، هەر ئەویش ئاو (باران) لە ئاسمانەوە دەنێرێتە خوارەوە، و بەو هۆیەوە بەرهەم دەهێنێ وەک ڕزق و ڕۆزییەک بۆ ئێوە. بۆیە لە کاتێکدا کە دەزانیت ڕکابەر بۆ خوا دانەمەزرێنە.

وَاِنْ كُنْتُمْ فِيْ رَيْبٍ مِّمَّا نَزَّلْنَا عَلٰى عَبْدِنَا فَأْتُوْا بِسُوْرَةٍ مِّنْ مِّثْلِهٖ ۖ وَادْعُوْا شُهَدَاۤءَكُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa in kuntum fī raibim mimmā nazzalnā ‘alā ‘abdinā fa'tū bisūratim mim miṡlih(ī), wad‘ū syuhadā'akum min dūnillāhi in kuntum ṣādiqīn(a).

وە ئەگەر گومانت لە (قورئان) هەبوو کە ئێمە بۆ بەندەکەمان (محمد)مان دابەزاندووە، ئەوا سورەتێکی وەک ئەو سورەتە بکە و یارمەتیدەرەکەت بانگهێشت بکە جگە لە خوا، ئەگەر ڕاستگۆ بیت.

فَاِنْ لَّمْ تَفْعَلُوْا وَلَنْ تَفْعَلُوْا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِيْ وَقُوْدُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ ۖ اُعِدَّتْ لِلْكٰفِرِيْنَ

fa'illam taf‘alū wa lan taf‘alū fattaqun-nāral-latī waqūduhan-nāsu wal-ḥijārah(tu), u‘iddat lil-kāfirīn(a).

ئەگەر توانای دروستکردنیت نەبوو، وە (بە دڵنیاییەوە) ناتوانیت، ئەوا لە ئاگری دۆزەخ بترسە کە سووتەمەنیەکەی مرۆڤ و بەردەکانە، کە بۆ کافرەکان ئامادە کراوە.

وَبَشِّرِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ اَنَّ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ ۗ كُلَّمَا رُزِقُوْا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِّزْقًا ۙ قَالُوْا هٰذَا الَّذِيْ رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ وَاُتُوْا بِهٖ مُتَشَابِهًا ۗوَلَهُمْ فِيْهَآ اَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ وَّهُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

wa basysyiril-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti anna lahum jannātin tajrī min taḥtihal- anhār(u), kullamā ruziqū minhā min ṡamaratir rizqā(n), qālū hāżal-lażī ruziqnā min qablu wa utū bihī mutasyābihā(n), wa lahum fīhā azwājum muṭahharatuw wa hum fīhā khālidūn(a).

وە مژدە بگەیەنە ئەوانەی باوەڕیان هێناوە و کارە چاکەکان دەکەن، کە بۆیان (دابین کراوە) باخچەیەک کە ڕووبارەکان لە ژێرەوەیاندا دەڕژێن. هەرکاتێک میوەی ئاسمانیان بۆ دابین کرا وەک ڕزق و ڕۆزی، دەڵێن: "ئەمە ئەوەیە کە پێشتر دابین کرابووین". (میوە)ی هاوشێوەیان پێدراوە. وە لەوێ هاوسەری پاک (بەدەست دەهێنن). تێیدا دەمێننەوە.

۞ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَسْتَحْيٖٓ اَنْ يَّضْرِبَ مَثَلًا مَّا بَعُوْضَةً فَمَا فَوْقَهَا ۗ فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فَيَعْلَمُوْنَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّهِمْ ۚ وَاَمَّا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَيَقُوْلُوْنَ مَاذَآ اَرَادَ اللّٰهُ بِهٰذَا مَثَلًا ۘ يُضِلُّ بِهٖ كَثِيْرًا وَّيَهْدِيْ بِهٖ كَثِيْرًا ۗ وَمَا يُضِلُّ بِهٖٓ اِلَّا الْفٰسِقِيْنَۙ

innallāha lā yastaḥyī ay yaḍriba maṡalam mā ba‘ūḍatan famā fauqahā, fa'ammal- lażīna āmanū faya‘lamūna annahul-ḥaqqu mir rabbihim, wa ammal-lażīna kafarū fayaqūlūna māżā arādallāhu bihāżā maṡalā(n), yuḍillu bihī kaṡīraw wa yahdī bihī kaṡīrā(n), wa mā yuḍillu bihī illal-fāsiqīn(a).

بەڕاستی خوای گەورە درێغی ناکات لە نموونەی مێشوولەیەک یان شتێکی بچووکتر لەوە. سەبارەت بەوانەی باوەڕیان هێناوە، دەزانن کە ئەمە ڕاستییەکە لە خوداوە. بەڵام ئەوانەی کافرن دەڵێن خوای گەورە مەبەستی لەم مەتەڵە چی بووە؟ بەو (مەتەڵە) زۆر کەسی بەلاڕێدا برد، بەو (هەروەها) زۆر کەسیش ڕێنمایی کرد. بەڵام بەم (مەتەڵە) کەس گومڕا ناکات جگە لە خراپەکاران،

الَّذِيْنَ يَنْقُضُوْنَ عَهْدَ اللّٰهِ مِنْۢ بَعْدِ مِيْثَاقِهٖۖ وَيَقْطَعُوْنَ مَآ اَمَرَ اللّٰهُ بِهٖٓ اَنْ يُّوْصَلَ وَيُفْسِدُوْنَ فِى الْاَرْضِۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

allażīna yanquḍūna ‘ahdallāhi mim ba‘di mīṡāqih(ī), wa yaqṭa‘ūna mā amarallāhu bihī ay yūṣala wa yufsidūna fil-arḍ(i), ulā'ika humul-khāsirūn(a).

ئەوانەی پەیمانی خوا دەشکێنن دوای ئەوەی پشتڕاستکرایەوە، و ئەوەی خوای گەورە فەرمانی پێکردووە بیبەستنەوە دەیبڕن و گەندەڵی لەسەر زەوی بڵاودەکەنەوە. ئەوە ئەوانن کە دۆڕاون.

كَيْفَ تَكْفُرُوْنَ بِاللّٰهِ وَكُنْتُمْ اَمْوَاتًا فَاَحْيَاكُمْۚ ثُمَّ يُمِيْتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيْكُمْ ثُمَّ اِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

kaifa takfurūna billāhi wa kuntum amwātan fa'aḥyākum, ṡumma yumītukum ṡumma yuḥyīkum ṡumma ilaihi turja‘ūn(a).

چۆن بێباوەڕی بەخوا دەکەی، لە کاتێکدا تۆ (مردبووی) ئینجا ژیانی پێبەخشیویت، دواتر تۆی کوشتووە، پاشان زیندوو کردەوە. پاشان بۆ لای ئەو دەگەڕێیتەوە.

هُوَ الَّذِيْ خَلَقَ لَكُمْ مَّا فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا ثُمَّ اسْتَوٰٓى اِلَى السَّمَاۤءِ فَسَوّٰىهُنَّ سَبْعَ سَمٰوٰتٍ ۗ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ

huwal-lażī khalaqa lakum mā fil-arḍi jamī‘ā(n), ṡummastawā ilas-samā'i fasawwāhunna sab‘a samāwāt(in), wa huwa bikulli syai'in ‘alīm(un).

ئەوە ئەو (خوای گەورە)یە کە هەموو شتێکی لەسەر زەوی بۆ ئێوە دروست کردووە، پاشان چووە ئاسمانەکان، پاشان کامڵیان کردووە بۆ حەوت ئاسمان. وە ئەو هەموو شتێک دەزانێت.

وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اِنِّيْ جَاعِلٌ فِى الْاَرْضِ خَلِيْفَةً ۗ قَالُوْٓا اَتَجْعَلُ فِيْهَا مَنْ يُّفْسِدُ فِيْهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاۤءَۚ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ ۗ قَالَ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

wa iż qāla rabbuka lil-malā'ikati innī jā‘ilun fil-arḍi khalīfah(tan), qālū ataj‘alu fīhā may yufsidu fīhā wa yasfikud-dimā'(a), wa naḥnu nusabbiḥu biḥamdika wa nuqaddisu lak(a), qāla innī a‘lamu mā lā ta‘lamūn(a).

وە (بیرت بێت) کاتێک پەروەردگارت بە فریشتەکانی فەرموو: خەلیفەیەک لەسەر زەوی دروست دەکەم. وتیان: ئایا تۆ کەسێک لەوێ دادەنێیت کە ببێتە هۆی گەندەڵی و خوێن ڕشتن، لە کاتێکدا ئێمە ستایشی تۆ دەکەین و ناوت پیرۆز بکەین؟ وتی: بەڕاستی من ئەوە دەزانم کە ئێوە نایزانن.

وَعَلَّمَ اٰدَمَ الْاَسْمَاۤءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلٰۤىِٕكَةِ فَقَالَ اَنْۢبِـُٔوْنِيْ بِاَسْمَاۤءِ هٰٓؤُلَاۤءِ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa ‘allama ādamal-asmā'a kullahā ṡumma ‘araḍahum ‘alal-malā'ikati faqāla ambi'ūnī bi'asmā'i hā'ulā'i in kuntum ṣādiqīn(a).

وە ناوی (شتەکان)ی هەموویانی فێری ئادەم کرد، پاشان نیشانی فریشتەکانی دا و وتی: ناوی هەموو ئەم (شتانە)م پێ بڵێ، ئەگەر ڕاستگۆ بن!

قَالُوْا سُبْحٰنَكَ لَا عِلْمَ لَنَآ اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا ۗاِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

qālū subḥānaka lā ‘ilma lanā illā mā ‘allamtanā, innaka antal-‘alīmul-ḥakīm(u).

وەڵامیان دایەوە: شکۆمەندی بۆ تۆ، ئێمە هیچ نازانین جگە لەوەی کە تۆ فێرت کردووین. بەڕاستی تۆ زانایت و دانایت.

قَالَ يٰٓاٰدَمُ اَنْۢبِئْهُمْ بِاَسْمَاۤىِٕهِمْ ۚ فَلَمَّآ اَنْۢبَاَهُمْ بِاَسْمَاۤىِٕهِمْۙ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ غَيْبَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۙ وَاَعْلَمُ مَا تُبْدُوْنَ وَمَا كُنْتُمْ تَكْتُمُوْنَ

qāla yā ādamu ambi'hum bi'asmā'ihim, falammā amba'ahum bi'asmā'ihim, qāla alam aqul lakum innī a‘lamu gaibas-samāwāti wal-arḍ(i), wa a‘lamu mā tubdūna wa mā kuntum taktumūn(a).

ئەو (خوای گەورە) فەرمووی: ئەی ئادەم! ناوەکانیان پێ بڵێ! دوای ئەوەی (ئادەم) ناوی خۆی وت، وتی: ئایا پێم نەگوت من نهێنی ئاسمانەکان و زەوی دەزانم و دەزانم چی ئاشکرا دەکەیت و چی دەشاریتەوە؟

وَاِذْ قُلْنَا لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْٓا اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ اَبٰى وَاسْتَكْبَرَۖ وَكَانَ مِنَ الْكٰفِرِيْنَ

wa iż qulnā lil-malā'ikatisjudū li ādama fasajadū illā iblīs(a), abā wastakbara wa kāna minal-kāfirīn(a).

وە (بیرت بێت) کاتێک بە فریشتەکانمان گوت: کڕنۆش بۆ ئادەم ببەن! بۆیە کڕنۆشیان دانا جگە لە شەیتان. ڕەتیدەکاتەوە و شانازی دەکات و سەر بە کۆمەڵەی کافرەکانە.

وَقُلْنَا يٰٓاٰدَمُ اسْكُنْ اَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَيْثُ شِئْتُمَاۖ وَلَا تَقْرَبَا هٰذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُوْنَا مِنَ الظّٰلِمِيْنَ

wa qulnā yā ādamuskun anta wa zaujukal-jannata wa kulā minhā ragadan ḥaiṡu syi'tumā, wa lā taqrabā hāżihisy-syajarata fa takūnā minaẓ-ẓālimīn(a).

وە فەرموومان: ئەی ئادەم، خۆت و ژنەکەت لە بەهەشتدا نیشتەجێ بن، و بە ئارەزووی خۆت لێی بخۆن. بەڵام لەم دارە نزیک مەبنەوە، نەوەک لە ستەمکاران بیت!

فَاَزَلَّهُمَا الشَّيْطٰنُ عَنْهَا فَاَخْرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِيْهِ ۖ وَقُلْنَا اهْبِطُوْا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ ۚ وَلَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَّمَتَاعٌ اِلٰى حِيْنٍ

fa'azallahumasy-syaiṭānu ‘anhā fa akhrajahumā mimmā kānā fīh(i), wa qulnahbiṭū ba‘ḍukum liba‘ḍin ‘aduww(un), wa lakum fil-arḍi mustaqarruw wa matā‘un ilā ḥīn(in).

پاشان شەیتان هەردووکیان لە بەهەشت دەرهێنا و لە بەهەشت دەرکران. وە فەرموومان: (دابەزین، هەندێکتان دوژمنی یەکترن، لەسەر زەویش بۆ ماوەیەک شوێنی نیشتەجێبوون و چێژوەرگرتنتان دەبێت).

فَتَلَقّٰٓى اٰدَمُ مِنْ رَّبِّهٖ كَلِمٰتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ ۗ اِنَّهٗ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

fatalaqqā ādamu mir rabbihī kalimātin fatāba ‘alaih(i), innahū huwat-tawwābur- raḥīm(u).

پاشان ئادەم قسەی لە پەروەردگارەکەی وەرگرت، ئەویش تەوبەی خۆی قبوڵ کرد. بەڕاستی خوای گەورە قبوڵکەری تەوبە و میهرەبانە.

قُلْنَا اهْبِطُوْا مِنْهَا جَمِيْعًا ۚ فَاِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِّنِّيْ هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

qulnahbiṭū minhā jamī‘ā(n), fa'immā ya'tiyannakum minnī hudan faman tabi‘a hudāya falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

وتمان: "هەمووتان لە ئاسمانەوە دابەزن! ئەوا ئەگەر بەڕاستی ڕێنمایی من بۆتان بێت، ئەوا هەرکەسێک شوێن ڕێنمایی من بکەوێت، ترسیان بۆ نامێنێت و نە خەمبار دەبن."

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَكَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَآ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ ࣖ

wal-lażīna kafarū wa każżabū bi'āyātinā ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

سەبارەت بەوانەی کە کافرن و ئینکاری نیشانەکانی ئێمە دەکەن، ئەوان دانیشتووی دۆزەخن. تێیدا دەمێننەوە.

يٰبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اذْكُرُوْا نِعْمَتِيَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَاَوْفُوْا بِعَهْدِيْٓ اُوْفِ بِعَهْدِكُمْۚ وَاِيَّايَ فَارْهَبُوْنِ

yā banī isrā'īlażkurū ni‘matiyal-latī an‘amtu ‘alaikum wa aufū bi‘ahdī ūfi bi‘ahdikum, wa iyyāya farhabūn(i).

ئەی بەنی ئیسرائیل! نیعمەتەکانم لەبیر بکەن کە بە ئێوەم بەخشیوە. وە بەڵێنەکەت بە من جێبەجێ بکە، من بەڵێنەکەم بۆ تۆ جێبەجێ دەکەم، و تەنها لە من بترسم.

وَاٰمِنُوْا بِمَآ اَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُوْنُوْٓا اَوَّلَ كَافِرٍۢ بِهٖ ۖ وَلَا تَشْتَرُوْا بِاٰيٰتِيْ ثَمَنًا قَلِيْلًا ۖوَّاِيَّايَ فَاتَّقُوْنِ

wa āminū bimā anzaltu muṣaddiqal limā ma‘akum wa lā takūnū awwala kāfirim bih(ī), wa lā tasytarū bi'āyātī ṡamanan qalīlā(n), wa iyyāya fattaqūn(i).

وە باوەڕ بە چی (قورئان) کە من دابەزێنم کە پشتڕاستی دەکاتەوە ئەوەی (تەورات) لەگەڵتاندایە، وە یەکەم کەس مەبن کە کافرتان پێی بێت. ئایەتەکانم بە هەرزان مەفرۆشن و تەنها لە من بترسن.

وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

wa lā talbisul-ḥaqqa bil-bāṭili wa taktumul-ḥaqqa wa antum ta‘lamūn(a).

وە حەقیقەت تێکەڵ بە درۆ مەکە و (مەیشارەوە) حەقیقەت لە کاتێکدا دەزانیت.

وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَ وَارْكَعُوْا مَعَ الرّٰكِعِيْنَ

wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāta warka‘ū ma‘ar-rāki‘īn(a).

وە نوێژەکە ئەنجام بدە و زەکات بدە و لەگەڵ ئەو کەسانەی کڕنۆش دەبەن کڕنۆش ببە.

۞ اَتَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ اَنْفُسَكُمْ وَاَنْتُمْ تَتْلُوْنَ الْكِتٰبَ ۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

ata'murūnan-nāsa bil-birri wa tansauna anfusakum wa antum tatlūnal-kitāb(a), afalā ta‘qilūn(a).

بۆچی فەرمانی ڕاستودروستی لەسەر کەسانی تر دەکەن، لەکاتێکدا خۆتان لەبیر دەکەن، هەرچەندە کتێبی (تەورات) دەخوێننەوە؟ تێناگەی؟

وَاسْتَعِيْنُوْا بِالصَّبْرِ وَالصَّلٰوةِ ۗ وَاِنَّهَا لَكَبِيْرَةٌ اِلَّا عَلَى الْخٰشِعِيْنَۙ

wasta‘īnū biṣ-ṣabri waṣ-ṣalāh(ti), wa innahā lakabīratun illā ‘alal-khāsyi‘īn(a).

وە داوای یارمەتی (لە خوای گەورە) بکە بە سەبر و دوعا. وە (نوێژ) بەڕاستی قورسە، تەنها بۆ ئەو کەسانە نەبێت کە پەرستراون

الَّذِيْنَ يَظُنُّوْنَ اَنَّهُمْ مُّلٰقُوْا رَبِّهِمْ وَاَنَّهُمْ اِلَيْهِ رٰجِعُوْنَ ࣖ

allażīna yaẓunnūna annahum mulāqū rabbihim wa annahum ilaihi rāji‘ūn(a).

(واتە) ئەوانەی دڵنیان لەوەی کە چاویان بە پەروەردگاریان دەکەوێت و دەگەڕێنەوە بۆ لای.

يٰبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اذْكُرُوْا نِعْمَتِيَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَاَنِّيْ فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعٰلَمِيْنَ

yā banī isrā'īlażkurū ni‘matiyal-latī an‘amtu ‘alaikum wa annī faḍḍaltukum ‘alal- ‘ālamīn(a).

ئەی بەنی ئیسرائیل! نیعمەتەکانم لەبیر بکە کە بە ئێوەم بەخشیوە و لە هەموو مرۆڤەکانی تری دونیا (لەو کاتەدا)دا بەزەییتان بەخشیوە.

وَاتَّقُوْا يَوْمًا لَّا تَجْزِيْ نَفْسٌ عَنْ نَّفْسٍ شَيْـًٔا وَّلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَّلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَّلَا هُمْ يُنْصَرُوْنَ

wattaqū yaumal lā tajzī nafsun ‘an nafsin syai'aw wa lā yuqbalu minhā syafā‘atuw wa lā yu'khażu minhā ‘adluw wa lā hum yunṣarūn(a).

وە لە ڕۆژێک بترسن کە هیچ ڕۆحێک نەتوانێت هیچ هاوکارییەک پێشکەش بە ڕۆحێکی تر بکات و هیچ شەفاعەت و فیدیەیەک لێی قبوڵ نەکرێت و یارمەتیان نەدرێت.

وَاِذْ نَجَّيْنٰكُمْ مِّنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ يَسُوْمُوْنَكُمْ سُوْۤءَ الْعَذَابِ يُذَبِّحُوْنَ اَبْنَاۤءَكُمْ وَيَسْتَحْيُوْنَ نِسَاۤءَكُمْ ۗ وَفِيْ ذٰلِكُمْ بَلَاۤءٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَظِيْمٌ

wa iż najjainākum min āli fir‘auna yasūmūnakum sū'al-‘ażābi yużabbiḥūna abnā'akum wa yastaḥyūna nisā'akum, wa fī żālikum balā'um mir rabbikum ‘aẓīm(un).

وە (بیرت بێت) کاتێک ئێمە لە دەست (فیرعەون و) شوێنکەوتوانی فیرعەون ڕزگارمان کرد. ئەشکەنجەی سەختیان بەسەردا هێنایت. کوڕەکانت سەردەبڕن و ژیانی کچەکانت دەپارێزن. وە لەو حاڵەتەدا تاقیکردنەوەیەکی گەورەیە لەلایەن پەروەردگارتەوە.

وَاِذْ فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ فَاَنْجَيْنٰكُمْ وَاَغْرَقْنَآ اٰلَ فِرْعَوْنَ وَاَنْتُمْ تَنْظُرُوْنَ

wa iż faraqnā bikumul-baḥra fa'anjainākum wa agraqnā āla fir‘auna wa antum tanẓurūn(a).

وە (بیرت بێت) کاتێک دەریامان بۆ ئێوە دابەش کرد، بۆ ئەوەی بتوانین ڕزگارتان بکەین و (فیرعەون و) شوێنکەوتوانی فیرعەون بخنکێنین، لەکاتێکدا ئێوە چاودێریتان دەکرد.

وَاِذْ وٰعَدْنَا مُوْسٰىٓ اَرْبَعِيْنَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْۢ بَعْدِهٖ وَاَنْتُمْ ظٰلِمُوْنَ

wa iż wā‘adnā mūsā arba‘īna lailatan ṡummattakhażtumul-‘ijla mim ba‘dihī wa antum ẓālimūn(a).

وە (بیرت بێت) کاتێک بەڵێنمان بە موسا دا چل شەو. پاشان ئێوە (بەنی ئیسرائیل) دوای (ڕۆشتنی) گوێدرێژەکەت (پەیکەرێک)تان دروست کرد (وەک قوربانی)، ئێوەش (بوونە) ستەمکار.

ثُمَّ عَفَوْنَا عَنْكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

Ṡumma ‘afaunā ‘ankum mim ba‘di żālika la‘allakum tasykurūn(a).

پاشان دوای ئەوە لێتان خۆش بووین، بۆ ئەوەی سوپاسگوزار بن.

وَاِذْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ وَالْفُرْقَانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَ

wa iż ātainā mūsal-kitāba wal-furqāna la‘allakum tahtadūn(a).

وە (بیرت بێت) کاتێک کتێب و فورقانمان بەخشی بە موسا، بۆ ئەوەی ڕێنماییتان بکەن.

وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهٖ يٰقَوْمِ اِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ اَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوْبُوْٓا اِلٰى بَارِىِٕكُمْ فَاقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ عِنْدَ بَارِىِٕكُمْۗ فَتَابَ عَلَيْكُمْ ۗ اِنَّهٗ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

wa iż qāla mūsā liqaumihī yā qaumi innakum ẓalamtum anfusakum bittikhāżikumul- ‘ijla fatūbū ilā bāri'ikum faqtulū anfusakum, żālikum khairul lakum ‘inda bāri'ikum, fatāba ‘alaikum, innahū huwat-tawwābur-raḥīm(u).

وە (بیرت بێت) کاتێک موسا بە گەلەکەی فەرموو: "ئەی گەلەکەم! ئێوە بەڕاستی ستەمتان لە خۆتان کردووە بە دروستکردنی (وێنەیەکی) گوێدرێژ (وەک پێشکەشکردن)، بۆیە تەوبە بکەن بۆ دروستکەرتان و خۆتان بکوژن. باشترە بۆ ئێوە لەگەڵ دروستکەرتان. ئەو تەوبەتان قبوڵ دەکات. بەڕاستی ئەو قبوڵکەری تەوبەیە، میهرەبان."

وَاِذْ قُلْتُمْ يٰمُوْسٰى لَنْ نُّؤْمِنَ لَكَ حَتّٰى نَرَى اللّٰهَ جَهْرَةً فَاَخَذَتْكُمُ الصّٰعِقَةُ وَاَنْتُمْ تَنْظُرُوْنَ

wa iż qultum yā mūsā lan nu'mina laka ḥattā narallāha jahratan fa'akhażatkumuṣ-ṣā‘iqatu wa antum tanẓurūn(a).

وە (بیرت بێت) کاتێک وتت ئەی موسا! ئێمە باوەڕت پێ ناکەین تا خوای گەورە بە ڕوونی نەبینین، ئەوا ڕەشەبا لێی دایت، لەکاتێکدا تۆ سەیرت دەکرد.

ثُمَّ بَعَثْنٰكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

Ṡumma ba‘aṡnākum mim ba‘di mautikum la‘allakum tasykurūn(a).

پاشان، ئێمە دوای مردنت زیندوومان کردینەوە، بۆ ئەوەی سوپاسگوزار بیت.

وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَاَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوٰى ۗ كُلُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا رَزَقْنٰكُمْ ۗ وَمَا ظَلَمُوْنَا وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

wa ẓallalnā ‘alaikumul-gamāma wa anzalnā ‘alaikumul-manna was-salwā, kulū min ṭayyibāti mā razaqnākum, wa mā ẓalamūnā wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

وە بە هەور سێبەرمان کرد و مانن و سەلوامان بۆت دابەزاند. (خواردن)ی باش بخۆ لەو ڕزق و ڕۆزیەی کە پێمان بەخشیویت. ئەوان ستەمیان لە ئێمە نەکرد، بەڵکو ستەمیان لە خۆیان کرد.

وَاِذْ قُلْنَا ادْخُلُوْا هٰذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوْا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَّادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَّقُوْلُوْا حِطَّةٌ نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطٰيٰكُمْ ۗ وَسَنَزِيْدُ الْمُحْسِنِيْنَ

wa iż qulnadkhulū hāżihil-qaryata fakulū minhā ḥaiṡu syi'tum ragadaw wadkhulul- bāba sujjadaw wa qūlū ḥiṭṭatun nagfir lakum khaṭāyākum, wa sanazīdul-muḥsinīn(a).

وە (بیرت بێت) کاتێک وتمان: "بچۆ ناو ئەم خاکە (بەیتولمەقدیس)، پاشان بە تام (لە خواردنە جۆراوجۆرەکان) بخۆ کە لەوێیە وەک ئەوەی حەزت لێیە. وە بچۆرە ناو دەروازەکەیەوە لەکاتی کڕنۆشبردندا، و بڵێیت: (لە گوناهەکانمان ڕزگارمان بکە)، بێگومان ئێمە لە هەڵەکانت خۆش دەبین. وە ئێمە (بەخشین) زیاد دەکەین بۆ ئەوانەی چاکە دەکەن.

فَبَدَّلَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِيْ قِيْلَ لَهُمْ فَاَنْزَلْنَا عَلَى الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا رِجْزًا مِّنَ السَّمَاۤءِ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ ࣖ

fabaddalal-lażīna ẓalamū qaulan gairal-lażī qīla lahum fa anzalnā ‘alal-lażīna ẓalamū rijzam minas-samā'i bimā kānū yafsuqūn(a).

پاشان کەسانی ناڕەوا فەرمانەکەیان بە (فەرمانێکی تر) گۆڕی کە فەرمانیان پێ نەکرابوو. جا ئێمە لە ئاسمانەوە بەڵامان دابەزاند بۆ سەر مرۆڤە ناڕەواکان، چونکە ئەوان (هەمیشە) کاری خراپیان دەکرد.

۞ وَاِذِ اسْتَسْقٰى مُوْسٰى لِقَوْمِهٖ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِّعَصَاكَ الْحَجَرَۗ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا ۗ قَدْ عَلِمَ كُلُّ اُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْ ۗ كُلُوْا وَاشْرَبُوْا مِنْ رِّزْقِ اللّٰهِ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ

wa iżistasqā mūsā liqaumihī faqulnaḍrib bi‘aṣākal-ḥajar(a), fanfajarat minhuṡnatā ‘asyrata ‘ainā(n), qad ‘alima kullu unāsim masyrabahum, kulū wasyrabū mir rizqillāhi wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).

وە (لەبیرت بێت) کاتێک موسا داوای ئاوی بۆ گەلەکەی کرد، وتمان: بە دارەکەت بەردەکە لێبدە! بۆیە دوانزە کانیاو لێیەوە دەرچوون. هەر هۆزێک شوێنی خواردنەوەی خۆی (بە ڕێککەوت) دەزانێت. لە ڕزق و ڕۆزی خوای گەورە بخۆ و بخۆرەوە، وە خراپەکاری لەسەر زەوی بە زیان گەیاندن مەکە.

وَاِذْ قُلْتُمْ يٰمُوْسٰى لَنْ نَّصْبِرَ عَلٰى طَعَامٍ وَّاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْۢبِتُ الْاَرْضُ مِنْۢ بَقْلِهَا وَقِثَّاۤىِٕهَا وَفُوْمِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا ۗ قَالَ اَتَسْتَبْدِلُوْنَ الَّذِيْ هُوَ اَدْنٰى بِالَّذِيْ هُوَ خَيْرٌ ۗ اِهْبِطُوْا مِصْرًا فَاِنَّ لَكُمْ مَّا سَاَلْتُمْ ۗ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاۤءُوْ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ ۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَيَقْتُلُوْنَ النَّبِيّٖنَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ۗ ذٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَّكَانُوْا يَعْتَدُوْنَ ࣖ

wa iż qultum yā mūsā lan naṣbira ‘alā ṭa‘āmiw wāḥidin fad‘u lanā rabbaka yukhrij lanā mimmā tumbitul-arḍu mim baqlihā wa qiṡṡā'ihā wa fūmihā wa ‘adasihā wa baṣalihā, qāla atastabdilūnal-lażī huwa adnā bil-lażī huwa khair(un), ihbiṭū miṣran fa inna lakum mā sa'altum, wa ḍuribat ‘alaihimuż-żillatu wal-maskanatu wa bā'ū bigaḍabim minallāh(i), żālika bi'annahum kānū yakfurūna bi'āyātillāhi wa yaqtulūnan- nabiyyīna bi gairil-ḥaqq(i), żālika bimā ‘aṣaw wa kānū ya‘tadūn(a).

وە (بیرت بێت) کاتێک وتت (ئەی موسا! ئێمە بەرگەی (خواردن) تەنها یەک جۆر خواردن ناگرین، بۆیە داوای پەروەردگارت بکە کە ئێمە لەو شتانەمان پێ بدات کە زەوی گەشە دەکات: گیا و خەیار و سیر و عدس و پیاز). ئەو (موسا) فەرمووی: ئایا لە بەرامبەر شتێکی باشدا داوای شتێکی خراپ دەکەیت؟ بڕۆ بۆ شارۆچکەیەک، بە دڵنیاییەوە ئەوەی داوای دەکەیت بەدەستی دەهێنیت. پاشان شەرمەزاری و هەژارییان لێدرا و (دیسانەوە) توڕەیی خوای گەورەیان بەسەردا هات. ئەوەش (ڕوویدا) چونکە ئینکاری نیشانەکانی خوایان کرد و پێغەمبەرەکانیان بەبێ حەق کوشت. ئەوەش لەبەر ئەوە بوو کە سەرپێچی و سەرپێچیکار بوون.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَالَّذِيْنَ هَادُوْا وَالنَّصٰرٰى وَالصَّابِــِٕيْنَ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

innal-lażīna āmanū wal-lażīna hādū wan-naṣārā waṣ-ṣābi'īna man āmana billāhi wal- yaumil-ākhiri wa ‘amila ṣāliḥan fa lahum ajruhum ‘inda rabbihim, wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

بەڕاستی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە، جولەکەکان و مەسیحییەکان و سابییەکان، هەرکەسێک (لە نێوانیاندا) باوەڕی بە خوا و ڕۆژی دوایی هەبێت، و کارە چاکەکان بکات، ئەوا پاداشتی پەروەردگاریان دەدرێتەوە، هیچ ترسێکیان لێ نییە و خەمبار نابن.

وَاِذْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّوْرَۗ خُذُوْا مَآ اٰتَيْنٰكُمْ بِقُوَّةٍ وَّاذْكُرُوْا مَا فِيْهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ

wa iż akhażnā mīṡāqakum wa rafa‘nā fauqakumuṭ-ṭūr(a), khużū mā ātainākum biquwwatiw ważkurū mā fīhi la‘allakum tattaqūn(a).

وە (بیرت بێت) کاتێک بەڵێنەکەتمان وەرگرت و شاخی (سینای)مان لە سەرووی خۆتەوە بەرزکردەوە (لەکاتێکدا دەمانگوت)، "بە توندی دەست بەو شتانە بگرن کە پێمان بەخشیون و ئەوەی تێیدایە لەبیرتان بێت، بۆ ئەوەی بگەنە تەقوا".

ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِّنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ فَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهٗ لَكُنْتُمْ مِّنَ الْخٰسِرِيْنَ

Ṡumma tawallaitum mim ba‘di żālika falau lā faḍlullāhi ‘alaikum wa raḥmatuhū lakuntum minal-khāsirīn(a).

پاشان دوای ئەوە تۆ ڕووت کردەوە. کەواتە ئەگەر نیعمەتی خوا و ڕەحمەتی ئەو بەرامبەرت نەبوایە بە دڵنیاییەوە تۆ یەکێک دەبوویت لە دۆڕاوەکان.

وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِيْنَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِى السَّبْتِ فَقُلْنَا لَهُمْ كُوْنُوْا قِرَدَةً خٰسِـِٕيْنَ

wa laqad ‘alimtumul-lażīna‘tadau minkum fis-sabti faqulnā lahum kūnū qiradatan khāsi'īn(a).

بەڕاستی ئێوە ئەو کەسانەتان دەناسی کە لە ڕۆژی شەممەدا سەرپێچییان لە نێوانتاندا کردووە، بۆیە پێمان وتن: ئێوە مەیمونێکی نەفرەت لێکراو بن!

فَجَعَلْنٰهَا نَكَالًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِيْنَ

faja‘alnāhā nakālal limā baina yadaihā wa mā khalfahā wa mau‘iẓatal lil-muttaqīn(a).

جا ئێمە (وەها) ئاگادارکردنەوەیەکمان بۆ خەڵکی ئەو سەردەمە و بۆ ئەوانەی دوای ئەوە هاتن، و وانەیەک بۆ خواپەرستان.

وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهٖٓ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُكُمْ اَنْ تَذْبَحُوْا بَقَرَةً ۗ قَالُوْٓا اَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا ۗ قَالَ اَعُوْذُ بِاللّٰهِ اَنْ اَكُوْنَ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ

wa iż qāla mūsā liqaumihī innallāha ya'murukum an tażbaḥū baqarah(tan), qālū atattakhiżunā huzuwā(n), qāla a‘ūżu billāhi an akūna minal-jāhilīn(a).

وە (بیرت بێت) کاتێک موسا بە گەلەکەی وت: خوا فەرمانت پێدەکات گامێشێک سەرببڕن. پرسیاریان کرد: ئایا ئێوە گاڵتەمان پێ بکەن؟ ئەویش (موسا) وەڵامی دایەوە: پەنا بۆ خوا دەگرم بۆ ئەوەی لە نەزانان نەبم.

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا هِيَ ۗ قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا فَارِضٌ وَّلَا بِكْرٌۗ عَوَانٌۢ بَيْنَ ذٰلِكَ ۗ فَافْعَلُوْا مَا تُؤْمَرُوْنَ

qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā hiy(a), qāla innahū yaqūlu innahā baqaratul lā fāriḍuw wa lā bikr(un), ‘awānum baina żālik(a), faf‘alū mā tu'marūn(a).

وتیان: داوا لە پەروەردگارت بکە کە ئێمە لەبارەی ئەو (گا مێینەیە)ەوە بۆمان ڕوون بکاتەوە. ئەویش (موسا) وەڵامی دایەوە: "ئەو (خوای گەورە) فەرموویەتی: گامێشەکە نە پیرە و نە گەنجە، (بەڵکو) لە نێوانیاندایە، بۆیە ئەوەی فەرمانت پێکراوە بیکە".

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا لَوْنُهَا ۗ قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاۤءُ فَاقِعٌ لَّوْنُهَا تَسُرُّ النّٰظِرِيْنَ

qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā launuhā, qāla innahū yaqūlu innahā baqaratun ṣafrā'u fāqi‘ul launuhā tasurrun-nāẓirīn(a).

وتیان: داوا لە پەروەردگارت بکە بۆمان ڕوون بکاتەوە کە ڕەنگەکەی چییە. ئەو (موسا) وەڵامی دایەوە: ئەو (خوای گەورە) فەرموویەتی، کە (گا) مانگایەکی مێینەیە کە ڕەنگەکەی زەردی تۆخە، ئەمەش دڵی ئەو کەسانە خۆش دەکات کە سەیری (ئەو) دەکەن.

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا هِيَۙ اِنَّ الْبَقَرَ تَشٰبَهَ عَلَيْنَاۗ وَاِنَّآ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَمُهْتَدُوْنَ

qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā hiy(a), innal-baqara tasyābaha ‘alainā, wa innā in syā'allāhu lamuhtadūn(a).

وتیان: داوا لە پەروەردگارتان بکەن بۆمان ڕوون بکەنەوە دەربارەی ئەو (گا مێینە) (چونکە) بەڕاستی مانگاکە هێشتا بۆ ئێمە ڕوون نییە، وە ئەگەر خوا ویستی ئێمەش بە دڵنیاییەوە هیدایەت وەردەگرین.

قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا ذَلُوْلٌ تُثِيْرُ الْاَرْضَ وَلَا تَسْقِى الْحَرْثَۚ مُسَلَّمَةٌ لَّاشِيَةَ فِيْهَا ۗ قَالُوا الْـٰٔنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوْهَا وَمَا كَادُوْا يَفْعَلُوْنَ ࣖ

qāla innahū yaqūlu innahā baqaratul lā żalūlun tuṡīrul-arḍa wa lā tasqil-ḥarṡ(a), musallamatul lā syiyata fīhā, qālul-'āna ji'ta bil-ḥaqqi fażabaḥūhā wa mā kādū yaf‘alūn(a).

ئەو (موسا) لە وەڵامدا وتی: ئەو (خوای گەورە) فەرموویەتی، (گا) مانگایەکی مێینەیە کە هەرگیز بۆ کێڵانی زەوی بەکارنەهاتووە و (هەروەها) بۆ ئاودێریکردنی بەروبوومەکان نییە، تەندروست و بێ پەڵە. وتیان: ئێستا ئەوا تۆ ڕاستی (شتەکان) ڕوون دەکەیتەوە. پاشان سەریان بڕی و بەزەحمەت (فەرمانەکە)یان جێبەجێ کرد.

وَاِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسًا فَادّٰرَءْتُمْ فِيْهَا ۗ وَاللّٰهُ مُخْرِجٌ مَّا كُنْتُمْ تَكْتُمُوْنَ ۚ

wa iż qultum nafsan faddāra'tum fīhā, wallāhu mukhrijum mā kuntum taktumūn(a).

وە (بیرت بێت) کاتێک پیاوێکتان کوشت و یەکترتان تۆمەتبار کرد لەسەری، بەڵام خوای گەورە ئەوەی ئاشکرا کرد کە ئێوە شاردونەتەوە.

فَقُلْنَا اضْرِبُوْهُ بِبَعْضِهَاۗ كَذٰلِكَ يُحْيِ اللّٰهُ الْمَوْتٰى وَيُرِيْكُمْ اٰيٰتِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

faqulnaḍribūhu biba‘ḍihā, każālika yuḥyillāhul-mautā wa yurīkum āyātihī la‘allakum ta‘qilūn(a).

پاشان وتمان: "بە بەشێک لە (گا) لە (تەرمەکە) بدە!" بەم شێوەیە خوای گەورە ژیان بە (مرۆڤەکان) دەبەخشێت کە مردوون، وە نیشانەکانی (دەسەڵاتی خۆی)تان پیشان دەدات بۆ ئەوەی تێبگەن.

ثُمَّ قَسَتْ قُلُوْبُكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ اَوْ اَشَدُّ قَسْوَةً ۗ وَاِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْاَنْهٰرُ ۗ وَاِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاۤءُ ۗوَاِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللّٰهِ ۗوَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

Ṡumma qasat qulūbukum mim ba‘di żālika fahiya kal-ḥijārati au asyaddu qaswah(tan), wa inna minal-ḥijārati lamā yatafajjaru minhul-anhār(u), wa inna minhā lamā yasysyaqqaqu fayakhruju minhul-mā'(u), wa inna minhā lamā yahbiṭu min khasy-yatillāh(i), wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

پاشان دوای ئەوە دڵت ڕەق بووەوە، بەجۆرێک (دڵت) وەک بەردێک بوو، تەنانەت ڕەقتر بوو. لە ڕاستیدا لەم بەردانە دەبێ ڕووبار (ئاو) لێیانەوە بڕژێت. هەروەها هەن کە دابەش دەبن و کانی لێ دەردەچن. وە کەسانێکیش هەن کە لەبەر ئەوەی لە خوا دەترسن، خۆیان دەخلیسکێنن بۆ خوارەوە. وە خوای گەورە بێ ئاگا نییە لەوەی کە ئێوە دەیکەن.

۞ اَفَتَطْمَعُوْنَ اَنْ يُّؤْمِنُوْا لَكُمْ وَقَدْ كَانَ فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ يَسْمَعُوْنَ كَلَامَ اللّٰهِ ثُمَّ يُحَرِّفُوْنَهٗ مِنْۢ بَعْدِ مَا عَقَلُوْهُ وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

afa taṭma‘ūna ay yu'minū lakum wa qad kāna farīqum minhum yasma‘ūna kalāmallāhi ṡumma yuḥarrifūnahū mim ba‘di mā ‘aqalūhu wa hum ya‘lamūn(a).

کەواتە ئایا بەڕاستی ئێوە (موسڵمان) هیوادارن باوەڕتان پێبکەن، کاتێک کۆمەڵێکیان گوێیان لە قسەی خوا دەبێت، دواتر دوای تێگەیشتن لێی دەگۆڕن، لەکاتێکدا ئەوان دەیزانن؟

وَاِذَا لَقُوا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا قَالُوْٓا اٰمَنَّاۚ وَاِذَا خَلَا بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضٍ قَالُوْٓا اَتُحَدِّثُوْنَهُمْ بِمَا فَتَحَ اللّٰهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَاۤجُّوْكُمْ بِهٖ عِنْدَ رَبِّكُمْ ۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa iżā laqul-lażīna āmanū qālū āmannā, wa iżā khalā ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍin qālū atuḥaddiṡūnahum bimā fataḥallāhu ‘alaikum liyuḥājjūkum bihī ‘inda rabbikum, afalā ta‘qilūn(a).

وە کاتێک چاویان بەو کەسانە دەکەوێت کە باوەڕیان هێناوە دەڵێن ئێمە باوەڕمان هەیە. بەڵام کاتێک گەڕانەوە بۆ لای یەکتر پرسیاریان کرد: ئایا پێیان دەڵێی ئەوەی خوای گەورە بۆی ڕوون کردوونەتەوە، بۆ ئەوەی لەبەردەم پەروەردگارتدا پووچەڵتان بکەنەوە؟ تێناگەن؟

اَوَلَا يَعْلَمُوْنَ اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّوْنَ وَمَا يُعْلِنُوْنَ

awalā ya‘lamūna annallāha ya‘lamu mā yusirrūna wa mā yu‘linūn(a).

وە ئایا نازانن خوا دەزانێت چی دەشارنەوە و چی دادەبەزێنن؟

وَمِنْهُمْ اُمِّيُّوْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ الْكِتٰبَ اِلَّآ اَمَانِيَّ وَاِنْ هُمْ اِلَّا يَظُنُّوْنَ

wa minhum umiyyūna lā ya‘lamūnal-kitāba illā amāniyya wa in hum illā yaẓunnūn(a).

وە لە ناویاندا کەسانێک هەن کە نەخوێندەوارن، لە کتێبی (تەورات) تێناگەن، تەنها خەیاڵ نەبن و تەنها پێشبینی دەکەن.

فَوَيْلٌ لِّلَّذِيْنَ يَكْتُبُوْنَ الْكِتٰبَ بِاَيْدِيْهِمْ ثُمَّ يَقُوْلُوْنَ هٰذَا مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ لِيَشْتَرُوْا بِهٖ ثَمَنًا قَلِيْلًا ۗفَوَيْلٌ لَّهُمْ مِّمَّا كَتَبَتْ اَيْدِيْهِمْ وَوَيْلٌ لَّهُمْ مِّمَّا يَكْسِبُوْنَ

fawailul lil-lażīna yaktubūnal-kitāba bi'aidīhim ṡumma yaqūlūna hāżā min ‘indillāhi liyasytarū bihī ṡamanan qalīlā(n), fawailul lahum mimmā katabat aidīhim wa wailul lahum mimmā yaksibūn(a).

کەواتە ئاخ بۆ ئەوانەی کە کتێبی پیرۆز بە دەستی خۆیان دەنووسن، ئینجا دەڵێن ئەمە لە خواوەیە، (بۆ ئەوەی) بە هەرزان بیفرۆشن. جا ئاخ بۆ ئەوان بەهۆی ئەوەی دەستیان نووسیوە، ئاخ بۆ ئەوان بەهۆی ئەوەی بەدەستی دەهێنن.

وَقَالُوْا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ اِلَّآ اَيَّامًا مَّعْدُوْدَةً ۗ قُلْ اَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللّٰهِ عَهْدًا فَلَنْ يُّخْلِفَ اللّٰهُ عَهْدَهٗٓ اَمْ تَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

wa qālū lan tamassanan-nāru illā ayyāmam ma‘dūdah (tan), qul attakhażtum ‘indallāhi ‘ahdan falay yukhlifallāhu ‘ahdahū am taqūlūna ‘alallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

گوتیان: دۆزەخ دەستمان لێ نادات، تەنها چەند ڕۆژێک نەبێت. بڵێ: ئایا بەڵێنێکتان لە خوای گەورەوە وەرگرتووە بۆ ئەوەی خوای گەورە بەڵێنەکەی نەشکێنێت، یان ئەوەی نازانن دەربارەی خوا دەڵێن؟

بَلٰى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَّاَحَاطَتْ بِهٖ خَطِيْۤـَٔتُهٗ فَاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

balā man kasaba sayyi'ataw wa aḥāṭat bihī khaṭī'atuhū fa ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

وا نییە! هەرکەسێک کاری خراپ بکات و گوناهەکانی بیخنکێنن، ئەوا ئەوان دانیشتووی دۆزەخن. تێیدا دەمێننەوە.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ ۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ ࣖ

wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti ulā'ika aṣḥābul-jannah(ti), hum fīhā khālidūn(a).

وە ئەوانەی باوەڕیان هێناوە و کارە چاکەکان دەکەن، ئەوان دانیشتووی بەهەشتن. تێیدا دەمێننەوە.

وَاِذْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ لَا تَعْبُدُوْنَ اِلَّا اللّٰهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا وَّذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَقُوْلُوْا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَّاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۗ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ اِلَّا قَلِيْلًا مِّنْكُمْ وَاَنْتُمْ مُّعْرِضُوْنَ

wa iż akhażnā mīṡāqa banī isrā'īla lā ta‘budūna illallāha wa bil-wālidaini iḥsānaw wa żil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wa qūlū lin-nāsi ḥusnaw wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāh(ta), ṡumma tawallaitum illā qalīlam minkum wa antum mu‘riḍūn(a).

وە (بیرت بێت) کاتێک بەڵێنمان لە بەنی ئیسرائیل وەرگرتووە، "جگە لە خوا مەپەرستن و چاک بن لەگەڵ دایک و باوک و خزم و هەتیو و هەژاران. وە قسەی خۆش بۆ خەڵک بڵێن و نوێژ بکەن و زەکات بدەن". بەڵام دواتر ئێوە ڕووتان کردەوە (ئینکاریتان کرد)، جگە لە بەشێکی کەمتان، و ئێوە (هێشتا) ناڕازی بوون.

وَاِذْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَكُمْ لَا تَسْفِكُوْنَ دِمَاۤءَكُمْ وَلَا تُخْرِجُوْنَ اَنْفُسَكُمْ مِّنْ دِيَارِكُمْ ۖ ثُمَّ اَقْرَرْتُمْ وَاَنْتُمْ تَشْهَدُوْنَ

wa iż akhażnā mīṡāqakum lā tasfikūna dimā'akum wa lā tukhrijūna anfusakum min diyārikum ṡumma aqrartum wa antum tasyhadūn(a).

وە (لەبیرت بێت) کاتێک پەیمانەکەتمان وەرگرت: واتە: خوێنی خۆتان مەڕێژن (کەس بکوژن)، نە خۆتان (هاوڵاتیەکانتان) لە ماڵەکانتان دەر مەکەن. پاشان سوێندت خوارد و شایەتیت دا.

ثُمَّ اَنْتُمْ هٰٓؤُلَاۤءِ تَقْتُلُوْنَ اَنْفُسَكُمْ وَتُخْرِجُوْنَ فَرِيْقًا مِّنْكُمْ مِّنْ دِيَارِهِمْۖ تَظٰهَرُوْنَ عَلَيْهِمْ بِالْاِثْمِ وَالْعُدْوَانِۗ وَاِنْ يَّأْتُوْكُمْ اُسٰرٰى تُفٰدُوْهُمْ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ اِخْرَاجُهُمْ ۗ اَفَتُؤْمِنُوْنَ بِبَعْضِ الْكِتٰبِ وَتَكْفُرُوْنَ بِبَعْضٍۚ فَمَا جَزَاۤءُ مَنْ يَّفْعَلُ ذٰلِكَ مِنْكُمْ اِلَّا خِزْيٌ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۚوَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ يُرَدُّوْنَ اِلٰٓى اَشَدِّ الْعَذَابِۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

Ṡumma antum hā'ulā'i taqtulūna anfusakum wa tukhrijūna farīqam minkum min diyārihim taẓāharūna ‘alaihim bil-iṡmi wal-‘udwān(i), wa iy ya'tūkum usārā tufādūhum wa huwa muḥarramun ‘alaikum ikhrājuhum, afa tu'minūna biba‘ḍil-kitābi wa takfurūna bi ba‘ḍ(in), famā jazā'u may yaf‘alu żālika minkum illā khizyun fil-ḥayātid-dun-yā, wa yaumal-qiyāmati yuraddūna ilā asyaddil-‘ażāb(i), wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

پاشان ئێوە (بەنی ئیسرائیل) خۆتان کوشت و دەستەیەکتان لە ماڵەکانیان دەرکرد. لە خراپە و دوژمنایەتیدا هاوکاری یەکترتان کرد. ئەگەر بە دیل هاتنە لاتان، ئێوە فیدیەتان کردوون، هەرچەندە دەرکردنتان قەدەغە بوو. ئایا باوەڕت بە بەشێک لە کتێبی (تەورات) هەیە و بەشێکیشی کافرە؟ پاشان هیچ پاداشتێک بۆ ئەو کەسانە نییە کە لە ئێوە ئەو کارە دەکەن جگە لە ڕیسواکردن لە ژیانی دونیادا، و لە ڕۆژی قیامەتدا دەگەڕێنەوە بۆ توندترین سزا. وە خوای گەورە بێ ئاگا نییە لەوەی کە ئێوە دەیکەن.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اشْتَرَوُا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا بِالْاٰخِرَةِ ۖ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْصَرُوْنَ ࣖ

ulā'ikal-lażīnasytarawul-ḥayātad-dun-yā bil-ākhirah(ti), falā yukhaffafu ‘anhumul-‘ażābu wa lā hum yunṣarūn(a).

ئەمانە ئەو کەسانەن کە ژیانی دونیایان بە (ژیانی) ژیانی دوای مردن کڕیوە. پاشان سزاکەیان سووک نابێت و یارمەتیان نادرێت.

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ وَقَفَّيْنَا مِنْۢ بَعْدِهٖ بِالرُّسُلِ ۖ وَاٰتَيْنَا عِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنٰتِ وَاَيَّدْنٰهُ بِرُوْحِ الْقُدُسِۗ اَفَكُلَّمَا جَاۤءَكُمْ رَسُوْلٌۢ بِمَا لَا تَهْوٰىٓ اَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ ۚ فَفَرِيْقًا كَذَّبْتُمْ وَفَرِيْقًا تَقْتُلُوْنَ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba wa qaffainā mim ba‘dihī bir-rusul(i), wa ātainā ‘īsabna maryamal-bayyināti wa ayyadnāhu birūḥil-qudus(i), afakullamā jā'akum rasūlum bimā lā tahwā anfusukumustakbartum, fafarīqan każżabtum wa farīqan taqtulūn(a).

وە بەڕاستی ئێمە کتێبی (تەورات)مان بەخشی بە موسا، وە لەگەڵ نێردراوان بەدوایدا ڕۆیشتین، وە بەڵگەکانی ڕاستیمان بە عیسای کوڕی مەریەم دا و بەهێزمان کرد بە ڕۆحی پیرۆز (جبریل). بۆچی هەر جارێک پێغەمبەرێک دێتە لات (دەھێنێت) شتێک (وانەیەک) کە تۆ ناتەوێت، شانازی پێوە دەکەیت، پاشان درۆ لەسەر بەشێکی دەکەیت و بەشێکی دەکوژیت؟

وَقَالُوْا قُلُوْبُنَا غُلْفٌ ۗ بَلْ لَّعَنَهُمُ اللّٰهُ بِكُفْرِهِمْ فَقَلِيْلًا مَّا يُؤْمِنُوْنَ

wa qālū qulūbunā gulf(un), bal la‘anahumullāhu bikufrihim faqalīlam mā yu'minūn(a).

و گوتیان: “دڵمان داخراوە.” نەخێر! خوای گەورە نەفرەتی لێکردوون بەهۆی سەرپێچییانەوە، بەڵام زۆر کەمیان باوەڕیان پێیەتی.

وَلَمَّا جَاۤءَهُمْ كِتٰبٌ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ مُصَدِّقٌ لِّمَا مَعَهُمْۙ وَكَانُوْا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُوْنَ عَلَى الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۚ فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ مَّا عَرَفُوْا كَفَرُوْا بِهٖ ۖ فَلَعْنَةُ اللّٰهِ عَلَى الْكٰفِرِيْنَ

wa lammā jā'akum kitābum min ‘indillāhi muṣaddiqul limā ma‘ahum, wa kānū min qablu yastaftiḥūna ‘alal-lażīna kafarū, falammā jā'ahum mā ‘arafū kafarū bih(ī), fala‘natullāhi ‘alal-kāfirīn(a).

وە دوای ئەوەی کتێبی (القرئان) لەلای خواوە بۆیان هات کە ئەوەیان پشتڕاستکردەوە، لەکاتێکدا پێشتر داوای سەرکەوتنیان بەسەر کافرەکاندا کردبوو، دەرکەوت کە ئەوەی ئەوان زانیویانە بۆیان هات، ئینکارییان کرد. کەواتە نەفرەتی خوا لەسەر ئەو کەسانەیە کە کافرن.

بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهٖٓ اَنْفُسَهُمْ اَنْ يَّكْفُرُوْا بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بَغْيًا اَنْ يُّنَزِّلَ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ ۚ فَبَاۤءُوْ بِغَضَبٍ عَلٰى غَضَبٍۗ وَلِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابٌ مُّهِيْنٌ

bi'samasytarau bihī anfusahum ay yakfurū bimā anzalallāhu bagyan ay yunazzilallāhu min faḍlihī ‘alā may yasyā'u min ‘ibādih(ī), fabā'ū bigaḍabin ‘alā gaḍab(in), wa lil-kāfirīna ‘ażābum muhīn(un).

شتێکی ترسناکە کە خۆیان لە پێناویدا فرۆشت، ئینکاری ئەوەی خوای گەورە دابەزاندووە، لە ئیرەیی کە خوای گەورە بەخشندەی خۆی بۆ هەرکەسێک بیەوێت لە بەندەکانی دەنێرێتە خوارەوە. بۆیە توڕەیی لەسەر تووڕەیی دەچێژن. وە لەسەر کافرەکان سزایەکی زەلیلکەر هەیە.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ اٰمِنُوْا بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ قَالُوْا نُؤْمِنُ بِمَآ اُنْزِلَ عَلَيْنَا وَيَكْفُرُوْنَ بِمَا وَرَاۤءَهٗ وَهُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَهُمْ ۗ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُوْنَ اَنْۢبِيَاۤءَ اللّٰهِ مِنْ قَبْلُ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

wa iżā qīla lahum āminū bimā anzalallāhu qālū nu'minu bimā unzila ‘alainā wa yakfurūna bimā warā'ah(ū), wa huwal-ḥaqqu muṣaddiqal limā ma‘ahum, qul falima taqtulūna ambiyā'allāhi min qablu in kuntum mu'minīn(a).

وە کاتێک پێیان دەوترێت: باوەڕتان بەو شتانە هەبێت کە خوای گەورە دابەزاندووە (قورئان)، ئەوانیش لە وەڵامدا دەڵێنەوە: ئێمە باوەڕمان بەو شتانە هەیە کە بۆمان دابەزیوە. وە ئینکاری ئەوە دەکەن کە دوای ئەوە دێت، هەرچەندە (قورئان) ئەو ڕاستییەیە کە پاساو بۆ ئەوەی لەگەڵیاندایە. بڵێ (محمد)، بۆچی پێشتر پێغەمبەرانی خواتان کوشت ئەگەر ئیماندار بوون؟

۞ وَلَقَدْ جَاۤءَكُمْ مُّوْسٰى بِالْبَيِّنٰتِ ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْۢ بَعْدِهٖ وَاَنْتُمْ ظٰلِمُوْنَ

wa laqad jā'akum mūsā bil-bayyināti ṡummattakhażtumul-‘ijla mim ba‘dihī wa antum ẓālimūn(a).

وە بەڕاستی، موسا بە بەڵگەی ڕاستییەوە هاتە لات، پاشان (وێنەی) گوێدرێژەکەت (وەک قوربانی) دوای (ڕۆیشتنی) گرت، و ئێوە (بوون) ستەمکار.

وَاِذْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّوْرَۗ خُذُوْا مَآ اٰتَيْنٰكُمْ بِقُوَّةٍ وَّاسْمَعُوْا ۗ قَالُوْا سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاُشْرِبُوْا فِيْ قُلُوْبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ ۗ قُلْ بِئْسَمَا يَأْمُرُكُمْ بِهٖٓ اِيْمَانُكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

wa iż akhażnā mīṡāqakum wa rafa‘nā fauqakumuṭ-ṭūr(a), khużū mā ātainākum biquwwatiw wasma‘ū, qālū sami‘nā wa ‘aṣainā, wa usyribū fī qulūbihimul-‘ijla bikufrihim, qul bi'samā ya'murukum bihī īmānukum in kuntum mu'minīn(a).

وە (لەبیرت بێت) کاتێک بەڵێنەکەتمان وەرگرت و شاخی (سینای)مان لە سەرووی خۆتەوە بەرزکردەوە (لەکاتێکدا دەمانگوت)، "بە توندی دەست بەو شتانە بگرە کە پێمان بەخشیویت و گوێ بگرە!" وەڵامیان دایەوە: ئێمە گوێمان گرت بەڵام گوێڕایەڵ نەبووین. وە گوێدرێژەکە بەهۆی کوفرەکەیانەوە هاتە ناو دڵیانەوە (خۆشەویستی پەیکەر پەرستن). بڵێ: «زۆر خراپە ئەوەی باوەڕەکەت فەرمانت پێدەکات ئەگەر ئیماندار بیت!»

قُلْ اِنْ كَانَتْ لَكُمُ الدَّارُ الْاٰخِرَةُ عِنْدَ اللّٰهِ خَالِصَةً مِّنْ دُوْنِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul in kānat lakumud-dārul-ākhiratu ‘indallāhi khāliṣatam min dūnin-nāsi fatamannawul-mauta in kuntum ṣādiqīn(a).

(ئەی محمد) بڵێ (ئەی محمد) ئەگەر مانەوەی قیامەت لای خوا تەنها بۆ تۆیە نەک بۆ کەسی تر، ئەوا بەدوای مردندا بگەڕێ ئەگەر ڕاستگۆ بیت.

وَلَنْ يَّتَمَنَّوْهُ اَبَدًاۢ بِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ ۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢ بِالظّٰلِمِيْنَ

wa lay yatamannauhu abadam bima qaddamat aidīhim, wallāhu ‘alīmum biẓ-ẓālimīn(a).

بەڵام بە هیچ شێوەیەک ئارەزووی مردن ناکەن، بەهۆی ئەو گوناهانەی دەستەکانیان کردوویانە. وە خوای گەورە زانای ستەمکارانە.

وَلَتَجِدَنَّهُمْ اَحْرَصَ النَّاسِ عَلٰى حَيٰوةٍ ۛوَمِنَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا ۛيَوَدُّ اَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ اَلْفَ سَنَةٍۚ وَمَا هُوَ بِمُزَحْزِحِهٖ مِنَ الْعَذَابِ اَنْ يُّعَمَّرَۗ وَاللّٰهُ بَصِيْرٌۢ بِمَا يَعْمَلُوْنَ ࣖ

wa latajidannahum aḥraṣan-nāsi ‘alā ḥayāh(tin), wa minal-lażīna asyrakū, yawaddu aḥaduhum lau yu‘ammaru alfa sanah(tin), wa mā huwa bi muzaḥziḥihī minal-‘ażābi ay yu‘ammar(a), wallāhu baṣīrum bimā ya‘malūn(a).

وە بەڕاستی تۆ (محمد) ئەوان (جوولەکان) دەدۆزیتەوە، کەسانێک کە زۆرترین تەماحیان بۆ ژیان (جیهان)، تەنانەت (تەماحکارتر) لە موشریکەکان. هەریەکەیان دەیانەوێت هەزار ساڵ تەمەنیان پێبدرێت، هەرچەندە ئەو تەمەنە درێژە لە مەرگ و مەرگ نایانپارێزێت. وە خوای گەورە بینەری ئەو کارانەیە کە دەیکەن.

قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِّجِبْرِيْلَ فَاِنَّهٗ نَزَّلَهٗ عَلٰى قَلْبِكَ بِاِذْنِ اللّٰهِ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَّبُشْرٰى لِلْمُؤْمِنِيْنَ

qul man kāna ‘aduwwal lijibrīla fa'innahū nazzalahū ‘alā qalbika bi iżnillāhi muṣaddiqal limā baina yadaihi wa hudaw wa busyrā lil-mu'minīn(a).

بڵێ (محمد)، هەرکەسێک ببێتە دوژمنی جبریل، ئەوا (بزانە) کە ئەوە ئەو کەسەیە کە (قورئان)ی دابەزاندووە بۆ ناو دڵەکانتان بە ئیزنی خوای گەورە، پشتڕاستی دەکاتەوە کە (کتێبەکان) پێشتر چی بوون، و هیدایەت و مژدە بێت بۆ ئیمانداران.

مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِّلّٰهِ وَمَلٰۤىِٕكَتِهٖ وَرُسُلِهٖ وَجِبْرِيْلَ وَمِيْكٰىلَ فَاِنَّ اللّٰهَ عَدُوٌّ لِّلْكٰفِرِيْنَ

man kāna ‘aduwwal lillāhi wa malā'ikatihī wa rusulihī wa jibrīla wa mīkāla fa innallāha ‘aduwwul lil-kāfirīn(a).

هەرکەسێک دوژمنی خوا و فریشتەکانی و پێغەمبەرەکانی و جبریل و میکائیل بێت، ئەوا بەڕاستی خوای گەورە دوژمنی کافرەکانە.

وَلَقَدْ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ اٰيٰتٍۢ بَيِّنٰتٍۚ وَمَا يَكْفُرُ بِهَآ اِلَّا الْفٰسِقُوْنَ

wa laqad anzalnā ilaika āyātim bayyināt(in), wa mā yakfuru bihā illal-fāsiqūn(a).

وە بەڕاستی ئێمە ئایەتی ڕوونمان بۆ ئێوە (محمد) دابەزاندووە و کەس نکۆڵی لێ ناکات جگە لە خراپەکاران.

اَوَكُلَّمَا عٰهَدُوْا عَهْدًا نَّبَذَهٗ فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ ۗ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

awa kullamā ‘āhadū ‘ahdan nabażahū farīqum minhum, bal akṡaruhum lā yu'minūn(a).

وە بۆچی هەر جارێک بەڵێنێک دەدەن، کۆمەڵێک لەوان بەڵێنەکە دەشکێنن؟ لە کاتێکدا زۆربەیان ئیماندار نین.

وَلَمَّا جَاۤءَهُمْ رَسُوْلٌ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ مُصَدِّقٌ لِّمَا مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِيْقٌ مِّنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَۙ كِتٰبَ اللّٰهِ وَرَاۤءَ ظُهُوْرِهِمْ كَاَنَّهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَۖ

wa lammā jā'ahum rasūlum min ‘indillāhi muṣaddiqul limā ma‘ahum nabaża farīqum minal-lażīna ūtul-kitāb(a), kitāballāhi warā'a ẓuhūrihim ka'annahum lā ya‘lamūn(a).

وە کاتێک پێغەمبەرێک (محمد) هاتە لایان لە لایەن خوداوە، ئەوەی لەگەڵیاندا بوو پشتڕاست دەکردەوە، بەشێک لەو کەسانەی کە کتێبی (تەورات)یان پێدرابوو، کتێبی خوایان فڕێدا لە پشتیانەوە، وەک ئەوەی نەزانن.

وَاتَّبَعُوْا مَا تَتْلُوا الشَّيٰطِيْنُ عَلٰى مُلْكِ سُلَيْمٰنَ ۚ وَمَا كَفَرَ سُلَيْمٰنُ وَلٰكِنَّ الشَّيٰطِيْنَ كَفَرُوْا يُعَلِّمُوْنَ النَّاسَ السِّحْرَ وَمَآ اُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوْتَ وَمَارُوْتَ ۗ وَمَا يُعَلِّمٰنِ مِنْ اَحَدٍ حَتّٰى يَقُوْلَآ اِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ ۗ فَيَتَعَلَّمُوْنَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُوْنَ بِهٖ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهٖ ۗ وَمَا هُمْ بِضَاۤرِّيْنَ بِهٖ مِنْ اَحَدٍ اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗ وَيَتَعَلَّمُوْنَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ ۗ وَلَقَدْ عَلِمُوْا لَمَنِ اشْتَرٰىهُ مَا لَهٗ فِى الْاٰخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ ۗ وَلَبِئْسَ مَاشَرَوْا بِهٖٓ اَنْفُسَهُمْ ۗ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ

wattaba‘ū mā tatlusy-syayāṭīnu ‘alā mulki sulaimān(a), wa mā kafara sulaimānu wa lākinnnasy-syayāṭīna kafarū yu‘allimūnan-nāsas siḥr(a), wa mā unzila ‘alal-malakaini bibābila hārūta wa mārūt(a), wa mā yu‘allimāni min aḥadin ḥattā yaqūlā innamā naḥnu fitnatun falā takfur, fayata‘allamūna minhumā mā yufarriqūna bihī bainal-mar'i wa zaujih(ī), wa mā hum biḍarrīna bihī min aḥadin illā bi'iżnillāh(i), wa yata‘allamūna mā yaḍurruhum wa lā yanfa‘uhum, wa laqad ‘alimū lamanisytarāhu mā lahū fil-ākhirati min khalāq(in), wa labi'sa mā syarau bihī anfusahum, lau kānū ya‘lamūn(a).

وە شوێنکەوتووی ئەوەی جنۆکەکان لە سەردەمی سلێماندا دەیانخوێندەوە. سلێمان کافر نەبوو بەڵکو ئەوە جنۆکەکان بوون کە کافر بوون، ئەوان فێری سیحریان دەکرد بۆ مرۆڤ و ئەوەی بۆ دوو فریشتە دابەزی لە خاکی بابل واتە هاروت و ماروت. هەرچەندە هیچ کامیان پێش ئەوەی بڵێن: "بەڕاستی ئێمە تەنها تاقیکردنەوەیەکین (بۆ ئێوە)، بۆیە هیچ کامیان هیچیان فێر نەکردووە. بۆیە لە دوو (فریشتەکە) فێربوون چی (دەتوانێت) (دەتوانێت) (مێرد) لە ژنەکەی جیابکاتەوە. بە سیحرەکەیان ناتوانن زیان بە کەس بگەیەنن مەگەر بە ئیزنی خوای گەورە. ئەوان شتێک فێر دەبن کە زیانیان پێدەگەیەنێت، و سوودی بۆیان نییە. وە بەڕاستی، ئەوان پێشتر دەزانن، هەرکەسێک بکڕێت (سیحر بەکاربهێنێت)، بە دڵنیاییەوە هیچ قازانجێک لە ژیانی دوای مردندا بەدەست ناهێنێت. وە بەڕاستی کردەوەی ئەوانەی بە سیحر خۆیان دەفرۆشن زۆر خراپە، ئەگەر بزانن.

وَلَوْ اَنَّهُمْ اٰمَنُوْا وَاتَّقَوْا لَمَثُوْبَةٌ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ خَيْرٌ ۗ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lau annahum āmanū wattaqau lamaṡūbatum min ‘indillāhi khair(un), lau kānū ya‘lamūn(a).

وە ئەگەر ئیمانیان هەبوایە و خواپەرست بوونایە، پاداشتی خوای گەورە باشتر بوو، ئەگەر تەنها بیانزانیایە.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَقُوْلُوْا رَاعِنَا وَقُوْلُوا انْظُرْنَا وَاسْمَعُوْا وَلِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā taqūlū rā‘inā wa qūlunẓurnā wasma‘ū wa lil-kāfirīna ‘ażābun alīm(un).

ئەی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە! مەڵێ (راعینا)، بەڵکو بڵێ: “ئونژورنا” و گوێ بگرە. وە ئەوانەی کافر دەکەن سزایەکی پڕ لە ئازار وەردەگرن.

مَا يَوَدُّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ وَلَا الْمُشْرِكِيْنَ اَنْ يُّنَزَّلَ عَلَيْكُمْ مِّنْ خَيْرٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَاللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيْمِ

mā yawaddul-lażīna kafarū min ahlil-kitābi wa lal-musyrikīna ay yunazzila ‘alaikum min khairim mir rabbikum, wallāhu yakhtaṣṣu biraḥmatihī may yasyā'(u), wallāhu żul faḍlil-‘aẓīm(i).

ئەوانەی لە ئەهلی کیتاب و موشریکانەوە کافرن، ئاواتەخوازن هیچ چاکەیەک لەلای پەروەردگارەکەتەوە بۆت دابەزێت. بەڵام خوای گەورە بە تایبەتی ڕەحمەتی خۆی دەبەخشێتە ئەو کەسانەی کە خۆی بیەوێت. وە خوای گەورە خاوەنی نیعمەتی گەورەیە.

۞ مَا نَنْسَخْ مِنْ اٰيَةٍ اَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِّنْهَآ اَوْ مِثْلِهَا ۗ اَلَمْ تَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

mā nansakh min āyatin au nunsihā na'ti bi khairim minhā au miṡlihā, alam ta‘lam annallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

هەر ئایەتێک هەڵبوەشێنینەوە یان لە یادەوەریدا لاببەین، بە دڵنیاییەوە شتێکی باشتر یان بەراوردکاری پێی دەگۆڕین. ئایا نازانن خوای گەورە دەسەڵاتی بەسەر هەموو شتێکدا هەیە؟

اَلَمْ تَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ ۗ وَمَا لَكُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

alam ta‘lam annallāha lahū mulkus-samāwāti wal arḍ(i), wa mā lakum min dūnillāhi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

ئایا نازانن شانشینی ئاسمانەکان و زەوی هی خوایە؟ وە جگە لە خوای گەورە هیچ پارێزەر و یارمەتیدەرێکتان نییە.

اَمْ تُرِيْدُوْنَ اَنْ تَسْـَٔلُوْا رَسُوْلَكُمْ كَمَا سُىِٕلَ مُوْسٰى مِنْ قَبْلُ ۗوَمَنْ يَّتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْاِيْمَانِ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

am turīdūna an tas'alū rasūlakum kamā su'ila mūsā min qabl(u), wa may yatabaddalil-kufra bil-īmāni faqad ḍalla sawā'as-sabīl(i).

یان دەتەوێت پرسیار لە پێغەمبەرەکەت (محمد) بکەیت وەک چۆن پێشتر موسا (بەنی ئیسرائیل) پرسیاری کرد؟ هەرکەسێک ئیمان بە کوفر بگۆڕێت، ئەوا بەڕاستی لە ڕێگای ڕاست لاداوە.

وَدَّ كَثِيْرٌ مِّنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ لَوْ يَرُدُّوْنَكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ اِيْمَانِكُمْ كُفَّارًاۚ حَسَدًا مِّنْ عِنْدِ اَنْفُسِهِمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ ۚ فَاعْفُوْا وَاصْفَحُوْا حَتّٰى يَأْتِيَ اللّٰهُ بِاَمْرِهٖ ۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wadda kaṡīrum min ahlil-kitābi lau yaruddūnakum mim ba‘di īmānikum kuffārā(n), ḥasadam min ‘indi anfusihim mim ba‘di mā tabayyana lahumul-ḥaqq(u), fa‘fū waṣfaḥū ḥattā ya'tiyallāhu bi amrih(ī), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

زۆرێک لە ئەهلی کتێب ئاواتەخوازن دوای ئەوەی باوەڕت هێنا، بتوانن بگەڕێننەوە دواوە، بۆ ئەوەی جارێکی تر ببنە کافر، بەهۆی ئیرەیی ناویانەوە، دوای ئەوەی حەقیقەتیان بۆ ڕوون بووەوە. کەواتە لێی خۆشبە و سەبر بگرە، تا خوای گەورە فەرمانی خۆی دەدات. بەڕاستی خوای گەورە سەروەرە بەسەر هەموو شتێکدا.

وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَ ۗ وَمَا تُقَدِّمُوْا لِاَنْفُسِكُمْ مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوْهُ عِنْدَ اللّٰهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāh(ta), wa mā tuqaddimū li'anfusikum min khairin tajidūhu ‘indallāh(i), innallāha bimā ta‘malūna baṣīr(un).

وە نوێژ ئەنجام بدە و زەکات بدە. وە هەر چاکەیەک بۆ خۆت بکەیت، ئەوا (پاداشت) لە خوای گەورە بەدەستی دەهێنیت. بەڕاستی خوای گەورە بینەری ئەو کارانەیە کە ئێوە دەیکەن.

وَقَالُوْا لَنْ يَّدْخُلَ الْجَنَّةَ اِلَّا مَنْ كَانَ هُوْدًا اَوْ نَصٰرٰى ۗ تِلْكَ اَمَانِيُّهُمْ ۗ قُلْ هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa qālū lay yadkhulal-jannata illā man kāna hūdan au naṣārā, tilka amāniyyuhum, qul hātū burhānakum in kuntum ṣādiqīn(a).

وە ئەوان (جوولەک و مەسیحییەکان) گوتیان: "هیچ کەسێک ناچێتە ئاسمانەوە جگە لە جولەکەکان و مەسیحییەکان". ئەوە (تەنها) ئاواتخوازانەیان. بڵێ: بەڵگەی ڕاستی خۆتم پیشان بدە، ئەگەر ڕاستگۆیت.

بَلٰى مَنْ اَسْلَمَ وَجْهَهٗ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهٗٓ اَجْرُهٗ عِنْدَ رَبِّهٖۖ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ ࣖ

balā man aslama wajhahū lillāhi wa huwa muḥsinun falahū ajruhū ‘inda rabbih(i), wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

نەخێر! هەرکەسێک خۆی بەتەواوی تەسلیمی خوا بکات، وە چاکە بکات، پاداشتی خۆی لای پەروەردگارەکەی دەبێت و هیچ ترسێکیان لێ نامێنێت و خەمبار نابن.

وَقَالَتِ الْيَهُوْدُ لَيْسَتِ النَّصٰرٰى عَلٰى شَيْءٍۖ وَّقَالَتِ النَّصٰرٰى لَيْسَتِ الْيَهُوْدُ عَلٰى شَيْءٍۙ وَّهُمْ يَتْلُوْنَ الْكِتٰبَۗ كَذٰلِكَ قَالَ الَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ ۚ فَاللّٰهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فِيْمَا كَانُوْا فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ

wa qālatil-yahūdu laisatin-naṣārā ‘alā syai'(in), wa qālatin-naṣārā laisatil-yahūdu ‘alā syai'(in), wa hum yatlūnal-kitāb(a), każālika qālal-lażīna lā ya‘lamūna miṡla qaulihim, fallāhu yaḥkumu bainahum yaumal-qiyāmati fīmā kānū fīhi yakhtalifūn(a).

وە جولەکەکان دەڵێن "مەسیحییەکان هیچیان نییە"، مەسیحییەکانیش (هەروەها) دەڵێن: "جوولەکەکان هیچیان نییە"، هەرچەندە کتێبەکە دەخوێننەوە. بە هەمان شێوە ئەو کەسانەی کە هیچ زانیارییەکیان نییە، ئەوەی دەیڵێن دەیڵێن. جا خوای گەورە لە ڕۆژی قیامەتدا حوکمیان لەسەر دەدات، سەبارەت بەو شتانەی کە ناکۆکییان لەسەر بووە.

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ مَّنَعَ مَسٰجِدَ اللّٰهِ اَنْ يُّذْكَرَ فِيْهَا اسْمُهٗ وَسَعٰى فِيْ خَرَابِهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ مَا كَانَ لَهُمْ اَنْ يَّدْخُلُوْهَآ اِلَّا خَاۤىِٕفِيْنَ ەۗ لَهُمْ فِى الدُّنْيَا خِزْيٌ وَّلَهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

wa man aẓlamu mim mam mana‘a masājidallāhi ay yużkara fīhasmuhū wa sa‘ā fī kharābihā, ulā'ika mā kāna lahum ay yadkhulūhā illā khā'ifīn(a), lahum fid-dun-yā khizyuw wa lahum fil-ākhirati ‘ażābun ‘aẓīm(un).

وە کێ لەو کەسە نادادپەروەرترە کە ناوەکەی لە مزگەوتەکانی خوادا قەدەغە دەکات، و هەوڵی ڕوخاندنیان دەدات؟ ئەوان شیاو نین بچنە ناویەوە مەگەر بە ترس لە (خوای گەورە). لە دونیادا زەلیل دەبن و لە دوای مردنیش سزای قورسیان بەسەردا دێت.

وَلِلّٰهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ فَاَيْنَمَا تُوَلُّوْا فَثَمَّ وَجْهُ اللّٰهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

wa lillāhil-masyriqu wal-magrib(u), fa'ainamā tuwallū faṡamma wajhullāh(i), innallāha wāsi‘un ‘alīm(un).

وە ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا هی خوایە. ڕوو لە هەر کوێیەک بکەیت ڕووخساری خوای گەورە هەیە. بەڕاستی خوای گەورە هەموو شتێک زانایە.

وَقَالُوا اتَّخَذَ اللّٰهُ وَلَدًا ۙسُبْحٰنَهٗ ۗ بَلْ لَّهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ كُلٌّ لَّهٗ قٰنِتُوْنَ

wa qāluttakhażallāhu waladan subḥānah(ū), bal lahū mā fis-samāwāti wal-arḍ(i), kullul lahū qānitūn(a).

و گوتیان: خوای گەورە کوڕێکی هەیە. پاک و بێگەردی بۆ خوای گەورە، تەنانەت هەموو شتێک لە ئاسمانەکان و زەویدا هی ئەوە. هەموویان ملکەچی ئەو دەبن.

بَدِيْعُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَاِذَا قَضٰٓى اَمْرًا فَاِنَّمَا يَقُوْلُ لَهٗ كُنْ فَيَكُوْنُ

badī‘us-samāwāti wal-arḍ(i), wa iżā qaḍā amran fa'innamā yaqūlu lahū kun fayakūn(u).

(خوای گەورە) دروستکەری ئاسمان و زەوی. کاتێک دەیەوێت بڕیار لەسەر شتێک بدات، بە سادەیی پێی دەڵێت: “بە!” کەواتە ئەوە ئەوەیە.

وَقَالَ الَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ لَوْلَا يُكَلِّمُنَا اللّٰهُ اَوْ تَأْتِيْنَآ اٰيَةٌ ۗ كَذٰلِكَ قَالَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّثْلَ قَوْلِهِمْ ۗ تَشَابَهَتْ قُلُوْبُهُمْ ۗ قَدْ بَيَّنَّا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يُّوْقِنُوْنَ

wa qālal-lażīna lā ya‘lamūna lau lā yukallimunallāhu au ta'tīnā āyah(tun), każālika qālal-lażīna min qablihim miṡla qaulihim, tasyābahat qulūbuhum, qad bayyannal-āyāti liqaumiy yūqinūn(a).

وە ئەوانەی نازانن دەڵێن بۆچی خوای گەورە قسەمان لەگەڵ ناکات یان نیشانەکانی (دەسەڵاتی خۆی) بۆمان نایەت؟ بە هەمان شێوە ئەوانەی پێش خۆیان ئەوەیان گوتبوو. دڵیان وەک یەکە. بەڕاستی ئێمە نیشانەکانی (دەسەڵاتی خۆمان)مان بۆ ئەو کەسانە ڕوون کردۆتەوە کە باوەڕیان هێناوە.

اِنَّآ اَرْسَلْنٰكَ بِالْحَقِّ بَشِيْرًا وَّنَذِيْرًاۙ وَّلَا تُسْـَٔلُ عَنْ اَصْحٰبِ الْجَحِيْمِ

innā arsalnāka bil-ḥaqqi basyīraw wa nażīrā(n), wa lā tus'alu ‘an aṣḥābil-jaḥīm(i).

بەڕاستی ئێمە تۆ (محمد)مان بە حەقەوە ناردووە، وەک هەڵگری مژدە و ئاگادارکەرەوە. وە پرسیارت لێناکرێت (لێپرسینەوە) سەبارەت بە دانیشتوانی دۆزەخ.

وَلَنْ تَرْضٰى عَنْكَ الْيَهُوْدُ وَلَا النَّصٰرٰى حَتّٰى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ ۗ قُلْ اِنَّ هُدَى اللّٰهِ هُوَ الْهُدٰى ۗ وَلَىِٕنِ اتَّبَعْتَ اَهْوَاۤءَهُمْ بَعْدَ الَّذِيْ جَاۤءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ۙ مَا لَكَ مِنَ اللّٰهِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

wa lan tarḍā ‘ankal-yahūdu wa lan-naṣārā ḥattā tattabi‘a millatahum, qul inna hudallāhi huwal-hudā, wa la'inittaba‘ta ahwā'ahum ba‘dal-lażī jā'aka minal-‘ilm(i), mā laka minallāhi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

وە جولەکە و مەسیحیەکان تۆ (محمد) قبوڵ ناکەن تا شوێن دینەکەیان بکەویت. بڵێ: بەڕاستی هیدایەتی خوا هیدایەتی (ڕاستەقینە)یە. وە ئەگەر دوای ئەوەی زانست (حەقیقەت) بۆت هات شوێن ئارەزووەکانیان بکەویت، ئەوا هیچ پارێزەر و یارمەتیدەرێکت نابێت لەلایەن خوای گەورەوە.

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَتْلُوْنَهٗ حَقَّ تِلَاوَتِهٖۗ اُولٰۤىِٕكَ يُؤْمِنُوْنَ بِهٖ ۗ وَمَنْ يَّكْفُرْ بِهٖ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ

allażīna ātaināhumul-kitāba yatlūnahū ḥaqqa tilāwatih(ī), ulā'ika yu'minūna bih(ī), wa may yakfur bihī fa ulā'ika humul-khāsirūn(a).

ئەوانەی کتێبمان پێ بەخشیون، وەک پێویست دەیخوێننەوە، ئەوانەن کە باوەڕیان پێی هەیە. وە هەرکەسێک بێباوەڕی پێ بکات، ئەوانەن کە دۆڕاون.

يٰبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اذْكُرُوْا نِعْمَتِيَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَاَنِّيْ فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعٰلَمِيْنَ

yā banī isrā'īlażkurū ni‘matiyal-latī an‘amtu ‘alaikum wa annī faḍḍaltukum ‘alal-‘ālamīn(a).

ئەی بەنی ئیسرائیل! نیعمەتەکانم لەبیر بکە کە بە ئێوەم بەخشیوە و لە هەموو مرۆڤەکانی تری دونیادا (لەو کاتەدا) بەخشندەتانم کردووە.

وَاتَّقُوْا يَوْمًا لَّا تَجْزِيْ نَفْسٌ عَنْ نَّفْسٍ شَيْـًٔا وَّلَا يُقْبَلُ مِنْهَا عَدْلٌ وَّلَا تَنْفَعُهَا شَفَاعَةٌ وَّلَا هُمْ يُنْصَرُوْنَ

wattaqū yaumal lā tajzī nafsun ‘an nafsin syai'aw wa lā yuqbalu minhā ‘adluw wa lā tanfa‘uhā syafā‘atuw wa lā hum yunṣarūn(a).

وە لە ڕۆژێک بترسن کە کەس نەتوانێت بە کەمترین شێوە جێگەی کەسێکی تر بگرێتەوە و هیچ فیدیەیەک وەرنەگیرێت و هیچ یارمەتیەکیش سوودی بۆ نەبێت و یارمەتیان نەدرێت.

۞ وَاِذِ ابْتَلٰٓى اِبْرٰهٖمَ رَبُّهٗ بِكَلِمٰتٍ فَاَتَمَّهُنَّ ۗ قَالَ اِنِّيْ جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ اِمَامًا ۗ قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِيْ ۗ قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِى الظّٰلِمِيْنَ

wa iżibtalā ibrāhīma rabbuhū bikalimātin fa atammahunn(a), qāla innī jā‘iluka lin-nāsi imāmā(n), qāla wa min żurriyyatī, qāla lā yanālu ‘ahdiẓ-ẓālimīn(a).

وە (لەبیرت بێت)، کاتێک ئیبراهیم لەلایەن پەروەردگارەکەیەوە بە چەند ڕستەیەک تاقیکرایەوە، پاشان بە تەواوی جێبەجێی کرد. ئەو (خوای گەورە) فەرمووی: بەڕاستی من تۆم کردۆتە پێشەوای هەموو مرۆڤایەتی. ئەو (ئیبراهیم) وتی: (وە (هەروەها) لە منداڵ و نەوەکانمەوە؟” خوای گەورە دەفەرموێت ((ڕاستە، بەڵام) بەڵێنەکەم ستەمکاران ناگرێتەوە.

وَاِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِّلنَّاسِ وَاَمْنًاۗ وَاتَّخِذُوْا مِنْ مَّقَامِ اِبْرٰهٖمَ مُصَلًّىۗ وَعَهِدْنَآ اِلٰٓى اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ اَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّاۤىِٕفِيْنَ وَالْعٰكِفِيْنَ وَالرُّكَّعِ السُّجُوْدِ

wa iż ja‘alnal-baita maṡābatal lin-nāsi wa amnā(n), wattakhiżū mim maqāmi ibrāhīma muṣallā(n), wa ‘ahidnā ilā ibrāhīma wa ismā‘īla an ṭahhirā baitiya liṭ-ṭā'ifīna wal-‘ākifīna war-rukka‘is-sujūd(i).

وە (بیرت بێت)، کاتێک ماڵی (کەعبە)مان کردە شوێنی کۆبوونەوە و شوێنی سەلامەت بۆ خەڵک. وە مەقامی ئیبراهیم بکەنە شوێنی نوێژ. وە فەرمانمان بە ئیبراهیم و ئیسماعیل کردووە، ماڵەکەم پاک بکەنەوە بۆ ئەوانەی تەوافن، ئەوانەی ئیکتکافن، ئەوانەی کڕنۆش دەبەن و سوجدە دەبەن!

وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّ اجْعَلْ هٰذَا بَلَدًا اٰمِنًا وَّارْزُقْ اَهْلَهٗ مِنَ الثَّمَرٰتِ مَنْ اٰمَنَ مِنْهُمْ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ قَالَ وَمَنْ كَفَرَ فَاُمَتِّعُهٗ قَلِيْلًا ثُمَّ اَضْطَرُّهٗٓ اِلٰى عَذَابِ النَّارِ ۗ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

wa iż qāla ibrāhīmu rabbij‘al hāżā baladan āminaw warzuq ahlahū minaṡ-ṡamarāti man āmana minhum billāhi wal-yaumil-ākhir(i), qāla wa man kafara fa umatti‘uhū qalīlan ṡumma aḍṭarruhū ilā ‘ażābin-nār(i), wa bi'sal-maṣīr(u).

وە (بیرت بێت) کاتێک ئیبراهیم دوعای کرد (ئەی پەروەردگارم، ئەم (خاکی مەککە) بکە بە خاکێکی ئارام و ڕزق و ڕۆزی لە شێوەی میوە بدە بە دانیشتوانەکەی، واتە لەنێو ئەوانەی باوەڕیان بە خوا و ڕۆژی دوایی هەیە)، ئەو (خوای گەورە) فەرموویەتی: "وە بە کافرەکە من چێژێکی کاتی دەدەم، ئەوکات بە زۆر دەیخەمە ناو سزای دۆزەخەوە و ئەوەش خراپترین شوێنی گەڕانەوەیە".

وَاِذْ يَرْفَعُ اِبْرٰهٖمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَاِسْمٰعِيْلُۗ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا ۗ اِنَّكَ اَنْتَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa iż yarfa‘u ibrāhīmul-qawā‘ida minal-baiti wa ismā‘īl(u), rabbanā taqabbal minnā, innaka antas-samī‘ul-‘alīm(u).

وە (بیرت بێت) کاتێک ئیبراهیم بناغەکانی پەرستگای لەگەڵ ئیسماعیل بەرزکردەوە، (لەکاتی نوێژکردندا)، "پەروەردگارمان (خێر) لێمان قبوڵ بکە. بەڕاستی تۆ هەموو بیسەر و زانایت."

رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَآ اُمَّةً مُّسْلِمَةً لَّكَۖ وَاَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَا ۚ اِنَّكَ اَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

rabbanā waj‘alnā muslimaini laka wa min żurriyyatinā ummatam muslimatal lak(a), wa arinā manāsikanā wa tub ‘alainā, innaka antat-tawwābur-raḥīm(u).

ئەی پەروەردگارمان بمانکە بە کەسانێک کە ملکەچی تۆ بین، وە منداڵ و نەوەکانمان (هەروەها) کەسانێک بکە کە ملکەچی تۆ بن و ڕێگاکانی ئەنجامدانی عیبادەت (حەج)مان پیشان بدەین، و تەوبەمان قبوڵ بکە. بەڕاستی تۆ قبوڵترین تەوبەیت، میهرەبانیت.

رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيْهِمْ رَسُوْلًا مِّنْهُمْ يَتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيْهِمْ ۗ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ ࣖ

rabbanā wab‘aṡ fīhim rasūlam minhum yatlū ‘alaihim āyātika wa yu‘allimuhumul-kitāba wal-ḥikmata wa yuzakkīhim, innaka antal-‘azīzul-ḥakīm(u).

پەروەردگارمان لە ناو خۆیانەوە پێغەمبەرێک بۆیان بنێرە، ئایەتەکانتیان بۆ بخوێنێتەوە و کتێب و حیکمەتیان فێر بکات و پاکیان بکاتەوە. بەڕاستی تۆ بەهێزترین و ژیرترینی."

وَمَنْ يَّرْغَبُ عَنْ مِّلَّةِ اِبْرٰهٖمَ اِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهٗ ۗوَلَقَدِ اصْطَفَيْنٰهُ فِى الدُّنْيَا ۚوَاِنَّهٗ فِى الْاٰخِرَةِ لَمِنَ الصّٰلِحِيْنَ

wa may yargabu ‘an millati ibrāhīma illā man safiha nafsah(ū), wa laqad-iṣṭafaināhu fid-dun-yā, wa innahū fil-ākhirati laminaṣ-ṣāliḥīn(a).

وە ئەو کەسانەی ڕقیان لە ئایینی ئیبراهیمییە، تەنها کەسانێکن کە خۆیان گێل دەکەن. وە بەڕاستی ئێمە ئەومان (ئیبراهیم) لە دونیادا هەڵبژاردووە. وە بەڕاستی لە ژیانی دوای مردندا لە نێو خەڵکی خواپەرستدا دەبێت.

اِذْ قَالَ لَهٗ رَبُّهٗٓ اَسْلِمْۙ قَالَ اَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

iż qāla lahū rabbuhū aslim, qāla aslamtu lirabbil-‘ālamīn(a).

(بیرت بێت) کاتێک خودا پێی فەرموو (ئیبراهیم) “تەسلیم بە!” وەڵامی دایەوە: من تەسلیم بە پەروەردگاری هەموو جیهانەکان دەبم.

وَوَصّٰى بِهَآ اِبْرٰهٖمُ بَنِيْهِ وَيَعْقُوْبُۗ يٰبَنِيَّ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰى لَكُمُ الدِّيْنَ فَلَا تَمُوْتُنَّ اِلَّا وَاَنْتُمْ مُّسْلِمُوْنَ ۗ

wa waṣṣā bihā ibrāhīmu banīhi wa ya‘qūb(u), yā baniyya innallāhaṣṭafā lakumud-dīna falā tamūtunna illā wa antum muslimūn(a).

ئیبراهیمیش ئەم (وشە)ی بە وەسیەت هێنا بۆ کوڕەکانی، هەروەک یاقوب. "ئەی منداڵەکانم! بەڕاستی خوای گەورە ئەم ئاینەی بۆ هەڵبژاردووە، بۆیە مەمرن مەگەر موسڵمان نەبن".

اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ حَضَرَ يَعْقُوْبَ الْمَوْتُۙ اِذْ قَالَ لِبَنِيْهِ مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْۢ بَعْدِيْۗ قَالُوْا نَعْبُدُ اِلٰهَكَ وَاِلٰهَ اٰبَاۤىِٕكَ اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ اِلٰهًا وَّاحِدًاۚ وَنَحْنُ لَهٗ مُسْلِمُوْنَ

am kuntum syuhadā'a iż ḥaḍara ya‘qūbal-maut(u), iż qāla libanīhi mā ta‘budūna mim ba‘dī, qālū na‘budu ilāhaka wa ilāha ābā'ika ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa ilāhaw wāḥidā(n), wa naḥnu lahū muslimūn(a).

ئایا ئێوە شایەتحاڵ بوون کاتێک مردن هاتە سەر یاقوب، کاتێک بە کوڕەکانی گوت: دوای مردنم چی دەپەرستن؟ وەڵامیان دایەوە: ئێمە خودای تۆ و خودای باوباپیرانت دەپەرستین، واتە ئیبراهیم و ئیسماعیل و ئیسحاق، (واتە) خودای گەورە و ئێمەش (تەنها) تەسلیمی ئەو دەبین.

تِلْكَ اُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَّا كَسَبْتُمْ ۚ وَلَا تُسْـَٔلُوْنَ عَمَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

tilka ummatun qad khalat, lahā mā kasabat wa lakum mā kasabtum, wa lā tus'alūna ‘ammā kānū ya‘malūn(a).

ئەمانە ئەو کەسانەن کە کۆچی دواییان کردووە. بۆ ئەوان ئەوەیە کە بەدەستیان هێناوە، بۆ تۆش ئەوەیە کە تۆ بەدەستت هێناوە. وە پرسیارت لێ ناکرێ کە پێشتر چییان دەکرد.

وَقَالُوْا كُوْنُوْا هُوْدًا اَوْ نَصٰرٰى تَهْتَدُوْا ۗ قُلْ بَلْ مِلَّةَ اِبْرٰهٖمَ حَنِيْفًا ۗوَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

wa qālū kūnū hūdan au naṣārā tahtadū, qul bal millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).

وە گوتیان: «ئێوە (باوەڕدار) جولەکە بن یان مەسیحی، بە دڵنیاییەوە ڕێنماییتان دەکرێت.» بڵێ: (نا!) بەڵام (ئێمە پەیڕەوی لە) ئایینی ڕاستگۆی ئیبراهیم دەکەین و ئەویش لەنێو ئەو کەسانەدا نییە کە هاوبەشی لەگەڵ خودادا دەکەن.

قُوْلُوْٓا اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْنَا وَمَآ اُنْزِلَ اِلٰٓى اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ وَالْاَسْبَاطِ وَمَآ اُوْتِيَ مُوْسٰى وَعِيْسٰى وَمَآ اُوْتِيَ النَّبِيُّوْنَ مِنْ رَّبِّهِمْۚ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ اَحَدٍ مِّنْهُمْۖ وَنَحْنُ لَهٗ مُسْلِمُوْنَ

qūlū āmannā billāhi wa mā unzila ilainā wa mā unzila ilā ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa wa ya‘qūba wal-asbāṭi wa mā ūtiya mūsā wa ‘īsā wa mā ūtiyan-nabiyyūna mir rabbihim, lā nufarriqu baina aḥadim minhum wa naḥnu lahū muslimūn(a).

بڵێ: ئێمە باوەڕمان بە خوا و ئەوەی بۆ ئێمە دابەزیوە، وە بەو شتانەی کە دابەزیوە بۆ ئیبراهیم و ئیسماعیل و ئیسحاق و یاقوب و نەوەکانیان و بەو شتانەی کە دراوە بە موسا و عیسا و بەو شتانەی کە لە پەروەردگاریانەوە بە پێغەمبەران دراوە.

فَاِنْ اٰمَنُوْا بِمِثْلِ مَآ اٰمَنْتُمْ بِهٖ فَقَدِ اهْتَدَوْا ۚوَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّمَا هُمْ فِيْ شِقَاقٍۚ فَسَيَكْفِيْكَهُمُ اللّٰهُ ۚوَهُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ ۗ

fa'in āmanū bimiṡli mā āmantum bihī faqadihtadau, wa in tawallau fa'innamā hum fī syiqāq(in), fasayakfīkahumullāh(u), wa huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

کەواتە ئەگەر ئەوانیش وەک تۆ باوەڕیان هێنابایە، بەڕاستی ئەوان ڕێنمایی دەکران. بەڵام ئەگەر ڕوویان کرد، بەڕاستی دوژمنایەتی (لەگەڵ ئێوە) دەکەن، ئەوا خوای گەورە بەس دەکات بۆ ئەوان (بە یارمەتی خۆی). وە ئەو هەموو بیستن و هەموو زانایە.

صِبْغَةَ اللّٰهِ ۚ وَمَنْ اَحْسَنُ مِنَ اللّٰهِ صِبْغَةً ۖ وَّنَحْنُ لَهٗ عٰبِدُوْنَ

Ṣibgatallāh(i), wa man aḥsanu minallāhi ṣibgataw wa naḥnu lahū ‘ābidūn(a).

خوای گەورە پاداشتت بداتەوە." کێ لە خوا باشترە؟ وە بۆ ئەو دەپەرستین.

قُلْ اَتُحَاۤجُّوْنَنَا فِى اللّٰهِ وَهُوَ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْۚ وَلَنَآ اَعْمَالُنَا وَلَكُمْ اَعْمَالُكُمْۚ وَنَحْنُ لَهٗ مُخْلِصُوْنَ ۙ

qul atuḥājjūnanā fillāhi wa huwa rabbunā wa rabbukum, wa lanā a‘mālunā wa lakum a‘mālukum, wa naḥnu lahū mukhliṣūn(a).

بڵێ (محمد)، ئایا دەتەوێت لەگەڵ ئێمە موناقەشە لەسەر خوا بکەیت، لەکاتێکدا ئەو پەروەردگارمانە و پەروەردگارتانە، بۆ ئێمە کردەوەکانمان، بۆ ئێوە کردارەکانتان، و تەنها بۆ ئەو بە دڵسۆزی خۆمان تەرخان دەکەین.

اَمْ تَقُوْلُوْنَ اِنَّ اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ وَالْاَسْبَاطَ كَانُوْا هُوْدًا اَوْ نَصٰرٰى ۗ قُلْ ءَاَنْتُمْ اَعْلَمُ اَمِ اللّٰهُ ۗ وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهَادَةً عِنْدَهٗ مِنَ اللّٰهِ ۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

am taqūlūna inna ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa wa ya‘qūba wal-asbāṭa kānū hūdan au naṣārā, qul a'antum a‘lamu amillāh(u), wa man aẓlamu mimman katama syahādatan ‘indahū minallāh(i), wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

یان ئێوە (جوولەک و مەسیحی) دەڵێن ئیبراهیم و ئیسماعیل و ئیسحاق و یاقوب و نەوەکانیان جولەکە یان مەسیحی بوون؟ بڵێ: ئایا تۆ باشتر دەزانیت یان خوای گەورە، وە کێ لەو کەسە نادادپەروەرترە کە ئەو شایەتحاڵییەی کە هەیەتی لە خوای گەورە دەشارێتەوە؟ خوای گەورە بێ ئاگا نییە لەوەی ئێوە چی دەکەن.

تِلْكَ اُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَّا كَسَبْتُمْ ۚ وَلَا تُسْـَٔلُوْنَ عَمَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ ࣖ ۔

tilka ummatun qad khalat, lahā mā kasabat wa lakum mā kasabtum, wa lā tus'alūna ‘ammā kānū ya‘malūn(a).

ئەمانە ئەو کەسانەن کە کۆچی دواییان کردووە. بۆ ئەوان ئەوەیە کە بەدەستیان هێناوە، بۆ تۆش ئەوەیە کە تۆ بەدەستت هێناوە. وە پرسیارت لێ ناکرێ کە پێشتر چییان دەکرد.

۞ سَيَقُوْلُ السُّفَهَاۤءُ مِنَ النَّاسِ مَا وَلّٰىهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِيْ كَانُوْا عَلَيْهَا ۗ قُلْ لِّلّٰهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُۗ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

sayāqūlus-sufahā'u minan-nāsi mā wallāhum ‘an qiblatihimul-latī kānū ‘alaihā, qul lillāhil-masyriqu wal-magrib(u), yahdī may yasyā'u ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

ئەوانەی تێگەیشتنیان لە ناو مرۆڤدا نییە دەڵێن "چی ئەوان (موسڵمانان)ی لەو قیبلە دوور خستەوە کە پێشتر خۆیان (ئاڕاستەکردن) بۆی؟ بڵێ (محمد)، "ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا هی خوایە؛ هەرکەس بیەوێت ڕێنمایی دەکات بۆ ڕێگای ڕاست).

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنٰكُمْ اُمَّةً وَّسَطًا لِّتَكُوْنُوْا شُهَدَاۤءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُوْنَ الرَّسُوْلُ عَلَيْكُمْ شَهِيْدًا ۗ وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِيْ كُنْتَ عَلَيْهَآ اِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَّتَّبِعُ الرَّسُوْلَ مِمَّنْ يَّنْقَلِبُ عَلٰى عَقِبَيْهِۗ وَاِنْ كَانَتْ لَكَبِيْرَةً اِلَّا عَلَى الَّذِيْنَ هَدَى اللّٰهُ ۗوَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُضِيْعَ اِيْمَانَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ

wa każālika ja‘alnākum ummataw wasaṭal litakūnū syuhadā'a ‘alan-nāsi wa yakūnar-rasūlu ‘alaikum syahīdā(n), wa mā ja‘alnal-qiblatal-latī kunta ‘alaihā illā lina‘lama may yattabi‘ur-rasūla mimmay yanqalibu ‘alā ‘aqibaih(i), wa in kānat lakabīratan illā ‘alal-lażīna hadallāh(u), wa mā kānallāhu liyuḍī‘a īmānakum, innallāha bin-nāsi lara'ūfur raḥīm(un).

وە بە هەمان شێوە ئێوە (موسڵمان)مان کردە "مرۆڤە ناوەندەکان" بۆ ئەوەی شایەتحاڵی (کردەوە) مرۆڤەکان بن و بۆ ئەوەی پێغەمبەر (محمد) شایەتحاڵی (کردەوەکانتان) بێت. ئێمە نەمانکردە ئەو قیبلەیەی کە ئێوە (پێشتر) ڕووتان لێکردووە، بەڵکو بۆ ئەوەی بزانین کێ شوێن پێغەمبەر کەوتووە و کێ دەگەڕێتەوە دواوە. بەڕاستی (جوڵاندنی قیبلە) زۆر قورسە، تەنها ئەو کەسانە نەبێت کە لەلایەن خوای گەورەوە هیدایەتیان پێدراوە. وە خوای گەورە ئیمانتان بەفیڕۆ نادات. بەڕاستی خوای گەورە میهرەبان و میهرەبانە بۆ مرۆڤەکان.

قَدْ نَرٰى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِى السَّمَاۤءِۚ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضٰىهَا ۖ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ شَطْرَهٗ ۗ وَاِنَّ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ لَيَعْلَمُوْنَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّهِمْ ۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُوْنَ

qad narā taqallubaka wajhika fis-samā'(i), fa lanuwalliyannaka qiblatan tarḍāhā, fawalli wajhaka syaṭral-masjidil-ḥarām(i), wa ḥaiṡumā kuntum fawallū wujūhakum syaṭrah(ū), wa innal-lażīna ūtul-kitāba laya‘lamūna annahul-ḥaqqu mir rabbihim, wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ya‘malūn(a).

زۆرجار ڕووخسارت (محمد) دەبینین کە سەری بەرز دەکاتەوە بۆ ئاسمان، بۆیە دەتگێڕینەوە بۆ ئەو قیبلەیەی کە حەزت لێیە. بۆیە ڕووخسارت بەرەو مزگەوتی گەورە بگێڕە. وە لە هەر شوێنێک بیت، ڕووخسارت بەرەو ئەو بسووڕێنە. وە بەڕاستی ئەوانەی کتێبی (تەورات و ئینجیل)یان پێدراوە دەزانن کە (گواستنەوەی قیبلە) حەقیقەتە لە پەروەردگاریانەوە. وە خوای گەورە بێ ئاگا نییە لەوەی ئەوان چی دەکەن.

وَلَىِٕنْ اَتَيْتَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ بِكُلِّ اٰيَةٍ مَّا تَبِعُوْا قِبْلَتَكَ ۚ وَمَآ اَنْتَ بِتَابِعٍ قِبْلَتَهُمْ ۚ وَمَا بَعْضُهُمْ بِتَابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍۗ وَلَىِٕنِ اتَّبَعْتَ اَهْوَاۤءَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَاجَاۤءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ۙ اِنَّكَ اِذًا لَّمِنَ الظّٰلِمِيْنَ ۘ

wa la'in ataital-lażīna ūtul-kitāba bikulli āyatim mā tabi‘ū qiblatak(a), wa mā anta bitābi‘in qiblatahum, wa mā ba‘ḍuhum bitābi‘in qiblata ba‘ḍ(in), wa la'inittaba‘ta ahwā'ahum mim ba‘di mā jā'aka minal-‘ilm(i), innaka iżal laminaẓ-ẓālimīn(a).

وە هەرچەندە تۆ (محمد) هەموو ئایەتەکان (زانیاریەکان)ت بەخشی بەو کەسانەی کە کتێبیان پێدرا، بەڵام ئەوان شوێن قیبلەی تۆ نەدەکەوتن، تۆش شوێن قیبلەی ئەوان نەدەکەوتن. هەندێکیان شوێن قیبلەی هەندێکی تر ناکەون. وە ئەگەر دوای ئەوەی زانست بۆت هات شوێن ئارەزووی ئەوان بکەی، بە دڵنیاییەوە یەکێک دەبیت لە ستەمکاران.

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَعْرِفُوْنَهٗ كَمَا يَعْرِفُوْنَ اَبْنَاۤءَهُمْ ۗ وَاِنَّ فَرِيْقًا مِّنْهُمْ لَيَكْتُمُوْنَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

allażīna ātaināhumul-kitāba ya‘rifūnahū kamā ya‘rifūna abnā'ahum, wa inna farīqam minhum layaktumūnal-ḥaqqa wa hum ya‘lamūn(a).

ئەوانەی کتێبی پیرۆزمان پێداون (تەورات و ئینجیل) ئەویش (محمد) دەناسن وەک چۆن منداڵەکانی خۆیان دەناسن. بەڕاستی هەندێکیان ڕاستییەکان دەشارنەوە لەکاتێکدا دەزانن.

اَلْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِيْنَ ࣖ

al-ḥaqqu mir rabbika falā takūnanna minal-mumtarīn(a).

حەقیقەت لە پەروەردگارەکەتەوەیە، کەواتە تۆ (محمد) هەرگیز نابێت یەکێک لەو کەسانە بیت کە گومانت هەیە.

وَلِكُلٍّ وِّجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيْهَا فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرٰتِۗ اَيْنَ مَا تَكُوْنُوْا يَأْتِ بِكُمُ اللّٰهُ جَمِيْعًا ۗاِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa likulliw wijhatun huwa muwallīhā fastabiqul-khairāt(i), aina mā takūnū ya'ti bikumullāhu jamī‘ā(n), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

وە هەموو ئومەتێک قیبلەیەکی هەیە کە ڕووبەڕووی دەبێتەوە. بۆیە ڕکابەری چاکە بکەن. لە هەر کوێیەک بن بەدڵنیاییەوە خوا هەمووتان کۆدەکاتەوە. بەڕاستی خوای گەورە سەروەرە بەسەر هەموو شتێکدا.

وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَاِنَّهٗ لَلْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ ۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

wa min ḥaiṡu kharajta fawalli wajhaka syaṭral-masjidil-ḥarām(i), wa innahū lal-ḥaqqu mir rabbik(a), wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

وە تۆ (محمد) لە هەر کوێیەکەوە هاتیتە دەرەوە، ڕووی خۆت بەرەو مزگەوتی گەورە بگێڕە، بەڕاستی ئەوە فەرمانی پەروەردگارتە. خوای گەورە بێ ئاگا نییە لەوەی ئێوە چی دەکەن.

وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ شَطْرَهٗ ۙ لِئَلَّا يَكُوْنَ لِلنَّاسِ عَلَيْكُمْ حُجَّةٌ اِلَّا الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْهُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِيْ وَلِاُتِمَّ نِعْمَتِيْ عَلَيْكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَۙ

wa min ḥaiṡu kharajta fa walli wajhaka syaṭral-masjidil-ḥarām(i), wa ḥaiṡumā kuntum fawallū wujūhakum syaṭrah(ū), li'allā yakūna lin-nāsi ‘alaikum ḥujjatun illal-lażīna ẓalamū minhum, falā takhsyauhum wakhsyaunī, wa li'utimma ni‘matī ‘alaikum wa la‘allakum tahtadūn(a).

وە تۆ (محمد) لە هەر کوێیەکەوە هاتیتە دەرەوە، ڕووی خۆت بەرەو مزگەوتی گەورە بگێڕە. وە لە هەر کوێیەک بیت، ڕووخسارت بەرەو ڕووی بگێڕە، بۆ ئەوەی هیچ هۆکارێک بۆ مرۆڤەکان (دژایەتیت) نەمێنێت، تەنها ستەمکارانی ناویان نەبێت. لێیان مەترسن، بەڵکو لە من بترسن، تا نیعمەتەکانم لەسەرتان تەواو بکەم، و ڕێنماییتان بکەن.

كَمَآ اَرْسَلْنَا فِيْكُمْ رَسُوْلًا مِّنْكُمْ يَتْلُوْا عَلَيْكُمْ اٰيٰتِنَا وَيُزَكِّيْكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَّا لَمْ تَكُوْنُوْا تَعْلَمُوْنَۗ

kamā arsalnā fīkum rasūlam minkum yatlū ‘alaikum āyātinā wa yuzakkīkum wa yu‘allimukumul-kitāba wal-ḥikmata wa yu‘allimukum mā lam takūnū ta‘lamūn(a).

هەروەک چۆن ئێمە پێغەمبەرێکمان (محمد) لە (لەناو) ئێوەوە بۆتان ناردووە کە ئایەتەکانمان دەخوێنێتەوە و پاکتان بکاتەوە و کتێبی (القرئان) و حیکمەت (سوننەت)تان فێر دەکات، و ئەوەی نایزانن فێرتان دەکات.

فَاذْكُرُوْنِيْٓ اَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوْا لِيْ وَلَا تَكْفُرُوْنِ ࣖ

fażkurūnī ażkurkum wasykurū lī wa lā takfurūn(i).

کەواتە من لەبیر بکە، من تۆم لەبیرە. سوپاس و پێزانینم بۆ بکەن و کافر بە من مەکەن.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اسْتَعِيْنُوْا بِالصَّبْرِ وَالصَّلٰوةِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصّٰبِرِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanusta‘īnū biṣ-ṣabri waṣ-ṣalāh(ti), innallāha ma‘aṣ-ṣābirīn(a).

ئەی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە! داوای یارمەتی (لە خوای گەورە) بکە بە سەبر و دوعا. بەڕاستی خوای گەورە لەگەڵ ئەو کەسانەدایە کە سەبریان هەیە.

وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَنْ يُّقْتَلُ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اَمْوَاتٌ ۗ بَلْ اَحْيَاۤءٌ وَّلٰكِنْ لَّا تَشْعُرُوْنَ

wa lā taqūlū limay yuqtalu fī sabīlillāhi amwāt(un), bal aḥyā'uw wa lākil lā tasy‘urūn(a).

وە مەڵێن ئەوانەی لە ڕێگای خوادا دەکوژرێن مردوون. لە ڕاستیدا ئەوان لە ژیاندان، بەڵام تۆ هەست بەو شتە ناکەیت.

وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوْعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْاَمْوَالِ وَالْاَنْفُسِ وَالثَّمَرٰتِۗ وَبَشِّرِ الصّٰبِرِيْنَ

wa lanabluwannakum bisyai'im minal-khaufi wal-jū‘i wa naqaṣim minal-amwāli wal-anfusi waṡ-ṡamarāt(i), wa basysyiriṣ-ṣābirīn(a).

وە بە دڵنیاییەوە ئێمە بە هەندێک ترس و برسێتی و نەبوونی سامان و ڕۆح و میوە تاقیتان دەکەینەوە. وە مژدە بگەیەنە ئەوانەی سەبریان هەیە

اَلَّذِيْنَ اِذَآ اَصَابَتْهُمْ مُّصِيْبَةٌ ۗ قَالُوْٓا اِنَّا لِلّٰهِ وَاِنَّآ اِلَيْهِ رٰجِعُوْنَۗ

allażīna iżā aṣābathum muṣībah(tun), qālū innā lillāhi wa innā ilaihi rāji‘ūn(a).

(واتە) ئەوانەی کە کاتێک کارەساتێک ڕوودەدات دەڵێن "ئیننا لیلاهی و إننا ئیلاهی ڕاجیعون" (بەڕاستی ئێمە هی خواین و دەگەڕێینەوە بۆ ئەو).

اُولٰۤىِٕكَ عَلَيْهِمْ صَلَوٰتٌ مِّنْ رَّبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُهْتَدُوْنَ

ulā'ika ‘alaihim ṣalawātum mir rabbihim wa raḥmah(tun), wa ulā'ika humul-muhtadūn(a).

ئەوە ئەوانەن کە لێخۆشبوون و ڕەحمەتی لە پەروەردگاریان بەدەست دەهێنن و ئەوانەن کە هیدایەت وەردەگرن.

۞ اِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَاۤىِٕرِ اللّٰهِ ۚ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ اَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ اَنْ يَّطَّوَّفَ بِهِمَا ۗ وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًاۙ فَاِنَّ اللّٰهَ شَاكِرٌ عَلِيْمٌ

innaṣ-ṣafā wal-marwata min sya‘ā'irillāh(i), faman ḥajjal-baita awi‘tamara falā junāḥa ‘alaihi ay yaṭṭawwafa bihimā, wa man taṭawwa‘a khairan fa innallāha syākirun ‘alīm(un).

بەڕاستی سەفا و مەروە لە سیمبولەکانی ئایینی خوایە. کەواتە هەرکەسێک حەج بۆ ماڵ یان عومرە بکات هیچ گوناهێکی لەسەر نییە ئەگەر سەعی لە نێوانیاندا بکات. وە هەرکەسێک بەئارەزووی خۆی کارە چاکەکان بکات، ئەوا خوای گەورە قەدرزان و زانایە.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَكْتُمُوْنَ مَآ اَنْزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنٰتِ وَالْهُدٰى مِنْۢ بَعْدِ مَا بَيَّنّٰهُ لِلنَّاسِ فِى الْكِتٰبِۙ اُولٰۤىِٕكَ يَلْعَنُهُمُ اللّٰهُ وَيَلْعَنُهُمُ اللّٰعِنُوْنَۙ

innal-lażīna yaktumūna mā anzalnā minal-bayyināti wal-hudā mim ba‘di mā bayyannāhu lin-nāsi fil-kitāb(i), ulā'ika yal‘anuhumullāhu wa yal‘anuhumul-lā‘inūn(a).

بەڕاستی ئەوانەی ئەو شتانە دەشارنەوە کە ئێمە بە شێوەی زانیاری و ڕێنمایی دابەزێنین، دوای ئەوەی لە کتێبی (القرئان)دا بۆ مرۆڤایەتیمان ڕوونکردەوە، ئەوە ئەوانەن کە نەفرەتیان لێدەکرێت لەلایەن خواوە و نەفرەتیان لێدەکرێت (هەروەها) لەلایەن ئەوانەی نەفرەت دەکەن،

اِلَّا الَّذِيْنَ تَابُوْا وَاَصْلَحُوْا وَبَيَّنُوْا فَاُولٰۤىِٕكَ اَتُوْبُ عَلَيْهِمْ ۚ وَاَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

illal-lażīna tābū wa aṣlaḥū wa bayyanū fa'ulā'ika atūbu ‘alaihim, wa anat-tawwābur-raḥīm(u).

جگە لەو کەسانەی کە تەوبەیان کردووە و چاکیان کردووەتەوە و (ئەوە)یان ڕوون کردووەتەوە، ئەوانەی من تەوبە لێیان قبوڵ دەکەم و من ئەو کەسەم کە تەوبە قبوڵ دەکەم، میهرەبان.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَمَاتُوْا وَهُمْ كُفَّارٌ اُولٰۤىِٕكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللّٰهِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةِ وَالنَّاسِ اَجْمَعِيْنَۙ

innal-lażīna kafarū wa mātū wa hum kuffārun ulā'ika ‘alaihim la‘natullāhi wal-malā'ikati wan-nāsi ajma‘īn(a).

بەڕاستی ئەوانەی کافر دەبن و وەک بێباوەڕ دەمرن، نەفرەتیان لێدەکرێت لەلایەن خوای گەورە و فریشتەکان و هەموو مرۆڤایەتییەوە،

خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۚ لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُوْنَ

khālidīna fīhā, lā yukhaffafu ‘anhumul-‘ażābu wa lā hum yunẓarūn(a).

لەوێدا بە هەتاهەتایی دەمێننەوە (نەفرەت)، سزاکەیان سووک نابێت و مۆڵەتیان پێنادرێت.

وَاِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌۚ لَآاِلٰهَ اِلَّا هُوَ الرَّحْمٰنُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa ilāhukum ilāhuw wāḥid(un), lā ilāha illā huwar-raḥmānur-raḥīm(u).

وە خودای تۆ خودای مەزنە، هیچ خودایەک نییە جگە لە ئەو، بەخشندە و میهرەبان.

اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِيْ تَجْرِيْ فِى الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ مَّاۤءٍ فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيْهَا مِنْ كُلِّ دَاۤبَّةٍ ۖ وَّتَصْرِيْفِ الرِّيٰحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ

inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri wal-fulkil-latī tajrī fil-baḥri bimā yanfa‘un-nāsa wa mā anzalallāhu minas-samā'i mim mā'in fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā wa baṡṡa fīhā min kulli dābbah(tin), wa taṣrīfir-riyāḥi was-saḥābil-musakhkhari bainas-samā'i wal-arḍi la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).

بەڕاستی لە دروست کردنی ئاسمانەکان و زەوی و بە یەکەوە لە شەو و ڕۆژ و ئەو کەشتیانەی کە بە دەریادا دەڕۆن لەگەڵ ئەوەی کە سوودی مرۆڤایەتی هەیە و ئەو ئاوەی کە خوای گەورە لە ئاسمانەوە دەینێرێتە خوارەوە، و زەوی لەگەڵیدا زیندوو دەکاتەوە دوای مردنی، و هەموو جۆرە ئاژەڵێکی تێدا بڵاو دەکاتەوە، هەروەها گۆڕانی با و هەورەکان کە لە نێوان ئاسمانەکان و ئەو هەورانەدا کۆنتڕۆڵ دەکرێن زەوی- بەڕاستی نیشانە هەیە بۆ گەلێک کە تێدەگات.

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَّتَّخِذُ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ اَنْدَادًا يُّحِبُّوْنَهُمْ كَحُبِّ اللّٰهِ ۗ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَشَدُّ حُبًّا لِّلّٰهِ ۙوَلَوْ يَرَى الَّذِيْنَ ظَلَمُوْٓا اِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَۙ اَنَّ الْقُوَّةَ لِلّٰهِ جَمِيْعًا ۙوَّاَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعَذَابِ

wa minan-nāsi may yattakhiżu min dūnillāhi andāday yuḥibbūnahum kaḥubbillāh(i), wal-lażīna āmanū asyaddu ḥubbal lillāh(i), wa lau yaral-lażīna ẓalamū iż yaraunal-‘ażāb(a), annal-quwwata lillāhi jamī‘ā(n), wa annallāha syadīdul-‘ażāb(i).

وە لە نێو مرۆڤایەتیدا ئەو کەسانە هەن کە جگە لە خوای گەورە وەک ڕکابەر خواکانی تر دەپەرستن، کە خۆشیان دەوێت وەک چۆن خوایان خۆشدەوێت. بەڵام ئەوانەی باوەڕیان هێناوە لە خۆشەویستییان بۆ خوا لە ڕادەبەدەر گەورەن. ئەگەر تەنها ئەو کەسانەی نابەجێ دەکەن، کاتێک سزاکەیان بینی (لە ڕۆژی قیامەتدا) بزانن کە هەموو دەسەڵاتەکان هی خوایە و خوای گەورە لە سزادا توند و تیژە (بەدڵنیاییەوە پەشیمان دەبوونەوە).

اِذْ تَبَرَّاَ الَّذِيْنَ اتُّبِعُوْا مِنَ الَّذِيْنَ اتَّبَعُوْا وَرَاَوُا الْعَذَابَ وَتَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْاَسْبَابُ

iż tabarra'al-lażīnattubi‘ū minal-lażīnattaba‘ū wa ra'awul-‘ażāba wa taqaṭṭa‘at bihimul-asbāb(u).

(واتە) کاتێک ئەوانەی شوێنیان کەوتوون دوورکەوتنەوە لەو کەسانەی کە شوێنیان کەوتوون، و سزاکە دەبینن، و (کاتێک) هەموو پەیوەندییەکانی نێوانیان پچڕاوە.

وَقَالَ الَّذِيْنَ اتَّبَعُوْا لَوْ اَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَتَبَرَّاَ مِنْهُمْ ۗ كَمَا تَبَرَّءُوْا مِنَّا ۗ كَذٰلِكَ يُرِيْهِمُ اللّٰهُ اَعْمَالَهُمْ حَسَرٰتٍ عَلَيْهِمْ ۗ وَمَا هُمْ بِخٰرِجِيْنَ مِنَ النَّارِ ࣖ

wa qālal-lażīnattaba‘ū lau anna lanā karratan fa natabarra'a minhum, kamā tabarra'ū minnā, każālika yurīhimullāhu a‘mālahum ḥasarātin ‘alaihim, wa mā hum bikhārijīna minan-nār(i).

وە ئەوانەی بەدوایدا هاتبوون دەیانگوت "ئەگەر دەرفەتمان هەبووایە (بۆ گەڕانەوە بۆ جیهان)، بێگومان وازمان لێدەهێنا، وەک چۆن ئەوان وازیان لێدەهێناین." بەم شێوەیە خوای گەورە ئەو کارانەیان پیشان دەدات کە پەشیمان دەبنەوە. وە لە ئاگری دۆزەخ نایەنە دەرەوە.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ كُلُوْا مِمَّا فِى الْاَرْضِ حَلٰلًا طَيِّبًا ۖوَّلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

yā ayyuhan-nāsu kulū mimmā fil-arḍi ḥalālan ṭayyibā(n), wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).

ئەی گەل! لەو حەڵاڵ و چاکە (خواردنانە) بخۆن کە لەسەر زەوی دەدۆزرێتەوە، و شوێن هەنگاوەکانی شەیتان مەکە. بەڕاستی شەیتان دوژمنێکی ڕاستەقینەیە بۆ تۆ.

اِنَّمَا يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوْۤءِ وَالْفَحْشَاۤءِ وَاَنْ تَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

innamā ya'murukum bis-sū'i wal-faḥsyā'i wa an taqūlū ‘alallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

بەڕاستی (شەیتان) تەنها فەرمانت پێدەکات کاری خراپ و قێزەون بکەن، و ئەوەی لەسەر خوا نازانن بیڵێن.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمُ اتَّبِعُوْا مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ قَالُوْا بَلْ نَتَّبِعُ مَآ اَلْفَيْنَا عَلَيْهِ اٰبَاۤءَنَا ۗ اَوَلَوْ كَانَ اٰبَاۤؤُهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ شَيْـًٔا وَّلَا يَهْتَدُوْنَ

wa iżā qīla lahumuttabi‘ū mā anzalallāhu qālū bal nattabi‘u mā alfainā ‘alaihi ābā'anā, awalau kāna ābā'uhum lā ya‘qilūna syai'aw wa lā yahtadūn(a).

وە کاتێک پێیان دەوترێت: شوێن ئەو شتانە بکەون کە خوا دایبەزاندووە. وەڵامیان دایەوە: (نا!) ئێمە شوێن ئەو کارە دەکەوین کە باوباپیرانمان دۆزیەوە (دەیانکرد). لە ڕاستیدا باوباپیرانیان هیچیان نەدەزانی، و هیچ ڕێنمایییەکیان نەبوو.

وَمَثَلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا كَمَثَلِ الَّذِيْ يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ اِلَّا دُعَاۤءً وَّنِدَاۤءً ۗ صُمٌّ ۢ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ

wa maṡalul-lażīna kafarū kamaṡalil-lażī yan‘iqu bimā lā yasma‘u illā du‘ā'aw wa nidā'ā(n), ṣummum bukmun ‘umyun fahum lā ya‘qilūn(a).

وە مەتەڵ بۆ (بانگدەرەکان)ی کافرەکان وەک (شوانێک) وایە کە هاوار دەکاتە سەر (ئاژەڵەکان) کە جگە لە بانگەواز و هاوار هیچی تر نابیستن. (ئەوان) کەڕ و لاڵ و کوێرن، بۆیە تێناگەن.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُلُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا رَزَقْنٰكُمْ وَاشْكُرُوْا لِلّٰهِ اِنْ كُنْتُمْ اِيَّاهُ تَعْبُدُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū kulū min ṭayyibāti mā razaqnākum wasykurū lillāhi in kuntum iyyāhu ta‘budūn(a).

ئەی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە! لەو ڕزق و ڕزق و ڕزق و ڕۆز و ڕزق و ڕۆز و ڕزق و ڕۆز و ڕزق و ڕۆز و ڕزق و ڕۆزییانەی کە بۆتان دابینمان کردووە بیخۆ و سوپاسی خوای گەورە بکەن، ئەگەر تەنها خوای گەورە بپەرستن.

اِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ بِهٖ لِغَيْرِ اللّٰهِ ۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

innamā ḥarrama ‘alaikumul-maitata wad-dama wa laḥmal-khinzīri wa mā uhilla bihī ligairillāh(i), fa maniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin falā iṡma ‘alaih(i), innallāha gafūrur raḥīm(un).

بەڕاستی ئەو تەنها قەدەغەی کردوویت لە گۆشت و خوێن و گۆشتی بەراز و (گۆشت)ی ئەو ئاژەڵانەی کە لەلایەن (ناوی) غەیرە خوا سەربڕدراون. بەڵام هەرکەسێک ناچار بکرێت (بیخوات)، نەک لەبەر ئەوەی دەیەوێت و (هەروەها) لە سنووری زیاتر نەبێت، ئەوا هیچ گوناهێکی بۆ نییە. بەڕاستی خوای گەورە لێخۆشبوو و میهرەبانە.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَكْتُمُوْنَ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ الْكِتٰبِ وَيَشْتَرُوْنَ بِهٖ ثَمَنًا قَلِيْلًاۙ اُولٰۤىِٕكَ مَا يَأْكُلُوْنَ فِيْ بُطُوْنِهِمْ اِلَّا النَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللّٰهُ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَلَا يُزَكِّيْهِمْ ۚوَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

innal-lażīna yaktumūna mā anzalallāhu minal-kitābi wa yasytarūna bihī ṡamanan qalīlā(n), ulā'ika mā ya'kulūna fī buṭūnihim illan-nāra wa lā yukallimuhumullāhu yaumal-qiyāmati wa lā yuzakkīhim, wa lahum ‘ażābun alīm(un).

بەڕاستی ئەوانەی ئەوەی خوای گەورە لە کتێبەکە دابەزاندووە دەیشارنەوە و بە نرخێکی کەم دەیفرۆشن، تەنها ئاگری دۆزەخ قووت دەدەنە ناو سکی خۆیانەوە و خوای گەورە لە ڕۆژی قیامەت سڵاویان لێ ناکات و پاکیان ناکاتەوە. سزایەکی پڕ لە ئازاریان دەبێت.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اشْتَرَوُا الضَّلٰلَةَ بِالْهُدٰى وَالْعَذَابَ بِالْمَغْفِرَةِ ۚ فَمَآ اَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ

ulā'ikal-lażīnasytarawuḍ-ḍalālata bil-hudā wal-‘ażāba bil-magfirah(ti), famā aṣbarahum ‘alan-nār(i).

ئەوانەن بە ڕێنمایی هەڵە دەکڕن و بە لێبوردن سزا دەکڕن. کەواتە چەند ئازاین لە سەرکوتکردنی ئاگری دۆزەخ!

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ نَزَّلَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ ۗ وَاِنَّ الَّذِيْنَ اخْتَلَفُوْا فِى الْكِتٰبِ لَفِيْ شِقَاقٍۢ بَعِيْدٍ ࣖ

Żālika bi'annallāha nazzalal-kitāba bil-ḥaqq(i), wa innal-lażīnakhtalafū fil-kitābi lafī syiqāqim ba‘īd(in).

ئەمەش لەبەر ئەوەیە کە خوای گەورە کتێبی (القرئان)ی دابەزاندووە لەگەڵ (هێنانی) حەقیقەت، و بەڕاستی ئەوانەی ناکۆکن لەسەر (ڕاستی) کتێبەکە، ئەوان لە دابەشبوونێکی قووڵدان.

۞ لَيْسَ الْبِرَّاَنْ تُوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةِ وَالْكِتٰبِ وَالنَّبِيّٖنَ ۚ وَاٰتَى الْمَالَ عَلٰى حُبِّهٖ ذَوِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنَ وَابْنَ السَّبِيْلِۙ وَالسَّاۤىِٕلِيْنَ وَفىِ الرِّقَابِۚ وَاَقَامَ الصَّلٰوةَ وَاٰتَى الزَّكٰوةَ ۚ وَالْمُوْفُوْنَ بِعَهْدِهِمْ اِذَا عَاهَدُوْا ۚ وَالصّٰبِرِيْنَ فِى الْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ وَحِيْنَ الْبَأْسِۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ صَدَقُوْا ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُتَّقُوْنَ

laisal-birra an tuwallū wujūhakum qibalal-masyriqi wal-magribi wa lākinnal-birra man āmana billāhi wal-yaumil ākhiri wal-malā'ikati wal-kitābi wan-nabiyyīn(a), wa ātal-māla ‘alā ḥubbihī żawil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīna wabnas-sabīl(i), was-sā'ilīna wa fir-riqāb(i), wa aqāmaṣ-ṣalāta wa ātaz-zakāh(ta), wal mūfūna bi‘ahdihim iżā ‘āhadū, waṣ-ṣābirīna fil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i wa ḥīnal-ba's(i), ulā'ikal-lażīna ṣadaqū, wa ulā'ika humul-muttaqūn(a).

فەزیلەت ئەوە نییە ڕوخسارت بەرەو ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا وەربگێڕیت، بەڵکو فەزیلەت بریتییە لەو کەسانەی کە باوەڕیان بە خوا و ڕۆژی دوایی و فریشتەکان و کتێبەکان و پێغەمبەران هەیە و ئەو سەروەت و سامانەی خۆشیان دەوێت دەیبەخشن بە خزم و هەتیو و هەژاران و کەسانێک کە لە سەفەرێکدان (موسافیر) و سواڵکەران و بۆ ئازادکردنی بەندەکانیان، کە نوێژ دەکەن و زەکات دەدەن، کەسانێک کە بەڵێنەکانیان جێبەجێ دەکەن کاتێک بەڵێنەکان، و کەسانێک کە لە هەژاری و ئازار و لە کاتی شەڕدا سەبریان هەیە. ئەوان مرۆڤی ڕاستگۆن، ئەوانیش خوداپەرستن.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِى الْقَتْلٰىۗ اَلْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالْاُنْثٰى بِالْاُنْثٰىۗ فَمَنْ عُفِيَ لَهٗ مِنْ اَخِيْهِ شَيْءٌ فَاتِّبَاعٌ ۢبِالْمَعْرُوْفِ وَاَدَاۤءٌ اِلَيْهِ بِاِحْسَانٍ ۗ ذٰلِكَ تَخْفِيْفٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ ۗفَمَنِ اعْتَدٰى بَعْدَ ذٰلِكَ فَلَهٗ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū kutiba ‘alaikumul-qiṣāṣu fil-qatlā, al-ḥurru bil-ḥurri wal-‘abdu bil-‘abdi wal-unṡā bil-unṡā, faman ‘ufiya lahū min akhīhi syai'un fattibā‘um bil-ma‘rūfi wa adā'un ilaihi bi iḥsān(in), żālika takhfīfum mir rabbikum wa raḥmah(tun), fa mani‘tadā ba‘da żālika fa lahū ‘ażābun alīm(un).

ئەی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە! واجبە لەسەر ئێوە (ئەنجامدانی) قساس سەبارەت بەو کەسەی کە کوژراوە. مرۆڤی ئازاد بە مرۆڤی ئازاد، کۆیلە لەگەڵ کۆیلە، ژن لەگەڵ ژن. بەڵام هەرکەسێک لێخۆشبوون لە براکەی وەربگرێت، با بە باشی پەیڕەوی لێبکات، و دیات (فیدیە)ی بە باشی بدات (هەروەها). ئەمە ئیسراحەت و ڕەحمەتە لەلایەن پەروەردگارتەوە. هەرکەسێک دوای ئەوە سنوورەکەی تێپەڕاند ئەوا سزایەکی زۆر بە ئازاری دەبێت.

وَلَكُمْ فِى الْقِصَاصِ حَيٰوةٌ يّٰٓاُولِى الْاَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ

wa lakum fil-qiṣāṣi ḥayātuy yā ulil-albābi la‘allakum tattaqūn(a).

وە لە قساسدا (گەرەنتی) ژیان هەیە بۆ ئێوە ئەی خەڵکی تێگەیشتوو، تا خواپەرست بن.

كُتِبَ عَلَيْكُمْ اِذَا حَضَرَ اَحَدَكُمُ الْمَوْتُ اِنْ تَرَكَ خَيْرًا ۖ ۨالْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ بِالْمَعْرُوْفِۚ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِيْنَ ۗ

kutiba ‘alaikum iżā ḥaḍara aḥadakumul-mautu in taraka kahirā(n), al-waṣiyyatu lil-wālidaini wal-aqrabīna bil-ma‘rūf(i), ḥaqqan ‘alal-muttaqīn(a).

واجبە لەسەر ئێوە، ئەگەر مردن بەسەر کەسێک لە نێوانتاندا هات، ئەگەر سامانی بەجێهێشت، وەسیەتنامەیەک بۆ دایک و باوکی و خزمە نزیکەکانی بە شێوەیەکی باش بکات، (وەک) واجبێک بۆ ئەوانەی کە خواپەرستن.

فَمَنْۢ بَدَّلَهٗ بَعْدَمَا سَمِعَهٗ فَاِنَّمَآ اِثْمُهٗ عَلَى الَّذِيْنَ يُبَدِّلُوْنَهٗ ۗ اِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ ۗ

famam baddalahū ba‘da mā sami‘ahū fa innamā iṡmuhū ‘alal-lażīna yubaddilūnah(ū), innallāha samī‘un ‘alīm(un).

هەرکەسێک بیگۆڕێت (ئیرادە)، دوای بیستنی گوناهەکە تەنها بۆ ئەو کەسەیە کە دەیگۆڕێت. بەڕاستی خوای گەورە گوێگر و زانایە.

فَمَنْ خَافَ مِنْ مُّوْصٍ جَنَفًا اَوْ اِثْمًا فَاَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

faman khāfa mim mūṣin janafan au iṡman fa aṣlaḥa bainahum falā iṡma ‘alaih(i), innallāha gafūrur raḥīm(un).

بەڵام هەرکەسێک بترسێت لەوەی کە بەخشەری ئیرادە (کە) لایەنگری بکات یان کارێکی هەڵەی کردبێت، ئینجا لە نێوانیاندا ئاشت بێتەوە، ئەوا گوناهی نەکردووە. بەڕاستی خوای گەورە لێخۆشبوو و میهرەبانە.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَۙ

yā ayyuhal-lażīna āmanū kutiba ‘alaikumuṣ-ṣiyāmu kamā kutiba ‘alal-lażīna min qablikum la‘allakum tattaqūn(a).

ئەی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە! ڕۆژوو بۆ ئێوەش دیاری کراوە وەک چۆن بۆ ئەوانەی پێش ئێوە نووسراوە بۆ ئەوەی ببنە خواپەرست،

اَيَّامًا مَّعْدُوْدٰتٍۗ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَّرِيْضًا اَوْ عَلٰى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ اَيَّامٍ اُخَرَ ۗوَعَلَى الَّذِيْنَ يُطِيْقُوْنَهٗ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِيْنٍۗ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَّهٗ ۗوَاَنْ تَصُوْمُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

ayyāmam ma‘dūdāt(in), faman kāna minkum marīḍan au ‘alā safarin fa ‘iddatum min ayyāmin ukhar(a), wa ‘alal-lażīna yuṭīqūnahū fidyatun ṭa‘āmu miskīn(in), faman taṭawwa‘a khairan fahuwa khairul lah(ū), wa an taṣūmū khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

(واتە) ژمارەیەکی دیاریکراو لە ڕۆژەکان. جا هەرکەسێک لە ئێوە نەخۆش بێت یان لە سەفەرێکدا بێت (و بەڕۆژوو نەبێت) ئەوا (پێویستە قەرەبوو بکاتەوە) ژمارەی ڕۆژەکانی (کە بەڕۆژوو نەبووە) لە ڕۆژانی تردا. وە بۆ ئەو کەسەی کە توانای بەڕۆژووبوونی نییە، دەبێت فیدیە (قەرەبوو)ی خۆراکدانی هەژارێک هەبێت. بەڵام هەرکەسێک بە ئارەزووی خۆی چاکە بکات، بۆی باشترە، ڕۆژووەکەت بۆ تۆ باشترە، ئەگەر تەنها بزانیبایە.

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيْٓ اُنْزِلَ فِيْهِ الْقُرْاٰنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنٰتٍ مِّنَ الْهُدٰى وَالْفُرْقَانِۚ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ ۗوَمَنْ كَانَ مَرِيْضًا اَوْ عَلٰى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ اَيَّامٍ اُخَرَ ۗيُرِيْدُ اللّٰهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيْدُ بِكُمُ الْعُسْرَ ۖوَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللّٰهَ عَلٰى مَا هَدٰىكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

syahru ramaḍānal-lażī unzila fīhil-qur'ānu hudal lin-nāsi wa bayyinātim minal-hudā wal-furqān(i), faman syahida minkumusy-syahra falyaṣumh(u) wa man kāna marīḍan au ‘alā safarin fa ‘iddatum min ayyāmin ukhar(a), yurīdullāhu bikumul-yusra wa lā yurīdu bikumul-‘usr(a), wa litukmilul-‘iddata wa litukabbirullāha ‘alā mā hadākum wa la‘allakum tasykurūn(a).

مانگی ڕەمەزان ئەو (مانگە)ەیە کە قورئان تێیدا دابەزیوە، وەک ڕێنمایی بۆ مرۆڤەکان و ڕوونکردنەوەیەک سەبارەت بەو ڕێنماییە و جیاکاری (لە نێوان ئەوەی ڕاستە و ئەوەی درۆیە). بۆیە هەرکەسێک لە ئێوە لەو مانگەدا بەڕۆژوو بێت. وە هەرکەسێک نەخۆش بێت یان لە سەفەرێکدا بێت (بەڕۆژوو نابێت)، ئەوا (دەبێت قەرەبووی بکاتەوە)، چەند ڕۆژێک لەدەستی داوە، لە ڕۆژانی تردا. خوای گەورە ئارەزووی ئاسانکاری بۆ ئێوە دەکات، و ئارەزووی سەختی بۆ ئێوە ناکات. پێویستە ژمارەکە تەواو بکەیت و شکۆمەندی خوای گەورە بکەیت لەسەر ئەو هیدایەتەی پێی بەخشیویت، بۆ ئەوەی سوپاسگوزار بیت.

وَاِذَا سَاَلَكَ عِبَادِيْ عَنِّيْ فَاِنِّيْ قَرِيْبٌ ۗ اُجِيْبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ اِذَا دَعَانِۙ فَلْيَسْتَجِيْبُوْا لِيْ وَلْيُؤْمِنُوْا بِيْ لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُوْنَ

wa iżā sa'alaka ‘ibādī ‘annī fa innī qarīb(un), ujību da‘watad-dā‘i iżā da‘ān(i), falyastajībū lī walyu'minū bī la‘allahum yarsyudūn(a).

وە کاتێک بەندەکانم لە تۆ (محمد) دەپرسن دەربارەی من، ئەوا بەڕاستی من نزیکم. خواستی ئەو کەسانە بەدی دێنم کە نوێژ دەکەن کاتێک نوێژم لێدەکەن. با (فەرمانەکانم) جێبەجێ بکەن و باوەڕم پێ بکەن، بۆ ئەوەی بگەنە حەقیقەت.

اُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ اِلٰى نِسَاۤىِٕكُمْ ۗ هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَاَنْتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ ۗ عَلِمَ اللّٰهُ اَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُوْنَ اَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ ۚ فَالْـٰٔنَ بَاشِرُوْهُنَّ وَابْتَغُوْا مَا كَتَبَ اللّٰهُ لَكُمْ ۗ وَكُلُوْا وَاشْرَبُوْا حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْاَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْاَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِۖ ثُمَّ اَتِمُّوا الصِّيَامَ اِلَى الَّيْلِۚ وَلَا تُبَاشِرُوْهُنَّ وَاَنْتُمْ عٰكِفُوْنَۙ فِى الْمَسٰجِدِ ۗ تِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ فَلَا تَقْرَبُوْهَاۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ اٰيٰتِهٖ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

uḥilla lakum lailataṣ-ṣiyāmir-rafaṡu ilā nisā'ikum, hunna libāsul lakum wa antum libāsul lahunn(a), ‘alimallāhu annakum kuntum takhtānūna anfusakum fatāba ‘alaikum wa ‘afā ‘ankum, fal-āna bāsyirūhunna wabtagū mā kataballāhu lakum, wa kulū wasyrabū ḥattā yatabayyana lakumul-khaiṭul-abyaḍu minal-khaiṭil-aswadi minal-fajr(i), ṡumma atimmuṣ-ṣiyāma ilal-lail(i), wa lā tubāsyirūhunna wa antum ‘ākifūna fil-masājid(i) tilka ḥudūdullāhi falā taqrabūhā, każālika yubayyinullāhu āyātihī lin-nāsi la‘allahum yattaqūn(a).

دروستە شەوانە لەگەڵ ژنەکەت پێکەوە بەڕۆژوو بن. ئەوان جل و بەرگن بۆ ئێوە، ئێوەش جلوبەرگن بۆ ئەوان. خوای گەورە دەزانێت کە ئێوە ناتوانن خۆتان بگرن، بەڵام تەوبەتان قبوڵ دەکات و لێتان خۆش دەبێت. جا ئێستا دەستوەردانیان لەگەڵ بکە و بەدوای ئەو شتەدا بگەڕێ کە خوای گەورە بۆی داناوە. بخۆ و بخۆرەوە تا بۆت ڕوون دەبێتەوە (جیاوازی) نێوان تارە سپییەکە و تارە ڕەشەکە واتە بەیانی. پاشان ڕۆژووەکە تەواو بکە تا (دێت) ئێوارە. بەڵام دەستوەردانیان لێ مەکە کاتێک عیقاف دەکەیت لە مزگەوت. ئەوە فەرمانی خوایە، بۆیە لێی نزیک مەبنەوە. بەم شێوەیە خوای گەورە ئایەتەکانی بۆ خەڵک ڕوون دەکاتەوە، بۆ ئەوەی بگەنە تەقوا.

وَلَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوْا بِهَآ اِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوْا فَرِيْقًا مِّنْ اَمْوَالِ النَّاسِ بِالْاِثْمِ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lā ta'kulū amwālakum bainakum bil-bāṭili wa tudlū bihā ilal-ḥukkāmi lita'kulū farīqam min amwālin-nāsi bil-iṡmi wa antum ta‘lamūn(a).

وە سەروەت و سامانی نێوانتان بە شێوەیەکی درۆ مەخۆن و (مەکەن) بەم سامانە بەرتیل بە دادوەرەکان دەدەن، بەو مەبەستەی کە بتوانن هەندێک لە سامانی کەسانی تر بە شێوەیەکی گوناهبارانە بەکاربهێنن، هەرچەندە دەزانن.

۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَهِلَّةِ ۗ قُلْ هِيَ مَوَاقِيْتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ ۗ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِاَنْ تَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ ظُهُوْرِهَا وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقٰىۚ وَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ اَبْوَابِهَا ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

yas'alūnaka ‘anil-ahillah(ti), qul hiya mawāqītu lin-nāsi wal-ḥajj(i), wa laisal-birru bi'an ta'tul-buyūta min ẓuhūrihā wa lākinnal-birra manittaqā, wa'tul-buyūta min abwābihā, wattaqullāha la‘allakum tufliḥūn(a).

پرسیار لە تۆ (محمد) دەکەن دەربارەی مانگی هیلال. بڵێ: ئەوە (ئاماژە بۆ) کاتی مرۆڤەکان و (زیارەت)ی حەج. وە فەزیلەت نییە لە سەرووی ماڵەوە بچیتە ناو ماڵێکەوە، بەڵکو فەزیلەت (فزیلەت)ی ئەو کەسانەیە کە خواپەرستن. لە دەرگاکانیانەوە بچنە ناو ماڵەکانەوە، لە خوا بترسن بۆ ئەوەی سەرکەوتوو بن.

وَقَاتِلُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ الَّذِيْنَ يُقَاتِلُوْنَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوْا ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَ

wa qātilū fī sabīlillāhil-lażīna yuqātilūnakum wa lā ta‘tadū, innallāha lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).

وە لە ڕێگای خوای گەورە ئەوانە بجەنگن کە شەڕتان لەگەڵ دەکەن، بەڵام سنوورەکان سەرپێ مەکەن. بەڕاستی خوای گەورە حەزی لەو کەسانە نییە کە سنوورەکان سەرپێچی دەکەن.

وَاقْتُلُوْهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوْهُمْ وَاَخْرِجُوْهُمْ مِّنْ حَيْثُ اَخْرَجُوْكُمْ وَالْفِتْنَةُ اَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ ۚ وَلَا تُقٰتِلُوْهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ حَتّٰى يُقٰتِلُوْكُمْ فِيْهِۚ فَاِنْ قٰتَلُوْكُمْ فَاقْتُلُوْهُمْۗ كَذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْكٰفِرِيْنَ

waqtulūhum ḥaiṡu ṡaqiftumūhum wa akhrijūhum min ḥaiṡu akhrajūkum wal-fitnatu asyaddu minal-qatl(i), wa lā tuqātilūhum ‘indal-masjidil-ḥarāmi ḥattā yuqātilūkum fīh(i), fa'in qātalūkum faqtulūhum, każālika jazā'ul-kāfirīn(a).

وە لە کوێ دەیاندۆزیتەوە بیکوژن و لەو شوێنە دەریان بکەن کە تۆیان دەرکردوون. وە بوختان دڕندەترە لە کوشتن. وە لە مزگەوتی حەرام شەڕیان لەگەڵ مەکە، مەگەر لەوێ شەڕت لەگەڵ بکەن. ئەگەر شەڕت لەگەڵ کرد، ئەوا شەڕیان لەگەڵ بکە. پاداشتی کافرەکان بەم شێوەیە.

فَاِنِ انْتَهَوْا فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

fa'inintahau fa'innallāha gafūrur raḥīm(un).

بەڵام ئەگەر بوەستن، ئەوا بەڕاستی خوای گەورە لێخۆشبوو و میهرەبانە.

وَقٰتِلُوْهُمْ حَتّٰى لَا تَكُوْنَ فِتْنَةٌ وَّيَكُوْنَ الدِّيْنُ لِلّٰهِ ۗ فَاِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ اِلَّا عَلَى الظّٰلِمِيْنَ

wa qātilūhum ḥattā lā takūna fitnatuw wa yakūnad-dīnu lillāh(i), fa inintahau falā ‘udwāna illā ‘alaẓ-ẓālimīn(a).

وە شەڕیان لەگەڵ بکە تا ئیتر بوختان نامێنێت و دین تەنها هی خوایە. ئەگەر بوەستن، ئەوا (چیتر) دوژمنایەتی نامێنێت، تەنها بەرامبەر ستەمکاران نەبێت.

اَلشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمٰتُ قِصَاصٌۗ فَمَنِ اعْتَدٰى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوْا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدٰى عَلَيْكُمْ ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ

asy-syahrul-ḥarāmu bisy-syahril-ḥarāmi wal-ḥurumātu qiṣāṣ(un), famani‘tadā ‘alaikum fa‘tadū ‘alaihi bimiṡli ma‘tadā ‘alaikum, wattaqullāha wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).

مانگەکانی حەرام لەگەڵ مانگەکانی حەرام، و (دژی) شتێک کە ڕێزی لێدەگیرێت (یاسای) قساس جێبەجێ دەکات. بۆیە هەرکەسێک هێرش بکاتە سەرت، بەڕێژەی هێرشەکەی بۆ سەرت هێرشی بکە. لە خوا بترسن و بزانن خوا لەگەڵ ئەو کەسانەدایە کە لە خوا دەترسن.

وَاَنْفِقُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا تُلْقُوْا بِاَيْدِيْكُمْ اِلَى التَّهْلُكَةِ ۛ وَاَحْسِنُوْا ۛ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ

wa anfiqū fī sabīlillāhi wa lā tulqū bi'aidīkum ilat-tahlukah(ti), wa aḥsinū, innallāha yuḥibbul-muḥsinīn(a).

وە (سەروەت و سامانی خۆتان) لە ڕێگای خوادا خەرج بکەن و بە دەستی خۆتان (خۆتان) فڕێ مەدەن بۆ لەناوچوون و چاکە بکەن. بەڕاستی خوای گەورە ئەو کەسانەی خۆش دەوێت کە چاکە دەکەن.

وَاَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلّٰهِ ۗ فَاِنْ اُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ وَلَا تَحْلِقُوْا رُءُوْسَكُمْ حَتّٰى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهٗ ۗ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَّرِيْضًا اَوْ بِهٖٓ اَذًى مِّنْ رَّأْسِهٖ فَفِدْيَةٌ مِّنْ صِيَامٍ اَوْ صَدَقَةٍ اَوْ نُسُكٍ ۚ فَاِذَآ اَمِنْتُمْ ۗ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ اِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلٰثَةِ اَيَّامٍ فِى الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ اِذَا رَجَعْتُمْ ۗ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ۗذٰلِكَ لِمَنْ لَّمْ يَكُنْ اَهْلُهٗ حَاضِرِى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ

wa atimmul-ḥajja wal-‘umrata lillāh(i), fa'in uḥṣirtum famastaisara minal-hady(i), wa lā taḥliqū ru'ūsakum ḥattā yablugal-hadyu maḥillah(ū), faman kāna minkum marīḍan au bihī ażam mir ra'sihī fafidyatum min ṣiyāmin au ṣadaqatin au nusuk(in), fa'iżā amintum, faman tamatta‘a bil-‘umrati ilal-ḥajji famastaisara minal-hady(i), famal lam yajid faṣiyāmu ṡalāṡati ayyāmin fil-ḥajji wa sab‘atin iżā raja‘tum, tilka ‘asyaratun kāmilah(tun), żālika limal lam yakun ahluhū ḥāḍiril-masjidil-ḥarām(i), wattaqullāha wa‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i).

وە حەج و عومرە تەواو بکە بۆ خاتری خوا. بەڵام ئەگەر گەمارۆدرایت (بە دوژمن) ئەوا (سەربڕە) ئەو حەدیوەی کە بە ئاسانی دەستدەکەوێت، و سەرت مەتاشی، پێش ئەوەی حەدیو بگاتە شوێنی سەربڕین. ئەگەر هەریەکێک لە ئێوە نەخۆش بوو یان کێشەیەک لە سەریدا هەبوو (و ڕیش دەتاشی)، ئەوا واجبە فیدیە بکات، واتە ڕۆژوو، بەخشین یان قوربانیدان. ئەگەر سەلامەت بیت، ئەوا هەرکەسێک پێش حەج عەمرە بکات، ئەوا (دەبێت) حەدیو سەربڕێت کە بە ئاسانی دەستدەکەوێت. بەڵام ئەگەر بەدەستی نەهێنا، ئەوا (دەبێت) سێ ڕۆژ لە حەج (وەرز) و حەوت (ڕۆژ) دوای گەڕانەوەت بەڕۆژوو بێت. کە کۆی گشتی دە (ڕۆژ)ە. بە هەمان شێوە بۆ ئەو کەسانەی کە خێزانەکانیان لە نزیک مزگەوتی گەورە ناژین. لەخوا بترسن و بزانن خوای گەورە لە سزادا زۆر توند و تیژە.

اَلْحَجُّ اَشْهُرٌ مَّعْلُوْمٰتٌ ۚ فَمَنْ فَرَضَ فِيْهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوْقَ وَلَا جِدَالَ فِى الْحَجِّ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ يَّعْلَمْهُ اللّٰهُ ۗ وَتَزَوَّدُوْا فَاِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوٰىۖ وَاتَّقُوْنِ يٰٓاُولِى الْاَلْبَابِ

al-ḥajju asyhurum ma‘lūmāt(un), faman faraḍa fīhinnal-ḥajja falā rafaṡa wa lā fusūqa wa lā jidāla fil-ḥajj(i), wa mā taf‘alū min khairiy ya‘lamhullāh(u), wa tazawwadū fa'inna khairaz-zādit-taqwā, wattaqūni yā ulil-albāb(i).

حەج (وەرز) بریتیە لە (لە) ئەو مانگانەی کە پەسەند کراون. هەرکەسێک لەو (مانگانە) حەج بکات، با قسەی پیس (ڕەفەت) نەکات، بێ ئەخلاقی نەکات و ناکۆکی نەکات لە کاتی حەجدا. هەر چاکەیەک بکەیت خوا دەزانێت. ڕزق بهێنە، چونکە لە ڕاستیدا باشترین ڕزق تەقوایە. وە لە من بترسن ئەی خەڵکی عەقڵی ساغ!

لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ اَنْ تَبْتَغُوْا فَضْلًا مِّنْ رَّبِّكُمْ ۗ فَاِذَآ اَفَضْتُمْ مِّنْ عَرَفٰتٍ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ ۖ وَاذْكُرُوْهُ كَمَا هَدٰىكُمْ ۚ وَاِنْ كُنْتُمْ مِّنْ قَبْلِهٖ لَمِنَ الضَّاۤلِّيْنَ

laisa ‘alaikum junāḥun an tabtagū faḍlam mir rabbikum, fa'iżā afaḍtum min ‘arafātin fażkurullāha ‘indal-masy‘aril-ḥarām(i), ważkurūhu kamā hadākum, wa in kuntum min qablihī laminaḍ-ḍāllīn(a).

گوناه نییە بۆ تۆ داوای نیعمەت لە پەروەردگارت بکەیت. کەواتە کاتێک عەرەفات بەجێدەهێڵیت، لە مەشعەریلحەرامدا یادی خوا بکەن. وە یادی بکەوە وەک چۆن هیدایەتی کردوویت، تەنانەت ئەگەر پێشتر لەنێو ئەو کەسانەدا بوویت کە نەیانزانیوە.

ثُمَّ اَفِيْضُوْا مِنْ حَيْثُ اَفَاضَ النَّاسُ وَاسْتَغْفِرُوا اللّٰهَ ۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

Ṡumma afīḍū min ḥaiṡu afāḍan-nāsu wastagfirullāh(a), innallāha gafūrur raḥīm(un).

پاشان ئەو شوێنە جێبهێڵن کە خەڵکێکی زۆر لێی جێدەهێڵن (عەرەفە) و داوای لێخۆشبوون لە خوای گەورە بکەن. بەڕاستی خوای گەورە لێخۆشبوو و میهرەبانە.

فَاِذَا قَضَيْتُمْ مَّنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَذِكْرِكُمْ اٰبَاۤءَكُمْ اَوْ اَشَدَّ ذِكْرًا ۗ فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَّقُوْلُ رَبَّنَآ اٰتِنَا فِى الدُّنْيَا وَمَا لَهٗ فِى الْاٰخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ

fa iżā qaḍaitum manāsikakum fażkurullāha każikrikum ābā'akum au asyadda żikrā(n), faminan-nāsi may yaqūlu rabbanā ātinā fid-dun-yā wa mā lahū fil-ākhirati min khalāq(in).

کاتێک حەجت تەواو کرد، ئەوا زیکری خوای گەورە بخوێنە، وەک چۆن باسی باوباپیرانت کردووە، تەنانەت زیکر لەوەش زیاتر. کەواتە لە نێو خەڵکدا کەسێک هەیە کە دوعا دەکات "پەروەردگارمان لە دونیادا (چاکە)مان پێ ببەخشە" و لە ژیانی دوای مردنیشدا هیچ پشکێکی نییە بە هیچ شێوەیەک.

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّقُوْلُ رَبَّنَآ اٰتِنَا فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً وَّفِى الْاٰخِرَةِ حَسَنَةً وَّقِنَا عَذَابَ النَّارِ

wa minhum may yaqūlu rabbanā ātinā fid-dun-yā ḥasanataw wa fil-ākhirati ḥasanataw wa qinā ‘ażāban-nār(i).

وە لە نێویاندا کەسانێک هەن کە دوعا دەکەن "پەروەردگارمان چاکەمان پێ ببەخشە لە دونیا و چاکەمان لە قیامەتدا، و لە سزای دۆزەخ بمانپارێزە".

اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ نَصِيْبٌ مِّمَّا كَسَبُوْا ۗ وَاللّٰهُ سَرِيْعُ الْحِسَابِ

ulā'ika lahum naṣībum mimmā kasabū, wallāhu sarī‘ul-ḥisāb(i).

ئەوانەن کە پشکیان دەبێت لەو شتانەی کە بەدەستیان هێناوە و خوای گەورە خێرایە لە حسابکردندا.

۞ وَاذْكُرُوا اللّٰهَ فِيْٓ اَيَّامٍ مَّعْدُوْدٰتٍ ۗ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِيْ يَوْمَيْنِ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِ ۚوَمَنْ تَاَخَّرَ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِۙ لِمَنِ اتَّقٰىۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

ważkurullāha fī ayyāmim ma‘dūdāt(in), faman ta‘ajjala fī yaumaini falā iṡma ‘alaih(i), wa man ta'akhkhara falā iṡma ‘alaihi limanittaqā, wattaqullāha wa‘lamū annakum ilaihi tuḥsyarūn(a).

وە زیکری خوا بکەن لەسەر ژمارەی دیاریکراوی ڕۆژەکان. هەرکەسێک دوای دوو ڕۆژ پەلە بکات (مینا بەجێبهێڵێت) هیچ گوناهێکی لەسەر نییە. وە هەرکەسێک کۆتایی پێبهێنێت هیچ گوناهێکی نییە (نە) بۆ ئەو، (واتە) بۆ ئەوانەی کە خواپەرستن. وە لە خوا بترسن و بزانن کە کۆتان دەکاتەوە.

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُّعْجِبُكَ قَوْلُهٗ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَيُشْهِدُ اللّٰهَ عَلٰى مَا فِيْ قَلْبِهٖ ۙ وَهُوَ اَلَدُّ الْخِصَامِ

wa minan-nāsi may yu‘jibuka qauluhū fil-ḥayātid-dun-yā wa yusyhidullāha ‘alā mā fī qalbih(ī), wa huwa aladdul-khiṣām(i).

وە لە نێو مرۆڤایەتیدا ئەو کەسە هەیە کە قسەکانی سەبارەت بە ژیانی دونیا دڵی تۆ (ئەی محمد) خۆش دەکات، وە شایەتحاڵی خوا دەدات سەبارەت بەو شتانەی لە دڵیدایە، لە کاتێکدا ئەو توندترین نەیارەکانە.

وَاِذَا تَوَلّٰى سَعٰى فِى الْاَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيْهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ ۗ وَ اللّٰهُ لَا يُحِبُّ الْفَسَادَ

wa iżā tawallā sa‘ā fil-arḍi liyufsida fīhā wa yuhlikal-ḥarṡa wan-nasl(a), wallāhu lā yuḥibbul-fasād(a).

وە کاتێک کە (لە ئێوە) لادەچێت، بەدوای فەسادکردندا دەگەڕێت لەسەر زەوی، و بەروبووم و مەڕوماڵات لەناو دەبات، وە خوای گەورە حەزی لە فەسادی نییە.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُ اتَّقِ اللّٰهَ اَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْاِثْمِ فَحَسْبُهٗ جَهَنَّمُ ۗ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ

wa iżā qīla lahuttaqillāha akhażathul-‘izzatu bil-iṡmi faḥasbuhū jahannam(u), wa labi'sal-mihād(u).

وە کاتێک پێی گوترا: لە خوا بترسە، غرورەکەی سەریهەڵدا بۆ ئەنجامدانی تاوان. کەواتە دۆزەخ بۆ ئەو دۆزەخە و بەڕاستی (ئەو دۆزەخە) خراپترین شوێنی ژیانە.

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَّشْرِيْ نَفْسَهُ ابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ رَءُوْفٌۢ بِالْعِبَادِ

wa minan-nāsi may yasyrī nafsahubtigā'a marḍātillāh(i), wallāhu ra'ūfum bil-‘ibād(i).

وە لە نێو مرۆڤەکاندا کەسانێک هەن کە خۆیان دەکەنە قوربانی بۆ ئەوەی داوای ڕەزامەندی خوای گەورە بکەن. وە خوای گەورە میهرەبانە بۆ بەندەکانی.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا ادْخُلُوْا فِى السِّلْمِ كَاۤفَّةً ۖوَّلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanudkhulū fis-silmi kāffah(tan), wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).

ئەی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە! بە گشتی بچۆرە ناو ئیسلامەوە، و شوێن هەنگاوەکانی شەیتان مەکە. بەڕاستی ئەو دوژمنێکی ڕاستەقینەیە بۆ تۆ.

فَاِنْ زَلَلْتُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْكُمُ الْبَيِّنٰتُ فَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

fa'in zalaltum mim ba‘di mā jā'atkumul-bayyinātu fa‘lamū annallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

بەڵام ئەگەر دوای هاتنی بەڵگە ڕوونەکان بۆت خلیسکاند، ئەوە بزانە کە خوای گەورە گەورە و دانایە.

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّآ اَنْ يَّأْتِيَهُمُ اللّٰهُ فِيْ ظُلَلٍ مِّنَ الْغَمَامِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةُ وَقُضِيَ الْاَمْرُ ۗ وَاِلَى اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ ࣖ

hal yanẓurūna illā ay ya'tiyahumullāhu fī ẓulalim minal-gamāmi wal-malā'ikatu wa quḍiyal-amr(u), wa ilallāhi turja‘ul-umūr(u).

هیچ شتێک نییە چاوەڕێی دەکەن جگە لە هاتنی (سزا)ی خوا لەگەڵ فریشتەکان لە ژێر پەردەی هەورەکاندا، لەکاتێکدا کەیسەکەیان (ئەوان) یەکلایی بووەتەوە. وە بۆ خوا هەموو شتێک دەگەڕێتەوە.

سَلْ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ كَمْ اٰتَيْنٰهُمْ مِّنْ اٰيَةٍ ۢ بَيِّنَةٍ ۗ وَمَنْ يُّبَدِّلْ نِعْمَةَ اللّٰهِ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُ فَاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

sal banī isrā'īla kam ātaināhum min āyatim bayyinah(tin), wa may yubaddil ni‘matallāhi mim ba‘di mā jā'athu fa innallāha syadīdul-‘iqāb(i).

لە بەنی ئیسرائیل بپرسە چەند بەڵگەی ڕوونمان پێداون؟ هەرکەسێک نیعمەتەکانی خوای گەورە بگۆڕێتەوە دوای ئەوەی (ئەو نیعمەتانە) بۆی هاتوون، ئەوا بەڕاستی خوای گەورە سزای زۆر توند و تیژە.

زُيِّنَ لِلَّذِيْنَ كَفَرُوا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَيَسْخَرُوْنَ مِنَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا ۘ وَالَّذِيْنَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ وَاللّٰهُ يَرْزُقُ مَنْ يَّشَاۤءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

zuyyina lil-lażīna kafarul-ḥayātud-dun-yā wa yaskharūna minal-lażīna āmanū, wal-lażīnattaqau fauqahum yaumal-qiyāmah(ti), wallāhu yarzuqu may yasyā'u bigairi ḥisāb(in).

ژیانی دونیایی وا دەکرێت لە چاوی ئەو کەسانەی کە کافرن جوان دەربکەوێت، ئەوانیش سوکایەتی بەو کەسانە دەکەن کە باوەڕیان هێناوە. هەرچەندە ئەوانەی خواپەرستن لە ڕۆژی قیامەتدا لە سەرووی ئەوانەوە دەبن. وە خوای گەورە ڕزق و ڕۆزی بەو کەسانە دەبەخشێت کە خۆی بیەوێت بەبێ حیساب.

كَانَ النَّاسُ اُمَّةً وَّاحِدَةً ۗ فَبَعَثَ اللّٰهُ النَّبِيّٖنَ مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَ ۖ وَاَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيْمَا اخْتَلَفُوْا فِيْهِ ۗ وَمَا اخْتَلَفَ فِيْهِ اِلَّا الَّذِيْنَ اُوْتُوْهُ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ بَغْيًا ۢ بَيْنَهُمْ ۚ فَهَدَى اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لِمَا اخْتَلَفُوْا فِيْهِ مِنَ الْحَقِّ بِاِذْنِهٖ ۗ وَاللّٰهُ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

kānan-nāsu ummataw wāḥidah(tan), fa ba‘aṡallāhun-nabiyyīna mubasysyirīna wa munżirīn(a), wa anzala ma‘ahumul-kitāba bil-ḥaqqi liyaḥkuma bainan-nāsi fīmakhtalafū fīh(i), wa makhtalafa fīhi illal-lażīna ūtūhu mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu bagyam bainahum, fahadallāhul-lażīna āmanū limakhtalafū fīhi minal-ḥaqqi bi'iżnih(ī), wallāhu yahdī may yasyā'u ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

مرۆڤەکان (پێشتر) یەک گەل بوون. پاشان خوای گەورە پێغەمبەرانی نارد (بۆ) مژدە و هۆشداری بگەیەنن. وە ئەو کتێبەی لەگەڵیان دابەزاند کە حەقیقەتی تێدایە، بۆ بڕیاردان لە نێوان خەڵکدا سەبارەت بەو بابەتانەی کە تێیدا ناکۆکییان هەبووە. وە ئەوانەی جیاوازییان هەیە تەنها ئەوانەن کە (کتاب)یان پێدراوە، دوای ئەوەی بەڵگەی ڕوون گەیشتۆتە دەستیان، بەهۆی ئیرەیی لە نێوان خۆیاندا. کەواتە خوای گەورە بە ویستی خۆی ڕێنمایی ئەو کەسانە دەکات کە باوەڕیان هەیە لەسەر ئەو ڕاستییەی کە موناقەشەی لەسەر دەکەن. خوای گەورە هەرکەسێک بیەوێت ڕێنمایی دەکات بۆ ڕێگای ڕاست.

اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَّثَلُ الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ ۗ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاۤءُ وَالضَّرَّاۤءُ وَزُلْزِلُوْا حَتّٰى يَقُوْلَ الرَّسُوْلُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ مَتٰى نَصْرُ اللّٰهِ ۗ اَلَآ اِنَّ نَصْرَ اللّٰهِ قَرِيْبٌ

am ḥasibtum an tadkhulul-jannata wa lammā ya'tikum maṡalul-lażīna khalau min qablikum, massathumul-ba'sā'u waḍ-ḍarrā'u wa zulzilū ḥattā yaqūlar-rasūlu wal-lażīna āmanū ma‘ahū matā naṣrullāh(i), alā inna naṣrallāhi qarīb(un).

یان پێت وایە کە دەچیتە بەهەشت لە کاتێکدا هێشتا ئەو جۆرە (دادگایە) بۆت نەهاتووە وەک ئەوەی بۆ ئەوانەی پێش تۆ تێپەڕیون. ئەوان تووشی هەژاری و ئازار و ناڕەحەتی بوون و لەرزۆک بوون (بە تاقیکردنەوەی جۆراوجۆر)، تا پێغەمبەر و ئەوانەی باوەڕیان هێنا لەگەڵیدا گوتیان: کەی یارمەتی خوای گەورە دێت؟ بە دڵنیاییەوە یارمەتی خوا نزیکە.

يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ۗ قُلْ مَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ

yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qul mā anfaqtum min khairin falil-wālidaini wal-aqrabīna wal-yatāmā wal-masākīni wabnis-sabīl(i), wa mā taf‘alū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).

پرسیار لە تۆ (محمد) دەکەن کە دەبێت چی خەرج بکەن. بڵێ: هەر سەروەت و سامانێک دەبەخشیت، پێویستە بۆ دایک و باوک و خزم و هەتیو و هەژار و خەڵکی سەفەر بێت. وە هەر چاکەیەک بکەن، بەڕاستی خوای گەورە زانایە.

كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ ۚ وَعَسٰٓى اَنْ تَكْرَهُوْا شَيْـًٔا وَّهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۚ وَعَسٰٓى اَنْ تُحِبُّوْا شَيْـًٔا وَّهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ ࣖ

kutiba ‘alaikumul-qitālu wa huwa kurhul lakum, wa ‘asā an takrahū syai'aw wa huwa khairul lakum, wa ‘asā an tuḥibbū syai'aw wa huwa syarrul lakum, wallāhu ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).

واجبە لەسەر تۆ شەڕ بکەیت، هەرچەندە بۆ تۆ خۆش نییە. بەڵام لەوانەیە شتێکت بەدڵ نەبێت، هەرچەندە بۆ تۆ باش بێت، وە لەوانەیە شتێکت پێ خۆش بێت، هەرچەندە بۆ تۆ باش نەبێت. خوا دەزانێت لە کاتێکدا ئێوە نازانن.

يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيْهِۗ قُلْ قِتَالٌ فِيْهِ كَبِيْرٌ ۗ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَكُفْرٌۢ بِهٖ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاِخْرَاجُ اَهْلِهٖ مِنْهُ اَكْبَرُ عِنْدَ اللّٰهِ ۚ وَالْفِتْنَةُ اَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ ۗ وَلَا يَزَالُوْنَ يُقَاتِلُوْنَكُمْ حَتّٰى يَرُدُّوْكُمْ عَنْ دِيْنِكُمْ اِنِ اسْتَطَاعُوْا ۗ وَمَنْ يَّرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِيْنِهٖ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَاُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚ وَاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

yas'alūnaka ‘anisy-syahril-ḥarāmi qitālin fīh(i), qul qitālun fīhi kabīr(un), wa ṣaddun ‘an sabīlillāhi wa kufrum bihī wal-masjidil-ḥarām(i), wa ikhrāju ahlihī minhu akbaru ‘indallāh(i), wal-fitnatu akbaru minal-qatl(i), wa lā yazālūna yuqātilūnakum ḥattā yaruddūkum ‘an dīnikum inistaṭā‘ū, wa may yartadid minkum ‘an dīnihī fa yamut wa huwa kāfirun fa ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

پرسیاریان لە تۆ (محمد) کرد دەربارەی شەڕ لە مانگی حەرامدا. بڵێ: "شەڕکردن لەو مانگەدا (گوناهێکی گەورەیە)، بەڵام ڕێگریکردن لە (خەڵک) لە ڕێگای خوا، سەرپێچیکردنی، (ڕێگریکردن لە چوونە ژوورەوەی خەڵک) بۆ مزگەوتی گەورە، و دەرکردنی خەڵک لە دەوروبەرەکەی، گەورەترە (گوناه) لەلای خوای گەورە. لە کاتێکدا بوختانکردن دڕندەترە لە کوشتن. ئەوان لە شەڕکردنت ڕاناگرن تا تۆ لە دینەکەت لادەبەیت، ئەگەر توانای ئەوەیان هەبێت. هەرکەسێک بێت لە نێوان ئێوەی لادەر لە دینەکەی، ئینجا بە کوفر دەمرێت، پاشان ئەوان کردەوەکانیان لە دونیا و لە قیامەتدا بێهودە دەبن و دانیشتووی دۆزەخن، بۆ هەمیشە لەوێ دەمێننەوە.»

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَالَّذِيْنَ هَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۙ اُولٰۤىِٕكَ يَرْجُوْنَ رَحْمَتَ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

innal-lażīna āmanū wal-lażīna hājarū wa jāhadū fī sabīlillāh(i), ulā'ika yarjūna raḥmatallāh(i), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

بەڕاستی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە، و ئەوانەی کۆچ دەکەن و لە ڕێگای خوادا تێدەکۆشن، ئەوانەن کە ئومێدیان بە ڕەحمەتی خوا هەیە. خوای گەورە لێخۆشبوو و میهرەبانە.

۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِۗ قُلْ فِيْهِمَآ اِثْمٌ كَبِيْرٌ وَّمَنَافِعُ لِلنَّاسِۖ وَاِثْمُهُمَآ اَكْبَرُ مِنْ نَّفْعِهِمَاۗ وَيَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ەۗ قُلِ الْعَفْوَۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَۙ

yas'alūnaka ‘anil-khamri wal-maisir(i), qul fīhimā iṡmun kabīrw wa manāfi‘u lin nās(i), wa iṡmuhumā akbaru min naf‘ihimā, wa yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qulil-‘afw(a), każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum tatafakkarūn(a).

پرسیاریان لە تۆ (محمد) کرد دەربارەی مەی و قومار. بڵێ: "لە هەردووکیاندا گوناهی گەورە هەیە و هەندێک سوود بۆ مرۆڤەکان هەیە. بەڵام گوناهەکە گەورەترە لە سوودەکەی". وە لێت دەپرسن (دەربارەی) چی (دەبێت) خەرج بکەن. بڵێ: زیادەڕەوی (لەو شتانەی کە پێویستن). بەم شێوەیە خوای گەورە ئایەتەکانی بۆ ڕوون دەکاتەوە تا بیر بکەیتەوە،

فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۗ وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْيَتٰمٰىۗ قُلْ اِصْلَاحٌ لَّهُمْ خَيْرٌ ۗ وَاِنْ تُخَالِطُوْهُمْ فَاِخْوَانُكُمْ ۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ ۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَاَعْنَتَكُمْ اِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa yas'alūnaka ‘anil-yatāmā, qul iṣlāḥul lahum khair(un), wa in tukhāliṭūhum fa'ikhwānukum, wallāhu ya‘lamul-mufsida minal-muṣliḥ(i), wa lau syā'allāhu la'a‘natakum innallāha ‘azizun ḥakīm(un).

دەربارەی دونیا و قیامەت. پرسیار لە تۆ (محمد) دەکەن دەربارەی هەتیوەکان. بڵێ: “باشترکردنی بارودۆخیان باشە!” وە ئەگەر هاوبەشی لەگەڵیان بکەیت، ئەوا ئەوان برای تۆن. خوای گەورە ئەو کەسانە دەناسێت کە زیان دەگەیەنن و ئەوانەی چاکە دەکەن. وە ئەگەر خوا ویستی بەدڵنیاییەوە سەختیتان بۆ دەهێنێت. بەڕاستی خوای گەورە بە هەموو توانا و دانایە.

وَلَا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكٰتِ حَتّٰى يُؤْمِنَّ ۗ وَلَاَمَةٌ مُّؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِّنْ مُّشْرِكَةٍ وَّلَوْ اَعْجَبَتْكُمْ ۚ وَلَا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِيْنَ حَتّٰى يُؤْمِنُوْا ۗ وَلَعَبْدٌ مُّؤْمِنٌ خَيْرٌ مِّنْ مُّشْرِكٍ وَّلَوْ اَعْجَبَكُمْ ۗ اُولٰۤىِٕكَ يَدْعُوْنَ اِلَى النَّارِ ۖ وَاللّٰهُ يَدْعُوْٓا اِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِاِذْنِهٖۚ وَيُبَيِّنُ اٰيٰتِهٖ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ ࣖ

wa lā tankiḥul-musyrikāti ḥattā yu'minn(a), wa la'amatum mu'minatun khairum mim musyrikatiw wa lau a‘jabatkum, wa lā tunkiḥul-musyrikīna ḥattā yu'minū, wa la‘abdum mu'minun khairum mim musyrikiw wa lau a‘jabakum, ulā'ika yad‘ūna ilan-nār(i), wallāhu yad‘ū ilal-jannati wal-magfirati bi'iżnih(ī), wa yubayyinu āyātihī lin-nāsi la‘allahum yatażakkarūn(a).

وە ژنی موشریک مەبە تا ئیمانیان پێ نەگات. بەڕاستی ژنە خزمەتکارێکی ئیماندار باشترە لە ژنێکی بتپەرست، تەنانەت ئەگەر دڵت ڕابکێشێت. وە پێش ئەوەی ئیمانیان پێ بگات، شوو بە موشریکەکان (پیاوان) مەکەن (لەگەڵ ئافرەتانی ئیماندار). بەڕاستی بەندەیەکی پیاوی دڵسۆز باشترە لە کۆیلەیەکی پیاوی موشریک تەنانەت ئەگەر دڵت ڕابکێشێت. ئەوان بانگهێشتیان دەکەن بۆ دۆزەخ، لە کاتێکدا خوای گەورە بە ئیزنی خۆی بانگهێشتیان دەکات بۆ بەهەشت و لێبوردن. (خوای گەورە) ئایەتەکانی خۆی بۆ خەڵک ڕوون دەکاتەوە بۆ ئەوەی وانەیەک فێربن.

وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْمَحِيْضِ ۗ قُلْ هُوَ اَذًىۙ فَاعْتَزِلُوا النِّسَاۤءَ فِى الْمَحِيْضِۙ وَلَا تَقْرَبُوْهُنَّ حَتّٰى يَطْهُرْنَ ۚ فَاِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوْهُنَّ مِنْ حَيْثُ اَمَرَكُمُ اللّٰهُ ۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ التَّوَّابِيْنَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِيْنَ

wa yas'alūnaka ‘anil-maḥīḍ(i), qul huwa ażā(n), fa‘tazilun-nisā'a fil-maḥīḍ(i), wa lā taqrabūhunna ḥattā yaṭhurn(a), fa'iżā taṭahharna fa'tūhunna min ḥaiṡu amarakumullāh(u), innallāha yuḥibbut-tawwābīna wa yuḥibbul-mutaṭahhirīn(a).

وە پرسیار لە تۆ (ئەی محمد) دەکەن دەربارەی سوڕی مانگانە. بڵێ: پیسییە. بۆیە لە کاتی سوڕی مانگانەدا لە ژنەکانتان دوور بکەونەوە و لێیان نزیک مەبنەوە تا پاک دەبنەوە. کاتێک پاک بوون، جووتبوونیان لەگەڵدا بکە وەک ئەوەی خوای گەورە فەرمانی پێکردوویت. بەڕاستی خوای گەورە ئەو کەسانەی خۆش دەوێت کە تەوبە دەکەن و ئەوانەی خۆیان پاک دەکەنەوە.

نِسَاۤؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ ۖ فَأْتُوْا حَرْثَكُمْ اَنّٰى شِئْتُمْ ۖ وَقَدِّمُوْا لِاَنْفُسِكُمْ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ مُّلٰقُوْهُ ۗ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِيْنَ

nisā'ukum ḥarṡul lakum, fa'tū ḥarṡakum annā syi'tum, wa qaddimū li anfusikum, wattaqullāha wa‘lamū annakum mulāqūh(u), wa basysyiril-mu'minīn(a).

ژنەکانتان مەیدانێکن بۆ ئێوە بۆیە هەرکات و بەو شێوەیەی کە حەزتان لێیە وەرن بۆ مەیدانەکەتان. وە ئەولەویەت بدە (ئەوەی باشە) بۆ خۆت. لە خوا بترسە و بزانە کە (ڕۆژێک) چاوت پێی دەکەوێت. وە مژدەی خۆش بگەیەنە ئەوانەی باوەڕیان هەیە.

وَلَا تَجْعَلُوا اللّٰهَ عُرْضَةً لِّاَيْمَانِكُمْ اَنْ تَبَرُّوْا وَتَتَّقُوْا وَتُصْلِحُوْا بَيْنَ النَّاسِۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa lā taj‘alullāha ‘urḍatal li'aimānikum an tabarrū wa tattaqū wa tuṣliḥū bainan-nās(i), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

وە (ناوی خوا) لە سوێندەکەتدا بەکارمەهێنە بەربەست بۆ ئەنجامدانی کارە چاکەکان و خواپەرست بوون و دروستکردنی ئاشتی لە نێوان خەڵکدا. خوای گەورە بیسەر و زانایە.

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللّٰهُ بِاللَّغْوِ فِيْٓ اَيْمَانِكُمْ وَلٰكِنْ يُّؤَاخِذُكُمْ بِمَا كَسَبَتْ قُلُوْبُكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ حَلِيْمٌ

lā yu'ākhiżukumullāhu bil-lagwi fī aimānikum wa lākiy yu'ākhiżukum bimā kasabat qulūbukum, wallāhu gafūrun ḥalīm(un).

خوای گەورە بەهۆی سوێندخواردنی بێ مەبەستت سزات نادات، بەڵکو بەهۆی ئەو نیەتانەی لە دڵتدا هاتووە سزات دەدات. خوای گەورە لێخۆشبوو و میهرەبانە.

لِلَّذِيْنَ يُؤْلُوْنَ مِنْ نِّسَاۤىِٕهِمْ تَرَبُّصُ اَرْبَعَةِ اَشْهُرٍۚ فَاِنْ فَاۤءُوْ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

lil-lażīna yu'lūna min nisā'ihim tarabbuṣu arba‘ati asyhur(in), fa'in fā'ū fa'innalāha gafūrur raḥīm(un).

ئەو کەسانەی فێڵ لە ژنەکانیان دەکەن، دەبێت چوار مانگ چاوەڕێ بکەن. پاشان ئەگەر گەڕانەوە (بۆ لای ژنەکانیان)، ئەوا بەڕاستی خوای گەورە لێخۆشبوو و میهرەبانە.

وَاِنْ عَزَمُوا الطَّلَاقَ فَاِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa in ‘azamuṭ-ṭalāqa fa innallāha samī‘un ‘alīm(un).

وە ئەگەر بڕیاریان داوە تەڵاق بدەن، ئەوا بەڕاستی خوای گەورە گوێگر و زانایە.

وَالْمُطَلَّقٰتُ يَتَرَبَّصْنَ بِاَنْفُسِهِنَّ ثَلٰثَةَ قُرُوْۤءٍۗ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ اَنْ يَّكْتُمْنَ مَا خَلَقَ اللّٰهُ فِيْٓ اَرْحَامِهِنَّ اِنْ كُنَّ يُؤْمِنَّ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ وَبُعُوْلَتُهُنَّ اَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِيْ ذٰلِكَ اِنْ اَرَادُوْٓا اِصْلَاحًا ۗوَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِيْ عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوْفِۖ وَلِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ ۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wal-muṭallaqātu yatarabbaṣna bi anfusihinna ṡalāṡata qurū'(in), wa lā yaḥillu lahunna ay yaktumna mā khalaqallāhu fī arḥāmihinna in kunna yu'minna billāhi wal-yaumil-ākhir(i), wa bu‘ūlatuhunna aḥaqqu biraddiūhinna fī żālika in arādū iṣlāḥā(n), wa lahunna miṡlul-lażī ‘alaihinna bil-ma‘rūf(i), wa lir-rijāli ‘alaihinna darajah(tun), wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

وە ژنە جیابووەکان (دەبێت) سێ جار خۆیان بگرن (چاوەڕوان بن). بۆیان دروست نییە ئەوەی خوای گەورە لە سکی خۆیاندا دروستی کردووە بیشارنەوە، ئەگەر باوەڕیان بە خوا و ڕۆژی دوایی هەبێت. وە مێردەکانیان مافی زیاتریان هەیە لەو (ماوەیەدا) بگەڕێنەوە بۆ لای ئەوان، ئەگەر بیانەوێت باشتر بن. وە ئەوان (ژنان) مافەکانیان هاوسەنگ لەگەڵ ئەرکەکانیان بە شێوەیەکی گونجاو. بەڵام مێردەکان سوودی هەیە بەسەریاندا. خوای گەورە بە هەموو توانا و دانایە.

اَلطَّلَاقُ مَرَّتٰنِ ۖ فَاِمْسَاكٌۢ بِمَعْرُوْفٍ اَوْ تَسْرِيْحٌۢ بِاِحْسَانٍ ۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمْ اَنْ تَأْخُذُوْا مِمَّآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ شَيْـًٔا اِلَّآ اَنْ يَّخَافَآ اَلَّا يُقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۗ فَاِنْ خِفْتُمْ اَلَّا يُقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۙ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيْمَا افْتَدَتْ بِهٖ ۗ تِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ فَلَا تَعْتَدُوْهَا ۚوَمَنْ يَّتَعَدَّ حُدُوْدَ اللّٰهِ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

aṭ-ṭalāqu marratān(i), fa imsākum bima‘rūfin au tasrīḥum bi'iḥsān(in), wa lā yaḥillu lakum an ta'khużū mimmā ātaitumūhunna syai'an illā ay yakhāfā allā yuqīmā ḥudūdullāh(i), fa in khiftum allā yuqīmā ḥudūdullāh(i) falā junāḥa ‘alaihimā fīmaftadat bih(ī), tilka ḥudūdullāhi falā ta‘tadūhā, wa may yata‘adda ḥudūdullāhi fa'ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

تەڵاقەکە (کە دەتوانرێت ئاماژەی پێبکرێت) دوو جارە. (دوای ئەوە مێردەکە دەتوانێت) بە میهرەبانی خۆی لێی ڕابگرێت، یان بە میهرەبانییەوە با بڕوات. حەڵاڵ نییە هەرشتێک کە پێت داون بیبەیتەوە، مەگەر هەردووکیان (ژن و مێرد) ترسیان لەوە هەبێت کە ناتوانن سنوورەکانی خوا جێبەجێ بکەن. ئەگەر ئێوە (چاودێران) ترستان هەبێت لەوەی کە ناتوانن سنوورەکانی خوا جێبەجێ بکەن، ئەوا هیچ گوناهێک لەسەر هیچ کامیان نییە بۆ ئەو نرخەی (کە دەبێت) بدرێت (لەلایەن ژنەوە) بۆ ئەوەی خۆی ڕزگار بکات. ئەمانە سنووری خوایە بۆیە سەرپێچی مەکەن. هەرکەسێک سنووری خوای گەورە تێپەڕێنێت، ئەوان ستەمکارن.

فَاِنْ طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهٗ مِنْۢ بَعْدُ حَتّٰى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهٗ ۗ فَاِنْ طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَآ اَنْ يَّتَرَاجَعَآ اِنْ ظَنَّآ اَنْ يُّقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۗ وَتِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

fa'in ṭallaqahā falā taḥillu lahū mim ba‘du ḥattā tankiḥa zaujan gairah(ū), fa'in ṭallaqahā falā junāḥa ‘alaihimā ay yatarāja‘ā in ẓannā ay yuqīmā ḥudūdullāh(i), tilka ḥudūdullāhi yubayyinuhā liqaumiy ya‘lamūn(a).

پاشان ئەگەر تەڵاقی بدات (دوای تەڵاقی دووەم)، ئیتر حەڵاڵ نییە بۆی تا ئەو کاتەی مێردێکی تری پێکدەهێنێت. پاشان ئەگەر مێردەکەی تر تەڵاقی بدات، هیچ گوناهێک لەسەر هیچ کامیان (مێردی یەکەم و ژنی پێشوو) نییە ئەگەر دووبارە هاوسەرگیری بکەنەوە ئەگەر هەردووکیان پێیان وایە دەتوانن سنوورەکانی خوا جێبەجێ بکەن. ئەمانە سنوورەکانی خوایە کە بۆ ئەو کەسانە ڕوونی دەکاتەوە کە زانستیان هەیە.

وَاِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاۤءَ فَبَلَغْنَ اَجَلَهُنَّ فَاَمْسِكُوْهُنَّ بِمَعْرُوْفٍ اَوْ سَرِّحُوْهُنَّ بِمَعْرُوْفٍۗ وَلَا تُمْسِكُوْهُنَّ ضِرَارًا لِّتَعْتَدُوْا ۚ وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهٗ ۗ وَلَا تَتَّخِذُوْٓا اٰيٰتِ اللّٰهِ هُزُوًا وَّاذْكُرُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَمَآ اَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِّنَ الْكِتٰبِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهٖ ۗوَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ

wa iżā ṭallaqtumun-nisā'a fabalagna ajalahunna fa'amsikūhunna bima‘rūfin au sarriḥūhunna bima‘rūf(in), wa lā tumsikūhunna ḍirāral lita‘tadū, wa may yaf‘al żālika faqad ẓalama nafasah(ū), wa lā tattakhiżū āyātillāhi huzuwaw ważkurū ni‘matallāhi ‘alaikum wa mā anzala ‘alaikum minal-kitābi wal-ḥikmati ya‘iẓukum bih(ī), wattaqullāha wa‘lamū annallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).

وە ئەگەر ژنەکانتان تەڵاق دا، ئەوا تا (کۆتایی) نوێژەکەیان، ئەوا بە شێوەیەکی باش کۆنتڕۆڵیان بکەن، یان بە شێوەیەکی باش تەڵاقیان بدەن (هەروەها). وە بە مەبەستی خراپەی ستەمکارییان دەستبەسەر مەکەن. هەرکەسێک ئەم کارە بکات ستەمی لە خۆی کردووە. وە ئایەتەکانی خوای گەورە وەکو شتێکی گاڵتەجاڕی بەکارمەهێنن. لەبیرت بێت نیعمەتی خوای گەورە لەسەرتان، وە ئەوەی خوای گەورە بۆی دابەزاندووە، واتە کتێبی (القرئان) و حیکمەت (سوننەت) بۆ ئەوەی فێرتان بکات. وە لە خوا بترسن و بزانن کە خوای گەورە هەموو شتێک زانایە.

وَاِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاۤءَ فَبَلَغْنَ اَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوْهُنَّ اَنْ يَّنْكِحْنَ اَزْوَاجَهُنَّ اِذَا تَرَاضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوْفِ ۗ ذٰلِكَ يُوْعَظُ بِهٖ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ ۗ ذٰلِكُمْ اَزْكٰى لَكُمْ وَاَطْهَرُ ۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ

wa iżā ṭallaqtumun-nisā'a fabalagna ajalahunna falā ta‘ḍulūhunna ay yankiḥna azwājahunna iżā tarāḍau bainahum bil-ma‘rūf(i), żālika yū‘aẓu bihī man kāna minkum yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhir(i), żālikum azkā lakum wa aṭhar(u), wallāhu ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).

وە ئەگەر ژنەکانتان (خۆتان) جیابکەنەوە، ئەوا گەیشتوونەتە ڕەزامەندی خۆیان، ئەوا ڕێگرییان لێ مەکەن کە (دیسانەوە) هاوسەری داهاتوویان هاوسەرگیری بکەن، ئەگەر بە شێوەیەکی باش گونجان لە نێوانیاندا جێگیر بووە. ئەوە ئامۆژگاری بۆ ئەو کەسانە دەکرێت کە لە ئێوە باوەڕیان بە خوا و ڕۆژی دوایی هەیە. بۆ تۆ پاکترە و پاکترە. وە خوا دەزانێت لە کاتێکدا ئێوە نازانن.

۞ وَالْوٰلِدٰتُ يُرْضِعْنَ اَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ اَرَادَ اَنْ يُّتِمَّ الرَّضَاعَةَ ۗ وَعَلَى الْمَوْلُوْدِ لَهٗ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِۗ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ اِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَا تُضَاۤرَّ وَالِدَةٌ ۢبِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُوْدٌ لَّهٗ بِوَلَدِهٖ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذٰلِكَ ۚ فَاِنْ اَرَادَا فِصَالًا عَنْ تَرَاضٍ مِّنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا ۗوَاِنْ اَرَدْتُّمْ اَنْ تَسْتَرْضِعُوْٓا اَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ اِذَا سَلَّمْتُمْ مَّآ اٰتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوْفِۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wal-wālidātu yurḍi‘na aulādahunna ḥaulaini kāmilaini liman arāda ay yutimmar-raḍā‘ah(ta), wa ‘alal-maulūdi lahū rizquhunna wa kiswatuhunna bil-ma‘rūf(i), lā tukallafu nafsun illā wus‘ahā, lā tuḍārra wālidatum biwaladihā wa lā maulūdul lahū biwaladihī wa ‘alal-wāriṡi miṡlu żālik(a), fa'in arādā fiṣālan ‘an tarāḍim minhumā wa tasyāwurin falā junāḥa ‘alaihimā, wa in arattum an tastarḍi‘ū aulādakum falā junāḥa ‘alaikum iżā sallamtum mā ātaitum bil-ma‘rūf(i), wattaqullāha wa‘lamū annallāha bimā ta‘malūna baṣīr(un).

وە پێویستە دایکان بۆ ماوەی دوو ساڵی تەواو شیر بە منداڵەکانیان بدەن، بۆ ئەوانەی دەیانەوێت بە تەواوی شیری خۆیان بدەنەوە. وە ئەرکی باوک ئەوەیە کە بژێوی ژیانیان دابین بکات و جل و بەرگیان بە شێوەیەکی گونجاو بپۆشێت. مرۆڤ لەوە زیاتر بارگرانی لەسەر نییە. با دایک بەهۆی منداڵەکەیەوە ئازار نەچێژێت و باوکیش بەهۆی منداڵەکەیەوە (ئازار) نەچێژێت. میراتگرانیش بەو شێوەیەش (پابەندن). ئەگەر هەردووکیان بیانەوێت بە ڕێککەوتن و وردبینی لە نێوانیاندا شیر ببڕن، ئەوا هیچ گوناهێک لەسەر هیچ کامیان نییە. وە ئەگەر بتەوێت منداڵەکەت شیری پێ بدەیت بە کەسێکی تر، ئەوا هیچ گوناهێک لەوەدا نییە کە تۆ پارە بدەیت بە شێوەیەکی گونجاو. لە خوا بترسن و بزانن خوای گەورە بینەری ئەو کارانەیە کە دەیکەن.

وَالَّذِيْنَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُوْنَ اَزْوَاجًا يَّتَرَبَّصْنَ بِاَنْفُسِهِنَّ اَرْبَعَةَ اَشْهُرٍ وَّعَشْرًا ۚ فَاِذَا بَلَغْنَ اَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيْمَا فَعَلْنَ فِيْٓ اَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوْفِۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ

wal-lażīna yutawaffauna minkum wa yażarūna azwājay yatarabbaṣna bi'anfusihinna arba‘ata asyhuriw wa ‘asyrā(n), fa'iżā balagna ajalahunna falā junāḥa ‘alaikum fīmā fa‘alna fī anfusihinna bil-ma‘rūf(i),wallāhu bimā ta‘malūna khabīr(un).

وە ئەوانەی لەناو ئێوەدا دەمرن و ژن بەجێدەهێڵن، با چوار مانگ و دە ڕۆژ چاوەڕێ بکەن. پاشان کاتێک گەیشتنە (کۆتایی) نوێژەکەیان، ئەوا هیچ گوناهێک بۆ تۆ نییە سەبارەت بەو شتانەی کە بە شێوەیەکی گونجاو بەرامبەر بە خۆیان دەکەن. وە خوای گەورە زانایە لەوەی کە ئێوە دەیکەن.

وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيْمَا عَرَّضْتُمْ بِهٖ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاۤءِ اَوْ اَكْنَنْتُمْ فِيْٓ اَنْفُسِكُمْ ۗ عَلِمَ اللّٰهُ اَنَّكُمْ سَتَذْكُرُوْنَهُنَّ وَلٰكِنْ لَّا تُوَاعِدُوْهُنَّ سِرًّا اِلَّآ اَنْ تَقُوْلُوْا قَوْلًا مَّعْرُوْفًا ەۗ وَلَا تَعْزِمُوْا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتّٰى يَبْلُغَ الْكِتٰبُ اَجَلَهٗ ۗوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا فِيْٓ اَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوْهُ ۚوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ حَلِيْمٌ ࣖ

wa lā junāḥa ‘alaikum fīmā ‘arraḍtum bihī min khiṭbatin-nisā'i au aknantum fī anfusikum, ‘alimallāhu annakum satażkurūnahunna wa lākil lā tuwā‘idūhunna sirran illā an taqūlū qaulam ma‘rūfā(n), wa lā ta‘zimū ‘uqdatan-nikāḥi ḥattā yablugal-kitābu ajalah(ū), wa‘lamū annallāha ya‘lamu mā fī anfusikum faḥżarūh(u), wa‘lamū annallāha gafūrun ḥalīm(un).

وە هیچ گوناهێک لەسەر تۆ نییە ئەگەر بە ئیشارەت پێشنیاریان بۆ بکەیت یان (ئارەزووەکەت) لە دڵتدا بشاریتەوە. خوا دەزانێت بۆیان باسی دەکەیت . بەڵام بە نهێنی پەیمان (بۆ هاوسەرگیری) لەگەڵیان مەکەن، تەنها قسەی میهرەبان نەبێت. وە پێش کۆتایی هاتنی عیدە (ماوەی چاوەڕوانی) گرێبەستی هاوسەرگیری ئەنجام مەدە. بزانن خوا دەزانێت چی لە دڵتاندایە، بۆیە لێی بترسن. وە بزانە کە خوای گەورە زۆر لێبووردە و لێبوردە.

لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ اِنْ طَلَّقْتُمُ النِّسَاۤءَ مَا لَمْ تَمَسُّوْهُنَّ اَوْ تَفْرِضُوْا لَهُنَّ فَرِيْضَةً ۖ وَّمَتِّعُوْهُنَّ عَلَى الْمُوْسِعِ قَدَرُهٗ وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهٗ ۚ مَتَاعًا ۢبِالْمَعْرُوْفِۚ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِيْنَ

lā junāḥa ‘alaikum in ṭallaqtumun-nisā'a mā lam tamassūhunna au tafriḍū lahunna farīḍah(tan), wa matti‘ūhunna ‘alal-mūsi‘i qadaruhū wa ‘alal-muqtiri qadaruhū matā‘am bil-ma‘rūf(i), ḥaqqan ‘alal-muḥsinīn(a).

هیچ گوناهێکتان لەسەر نییە ئەگەر ژنەکانتان تەڵاق بدەن کە دەستتان نەداوە یان مارەییەکەیان چاک نەکردووە. وە موتعەتیان پێ بدە، بەو کەسانەی کە توانایان هەیە بە پێی توانای خۆیان و بەو کەسانەی کە توانایان نییە بە پێی توانای خۆیان، بیبەخشن بە شێوەیەکی دروست، ئەمەش واجبە لەسەر ئەوانەی چاکە دەکەن.

وَاِنْ طَلَّقْتُمُوْهُنَّ مِنْ قَبْلِ اَنْ تَمَسُّوْهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيْضَةً فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ اِلَّآ اَنْ يَّعْفُوْنَ اَوْ يَعْفُوَا الَّذِيْ بِيَدِهٖ عُقْدَةُ النِّكَاحِ ۗ وَاَنْ تَعْفُوْٓا اَقْرَبُ لِلتَّقْوٰىۗ وَلَا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wa in ṭallaqtumūhunna min qabli an tamassūhunna wa qad faraḍtum lahunna farīḍatan faniṣfu mā faraḍtum illā ay ya‘fūna au ya‘fuwal-lażī biyadihī ‘uqdatun-nikāḥ(i), wa an ta‘fū aqrabu lit-taqwā, wa lā tansawul-faḍla bainakum, innallāha bimā ta‘malūna baṣīr(un).

وە ئەگەر پێش ئەوەی دەست لە (دەستوەردان) بدەیت تەڵاقیان بدەیت، هەرچەندە پێشتر مەهارت دیاری کردووە، ئەوا (پارە) نیوەی ئەوەی دیاریت کردووە، مەگەر ئەوان (بەخۆڕایی) یان ئازاد بکرێن لەلایەن ئەو کەسەی کە گرێبەستی هاوسەرگیرییەکەی لە دەستی ئەواندایە. ڕزگاری لە تەقوا نزیکترە. وە چاکەی نێوانتان لەبیر مەکەن. بەڕاستی خوای گەورە بینەری ئەو کارانەیە کە ئێوە دەیکەن.

حَافِظُوْا عَلَى الصَّلَوٰتِ وَالصَّلٰوةِ الْوُسْطٰى وَقُوْمُوْا لِلّٰهِ قٰنِتِيْنَ

Ḥāfiẓū ‘alaṣ-ṣalawāti waṣ-ṣalātil-wusṭā, wa qūmū lillāhi qānitīn(a).

پاراستنی هەموو نوێژەکان و نوێژەکانی دەستنوێژ. وە بە ڕێزەوە بۆ خوای گەورە جێبەجێیان بکەن.

فَاِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا اَوْ رُكْبَانًا ۚ فَاِذَآ اَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَّا لَمْ تَكُوْنُوْا تَعْلَمُوْنَ

fa'in khiftum farijālan au rukbānā(n), fa'iżā amintum fażkurullāha kamā ‘allamakum mā lam takūnū ta‘lamūn(a).

ئەگەر ترست لە (مەترسی) هەبوو، نوێژ بکە لەکاتی ڕۆیشتن یان سواربوون. پاشان کاتێک سەلامەت بوویت یادی خوا بکە (نوێژ)، وەک چۆن فێری کردوویت کە نەتزانیوە.

وَالَّذِيْنَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُوْنَ اَزْوَاجًاۖ وَّصِيَّةً لِّاَزْوَاجِهِمْ مَّتَاعًا اِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ اِخْرَاجٍ ۚ فَاِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيْ مَا فَعَلْنَ فِيْٓ اَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَّعْرُوْفٍۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

wal-lażīna yutawaffauna minkum wa yażarūna azwājā(n), waṣiyyatal li'azwājihim matā‘an ilal-ḥauli gaira ikhrāj(in), fa'in kharajna falā junāḥa ‘alaikum fī mā fa‘alna fī anfusihinna mim ma‘rūf(in), wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

وە ئەوانەی دەمرن و ژن بەجێدەهێڵن، با وەسیەتێک بۆ ژنەکانیان بکەن: (واتە) نەفەقە بۆ ماوەی ساڵێک بەبێ ئەوەی بیاننێرن بۆ دەرەوە. بەڵام ئەگەر بچنە دەرەوە هیچ لۆمەیەک لەسەر تۆ نییە لەوەی کە لە شتی باشدا لەگەڵ خۆیان دەیکەن. خوای گەورە گەورە و دانایە.

وَلِلْمُطَلَّقٰتِ مَتَاعٌ ۢبِالْمَعْرُوْفِۗ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِيْنَ

wa lil-muṭallaqāti matā‘um bil-ma‘rūf(i), ḥaqqan ‘alal-muttaqīn(a).

وە ئەو ژنانەی کە تەڵاقیان داوە پێویستە بە شێوەیەکی گونجاو موتعەیان پێبدرێت، وەک واجبێک بۆ کەسێکی خواپەرست.

كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اٰيٰتِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ ࣖ

każālika yubayyinullāhu lakum āyātihī la‘allakum ta‘qilūn(a).

بەم شێوەیە خوای گەورە ئایەتەکانی بۆ ڕوون دەکاتەوە تا تێبگەن.

۞ اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ خَرَجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ وَهُمْ اُلُوْفٌ حَذَرَ الْمَوْتِۖ فَقَالَ لَهُمُ اللّٰهُ مُوْتُوْا ۗ ثُمَّ اَحْيَاهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ

alam tara ilal-lażīna kharajū min diyārihim wa hum ulūfun ḥażaral-maut(i), faqāla lahumullāhu mūtū, ṡumma aḥyāhum, inallāha lażū faḍlin ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).

ئایا ئەو کەسانەتان نەبینیوە کە بە هەزاران ماڵی خۆیان بەجێهێشتووە، لە ترسی مردن؟ ئینجا خوای گەورە پێی فەرموون: بمرن! پاشان ژیانی پێبەخشین. بەڕاستی خوای گەورە نیعمەت بە مرۆڤ دەبەخشێت، بەڵام زۆربەیان بێ منەتن.

وَقَاتِلُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa qātilū fī sabīlillāhi wa‘lamū annallāha samī‘un ‘alīm(un).

وە لە ڕێگای خوادا شەڕ بکەن و بزانن کە خوای گەورە بیستو زانایە.

مَنْ ذَا الَّذِيْ يُقْرِضُ اللّٰهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضٰعِفَهٗ لَهٗٓ اَضْعَافًا كَثِيْرَةً ۗوَاللّٰهُ يَقْبِضُ وَيَبْصُۣطُۖ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

man żal-lażī yuqriḍullāha qarḍan ḥasanan fayuḍā‘ifahū lahū aḍ‘āfan kaṡīrah(tan), wallāhu yaqbiḍu wa yabsuṭ(u), wa ilaihi turja‘ūn(a).

هەرکەسێک قەرزێکی چاک بەخێر بدات، ئەوا چەند هێندە زیاد دەکات بۆ پاداشتی خۆی. خوای گەورە خۆی دەپارێزێت و درێژ دەکاتەوە، بۆ ئەو دەگەڕێتەوە.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الْمَلَاِ مِنْۢ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ مِنْۢ بَعْدِ مُوْسٰىۘ اِذْ قَالُوْا لِنَبِيٍّ لَّهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُّقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ اِنْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ اَلَّا تُقَاتِلُوْا ۗ قَالُوْا وَمَا لَنَآ اَلَّا نُقَاتِلَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَقَدْاُخْرِجْنَا مِنْ دِيَارِنَا وَاَبْنَاۤىِٕنَا ۗ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا اِلَّا قَلِيْلًا مِّنْهُمْ ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِالظّٰلِمِيْنَ

alam tara ilal-mala'i mim banī isrā'īla mim ba‘di mūsā, iż qālū linabiyyil lahumub‘aṡ lanā malikan nuqātil fī sabīlillāh(i), qāla hal ‘asaitum in kutiba ‘alaikumul-qitālu allā tuqātilū, qālū wa mā lanā allā nuqātila fī sabīlillāhi wa qad ukhrijnā min diyārinā wa abnā'inā, falammā kutiba ‘alaihimul-qitālu tawallau illā qalīlam minhum, wallāhu ‘alīmum biẓ-ẓālimīn(a).

ئایا سەرکردەکانی بەنی ئیسرائیلتان نەبینی دوای مردنی موسا، کاتێک بە یەکێک لە پێغەمبەرەکانیان گوت: پاشایەکمان بۆ دابنێ، ئێمەش لە ڕێگای خوادا شەڕ دەکەین. پێغەمبەرەکەیان فەرمووی: ڕەنگە ئەگەر شەڕتان بۆ دیاری کراوە، شەڕ نەکەن؟ وتیان: بۆچی لە ڕێگای خوادا شەڕ نەکەین، لە کاتێکدا لە ماڵەکانمان دەرکراین و لە منداڵەکانمان جیاکراینەوە؟ بەڵام کاتێک شەڕیان بۆ دیاری کرا، ڕوویان کردە دەرەوە، تەنها چەند کەسێکیان نەبێت. وە خوای گەورە زانای ستەمکارانە.

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ اِنَّ اللّٰهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوْتَ مَلِكًا ۗ قَالُوْٓا اَنّٰى يَكُوْنُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ اَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِّنَ الْمَالِۗ قَالَ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰىهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهٗ بَسْطَةً فِى الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ ۗ وَاللّٰهُ يُؤْتِيْ مُلْكَهٗ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

wa qāla lahum nabiyyuhum innallāha qad ba‘aṡa lakum ṭālūta malikā(n), qālū annā yakūnu lahul-mulku ‘alainā wa naḥnu aḥaqqu bil-mulki minhu wa lam yu'ta sa‘atam minal-māl(i), qāla innallāhaṣṭafāhu ‘alaikum wa zādahū basṭatan fil-‘ilmi wal-jism(i), wallāhu yu'tī mulkahū may yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).

پێغەمبەرەکەیان پێی وتن: بەڕاستی خوای گەورە تاڵوتی دیاری کردووە بۆ ئەوەی ببێتە پاشاتان. وەڵامیان دایەوە: چۆن تالوت شانشینی بەسەر ئێمەدا بەدەستهێنا، لە کاتێکدا ئێمە لە ئەو زیاتر مافی شانشینیمان هەبوو و سامانێکی زۆری پێنەدرا؟ (پێغەمبەر) وەڵامی دایەوە: خوای گەورە ئەوی بۆ تۆ هەڵبژاردووە (بۆ ئەوەی ببێتە پاشا) و زانست و توانای جەستەیی باڵای پێبەخشیویت. خوای گەورە شانشینی خۆی بە هەرکەسێک دەبەخشێت کە بیەوێت و خوای گەورە هەموو شتێک زانایە.

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ اِنَّ اٰيَةَ مُلْكِهٖٓ اَنْ يَّأْتِيَكُمُ التَّابُوْتُ فِيْهِ سَكِيْنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِّمَّا تَرَكَ اٰلُ مُوْسٰى وَاٰلُ هٰرُوْنَ تَحْمِلُهُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ ۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ ࣖ

wa qāla lahum nabiyyuhum inna āyata mulkihī ay ya'tiyakumut-tābūtu fīhi sakīnatum mir rabbikum wa baqiyyatum mimmā taraka ālu mūsā wa ālu hārūna taḥmiluhul-malā'ikah(tu), inna fī żālika la āyatal lakum in kuntum mu'minīn(a).

پێغەمبەرەکەیان پێی وتن: بەڕاستی نیشانەی شانشینی ئەو هاتنە لای ئێوەی کەشتییە، کە تێیدا ئارامی لە پەروەردگارتانەوە هەیە و پاشماوەی بنەماڵەی موسا و بنەماڵەی هارون کە لەلایەن فریشتەکانەوە هێنراون، بەڕاستی لەمەدا نیشانەیەک هەیە (لە گەورەیی خوا) بۆ ئێوە، ئەگەر ئێوە ئیماندار بن.

فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوْتُ بِالْجُنُوْدِ قَالَ اِنَّ اللّٰهَ مُبْتَلِيْكُمْ بِنَهَرٍۚ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّيْۚ وَمَنْ لَّمْ يَطْعَمْهُ فَاِنَّهٗ مِنِّيْٓ اِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً ۢبِيَدِهٖ ۚ فَشَرِبُوْا مِنْهُ اِلَّا قَلِيْلًا مِّنْهُمْ ۗ فَلَمَّا جَاوَزَهٗ هُوَ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗۙ قَالُوْا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوْتَ وَجُنُوْدِهٖ ۗ قَالَ الَّذِيْنَ يَظُنُّوْنَ اَنَّهُمْ مُّلٰقُوا اللّٰهِ ۙ كَمْ مِّنْ فِئَةٍ قَلِيْلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيْرَةً ۢبِاِذْنِ اللّٰهِ ۗ وَاللّٰهُ مَعَ الصّٰبِرِيْنَ

falammā faṣala ṭālūtu bil-junūd(i), qāla innallāha mubtalīkum binahar(in), faman syariba minhu falaisa minnī, wa mal lam yaṭ‘amhu fa innahū minnī illā manigtarafa gurfatam biyadih(ī), fa syaribū minhu illā qalīlam minhum, falammā jāwazahū huwa wal-lażīna āmanū ma‘ah(ū), qālū lā ṭāqata lanal-yauma bijālūta wa junūdih(ī), qālal-lażīna yaẓunnūna annahum mulāqullāh(i), kam min fi'atin qalīlatin galabat fi'atan kaṡīratam bi'iżnillāh(i), wallāhu ma‘aṣ-ṣābirīn(a).

بۆیە کاتێک تەلوت سوپاکەی هێنا، وتی: خوا بە ڕووبارێک تاقیت دەکاتەوە. کەواتە هەرکەسێک (ئاوەکەی بخواتەوە) شوێنکەوتووی من نییە. وە هەرکەسێک نەیخواتەوە، ئەوا شوێنکەوتووی منە مەگەر کەمێک بە دەستی خۆی هەڵبکاتەوە. بەڵام ئەوان خواردیانەوە جگە لە چەند کەسێک. کاتێک ئەو (تەلوت) و ئەوانەی باوەڕیان هێنا لەگەڵیدا لە ڕووبارەکە پەڕینەوە، گوتیان: ئێمە ئەمڕۆ لە دژی جەلوت و سوپاکەی بەهێز نین. ئەوانەی باوەڕیان وایە چاویان بە خوای گەورە دەکەوێت دەڵێن "چەند گروپی بچووک بە ئیزنی خوا گروپی گەورەیان شکست پێهێنا". وە خوای گەورە لەگەڵ ئەو کەسانەدایە کە سەبریان هەیە.

وَلَمَّا بَرَزُوْا لِجَالُوْتَ وَجُنُوْدِهٖ قَالُوْا رَبَّنَآ اَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَّثَبِّتْ اَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ ۗ

wa lammā barazū lijālūta wa junūdihī qālū rabbanā afrig ‘alainā ṣabraw wa ṡabbit aqdāmanā wanṣurnā ‘alal-qaumil-kāfirīn(a).

وە کاتێک پێشڕەوییان کرد بەرامبەر جەلوت و سوپاکەی، دوعایان کرد: پەروەردگارمان سەبرمان پێ ببەخشە، هەنگاوەکانمان بەهێز بکە و یارمەتیمان بدە لە ڕووبەڕووبوونەوەی کافرەکان.

فَهَزَمُوْهُمْ بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَقَتَلَ دَاوٗدُ جَالُوْتَ وَاٰتٰىهُ اللّٰهُ الْمُلْكَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَهٗ مِمَّا يَشَاۤءُ ۗ وَلَوْلَا دَفْعُ اللّٰهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَّفَسَدَتِ الْاَرْضُ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ ذُوْ فَضْلٍ عَلَى الْعٰلَمِيْنَ

fahazamūhum bi'iżnillāh(i), wa qatala dāwūdu jālūta wa ātāhullāhul-mulka wal-ḥikmata wa ‘allamahū mimmā yasyā'(u), wa lau lā daf‘ullāhin-nāsa ba‘ḍahum biba‘ḍil lafasadatil-arḍu wa lākinnallāha żū faḍlin ‘alal-‘ālamīn(a).

بۆیە بە ئیزنی خوا شکستیان هێنا و داود گۆلیاشی کوشت. پاشان خوای گەورە شانشینی و حیکمەتی پێبەخشی بە (داود) و ئەوەی ویستی فێری کرد. وە ئەگەر خوای گەورە بە ڕێگەی ئەوانی تر هەندێک کەسی نەپاراست، بە دڵنیاییەوە زەوی خراپ دەبوو. بەڵام خوای گەورە بەخشندەیی بەسەر هەموو دونیاکاندا هەیە.

تِلْكَ اٰيٰتُ اللّٰهِ نَتْلُوْهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ ۗ وَاِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِيْنَ ۔

tilka āyātullāhi natlūhā ‘alaika bil-ḥaqq(i), wa innaka laminal-mursalīn(a).

ئەمانە ئایەتەکانی خوایە، ئێمە بە دروستی بۆتان دەخوێنینەوە و ئێوە (محمد) بەڕاستی پێغەمبەرن.

۞ تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلٰى بَعْضٍۘ مِنْهُمْ مَّنْ كَلَّمَ اللّٰهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجٰتٍۗ وَاٰتَيْنَا عِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنٰتِ وَاَيَّدْنٰهُ بِرُوْحِ الْقُدُسِۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِيْنَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ وَلٰكِنِ اخْتَلَفُوْا فَمِنْهُمْ مَّنْ اٰمَنَ وَمِنْهُمْ مَّنْ كَفَرَ ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا اقْتَتَلُوْاۗ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيْدُ ࣖ

tilkar-rusulu faḍḍalnā ba‘ḍahum ‘alā ba‘ḍ(in), minhum man kallamallāhu wa rafa‘a ba‘ḍahum darajāt(in), wa ātainā ‘īsabna maryamal-bayyināti wa ayyadnāhu birūḥil-qudus(i), wa lau syā'allāhu maqtatalal-lażīna mim ba‘dihim mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu wa lākinikhtalafū fa minhum man āmana wa minhum man kafar(a), wa lau syā'allāhu maqtatalū, wa lākinnallāha yaf‘alu mā yurīd(u).

ئێمە هەندێک لە نێردراوانمان بە باشتر زانیوە بەسەر هەندێکی تردا. لە نێوانیاندا کەسانێک هەن کە خوا (ڕاستەوخۆ) قسەیان لەگەڵ دەکات و هەندێکی تریش هەن کە چەند پلەیەک بەرزیان دەکاتەوە. وە چەندین موعجیزەمان بە عیسای کوڕی مەریەم دا و بە ڕۆحی پیرۆز بەهێزمان کرد. ئەگەر خوای گەورە ویستبایە خەڵکی دوای ئەوان کوشتنیان نەدەکرد، دوای ئەوەی بەڵگەکان دەگەیشتنە دەستیان. بەڵام جیاواز بوون، بۆیە هەندێکیان باوەڕیان هەبوو و هەندێکیان کافر بوون. ئەگەر خوا بیویستایە، کوشتنیان نەدەکرد. بەڵام خودا بەپێی ویستی خۆی دەیکات.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْفِقُوْا مِمَّا رَزَقْنٰكُمْ مِّنْ قَبْلِ اَنْ يَّأْتِيَ يَوْمٌ لَّا بَيْعٌ فِيْهِ وَلَا خُلَّةٌ وَّلَا شَفَاعَةٌ ۗوَالْكٰفِرُوْنَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū anfiqū mimmā razaqnākum min qabli ay ya'tiya yaumul lā bai‘un fīhi wa lā khullatuw wa lā syafā‘ah(tun), wal-kāfirūna humuẓ-ẓālimūn(a).

ئەی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە! وەبەرهێنانی بەشێک لەو ڕزق و ڕۆزیانەی کە پێمان بەخشیون پێش ئەوەی ئەو ڕۆژە بێت کە کڕین و فرۆشتن نامێنێت و چیتر هاوڕێیەتی و شەفاعەت نامێنێت. ئەوانەی کافر دەکەن ستەمکارن.

اَللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ اَلْحَيُّ الْقَيُّوْمُ ەۚ لَا تَأْخُذُهٗ سِنَةٌ وَّلَا نَوْمٌۗ لَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ مَنْ ذَا الَّذِيْ يَشْفَعُ عِنْدَهٗٓ اِلَّا بِاِذْنِهٖۗ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْۚ وَلَا يُحِيْطُوْنَ بِشَيْءٍ مِّنْ عِلْمِهٖٓ اِلَّا بِمَا شَاۤءَۚ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَۚ وَلَا يَـُٔوْدُهٗ حِفْظُهُمَاۚ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيْمُ

allāhu lā ilāha illā huw(a), al-ḥayyul-qayyūm(u), lā ta'khużuhū sinatuw wa lā naum(un), lahū mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), man żal-lażī yasyfa‘u ‘indahū illā bi'iżnih(ī), ya‘lamu mā baina aidīhim wa mā khalfahum, wa lā yuḥīṭūna bisyai'im min ‘ilmihī illā bimā syā'(a), wasi‘a kursiyyuhus-samāwāti wal-arḍ(a), wa lā ya'ūduhū ḥifẓuhumā, wa huwal-‘aliyyul-‘aẓīm(u).

خوایە گیان هیچ خودایەک نییە جگە لە ئەو. ئەو پەروەردگارەی کە بەردەوام ئاگاداری (بوونەوەرەکانی)ە، خەواڵووی لێناکەوێت و ناخەوێت. هەرچی لە ئاسمانەکان هەیە و هەرچی لەسەر زەوی هەیە هی ئەوە. هیچ کەسێک ناتوانێت شەفاعەت لە لای ئەو بکات بەبێ مۆڵەتی ئەو. ئەو دەزانێت چی لەبەردەمیاندایە و چی لە پشتیانەوەیە، ئەوانیش هیچ لە زانستەکەی نازانن جگە لەوەی کە ئەو دەیەوێت. کورسیەکەی ئاسمان و زەوی داپۆشیوە. وە بەزەحمەت چاودێری هەردووکیان ناکات و ئەو بەرزترین و گەورەیە.

لَآ اِكْرَاهَ فِى الدِّيْنِۗ قَدْ تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ ۚ فَمَنْ يَّكْفُرْ بِالطَّاغُوْتِ وَيُؤْمِنْۢ بِاللّٰهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقٰى لَا انْفِصَامَ لَهَا ۗوَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

lā ikrāha fid-dīn(i), qat tabayyanar-rusydu minal-gayy(i), famay yakfur biṭ-ṭāgūti wa yu'mim billāhi fa qadistamsaka bil-‘urwatil-wuṡqā, lanfiṣāma lahā, wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

هیچ ناچارییەک لە (پابەندبوون بە) ئایین (ئیسلام)دا نییە، لە ڕاستیدا (جیاوازی)یەکی ڕوون لە نێوان ڕێگای ڕاست و ڕێبازی هەڵەدا هەیە. هەرکەسێک کافر بە تەگوت و باوەڕی بە خوای گەورە هەبێت، ئەوا بەڕاستی (بە توندی) دەستی بە پەتێکی زۆر بەهێزەوە گرتووە کە ناشکێت. خوای گەورە بیسەر و زانایە.

اَللّٰهُ وَلِيُّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا يُخْرِجُهُمْ مِّنَ الظُّلُمٰتِ اِلَى النُّوْرِۗ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَوْلِيَاۤؤُهُمُ الطَّاغُوْتُ يُخْرِجُوْنَهُمْ مِّنَ النُّوْرِ اِلَى الظُّلُمٰتِۗ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ ࣖ

allāhu waliyyul-lażīna āmanū yukhrijuhum minaẓ-ẓulumāti ilan-nūr(i), wal-lażīna kafarū auliyā'uhumuṭ-ṭāgūtu yukhrijuhum minan-nūri ilaẓ-ẓulumāt(i), ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

خوای گەورە پارێزەری ئیماندارانە. لە تاریکی دەرهێنایان بۆ ناو ڕووناکی (ئیمان). وە بۆ ئەوانەی بێباوەڕن، پارێزەرانیان شەیتانە، کە لە ڕووناکی دەریان دەهێنێت بۆ ناو تاریکی. ئەوان دانیشتووی دۆزەخن. تێیدا دەمێننەوە.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْ حَاۤجَّ اِبْرٰهٖمَ فِيْ رَبِّهٖٓ اَنْ اٰتٰىهُ اللّٰهُ الْمُلْكَ ۘ اِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّيَ الَّذِيْ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۙ قَالَ اَنَا۠ اُحْيٖ وَاُمِيْتُ ۗ قَالَ اِبْرٰهٖمُ فَاِنَّ اللّٰهَ يَأْتِيْ بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِيْ كَفَرَ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَۚ

alam tara ilal-lażī ḥājja ibrāhīma fī rabbihī an ātāhullāhul-mulk(a), iż qāla ibrāhīmu rabbiyal-lażī yuḥyī wa yumīt(u), qāla ana uḥyī wa umīt(u), qāla ibrāhīmu fa innallāha ya'tī bisy-syamsi minal-masyriqi fa'ti bihā minal-magribi fabuhital-lażī kafar(a), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

ئایا سەرنجت نەدا ئەو کەسانەی کە لەگەڵ ئیبراهیم لەسەر پەروەردگارەکەی دەمەقاڵەیان دەکرد، چونکە خوای گەورە شانشینی (دەسەڵات)ی پێبەخشیبوو. کاتێک ئیبراهیم وتی: پەروەردگارم ئەو کەسەیە کە ژیان دەبەخشێت و دەبێتە هۆی مردن، وتی: منیش دەتوانم ژیان ببەخشم و ببێتە هۆی مردن. ئیبراهیم فەرمووی: خوای گەورە خۆری لە ڕۆژهەڵاتەوە بەرز کردەوە، بۆیە لە ڕۆژئاوا بەرزی کردەوە. کەواتە ئەو کەسەی کافر دەکات سەری لێ شێواوە. خوای گەورە هیدایەتی ستەمکاران نادات.

اَوْ كَالَّذِيْ مَرَّ عَلٰى قَرْيَةٍ وَّهِيَ خَاوِيَةٌ عَلٰى عُرُوْشِهَاۚ قَالَ اَنّٰى يُحْيٖ هٰذِهِ اللّٰهُ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ فَاَمَاتَهُ اللّٰهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهٗ ۗ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ ۗ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا اَوْ بَعْضَ يَوْمٍۗ قَالَ بَلْ لَّبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ اِلٰى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ ۚ وَانْظُرْ اِلٰى حِمَارِكَۗ وَلِنَجْعَلَكَ اٰيَةً لِّلنَّاسِ وَانْظُرْ اِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوْهَا لَحْمًا ۗ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهٗ ۙ قَالَ اَعْلَمُ اَنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

au kal-lażī marra ‘alā qaryatiw wa hiya khāwiyatun ‘alā ‘urūsyihā, qāla annā yuḥyī hāżihillāhu ba‘da mautihā, fa'amātahullāhu mi'ata ‘āmin ṡumma ba‘aṡah(ū), qāla kam labiṡt(a), qāla labiṡtu yauman au ba‘ḍa yaum(in), qāla bal labiṡta mi'ata ‘āmin fanẓur ilā ṭa‘āmika wa syarābika lam yatasannah, wanẓur ilā ḥimārik(a), wa linaj‘alaka āyatal lin-nāsi wanẓur ilal-‘iẓāmi kaifa nunsyizuhā ṡumma naksūhā laḥmā(n), falammā tabayyana lah(ū), qāla a‘lamu annallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

یان وەک کەسێک کە بەلای وڵاتێکدا تێدەپەڕێت کە (بیناکانی) داڕماون بۆ داپۆشینی (وێرانەکانی) سەقفەکان، دەڵێت "خوای گەورە چۆن ئەم (نیشتمانە)ی زیندوو کردەوە دوای وێرانبوونی؟" پاشان خوای گەورە سەد ساڵ ئەو (کەسەکە)ی کوشت، پاشان زیندوو کردەوە (زیندووی کردەوە). وە (خوای گەورە) پرسی: تا کەی (لێرە) دەمێنیتەوە؟ ئەو (کەسەکە) وەڵامی دایەوە: "من ڕۆژێک یان نیو ڕۆژ (لێرە) دەمێنمەوە." خوای گەورە فەرمووی: نەخێر! ئێوە سەد ساڵ ژیاوین، سەیری خواردن و خواردنەوەکانتان بکەن کە نەگۆڕاوە، بەڵکو سەیری کەرەکەتان بکەن (کە بووەتە ئێسک). بۆیە کاتێک بۆی ڕوون بووەوە، وتی: دەزانم کە خوای گەورە بەسەر هەموو شتێکدا زلهێزە.

وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّ اَرِنِيْ كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتٰىۗ قَالَ اَوَلَمْ تُؤْمِنْ ۗقَالَ بَلٰى وَلٰكِنْ لِّيَطْمَىِٕنَّ قَلْبِيْ ۗقَالَ فَخُذْ اَرْبَعَةً مِّنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ اِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلٰى كُلِّ جَبَلٍ مِّنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِيْنَكَ سَعْيًا ۗوَاعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa iż qāla ibrāhīmu rabbi arinī kaifa tuḥyil-mautā, qāla awalam tu'min, qāla balā wa lākil liyaṭma'inna qalbī, qāla fakhuż arba‘atam minaṭ-ṭairi faṣurhunna ilaika ṡummaj‘al ‘alā kulli jabalim minhunna juz'an ṡummad‘uhunna ya'tīnaka sa‘yā(n), wa‘lam annallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

وە (بیرت بێت) کاتێک ئیبراهیم وتی: ئەی پەروەردگارم نیشانم بدە کە چۆن مردووەکان زیندوو دەکەیتەوە. خوای گەورە فەرمووی: ئایا ئێوە هێشتا باوەڕتان پێ نییە؟ ئەو (ئیبراهیم) وەڵامی دایەوە: باوەڕم وایە، بەڵام بۆ ئەوەی دڵم ئارام بێت (جێگیر بێت). ئەو (خوای گەورە) فەرمووی: ئینجا چوار باڵندە وەربگرە، پاشان وردیان بکە، پاشان بەشێکیان لەسەر هەر گردێک دابنێ، پاشان بانگیان بکە، یەکسەر دێنە لات. بزانە خوای گەورە بە توانا و زانایە.

مَثَلُ الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ اَنْۢبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِيْ كُلِّ سُنْۢبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ ۗ وَاللّٰهُ يُضٰعِفُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

maṡalul-lażīna yunfiqūna amwālahum fī sabīlillāhi kamaṡali ḥabbatin ambatat sab‘a sanābila fī kulli sumbulatim mi'atu ḥabbah(tin), wallāhu yuḍā‘ifu limay yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).

مەسەلەی کەسێک کە سەروەت و سامانی خۆی لە ڕێگای خوادا سەرف دەکات، وەک تۆوێک وایە کە حەوت چەقۆ گەشە دەکات، لەسەر هەر چەقۆیەک سەد تۆو هەیە. خوای گەورە بۆ هەرکەسێک کە بیەوێت چەندی دەکات و خوای گەورە هەموو شتێک زانایە.

اَلَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُوْنَ مَآ اَنْفَقُوْا مَنًّا وَّلَآ اَذًىۙ لَّهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

allażīna yunfiqūna amwālahum fī sabīlillāhi ṡumma lā yutbi‘ūna mā anfaqū mannaw wa lā ażā(n), lahum ajruhum ‘inda rabbihim, wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

ئەو کەسانەی سەروەت و سامانی خۆیان لە ڕێگای خوای گەورەدا سەرف دەکەن، ئینجا ئەو شتەی کە دەیبەخشن بە ناوی ناونانی و ئازاردانی (هەستی وەرگر) یاوەری ناکەن، پاداشتێک لە پەروەردگارەکەیان وەردەگرن. ترسیان تێدا نییە و خەم ناخۆن.

۞ قَوْلٌ مَّعْرُوْفٌ وَّمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِّنْ صَدَقَةٍ يَّتْبَعُهَآ اَذًى ۗ وَاللّٰهُ غَنِيٌّ حَلِيْمٌ

qaulum ma‘rūfuw wa magfiratun khairum min ṣadaqatiy yatba‘uhā ażā(n), wallāhu ganiyyun ḥalīm(un).

قسەی میهرەبان و لێبوردن باشترە لە بەخشین کە کردەوەی ئازاربەخشی لەگەڵدایە. خوای گەورە دەوڵەمەندترین و لێبوردنترینە.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُبْطِلُوْا صَدَقٰتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْاَذٰىۙ كَالَّذِيْ يُنْفِقُ مَالَهٗ رِئَاۤءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَاَصَابَهٗ وَابِلٌ فَتَرَكَهٗ صَلْدًا ۗ لَا يَقْدِرُوْنَ عَلٰى شَيْءٍ مِّمَّا كَسَبُوْا ۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tubṭilū ṣadaqātikum bil-manni wal-ażā, kal-lażī yunfiqu mālahū ri'ā'an-nāsi wa lā yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhir(i), fa maṡaluhū kamaṡali ṣafwānin ‘alaihi turābun fa'aṣābahū wābilun fatarakahū ṣaldā(n), lā yaqdirūna ‘alā syai'im mimmā kasabū, wallāhu lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

ئەی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە! خێرەکەت تێک مەکە بە باسکردنی و ئازاردانی (هەستی وەرگر)، وەک کەسێک کە سامانەکەی دەبەخشێت چونکە خۆی نمایش دەکات بۆ خەڵک و باوەڕی بە خوا و ڕۆژی دوایی نییە. نموونەی (ئەو کەسە) وەک بەردێکی نەرم وایە کە تۆزی لەسەرە، پاشان کاتێک بارانێکی زۆر بەسەر بەردەکەدا دەبارێت، دیسان بەردەکە بە نەرمی دەمێنێتەوە. لەو کارەی کە دەیکەن هیچ قازانجێک ناکەن. وە خوای گەورە هیدایەتی کافرەکان نادات.

وَمَثَلُ الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِ وَتَثْبِيْتًا مِّنْ اَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍۢ بِرَبْوَةٍ اَصَابَهَا وَابِلٌ فَاٰتَتْ اُكُلَهَا ضِعْفَيْنِۚ فَاِنْ لَّمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ ۗوَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wa maṡalul-lażīna yunfiqūna amwālahumubtigā'a marḍātillāhi wa taṡbītam min anfusihim kamaṡali jannatim birabwatin aṣābahā wābilun fa'ātat ukulahā ḍi‘fain(i), fa'illam yuṣibhā wābilun faṭall(un), wallāhu bimā ta‘malūna baṣīr(un).

وە مەسەلەی کەسانێک کە سەروەت و سامانەکانیان بۆ داوای ڕەزامەندی خوا و بەهێزکردنی ڕۆحیان خەرج دەکەن، وەک باخێک وایە کە دەکەوێتە سەر فەلاتێک کە بەهۆی بارانێکی زۆرەوە ئاوی پێدەدرێت، دواتر باخەکە دوو ئەوەندەی میوە بەرهەم دەهێنێت. ئەگەر بارانێکی بەخوڕ ئاوی نەدا، ئەوا شەبنەم (تەنانەت بەپێی پێویست). خوای گەورە بینەری ئەو کارانەیە کە ئێوە دەیکەن.

اَيَوَدُّ اَحَدُكُمْ اَنْ تَكُوْنَ لَهٗ جَنَّةٌ مِّنْ نَّخِيْلٍ وَّاَعْنَابٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُۙ لَهٗ فِيْهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۙ وَاَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهٗ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاۤءُۚ فَاَصَابَهَآ اِعْصَارٌ فِيْهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ ۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ

ayawaddu aḥadukum an takūna lahū jannatum min nakhīliw wa a‘nābin tajrī min taḥtihal-anhār(u), lahū fīhā min kulliṡ-ṡamarāt(i), wa aṣābahul-kibaru wa lahū żurriyyatun ḍu‘afā'(u), fa'aṣābahā i‘ṣārun fīhi nārun faḥtaraqat, każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum tatafakkarūn(a).

ئایا کەسێک هەیە لە ئێوە حەز بکات باخچەیەکی خورما و ترێی هەبێت کە ڕووبارەکانی لە ژێرەوەیدا دەڕژێن، کە هەموو جۆرە میوەیەکی تێدا بێت، دواتر پیرییەکەی دێت لە کاتێکدا نەوەیەکی بچووکی هەیە؟ پاشان باخچەکە بەهۆی بایەکی بەهێزەوە هەڵیکرد کە ئاگری تێدابوو، بۆیە ئاگری گرت. بەم شێوەیە خوای گەورە ئایەتەکانی بۆ ڕوون دەکاتەوە بۆ ئەوەی بیریان لێ بکەیتەوە.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْفِقُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّآ اَخْرَجْنَا لَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ ۗ وَلَا تَيَمَّمُوا الْخَبِيْثَ مِنْهُ تُنْفِقُوْنَ وَلَسْتُمْ بِاٰخِذِيْهِ اِلَّآ اَنْ تُغْمِضُوْا فِيْهِ ۗ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ حَمِيْدٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū anfiqū min ṭayyibāti mā kasabtum wa mimmā akhrajnā lakum minal-arḍ(i), wa lā tayammamul-khabīṡa minhu tunfiqūna wa lastum bi'ākhiżīhi illā an tugmiḍū fīh(i), wa‘lamū annallāha ganiyyun ḥamīd(un).

ئەی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە! لەو شتە باشانەی کە بەدەستت هێناوە و لەو شتانەی کە لە زەوی بۆت هێناومانە سەرف بکەن. خەرجکردنی ئەوەی خراپە هەڵیبژێرن، لە کاتێکدا ئێوە خۆتان وەریدەگرن، تەنها بە ڕق لێبوونەوە نەبێت. وە بزانە کە خوای گەورە خۆبژێو و ستایش و ستایش و ستایشە.

اَلشَّيْطٰنُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاۤءِ ۚ وَاللّٰهُ يَعِدُكُمْ مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَفَضْلًا ۗ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ ۖ

asy-syaiṭānu ya‘idukumul-faqra wa ya'murukum bil-faḥsyā'(i), wallāhu ya‘idukum magfiratam minhu wa faḍlā(n), wallāhu wāsi'un ‘alīm(un).

شەیتان بەڵێنی هەژاریت پێدەدات (دەترسێنێت) و پێت دەڵێت خراپە (بەدبەختانە) بکە، لەکاتێکدا خوای گەورە بەڵێنی لێخۆشبوون و نیعمەتی خۆیت پێدەدات. وە خوای گەورە هەموو شتێک زانایە.

يُّؤْتِى الْحِكْمَةَ مَنْ يَّشَاۤءُ ۚ وَمَنْ يُّؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ اُوْتِيَ خَيْرًا كَثِيْرًا ۗ وَمَا يَذَّكَّرُ اِلَّآ اُولُوا الْاَلْبَابِ

yu'til-ḥikmata may yasyā'(u), wa may yu'tal-ḥikmata faqad ūtiya khairan kaṡīrā(n), wa mā yażżakkaru ilā ulul-albāb(i).

حیکمەت بەو کەسە دەبەخشێت کە بیەوێت. هەرکەسێک حیکمەتی پێ بدرێت، بەڕاستی چاکەیەکی زۆری پێدراوە. وە کەس ناتوانێت وانەکە فێربێت جگە لەو کەسانەی کە عەقڵی ساغیان هەیە.

وَمَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ نَّفَقَةٍ اَوْ نَذَرْتُمْ مِّنْ نَّذْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُهٗ ۗ وَمَا لِلظّٰلِمِيْنَ مِنْ اَنْصَارٍ

wa mā anfaqtum min nafaqatin au nażartum min nażrin fa innallāha ya‘lamuh(ū), wa mā liẓ-ẓālimīna min anṣār(in).

وە هەر خێرێک کە بیدەیت یان نەزرێک بەڵێنی پێ بدەیت، ئەوا بەڕاستی خوا دەزانێت. وە بۆ نادادپەروەرەکان هیچ یارمەتیدەرێک نییە

اِنْ تُبْدُوا الصَّدَقٰتِ فَنِعِمَّا هِيَۚ وَاِنْ تُخْفُوْهَا وَتُؤْتُوْهَا الْفُقَرَاۤءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۗ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِّنْ سَيِّاٰتِكُمْ ۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ

in tubduṣ-ṣadaqāti fani‘immā hiy(a), wa in tukhfūhā wa tu'tūhal-fuqarā'a fahuwa khairul lakum, wa yukaffiru ‘ankum min sayyi'ātikum, wallāhu bimā ta‘malūna khabīr(un).

ئەگەر بە ئاشکرا خێرەکەت بدەیت باشە. بەڵام ئەگەر بیشاریتەوە و بیدەیت بە هەژاران ئەوە بۆ ئێوە باشترە و خوای گەورە کەفارەتی هەندێک لە گوناهەکانتان دەکات. وە خوای گەورە ئاگاداری ئەو کارەیە کە ئێوە دەیکەن.

۞ لَيْسَ عَلَيْكَ هُدٰىهُمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ فَلِاَنْفُسِكُمْ ۗوَمَا تُنْفِقُوْنَ اِلَّا ابْتِغَاۤءَ وَجْهِ اللّٰهِ ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ يُّوَفَّ اِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تُظْلَمُوْنَ

laisa ‘alaika hudāhum wa lākinnallāha yahdī may yasyā'(u), wa mā tunfiqū min khairin fa li'anfusikum, wa mā tunfiqūna illabtigā'a wajhillāh(i), wa mā tunfiqū min khairiy yuwaffa ilaikum wa antum lā tuẓlamūn(a).

ئەرکی تۆ (محمد) نییە کە هیدایەتیان بدەیت، بەڵکو ئەوە خوایە کە هیدایەت دەدات کە خۆی بیەوێت. هەر سەروەت و سامانێک بدەیت، بۆ خۆتە. وە ئینفاق مەدەن مەگەر داوای ڕەزامەندی خوا نەکەن. وە هەر سامانێک وەبەرهێنان بکەیت، بە دڵنیاییەوە (پاداشت)ت پێدەدرێت بە تەواوی و ستەمت لێ ناکرێ (زیانت پێناگات).

لِلْفُقَرَاۤءِ الَّذِيْنَ اُحْصِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ ضَرْبًا فِى الْاَرْضِۖ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ اَغْنِيَاۤءَ مِنَ التَّعَفُّفِۚ تَعْرِفُهُمْ بِسِيْمٰهُمْۚ لَا يَسْـَٔلُوْنَ النَّاسَ اِلْحَافًا ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ ࣖ

lil-fuqarā'il-lażīna uḥṣirū fī sabīlillāhi lā yastaṭī‘ūna ḍarban fil-arḍi yaḥsabuhumul-jāhilu agniyā'a minat-ta‘affuf(i), ta‘rifuhum bisīmāhum, lā yas'alūnan-nāsa ilḥāfā(n), wa mā tunfiqū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).

. (کەسانی تر) کە نازانن، وا دەزانن کە ئەوان کەسانی دەوڵەمەندن چونکە خۆیان دەپارێزن (لە سواڵکردن). تۆ (محمد) بە سیفەتەکانیان دەیانناسیت، بە زۆر داوای لە کەسانی تر ناکەن. هەر سامانێکی باش وەبەرهێنان بکەیت، بەڕاستی خوای گەورە زانایە.

اَلَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَّعَلَانِيَةً فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

allażīna yunfiqūna amwālahum bil-laili wan-nahāri sirraw wa ‘alāniyatan falahum ajruhum ‘inda rabbihim, wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

ئەوانەی شەو و ڕۆژ سەروەت و سامانیان (بە نهێنی یان بە ئاشکرا) بەسەر دەبەن، پاداشتی خۆیان لای پەروەردگاریان دەبێت. ترسیان تێدا نییە و خەم ناخۆن.

اَلَّذِيْنَ يَأْكُلُوْنَ الرِّبٰوا لَا يَقُوْمُوْنَ اِلَّا كَمَا يَقُوْمُ الَّذِيْ يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطٰنُ مِنَ الْمَسِّۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَالُوْٓا اِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبٰواۘ وَاَحَلَّ اللّٰهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبٰواۗ فَمَنْ جَاۤءَهٗ مَوْعِظَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖ فَانْتَهٰى فَلَهٗ مَا سَلَفَۗ وَاَمْرُهٗٓ اِلَى اللّٰهِ ۗ وَمَنْ عَادَ فَاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

allażīna ya'kulūnar-ribā lā yaqūmūna illā kamā yaqūmul-lażī yatakhabbaṭuhusy-syaiṭānu minal-mass(i), żālika bi'annahum qālū innamal-bai‘u miṡlur-ribā, wa aḥallallāhul-bai‘a wa ḥarramar-ribā, faman jā'ahū mau‘iẓatum mir rabbihī fantahā falahū mā salaf(a), wa amruhū ilallāh(i), wa man ‘āda fa ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

ئەو کەسانەی ڕیبا دەخۆن ناتوانن بوەستن بەڵکو وەک ئەو کەسانە وان کە جنۆکەیان گرتووە چونکە شێتن. ئەمەش لەبەر ئەوەیە کە دەڵێن کڕین و فرۆشتن هەمان ڕیبایە. هەرچەندە خوای گەورە ڕێگەی بە کڕین و فرۆشتن داوە و ڕیبای قەدەغە کردووە. هەرکەسێک ئاگادارییەک لە پەروەردگارەکەی وەربگرێت، پاشان بوەستێت، پاشان ئەوەی پێشتر بەدەستی هێناوە دەبێتە هی خۆی و کاروباری ئەویش (لەدەستی) خوایە. هەرکەسێک دووبارەی بکاتەوە، ئەوا ئەوان دانیشتووی دۆزەخن، بۆ هەمیشە لەوێ دەمێننەوە.

يَمْحَقُ اللّٰهُ الرِّبٰوا وَيُرْبِى الصَّدَقٰتِ ۗ وَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ اَثِيْمٍ

yamḥaqullāhur-ribā wa yurbiṣ-ṣadaqāt(i), wallāhu lā yuḥibbu kulla kaffārin aṡīm(in).

خوای گەورە ڕیبا لەناو دەبات و خێر دەوڵەمەند دەکات. خوای گەورە حەزی لە هەر کەسێک نییە کە لە کوفردا بمێنێتەوە و لە گوناهدا بخولێتەوە.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

innal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti wa aqāmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāta lahum ajruhum ‘inda rabbihim, wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

بەڕاستی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە و کارە چاکەکان دەکەن و نوێژ دەکەن و زەکاتیش دەدەن، پاداشتی خۆیان لای پەروەردگاریان دەبێت. ترسیان تێدا نییە و خەم ناخۆن.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَذَرُوْا مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبٰوٓا اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanuttaqullāha wa żarū mā baqiya minar-ribā in kuntum mu'minīn(a).

ئەی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە! لە خوا بترسە و باقی ڕیبا (کە کۆ نەکراوەتەوە) بەجێبهێڵە ئەگەر ئیماندار بیت.

فَاِنْ لَّمْ تَفْعَلُوْا فَأْذَنُوْا بِحَرْبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۚ وَاِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوْسُ اَمْوَالِكُمْۚ لَا تَظْلِمُوْنَ وَلَا تُظْلَمُوْنَ

fa'illam taf‘alū fa'żanū biḥarbim minallāhi wa rasūlih(ī), wa in tubtum falakum ru'ūsu amwālikum, lā taẓlimūna wa lā tuẓlamūn(a).

ئەگەر وا نەکرد، ئەوا شەڕ لە خوا و پێغەمبەرەکەیەوە ڕابگەیەنە. بەڵام ئەگەر تۆبە بکەیت، ئەوا مافی سەرەکی سامانەکەت هەیە. تۆ هەڵە (زیان)ت نەکردووە و ستەم (زیان)ت لێ نەکراوە.

وَاِنْ كَانَ ذُوْ عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ اِلٰى مَيْسَرَةٍ ۗ وَاَنْ تَصَدَّقُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

wa in kāna żū ‘usratin fanaẓiratun ilā maisarah(tin), wa an taṣaddaqū khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

وە ئەگەر (ئەو کەسەی قەرزدارە) تووشی کێشە بوو، ئەوا ماوەی ئیعتباری پێ بدە تا ڕزگاری دەدۆزێتەوە. وە ئەگەر لە خێردا بەخشین، ئەوە بۆ تۆ باشترە، ئەگەر تەنها بزانیت.

وَاتَّقُوْا يَوْمًا تُرْجَعُوْنَ فِيْهِ اِلَى اللّٰهِ ۗثُمَّ تُوَفّٰى كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ ࣖ

wattaqū yauman turja‘ūna fīhi ilallāh(i), ṡumma tuwaffā kullu nafsim mā kasabat wa hum lā yuẓlamūn(a).

وە لەو ڕۆژە بترسن کە هەمووتان دەگەڕێنەوە بۆ لای خوا، ئەوکات هەرکەسێک پاداشتی ئەو شتەی کە بەدەستی هێناوە دەدرێتەوە و ستەمیان لێ ناکرێ.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا تَدَايَنْتُمْ بِدَيْنٍ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّى فَاكْتُبُوْهُۗ وَلْيَكْتُبْ بَّيْنَكُمْ كَاتِبٌۢ بِالْعَدْلِۖ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ اَنْ يَّكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللّٰهُ فَلْيَكْتُبْۚ وَلْيُمْلِلِ الَّذِيْ عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلْيَتَّقِ اللّٰهَ رَبَّهٗ وَلَا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْـًٔاۗ فَاِنْ كَانَ الَّذِيْ عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيْهًا اَوْ ضَعِيْفًا اَوْ لَا يَسْتَطِيْعُ اَنْ يُّمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهٗ بِالْعَدْلِۗ وَاسْتَشْهِدُوْا شَهِيْدَيْنِ مِنْ رِّجَالِكُمْۚ فَاِنْ لَّمْ يَكُوْنَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَّامْرَاَتٰنِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَۤاءِ اَنْ تَضِلَّ اِحْدٰىهُمَا فَتُذَكِّرَ اِحْدٰىهُمَا الْاُخْرٰىۗ وَلَا يَأْبَ الشُّهَدَۤاءُ اِذَا مَا دُعُوْا ۗ وَلَا تَسْـَٔمُوْٓا اَنْ تَكْتُبُوْهُ صَغِيْرًا اَوْ كَبِيْرًا اِلٰٓى اَجَلِهٖۗ ذٰلِكُمْ اَقْسَطُ عِنْدَ اللّٰهِ وَاَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَاَدْنٰىٓ اَلَّا تَرْتَابُوْٓا اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيْرُوْنَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ اَلَّا تَكْتُبُوْهَاۗ وَاَشْهِدُوْٓا اِذَا تَبَايَعْتُمْ ۖ وَلَا يُضَاۤرَّ كَاتِبٌ وَّلَا شَهِيْدٌ ەۗ وَاِنْ تَفْعَلُوْا فَاِنَّهٗ فُسُوْقٌۢ بِكُمْ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗ وَيُعَلِّمُكُمُ اللّٰهُ ۗ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā tadāyantum bidainin ilā ajalim musamman faktubūh(u), walyaktub bainakum kātibum bil-‘adl(i), wa lā ya'ba kātibun ay yaktuba kamā ‘allamahullāhu falyaktub, walyumlilil-lażī ‘alaihil-ḥaqqu walyattaqillāha rabbahū wa lā yabkhas minhu syai'ā(n), fa'in kānal-lażī ‘alaihil-ḥaqqu safīhan au ḍa‘īfan au lā yastaṭī‘u ay yumilla huwa falyumlil waliyyuhū bil-‘adl(i), wastasyhidū syahīdaini mir rijāliūkum, fa'illam yakūnā rajulaini farajuluw wamra'atāni mimman tarḍauna minasy-syuhadā'i an taḍilla iḥdāhumā fatużakkira iḥdāhumal-ukhrā, wa lā ya'basy-syuhadā'u iżā mā du‘ū, wa lā tas'amū an taktubūhu ṣagīran au kabīran ilā ajalih(ī), żālikum aqsaṭu ‘indallāhi wa aqwamu lisy-syahādati wa adnā allā tartābū illā an takūna tijāratan ḥāḍiratan tudīrūnahā bainakum falaisa ‘alaikum junāḥun allā taktubūhā, wa asyhidū iżā tabāya‘tum, wa lā yuḍārra kātibuw wa lā syahīd(un), wa in taf‘alū fa'innahū fusūqum bikum, wattaqullāh(a), wa yu‘allimukumullāh(u), wallāhu bikulli syai'in ‘alīm(un).

ئەی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە! ئەگەر بۆ ماوەیەکی دیاریکراو قەرز و وەرگرتنی قەرزەکانت هەیە، پێویستە بینووسیت. وە با نووسەرێک لە نێوانتاندا بە دروستی بینووسێت. با نوسەر ڕەتی نەکاتەوە بینوسێت وەک ئەوەی خوای گەورە فێری کردوە، بۆیە با بینوسێت. وە با ئەو کەسەی قەرزارە دیکتە بکات، وە با لە خوای پەروەردگاری بترسێت و با هیچی لێ نەبڕێت. ئەگەر قەرزدار کەسێک بێت کە زیرەکی نییە یان لاوازە (لە بارودۆخی خۆیدا)، یان توانای دیکتاتۆری خۆی نییە، ئەوا با سەرپەرشتیارەکەی بە دروستی دیکتە بکات. لەگەڵ دوو شایەتحاڵی پیاو لە نێوانتاندا شایەتحاڵی بدەن. ئەگەر دوو (شاهید) نێر نەبوون، ئەوا (ڕەنگە) پیاوێک و دوو ژن لە نێو ئەو کەسانەی کە حەزت لێیە لە شایەتحاڵە (هەبووەکان)، بەجۆرێک ئەگەر یەکێکیان لەبیری کرد، ئەوی دیکەیان بیری بخاتەوە. وە مەهێڵن شایەتحاڵەکان کاتێک بانگ دەکرێن ڕەت بکەنەوە. وە بێزار مەبە لە نووسینی، بۆ وادەی دیاریکراو، جا (قەرزەکە) بچووک بێت یان گەورە. ئەوە لەلای خوای گەورە دادپەروەرترە، توانای بەهێزکردنی شایەتحاڵی زیاترە، لە گومان نزیکترە، مەگەر بازرگانییەکی کاش نەبێت کە لە نێوانتاندا ئەنجام بدرێت، ئەوا هیچ گوناهێک بۆ ئێوە نییە ئەگەر نەینوسیتەوە. وە لە کاتی کڕین و فرۆشتندا شایەتحاڵ وەربگرە و شتەکان بۆ نووسەر یان شایەتحاڵەکان قورس مەکە. ئەگەر (ئەوە) بکەیت، ئەوا بەڕاستی، ئەوە کردەوەیەکی خراپەکارییە لەلایەن تۆوە. وە لەخوا بترسن خوا فێرتان دەکات و خوای گەورە زانای هەموو شتێکە.

۞ وَاِنْ كُنْتُمْ عَلٰى سَفَرٍ وَّلَمْ تَجِدُوْا كَاتِبًا فَرِهٰنٌ مَّقْبُوْضَةٌ ۗفَاِنْ اَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ الَّذِى اؤْتُمِنَ اَمَانَتَهٗ وَلْيَتَّقِ اللّٰهَ رَبَّهٗ ۗ وَلَا تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَۗ وَمَنْ يَّكْتُمْهَا فَاِنَّهٗٓ اٰثِمٌ قَلْبُهٗ ۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ عَلِيْمٌ ࣖ

wa in kuntum ‘alā safariw wa lam tajidū kātiban fa riḥānum maqbūḍah(tun), fa'in amina ba‘ḍukum ba‘ḍan falyu'addil-lażi'tumina amānatahū walyattaqillāha rabbah(ū), wa lā taktumusy syahādah(ta), wa may yaktumhā fa'innahū āṡimun qalbuh(ū), wallāhu bimā ta‘malūna ‘alīm(un).

وە ئەگەر لە گەشتەکەتدا نووسەرێک نەدۆزیتەوە، ئەوا پێویستە بارمتەت هەبێت. بەڵام ئەگەر هەندێکتان متمانەتان بە کەسانی تر هەبوو، با ئەوانەی متمانەیان پێکراوە، فەرمانی خۆیان (قەرز) جێبەجێ بکەن و با لە خوای پەروەردگاریان بترسن. وە شایەتحاڵی خۆتان مەشارنەوە، چونکە هەرکەسێک بیشارێتەوە، بەڕاستی دڵی پیسە (گوناهبارە). خوای گەورە زانای ئەو کارانەیە کە ئێوە دەیکەن.

لِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ ۗ وَاِنْ تُبْدُوْا مَا فِيْٓ اَنْفُسِكُمْ اَوْ تُخْفُوْهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللّٰهُ ۗ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa in tubdū mā fī anfusikum au tukhfūhu yuḥāsibkum bihillāh(u), fayagfiru limay yasyā'u wa yu‘ażżibu may yasyā'(u), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

هەرچی لە ئاسمانەکان هەیە و هەرچی لەسەر زەوی هەیە هی خوایە. ئەگەر ئەوەی لە دڵتدایە یان ئەوەی دەیشاریتەوە ئاشکرای کرد، بەدڵنیاییەوە خوای گەورە حسابی بۆ دەکات (سەبارەت بەو کارە) بۆت. ئەوەی بیەوێت لێی خۆش دەبێت و ئەوەی بیەوێت سزای دەدات. خوای گەورە سەروەرە بەسەر هەموو شتێکدا.

اٰمَنَ الرَّسُوْلُ بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْهِ مِنْ رَّبِّهٖ وَالْمُؤْمِنُوْنَۗ كُلٌّ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَمَلٰۤىِٕكَتِهٖ وَكُتُبِهٖ وَرُسُلِهٖۗ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ اَحَدٍ مِّنْ رُّسُلِهٖ ۗ وَقَالُوْا سَمِعْنَا وَاَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَاِلَيْكَ الْمَصِيْرُ

Āmanar-rasūlu bimā unzila ilaihi mir rabbihī wal-mu'minūn(a), kullun āmana billāhi wa malā'ikatihī wa kutubihī wa rusulih(ī), lā nufarriqu baina aḥadim mir rusulih(ī), wa qālū sami‘nā wa aṭa‘nā, gufrānaka rabbanā wa ilaikal-maṣīr(u).

پێغەمبەر (محمد) باوەڕی بەو شتانە هەبوو کە لە پەروەردگارەکەیەوە بۆی دابەزیوە (قورئان)، هەروەها ئەوانەی باوەڕیان هێناوە. هەموو باوەڕیان بە خوا و فریشتەکانی و کتێبەکانی و پێغەمبەرەکانی هەیە. (وتیان) ئێمە هیچ جیاوازییەک لە نێوان هیچ کام لە پێغەمبەرەکانیدا ناکەین. گوتیان: گوێمان لێ بوو و گوێڕایەڵی بووین، ئەی پەروەردگارمان لێمان خۆشبە، گەڕانەوە بۆ لای تۆیە.

لَا يُكَلِّفُ اللّٰهُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَا ۗ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ ۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَآ اِنْ نَّسِيْنَآ اَوْ اَخْطَأْنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَآ اِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهٗ عَلَى الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهٖۚ وَاعْفُ عَنَّاۗ وَاغْفِرْ لَنَاۗ وَارْحَمْنَا ۗ اَنْتَ مَوْلٰىنَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ ࣖ

lā yukallifullāhu nafsan illā wus‘ahā, lahā mā kasabat wa ‘alaihā maktasabat, rabbanā lā tu'ākhiżnā in nasīnā au akhṭa'nā, rabbanā wa lā taḥmil ‘alainā iṣran kamā ḥamaltahū ‘alal-lażīna min qablinā, rabbanā wa lā tuḥammilnā mā lā ṭāqata lanā bih(ī), wa‘fu ‘annā, wagfir lanā, warḥamnā, anta maulānā fanṣurnā ‘alal qaumil-kāfirīn(a).

خوای گەورە بارگرانی لەسەر مرۆڤ ناکات مەگەر بەپێی توانای خۆی نەبێت. (پاداشت) لەو (فەزیلەت) وەردەگرێت کە دەیکات و (ئەشکەنجە) لەو (خراپە) وەردەگرێت کە دەیکات. (نوێژیان کرد)، "ئەی پەروەردگارمان سزامان مەدە ئەگەر لەبیرمان چوو یان هەڵەیەکمان کرد. ئەی پەروەردگارمان بارگرانییەکی قورسمان لەسەر مەکە وەک ئەوەی تۆ بەسەر ئەوانەی پێش ئێمەدا سەپاندووین. ئەی پەروەردگارمان ئەوەی بەرگەی ناگرین پێمان مەدە. لێمان خۆشبە، لێمان خۆشبە و ڕەحممان پێ بکە. تۆ پارێزەری ئێمەیت، بۆیە یارمەتیمان بدە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی کافرەکان".