Q.S Al-A'raf (اَلْأَعْرَاف) - 206 Ntalu ya Baverse

الۤمّۤصۤ ۚ

alif lām mīm ṣād.

Alif Lam Mim shad.

كِتٰبٌ اُنْزِلَ اِلَيْكَ فَلَا يَكُنْ فِيْ صَدْرِكَ حَرَجٌ مِّنْهُ لِتُنْذِرَ بِهٖ وَذِكْرٰى لِلْمُؤْمِنِيْنَ

kitābun unzila ilaika falā yakun fī ṣadrika ḥarajum minhu litunżira bihī wa żikrā lil-mu'minīn(a).

(Yai kele) Mukanda yina bo songaka nge (Muhammad); Yo yina beno kangama ve sambu na yo, na mpila nde beno pesa lukebisu ti (Mukanda) yai mpi yo kuma dilongi sambu na bantu yina ke kwikilaka.

اِتَّبِعُوْا مَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَلَا تَتَّبِعُوْا مِنْ دُوْنِهٖٓ اَوْلِيَاۤءَۗ قَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَ

ittabi‘ū mā unzila ilaikum mir rabbikum wa lā tattabi‘ū min dūnihī auliyā'(a), qalīlam mā tażakkarūn(a).

Landa mambu ya me katuka na Mfumu na nge, mpi kulanda ve muntu ya nkaka katula yandi bonso ntwadisi na nge. Nge ke bakaka malongi fioti kibeni.

وَكَمْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَهْلَكْنٰهَا فَجَاۤءَهَا بَأْسُنَا بَيَاتًا اَوْ هُمْ قَاۤىِٕلُوْنَ

wa kam min qaryatin ahlaknāhā fa jā'ahā ba'sunā bayātan au hum qā'ilūn(a).

Bansi ikwa Beto me bebisa, mpasi na beto kwisaka (na bantu na yo) na mpimpa, to ntangu bo vandaka kupema na ntangu.

فَمَا كَانَ دَعْوٰىهُمْ اِذْ جَاۤءَهُمْ بَأْسُنَآ اِلَّآ اَنْ قَالُوْٓا اِنَّا كُنَّا ظٰلِمِيْنَ

famā kāna da‘wāhum iż jā'ahum ba'sunā illā an qālū innā kunnā ẓālimīn(a).

Yo yina ntangu mpasi na Beto kwisilaka bo, kubokuta na bo vandaka kaka kutuba nde: “Ya kieleka, beto vandaka bantu ya mbi.”

فَلَنَسْـَٔلَنَّ الَّذِيْنَ اُرْسِلَ اِلَيْهِمْ وَلَنَسْـَٔلَنَّ الْمُرْسَلِيْنَۙ

fa lanas'alannal-lażīna ursila ilaihim wa lanas'alannal-mursalīn(a).

Ebuna Beto ta yula kibeni bantu yina me baka bingama (na bantumwa) mpi Beto ta yula (mpi) bantumwa, .

فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْمٍ وَّمَا كُنَّا غَاۤىِٕبِيْنَ

fa lanaquṣṣanna ‘alaihim bi‘ilmiw wa mā kunnā gā'ibīn(a).

mpi Beto ta zabisa bo kibeni ti nzayilu (na Beto) mpi Beto kele ve ntama (na bo).

وَالْوَزْنُ يَوْمَىِٕذِ ِۨالْحَقُّۚ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِيْنُهٗ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

wal-waznu yauma'iżinil-ḥaqq(u), faman ṡaqulat mawāzīnuhū fa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

Kitesilu na kilumbu yina (ke kumaka kitesilu ya) lunungu. Na yawu, konso muntu yina ke pesa kilo na bima (mbote), yandi ke na chance .

وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِيْنُهٗ فَاُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ بِمَا كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَظْلِمُوْنَ

wa man khaffat mawāzīnuhū fa ulā'ikal-lażīna khasirū anfusahum bimā kānū bi'āyātinā yaẓlimūn(a).

mpi konso muntu yina ta pesa (mbote) kilo fioti, pana bantu yina me kudisala mbi, sambu bo me buya bidimbu na Beto.

وَلَقَدْ مَكَّنّٰكُمْ فِى الْاَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيْهَا مَعَايِشَۗ قَلِيْلًا مَّا تَشْكُرُوْنَ ࣖ

wa laqad makkannākum fil-arḍi wa ja‘alnā lakum fīhā ma‘āyisy(a), qalīlam mā tasykurūn(a).

Mpi ya kieleka, Beto me tula beno na ntoto mpi kuna Beto me pesa beno (kisika ya) luzingu. (Kansi) nge ke pesa matondo fioti kibeni.

وَلَقَدْ خَلَقْنٰكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنٰكُمْ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْٓا اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ لَمْ يَكُنْ مِّنَ السّٰجِدِيْنَ

wa laqad khalaqnākum ṡumma ṣawwarnākum ṡumma qulnā lil-malā'ikatisjudū li'ādama fa sajadū illā iblīs(a), lam yakum minas-sājidīn(a).

Mpi ya kieleka, Beto gangaka beno, na nima beto salaka beno (nitu), na nima Beto tubaka na bawanzio nde: “Beno fukama na ntwala ya Adami,” ebuna bo fukamaka katula kaka Satana. Yandi (Iblis) kele ve na kati ya bantu yina ke fukamaka.

قَالَ مَا مَنَعَكَ اَلَّا تَسْجُدَ اِذْ اَمَرْتُكَ ۗقَالَ اَنَا۠ خَيْرٌ مِّنْهُۚ خَلَقْتَنِيْ مِنْ نَّارٍ وَّخَلَقْتَهٗ مِنْ طِيْنٍ

qāla mā mana‘aka allā tasjuda iż amartuk(a), qāla ana khairum minh(u), khalaqtanī min nāriw wa khalaqtahū min ṭīn(in).

(Allah) tubaka nde: “Inki me kanga nge nzila (sambu) nge fukama ve (na Adami) ntangu mono songaka nge?” (Iblis) vutulaka nde: "Mono me luta yandi. Nge gangaka mono na tiya, na ntangu nge gangaka yandi na ntoto."

قَالَ فَاهْبِطْ مِنْهَا فَمَا يَكُوْنُ لَكَ اَنْ تَتَكَبَّرَ فِيْهَا فَاخْرُجْ اِنَّكَ مِنَ الصّٰغِرِيْنَ

qāla fahbiṭ minhā famā yakūnu laka an tatakabbara fīhā fakhruj innaka minaṣ-ṣāgirīn(a).

(Allah) tubaka nde: "Ebuna kulumuka na zulu; sambu nge fwete kudikumisa ve na kati na yo. Basika! Ya kieleka, nge kele mosi na kati ya bigangwa ya fioti."

قَالَ اَنْظِرْنِيْٓ اِلٰى يَوْمِ يُبْعَثُوْنَ

qāla anẓirnī ilā yaumi yub‘aṡūn(a).

(Satana) vutulaka nde: “Pesa mono ntangu ya kupema, tii na kilumbu yina bo ta futumuka.”

قَالَ اِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِيْنَ

qāla innaka minal-munẓarīn(a).

(Allah) tubaka nde: “Ya kieleka, beno kele na kati ya bantu yina bo me pesa ntangu ya kukangama.”

قَالَ فَبِمَآ اَغْوَيْتَنِيْ لَاَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيْمَۙ

qāla fabimā agwaitanī la'aq‘udanna lahum ṣirāṭakal-mustaqīm(a).

(Iblis) vutulaka nde: “Sambu nge me nata mono na nzila ya mbi, mono ta kanga bo ntangu yonso na nzila na nge ya kusungama, .

ثُمَّ لَاٰتِيَنَّهُمْ مِّنْۢ بَيْنِ اَيْدِيْهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ اَيْمَانِهِمْ وَعَنْ شَمَاۤىِٕلِهِمْۗ وَلَا تَجِدُ اَكْثَرَهُمْ شٰكِرِيْنَ

Ṡumma la'ātiyannahum mim baini aidīhim wa min khalfihim wa ‘an aimānihim wa ‘an syamā'ilihim, wa lā tajidu akṡarahum syākirīn(a).

ebuna mono ta nwanisa bo kibeni na ntwala, na nima, na diboko na bo ya kitata mpi na diboko na bo ya kimama. Mpi nge ta mona ve nde bantu mingi na kati na bo ke pesa matondo.”

قَالَ اخْرُجْ مِنْهَا مَذْءُوْمًا مَّدْحُوْرًا ۗ لَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ لَاَمْلَـَٔنَّ جَهَنَّمَ مِنْكُمْ اَجْمَعِيْنَ

qālakhruj minhā maż'ūmam madḥūrā(n), laman tabi‘aka minhum la'amla'anna jahannama minkum ajma‘īn(a).

(Allah) tubaka nde: "Beno basika kuna (zulu) ya nsoni mpi ya bo me kula! Ya kieleka, konso muntu na kati na bo yina ta landa beno, mono ta fulusa kibeni bilungi ti beno yonso."

وَيٰٓاٰدَمُ اسْكُنْ اَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ فَكُلَا مِنْ حَيْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هٰذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُوْنَا مِنَ الظّٰلِمِيْنَ

wa yā ādamuskun anta wa zaujukal-jannata fa kulā min ḥaiṡu syi'tumā wa lā taqrabā hāżihisy-syajarata fa takūnā minaẓ-ẓālimīn(a).

Mpi (Allah tubaka nde): "O Adami! Bikala ti nkento na nge na paladisu mpi beno dia konso kima yina beno zole ke zola. Kansi beno pusana ve na nti yai. (Kana beno pusana) beno zole ta vanda na kati ya bantu ya mbi."

فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطٰنُ لِيُبْدِيَ لَهُمَا مَا وٗرِيَ عَنْهُمَا مِنْ سَوْءٰتِهِمَا وَقَالَ مَا نَهٰىكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هٰذِهِ الشَّجَرَةِ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَا مَلَكَيْنِ اَوْ تَكُوْنَا مِنَ الْخٰلِدِيْنَ

fa waswasa lahumasy-syaiṭānu liyubdiya lahumā mā wūriya ‘anhumā min sau'ātihimā wa qāla mā nahākumā rabbukumā ‘an hāżihisy-syajarati illā an takūnā malakaini au takūnā minal-khālidīn(a).

Na nima Satana tubilaka bo na nsi ya ntima bangindu ya mbi sambu na kumonisa bitini na bo ya kinsweki (yina bo kangaka). Mpi (Satana) tubaka nde: "Nzambi na beno buyisaka beno zole kaka na kukwenda pene-pene ya nti yai, sambu beno zole kukuma ve bawanzio to kukuma ve bantu ya mvula na mvula (na zulu)."

وَقَاسَمَهُمَآ اِنِّيْ لَكُمَا لَمِنَ النّٰصِحِيْنَۙ

wa qāsamahumā innī lakumā laminan-nāṣiḥīn(a).

Mpi yandi (Satana) zengaka kieleka na bo zole nde: “Ya kieleka, mono kele kibeni mosi na kati ya bandongisila na beno.”

فَدَلّٰىهُمَا بِغُرُوْرٍۚ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْءٰتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفٰنِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَّرَقِ الْجَنَّةِۗ وَنَادٰىهُمَا رَبُّهُمَآ اَلَمْ اَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَاَقُلْ لَّكُمَآ اِنَّ الشَّيْطٰنَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

fa dallāhumā bigurūr(in), falammā żāqasy-syajarata badat lahumā sau'ātuhumā wa ṭafiqā yakhṣifāni ‘alaihimā miw waraqil-jannah(ti), wa nādāhumā rabbuhumā alam anhakumā ‘an tilkumasy-syajarati wa aqul lakumā innasy-syaiṭāna lakumā ‘aduwwum mubīn(un).

yandi (diabulu) ke bendaka bo na luvunu. Ntangu bo mekaka (mbuma ya) nti yina, bo monaka bitini na yo ya kinsweki, yo yina bo yantikaka kufika yo ti matiti ya paladisu. Nzambi bingaka bo nde: "Keti mono buyisaka beno ve na nti yina mpi mono tubaka nde Satana kele mbeni ya kieleka sambu na beno zole?"

قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَآ اَنْفُسَنَا وَاِنْ لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

qālā rabbanā ẓalamnā anfusanā wa illam tagfir lanā wa tarḥamnā lanakūnanna minal-khāsirīn(a).

Bo zole tubaka nde: "Mfumu na beto, beto me kudisala mbi. Kana nge lolula beto ve mpi nge wila beto ve mawa, beto ta vanda kibeni na kati ya bantu yina ta vidisa."

قَالَ اهْبِطُوْا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ ۚوَلَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَّمَتَاعٌ اِلٰى حِيْنٍ

qālahbiṭū ba‘ḍukum liba‘ḍin ‘aduww(un), wa lakum fil-arḍi mustaqarruw wa matā‘un ilā ḥīn(in).

(Allah) tubaka nde: "Beno kulumuka! Beno ta vanda na kimbeni na kati na beno. Ntoto kele kisika na beno ya kuzinga ti kiese na beno tii na ntangu ya bo me tulaka."

قَالَ فِيْهَا تَحْيَوْنَ وَفِيْهَا تَمُوْتُوْنَ وَمِنْهَا تُخْرَجُوْنَ ࣖ

qāla fīhā taḥyauna wa fīhā tamūtūna wa minhā tukhrajūn(a).

(Allah) ke tuba nde: "Kuna nge ke zinga, kuna nge ke fwa, mpi katuka kuna (mpi) nge ta futumuka."

يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ قَدْ اَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُّوَارِيْ سَوْءٰتِكُمْ وَرِيْشًاۗ وَلِبَاسُ التَّقْوٰى ذٰلِكَ خَيْرٌۗ ذٰلِكَ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

yā banī ādama qad anzalnā ‘alaikum libāsay yuwārī sau'ātikum wa rīsyā(n), wa libāsut-taqwā żālika khair(un), żālika min āyātillāhi la‘allahum yażżakkarūn(a).

O bana ya Adami! Ya kieleka, Beto me pesa bilele sambu na kufika kinkonga na nge mpi sambu na kuyidika nitu na nge. Kansi lele ya luzitu, yina kele mbote. Yau kele mutindu yina mwa bidimbu ya Allah, mbala yankaka bau tayibuka.

يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطٰنُ كَمَآ اَخْرَجَ اَبَوَيْكُمْ مِّنَ الْجَنَّةِ يَنْزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْءٰتِهِمَا ۗاِنَّهٗ يَرٰىكُمْ هُوَ وَقَبِيْلُهٗ مِنْ حَيْثُ لَا تَرَوْنَهُمْۗ اِنَّا جَعَلْنَا الشَّيٰطِيْنَ اَوْلِيَاۤءَ لِلَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ

yā banī ādama lā yaftinannakumusy-syaiṭānu kamā akhraja abawaikum minal-jannati yanzi‘u ‘anhumā libāsahumā liyuriyahumā sau'ātihimā, innahū yarākum huwa wa qabīluhū min ḥaiṡu lā taraunahum, innā ja‘alnasy-syayāṭīna auliyā'a lil-lażīna lā yu'minūn(a).

O bana ya Adami! Kubika ve nde Satana kukusa nge mutindu yandi (Satana) kulaka bibuti na nge na Paladisu, na kukatulaka bo bilele sambu na kumonisa bitini na bo ya kinsweki. Ya kieleka, yandi ti balongoki na yandi ke mona nge katuka na kisika yina nge lenda mona bo ve. Ya kieleka, Beto me kumisaka bo bantwadisi ya bantu ya ke kwikilaka ve.

وَاِذَا فَعَلُوْا فَاحِشَةً قَالُوْا وَجَدْنَا عَلَيْهَآ اٰبَاۤءَنَا وَاللّٰهُ اَمَرَنَا بِهَاۗ قُلْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاۤءِۗ اَتَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

wa iżā fa‘alū fāḥisyatan qālū wajadnā ‘alaihā ābā'anā wallāhu amaranā bihā, qul innallāha lā ya'muru bil-faḥsyā'(i), ataqūlūna ‘alallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Mpi kana bo sala kima mosi ya nzanzi, bo ke tuba nde: “Beto monaka ba-nkaka na beto ke sala mutindu yina, mpi Allah songaka beto na kusala yo.” Tuba nde: "Ya kieleka, Allah ke pesa ve ata fioti ntuma ya nzanzi. Sambu na nki beno ke tuba sambu na Allah mambu ya beno me zaba ve?"

قُلْ اَمَرَ رَبِّيْ بِالْقِسْطِۗ وَاَقِيْمُوْا وُجُوْهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَّادْعُوْهُ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ ەۗ كَمَا بَدَاَكُمْ تَعُوْدُوْنَۗ

qul amara rabbī bil-qisṭ(i), wa aqīmū wujūhakum ‘inda kulli masjidiw wad‘ūhu mukhliṣīna lahud-dīn(a), kamā bada'akum ta‘ūdūn(a).

Tuba nde: "Mfumu na mono songaka mono na kusala mambu na lunungu. Balula luse na nge (na Allah) na konso kisambu, mpi samba Yandi na kupesaka lusambu na nge kaka na Yandi. Nge ta vutuka na Yandi mutindu nge gangamaka na luyantiku."

فَرِيْقًا هَدٰى وَفَرِيْقًا حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلٰلَةُ ۗاِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّيٰطِيْنَ اَوْلِيَاۤءَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَيَحْسَبُوْنَ اَنَّهُمْ مُّهْتَدُوْنَ

farīqan hadā wa farīqan ḥaqqa ‘alaihimuḍ-ḍalālah(tu), innahumuttakhażusy-syayāṭīna auliyā'a min dūnillāhi wa yaḥsabūna annahum muhtadūn(a).

Yandi pesaka mwa lutwadisu mpi yankaka fwete vila nzila. Bo ke kumisaka ba diabulu bonso bantu ya ke taninaka katula kaka Allah. Bo yindulaka nde bo vandaka ti kima mosi ya ke sadisa bo.

۞ يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ خُذُوْا زِيْنَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَّكُلُوْا وَاشْرَبُوْا وَلَا تُسْرِفُوْاۚ اِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِيْنَ ࣖ

yā banī ādama khużū zīnatakum ‘inda kulli masjidiw wa kulū wasyrabū wa lā tusrifū, innahū lā yuḥibbul-musrifīn(a).

O bana ya Adami! Lwata bilele na nge ya mbote konso ntangu ya nge (ke kota) na mosquée, dia ti kunwa, kansi kulutisa ve ndilu. Ya kieleka, Allah ke zolaka ve bantu yina ke lutisaka ndilu.

قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِيْنَةَ اللّٰهِ الَّتِيْٓ اَخْرَجَ لِعِبَادِهٖ وَالطَّيِّبٰتِ مِنَ الرِّزْقِۗ قُلْ هِيَ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَّوْمَ الْقِيٰمَةِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

qul man ḥarrama zīnatallāhil-latī akhraja li‘ibādihī waṭ-ṭayyibāti minar-rizq(i), qul hiya lil-lażīna āmanū fil-ḥayātid-dun-yā khāliṣatay yaumal-qiyāmah(ti), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).

Tuba (Muhammad): "Nani me buyisa bima ya kitoko yina Allah me pesa sambu na bansadi na yandi ti madia ya mbote? Tuba nde: "Mambu yai yonso kele sambu na bantu yina ke kwikilaka na luzingu ya nsi-ntoto yai, mpi na sikisiki yonso (sambu na bo mpamba) na kilumbu ya lufutumuku." Mutindu yina Beto ke tendula baverse sambu na bantu yina me zaba.

قُلْ اِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَالْاِثْمَ وَالْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَاَنْ تُشْرِكُوْا بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ سُلْطٰنًا وَّاَنْ تَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

qul innamā ḥarrama rabbiyal-fawāḥisya mā ẓahara minhā wa mā baṭana wal-iṡma wal-bagya bigairil-ḥaqqi wa an tusyrikū billāhi mā lam yunazzil bihī sulṭānaw wa an taqūlū ‘alallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Tuba (Muhammad), "Mfumu na mono ke buyisa kaka bisalu yonso ya mbi ya ke monana mpi ya kubumbana, bisalu ya masumu, bisalu ya kukonda lunungu kukonda kikuma ya mbote, mpi (ke buyisa) nge na kuvukisa banduku ti Allah na kima mosi, na ntangu Yandi me monisa ve kikuma na yo, mpi (ke buyisa) nge na kutuba sambu na Allah mambu yina nge me zaba ve."

وَلِكُلِّ اُمَّةٍ اَجَلٌۚ فَاِذَا جَاۤءَ اَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُوْنَ سَاعَةً وَّلَا يَسْتَقْدِمُوْنَ

wa likulli ummatin ajal(un), fa iżā jā'a ajaluhum lā yasta'khirūna sā‘ataw wa lā yastaqdimūn(a).

Mpe konso bantu kele na lufwa (ndilu ya ntangu). Ntangu lufwa na bo ke kwisa, bo lenda lomba ve nde bo vingisa bo ata fioti to bo sala mambu nswalu.

يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ اِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَقُصُّوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِيْۙ فَمَنِ اتَّقٰى وَاَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

yā banī ādama immā ya'tiyannakum rusulum minkum yaquṣṣūna ‘alaikum āyātī, famanittaqā wa aṣlaḥa falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

O bana ya Adami! Kana binati-nsangu me kwisa na beno na kati na beno, yina ke tela beno baverse na Mono, ebuna konso muntu yina kele muntu ya lunungu mpi ke yidika mambu, pana boma na bo kele ve, bo ta vanda mpi ve na mawa.

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاسْتَكْبَرُوْا عَنْهَآ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā wastakbarū ‘anhā ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Kansi bantu yina ke buyaka baverse na Beto mpi ke kudikumisa sambu na yo, bo kele bantu ya bilungi; bo ta zinga kuna .

فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِهٖۗ اُولٰۤىِٕكَ يَنَالُهُمْ نَصِيْبُهُمْ مِّنَ الْكِتٰبِۗ حَتّٰٓى اِذَا جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْۙ قَالُوْٓا اَيْنَ مَا كُنْتُمْ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗقَالُوْا ضَلُّوْا عَنَّا وَشَهِدُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰفِرِيْنَ

faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każiban au każżaba bi'āyātih(ī), ulā'ika yanāluhum naṣībuhum minal-kitāb(i), ḥattā iżā jā'athum rusulunā yatawaffaunahum, qālū aina mā kuntum tad‘ūna min dūnillāh(i), qālū ḍallū ‘annā wa syahidū ‘alā anfusihim annahum kānū kāfirīn(a).

Nani kele ya kukonda lunungu kuluta muntu yina ke yidika luvunu sambu na Allah to yina ke buya baverse na yandi? Bo ta baka kitini ya bo me tubila na Mukanda tii kuna binati-nsangu na Beto (bawanzio) ta kwisa na bo sambu na kubaka luzingu na bo. Bo (bawanzio) tubaka nde: «Inki nzambi beno ke sambilaka mingi katula kaka Allah?» Bo (ba politeiste) vutulaka nde: "Bima yonso me vila na beto." Mpi bo ke kudita kimbangi nde bo kele bantu ya ke kwikilaka ve .

قَالَ ادْخُلُوْا فِيْٓ اُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ فِى النَّارِۙ كُلَّمَا دَخَلَتْ اُمَّةٌ لَّعَنَتْ اُخْتَهَا ۗحَتّٰٓى اِذَا ادَّارَكُوْا فِيْهَا جَمِيْعًا ۙقَالَتْ اُخْرٰىهُمْ لِاُوْلٰىهُمْ رَبَّنَا هٰٓؤُلَاۤءِ اَضَلُّوْنَا فَاٰتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِّنَ النَّارِ ەۗ قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَّلٰكِنْ لَّا تَعْلَمُوْنَ

qāladkhulū fī umamin qad khalat min qablikum minal-jinni wal-insi fin-nār(i), kullamā dakhalat ummatul la‘anat ukhtahā, ḥattā iżaddārakū fīhā jamī‘ā(n), qālat ukhrāhum li'ūlāhum rabbanā hā'ulā'i aḍallūnā fa ātihim ‘ażāban ḍi‘fam minan-nār(i), qāla likullin ḍi‘fuw wa lākil lā ta‘lamūn(a).

Allah ke tuba nde: "Kota na tiya ya bilungi ti kimvuka ya ba jinn ti bantu yina vandaka na ntwala na nge. Konso ntangu yina bantu ke kotaka, yandi ke singaka bampangi na yandi, na mpila nde ntangu bo yonso me kota, muntu yina (kotaka) na nima (na) muntu yina (kotaka) ntete, "O Mfumu na beto, bo me nata beto na nzila ya mbi. Nata na zulu na bo mpasi ya bilungi ya tiya mbala zole." Allah ke tuba nde: "Konso muntu na kati na bo ta baka (mpasi) mbala zole, kansi beno zaba ve."

وَقَالَتْ اُوْلٰىهُمْ لِاُخْرٰىهُمْ فَمَا كَانَ لَكُمْ عَلَيْنَا مِنْ فَضْلٍ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْسِبُوْنَ ࣖ

wa qālat ūlāhum li'ukhrāhum famā kāna lakum ‘alainā min faḍlin fa żūqul-‘ażāba bimā kuntum taksibūn(a).

Mpi muntu yina (kotaka) ntete tubaka na muntu yina (kotaka) na nima nde, "Nge kele ve ata ti kiyeka mosi ya fioti na zulu na beto. Yo yina, wa ndola sambu na mambu ya nge me sala."

اِنَّ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاسْتَكْبَرُوْا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ اَبْوَابُ السَّمَاۤءِ وَلَا يَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ حَتّٰى يَلِجَ الْجَمَلُ فِيْ سَمِّ الْخِيَاطِ ۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُجْرِمِيْنَ

innal-lażīna każżabū bi'āyātinā wastakbarū ‘anhā lā tufattaḥu lahum abwābus-samā'i wa lā yadkhulūnal-jannata ḥattā yalijal-jamalu fī sammil-khiyāṭ(i), wa każālika najzil-mujrimīn(a).

Ya kieleka, bantu yina ke buya bidimbu na Beto mpi ke kudikumisa sambu na yo, bakielo ya zulu ta kangukila bo ve, bo ta kota mpi ve na Paladisu, tii kuna shamo ta luta na disu ya ntunga. Mpila yina Beto ke pesaka lufutu na bantu yina ke salaka mambu ya mbi.

لَهُمْ مِّنْ جَهَنَّمَ مِهَادٌ وَّمِنْ فَوْقِهِمْ غَوَاشٍۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الظّٰلِمِيْنَ

lahum min jahannama mihāduw wa min fauqihim gawāsy(in), wa każālika najziẓ-ẓālimīn(a).

Sambu na bo ba tapis ya kulala kele ya bilungi ya tiya mpi na zulu na yo kele ti babulangiti (ya bilungi ya tiya). Mpila yina Beto ke pesaka matabisi na bantu ya mbi.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَآ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti lā nukallifu nafsan illā wus‘ahā, ulā'ika aṣḥābul-jannah(ti), hum fīhā khālidūn(a).

Mpi bantu yina ke kwikilaka mpi ke salaka bisalu ya mbote, Beto ta tula ve kizitu na muntu mosi katula kaka mutindu yandi lenda. Bo kele bantu ya ke zingaka na zulu; bo ke bikalaka na kati na yo, .

وَنَزَعْنَا مَا فِيْ صُدُوْرِهِمْ مِّنْ غِلٍّ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمُ الْاَنْهٰرُۚ وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ هَدٰىنَا لِهٰذَاۗ وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلَآ اَنْ هَدٰىنَا اللّٰهُ ۚ لَقَدْ جَاۤءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّۗ وَنُوْدُوْٓا اَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ اُوْرِثْتُمُوْهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

wa naza‘nā mā fī ṣudūrihim min gillin tajrī min taḥtihimul-anhār(u), wa qālul-ḥamdu lillāhil-lażī hadānā lihāżā, wa mā kunnā linahtadiya lau lā an hadānallāh(u), laqad jā'at rusulu rabbinā bil-ḥaqq(i), wa nūdū an tilkumul-jannatu ūriṡtumūhā bimā kuntum ta‘malūn(a).

mpi Beto katulaka mfututu na mabele na bo, yina banzadi vandaka kuluta na nsi na yo. Bo tubaka nde: "Lukumu na Allah yina me songa beto na kisika yai (zulu). Beto zolaka kutambula ve kana Allah songaka beto ve. Ya kieleka, binati-nsangu ya Mfumu na beto me kwisa kunata kieleka." Bo tubilaka bo nde: “Yai kele paladisu yina bo me bikilaka beno, sambu na mambu ya beno me sala.”

وَنَادٰٓى اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ اَصْحٰبَ النَّارِ اَنْ قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُّمْ مَّا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا ۗقَالُوْا نَعَمْۚ فَاَذَّنَ مُؤَذِّنٌۢ بَيْنَهُمْ اَنْ لَّعْنَةُ اللّٰهِ عَلَى الظّٰلِمِيْنَ

wa nādā aṣḥābul-jannati aṣḥāban-nāri an qad wajadnā mā wa‘adanā rabbunā ḥaqqan fahal wajattum mā wa‘ada rabbukum ḥaqqā(n), qālū na‘am, fa ażżana mu'ażżinum bainahum al la‘natullāhi ‘alaẓ-ẓālimīn(a).

Mpi bantu ya zulu bingaka bantu ya bilungi nde: "Ya kieleka, beto me baka mambu ya Nzambi silaka beto kele kieleka. Keti beno me baka mambu ya Nzambi silaka beno kele kieleka?" Bo vutulaka nde, “Yo kele mutindu yina.” Na nima, muntu yina vandaka kubinga (wanzio) zabisaka na kati na bo nde: “Kusinga ya Allah kele na zulu ya bantu yina ke salaka mambu ya mbi, .

اَلَّذِيْنَ يَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَيَبْغُوْنَهَا عِوَجًاۚ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ كٰفِرُوْنَۘ

al-lażīna yaṣuddūna ‘an sabīlillāhi wa yabgūnahā ‘iwajā(n), wa hum bil-ākhirati kāfirūn(a).

(disongidila) bayina ke kangaka (bantu ya nkaka) nzila ya Allah mpi ke zolaka kukatula bo nzila. Bo kele bantu yina ke buyaka luzingu ya nima ya lufwa."

وَبَيْنَهُمَا حِجَابٌۚ وَعَلَى الْاَعْرَافِ رِجَالٌ يَّعْرِفُوْنَ كُلًّا ۢ بِسِيْمٰىهُمْۚ وَنَادَوْا اَصْحٰبَ الْجَنَّةِ اَنْ سَلٰمٌ عَلَيْكُمْۗ لَمْ يَدْخُلُوْهَا وَهُمْ يَطْمَعُوْنَ

wa bainahumā ḥijāb(un), wa ‘alal-a‘rāfi rijāluy ya‘rifūna kullam bisīmāhum, wa nādau aṣḥābal-jannati an salāmun ‘alaikum, lam yadkhulūhā wa hum yaṭma‘ūn(a).

Mpi na kati ya ba zole (bantu ya zulu ti bilungi) kele ti lele mpi na zulu ya A’raf (kisika ya kuluta zulu) kele ti bantu ya me zabana, konso muntu ti bidimbu na yandi. Bo bingaka bantu ya zulu nde, “Salamun ‘alaikum” (ngemba kuvanda na beno). Bau lenda kota ntete ve, kansi bau zola (kukota) ntama mingi ve.

۞ وَاِذَا صُرِفَتْ اَبْصَارُهُمْ تِلْقَاۤءَ اَصْحٰبِ النَّارِۙ قَالُوْا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

wa iżā ṣurifat abṣāruhum tilqā'a aṣḥābin-nāri qālū rabbanā lā taj‘alnā ma‘al-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Mpi ntangu meso na bo ta baluka na bantu ya Bilungi, bo ta tuba nde: “Mfumu na beto, tula beto ve na kati ya bantu yina ya mbi.”

وَنَادٰٓى اَصْحٰبُ الْاَعْرَافِ رِجَالًا يَّعْرِفُوْنَهُمْ بِسِيْمٰىهُمْ قَالُوْا مَآ اَغْنٰى عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُوْنَ

wa nādā aṣḥābul-a‘rāfi rijālay ya‘rifūnahum bisīmāhum qālū mā agnā ‘ankum jam‘ukum wa mā kuntum tastakbirūn(a).

Mpi bantu yina vandaka na zulu ya A'raf (kisika ya kuluta zulu) bingaka bantu yina bo zabaka ti bidimbu, bo tubaka nde: “Kimvwama ya beno me vukisa mpi yina beno ke kudikumisa, (ke monana) kele mfunu ve sambu na beno.”

اَهٰٓؤُلَاۤءِ الَّذِيْنَ اَقْسَمْتُمْ لَا يَنَالُهُمُ اللّٰهُ بِرَحْمَةٍۗ اُدْخُلُوا الْجَنَّةَ لَا خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَلَآ اَنْتُمْ تَحْزَنُوْنَ

ahā'ulā'il-lażīna aqsamtum lā yanāluhumullāhu biraḥmah(tin), udkhulul-jannata lā khaufun ‘alaikum wa lā antum taḥzanūn(a).

Keti bantu yina nge zengaka kieleka, nde bo ta wila ve mawa ya Allah?” (Allah tubaka nde), “Kota nge na paladisu! Boma kele ve sambu na beno, beno ta vanda mpi na mawa ve.”

وَنَادٰٓى اَصْحٰبُ النَّارِ اَصْحٰبَ الْجَنَّةِ اَنْ اَفِيْضُوْا عَلَيْنَا مِنَ الْمَاۤءِ اَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ ۗقَالُوْٓا اِنَّ اللّٰهَ حَرَّمَهُمَا عَلَى الْكٰفِرِيْنَۙ

wa nādā aṣḥābun-nāri aṣḥābal-jannati an afīḍū ‘alainā minal-mā'i au mimmā razaqakumullāh(u), qālū innallāha ḥarramahumā ‘alal-kāfirīn(a).

Bantu ya bilungi ke binga bantu ya zulu nde: "Beno tiamuna beto (mwa) masa to konso madia yina Allah me pesa beno." Bo vutulaka nde: “Ya kieleka, Nzambi me buyisa bo yonso zole na bantu yina ke kwikilaka ve.”

الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَهُمْ لَهْوًا وَّلَعِبًا وَّغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَاۚ فَالْيَوْمَ نَنْسٰىهُمْ كَمَا نَسُوْا لِقَاۤءَ يَوْمِهِمْ هٰذَاۙ وَمَا كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ

al-lażīnattakhażū dīnahum lahwaw wa la‘ibaw wa garrathumul-ḥayātud-dun-yā, fal-yauma nansāhum kamā nasū liqā'a yaumihim hāżā, wa mā kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).

(disongidila) bantu yina kekumisaka dibundu na bo nsaka mpi nsaka, mpi luzingu ya inza mekusaka bo. Yo yina na kilumbu yai (Kilumbu ya Lusambisu), Beto ke vila bo mutindu bo vilaka ntete lukutakanu ya bubu, ye sambu bo buyaka baverse na Beto.

وَلَقَدْ جِئْنٰهُمْ بِكِتٰبٍ فَصَّلْنٰهُ عَلٰى عِلْمٍ هُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

wa laqad ji'nāhum bikitābin faṣṣalnāhu ‘alā ‘ilmin hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

Ya kieleka, beto me natila bo Mukanda (Quran), yina beto tendulaka na zulu ya nzayilu, bonso lutwadisu mpi mawa sambu na bantu yina ke kwikilaka.

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّا تَأْوِيْلَهٗۗ يَوْمَ يَأْتِيْ تَأْوِيْلُهٗ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ نَسُوْهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَاۤءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّۚ فَهَلْ لَّنَا مِنْ شُفَعَاۤءَ فَيَشْفَعُوْا لَنَآ اَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَيْرَ الَّذِيْ كُنَّا نَعْمَلُۗ قَدْ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ ࣖ

hal yanẓurūna illā ta'wīlah(ū), yauma ya'tī ta'wīluhū yaqūlul-lażīna nasūhu min qablu qad jā'at rusulu rabbinā bil-ḥaqq(i), fahal lanā min syufa‘ā'a fa yasyfa‘ū lanā au nuraddu fa na‘mala gairal-lażī kunnā na‘mal(u), qad khasirū anfusahum wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

Keti bo ke vingila ve kaka nzikisa ya kieleka (Coran). Na kilumbu yina nzikisa ya kieleka kumaka, bantu yina vandaka ntete kukipe yo ve tubaka nde: "Ya kieleka, binati-nsangu ya Mfumu na beto me kwisa kunata kieleka. Ebuna keti kele ti muntu ya ke lomba sambu na beto yina ta pesa beto lusadisu to sambu beto vutuka (na inza) sambu beto sala bisalu ya mbote ya kuswaswana ti yina beto vandaka kusala ntete?" Bo me kudisala kibeni mbi mpi mambu yina bo salaka ntete me vilaka na kati na bo.

اِنَّ رَبَّكُمُ اللّٰهُ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ فِيْ سِتَّةِ اَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوٰى عَلَى الْعَرْشِۗ يُغْشِى الَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهٗ حَثِيْثًاۙ وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُوْمَ مُسَخَّرٰتٍۢ بِاَمْرِهٖٓ ۙاَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْاَمْرُۗ تَبٰرَكَ اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ

inna rabbakumullāhul-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa fī sittati ayyāmin ṡummastawā ‘alal-‘arsy(i), yugsyil-lailan-nahāra yaṭlubuhū ḥaṡīṡā(n), wasy-syamsa wal-qamara wan-nujūma musakhkharātim bi'amrih(ī), alā lahul-khalqu wal-amr(u), tabārakallāhu rabbul-‘ālamīn(a).

Ya kieleka, Mfumu na beno (kele) Allah yina salaka zulu ti ntoto na bamvula sambanu, na nima yandi zingaka na zulu ya ‘Arsh. Yandi kangaka mpimpa yina na kilumbu yina landaka nswalu. (Yandi salaka) ntangu, ngonda ti bambwetete na nsi ya ntuma na yandi. Kuyibuka! Lugangu yonso ti mambu yonso kele nswa na Yandi. Lukumu kuvanda na Allah, Mfumu ya bansi yonso.

اُدْعُوْا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَۚ

ud‘ū rabbakum taḍarru‘aw wa khufūyah(tan), innahū lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).

Sambila Nzambi na nge na ntima ya kudikulumusa mpi na ndinga ya malembe. Ya kieleka, Yandi ke zolaka ve bantu yina ke lutaka bandilu.

وَلَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ بَعْدَ اِصْلَاحِهَا وَادْعُوْهُ خَوْفًا وَّطَمَعًاۗ اِنَّ رَحْمَتَ اللّٰهِ قَرِيْبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa lā tufsidū fil-arḍi ba‘da iṣlāḥihā wad‘ūhu khaufaw wa ṭama‘ā(n), inna raḥmatallāhi qarībum minal-muḥsinīn(a).

Mpi kusala ve mbi na ntoto na nima ya (kuganga) yo mbote. Sambila Yandi ti boma mpi kivuvu. Ya kieleka, mawa ya Allah kele pene-pene mingi na bantu yina ke salaka mambu ya mbote.

وَهُوَ الَّذِيْ يُرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۗ حَتّٰٓى اِذَآ اَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنٰهُ لِبَلَدٍ مَّيِّتٍ فَاَنْزَلْنَا بِهِ الْمَاۤءَ فَاَخْرَجْنَا بِهٖ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۗ كَذٰلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتٰى لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

wa huwal-lażī yursilur-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), ḥattā iżā aqallat saḥāban ṡiqālan suqnāhu libaladim mayyitin fa anzalnā bihil-mā'a fa akhrajnā bihī min kulliṡ-ṡamarāt(i), każālika nukhrijul-mautā la‘allakum tażakkarūn(a).

Yandi muntu ke bula mupepe bonso muntu ya ke nata nsangu ya mbote, na ntwala ya kukwisa ya mawa na yandi (mvula), na mpila nde ntangu mupepe ke nata matuti, Beto ke nata yo na kisika mosi ya kukonda masa, na nima Beto ke tinda mvula na kisika yina. Na nima Beto kunaka ti mvula yina bambuma ya mitindu mingi. Yau kele mutindu yina Beto ke futumunaka bafwa, kivuvu kele nde beno ta baka dilongi.

وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهٗ بِاِذْنِ رَبِّهٖۚ وَالَّذِيْ خَبُثَ لَا يَخْرُجُ اِلَّا نَكِدًاۗ كَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّشْكُرُوْنَ ࣖ

wal-baladuṭ-ṭayyibu yakhruju nabātuhū bi'iżni rabbih(ī), wal-lażī khabuṡa lā yakhruju illā nakidā(n), każālika nuṣarriful-āyāti liqaumiy yasykurūn(a).

Mpi ntoto kele mbote, banti ke yela mingi kana Nzambi me pesa nswa; mpi ntoto ya mbi, bima ya bilanga ke lembaka. Mpila yina Beto ke tendula mbala na mbala bidimbu (ya bunene na Beto) sambu na bantu ya ke pesa matondo.

لَقَدْ اَرْسَلْنَا نُوْحًا اِلٰى قَوْمِهٖ فَقَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ اِنِّيْٓ اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

laqad arsalnā nūḥan ilā qaumihī fa qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), innī akhāfu ‘alaikum ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

Ya kieleka, Beto me tinda kibeni Noa na bantu na yandi, na nima yandi tubaka nde: "O bantu na mono! Beno sambila Allah! Nzambi (lusambu) kele ve sambu na beno katula kaka Yandi. Ya kieleka, mono ke wa boma nde beno ta niokwama na ndola na kilumbu ya mpasi (kilumbu ya nsuka).

قَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِهٖٓ اِنَّا لَنَرٰىكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

qālal mala'u min qaumihī innā lanarāka fī ḍalālim mubīn(in).

Bamfumu ya bantu na yandi tubaka nde: “Ya kieleka, beto ke mona nde beno kele kibeni na kifu ya pwelele.”

قَالَ يٰقَوْمِ لَيْسَ بِيْ ضَلٰلَةٌ وَّلٰكِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَ

qāla yā qaumi laisa bī ḍalālatuw wa lākinnī rasūlum mir rabbil-‘ālamīn(a).

Yandi (Noa) vutulaka nde: "O bantu na mono! Mono me vila ve; kansi mono kele Ntumwa ya Mfumu ya bansi yonso."

اُبَلِّغُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَاَنْصَحُ لَكُمْ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

uballigukum risālāti rabbī wa anṣaḥu lakum wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Mono ke pesa beno nsangu ya Mfumu na mono, mono ke pesa beno bandongisila, mpi mono me zaba na Allah mambu ya beno me zaba ve."

اَوَعَجِبْتُمْ اَنْ جَاۤءَكُمْ ذِكْرٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ مِّنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَلِتَتَّقُوْا وَلَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ

awa‘ajibtum an jā'akum żikrum mir rabbikum ‘alā rajulim minkum liyunżirakum wa litattaqū wa la‘allakum turḥamūn(a).

Mpi keti beno ke yituka nde lukebisu mosi me katuka na Mfumu na beno na nzila ya muntu mosi na kati na beno, sambu na kukebisa beno mpi sambu beno kuma bantu ya lusambu, sambu beno wila beno mawa?

فَكَذَّبُوْهُ فَاَنْجَيْنٰهُ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗ فِى الْفُلْكِ وَاَغْرَقْنَا الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا عَمِيْنَ ࣖ

fa każżabūhu fa anjaināhu wal-lażīna ma‘ahū fil-fulki wa agraqnal-lażīna każżabū bi'āyātinā, innahum kānū qauman ‘amīn(a).

Yo yina bo buyaka yandi (Noa). Ebuna Beto gulusaka yandi ti bantu yina vandaka ti yandi na maswa. Beto ke dinda bantu ya ke buya baverse na Beto. Ya kieleka, bo kele bantu ya kele bifwa-meso (meso ya ntima na bo).

۞ وَاِلٰى عَادٍ اَخَاهُمْ هُوْدًاۗ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ اَفَلَا تَتَّقُوْنَ

wa ilā ‘ādin akhāḥum hūdā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), afalā tattaqūn(a).

Mpi na bantu ya Ad (Beto tindaka) Hud, mpangi na bo. Yandi tubaka nde: "O bantu na mono! Beno sambila Allah! Nzambi (sambila) kele ve sambu na beno katula kaka Yandi. Ebuna sambu na inki beno ke waka ve Allah boma?"

قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖٓ اِنَّا لَنَرٰىكَ فِيْ سَفَاهَةٍ وَّاِنَّا لَنَظُنُّكَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qālal-mala'ul-lażīna kafarū min qaumihī innā lanarāka fī safāhatiw wa innā lanaẓunnuka minal-kāżibīn(a).

Bamfumu ya ba infile ya bantu na yandi tubaka nde: "Ya kieleka, beto ke mona nge bonso kilawu ya mvimba mpi beto ke yindula nde nge kele na kati ya bantu ya ke tubaka luvunu."

قَالَ يٰقَوْمِ لَيْسَ بِيْ سَفَاهَةٌ وَّلٰكِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَ

qāla yā qaumi laisa bī safāhatuw wa lākinnī rasūlum mir rabbil-‘ālamīn(a).

Yandi (Hud) vutulaka nde: "O bantu na mono! Yo kele ve nde mono kele kilawu, kansi mono kele Ntumwa ya Mfumu ya bansi yonso."

اُبَلِّغُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَاَنَا۠ لَكُمْ نَاصِحٌ اَمِيْنٌ

uballigukum risālāti rabbī wa ana lakum nāṣiḥun amīn(un).

Mono ke nata beno nsangu ya Mfumu na mono mpi ke pesa beno bandongisila ya beno lenda tudila ntima.

اَوَعَجِبْتُمْ اَنْ جَاۤءَكُمْ ذِكْرٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ مِّنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْۗ وَاذْكُرُوْٓا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاۤءَ مِنْۢ بَعْدِ قَوْمِ نُوْحٍ وَّزَادَكُمْ فِى الْخَلْقِ بَصْۣطَةً ۚفَاذْكُرُوْٓا اٰلَاۤءَ اللّٰهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

awa‘ajibtum an jā'akum żikrum mir rabbikum ‘alā rajulim minkum liyunżirakum, ważkurū iż ja‘alakum khulafā'a mim ba‘di qaumi nūḥiw wa zādakum fil-khalqi basṭah(tan), fażkurū ālā'allāhi la‘allakum tufliḥūn(a).

Mpi keti beno ke yituka mutindu lukebisu mosi me katuka na Mfumu na beno na nzila ya muntu mosi na kati na beno, sambu na kukebisa beno? Beno yibuka ntangu yandi salaka beno ba calife na nima ya bantu ya Noa, ye yandi lutaka beno na ngolo ya nitu ti na nitu. Na yawu, yibuka balusakumunu ya Allah sambu nge vanda na chance. ”

قَالُوْٓا اَجِئْتَنَا لِنَعْبُدَ اللّٰهَ وَحْدَهٗ وَنَذَرَ مَا كَانَ يَعْبُدُ اٰبَاۤؤُنَاۚ فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qālū aji'tanā lina‘budallāha waḥdahū wa nażara mā kāna ya‘budu ābā'unā, fa'tinā bimā ta‘idunā in kunta minaṣ ṣādiqīn(a).

Bo tubaka nde: "Keti nge kwisaka na beto, sambu beto sambila kaka Allah mpi beto yambula mambu yina ba-nkaka na beto vandaka kusambila? Ebuna monisa kigonsa na nge na beto, kana nge kele na kieleka!"

قَالَ قَدْ وَقَعَ عَلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ رِجْسٌ وَّغَضَبٌۗ اَتُجَادِلُوْنَنِيْ فِيْٓ اَسْمَاۤءٍ سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّا نَزَّلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ فَانْتَظِرُوْٓا اِنِّيْ مَعَكُمْ مِّنَ الْمُنْتَظِرِيْنَ

qāla qad waqa‘a ‘alaikum mir rabbikum rijsuw wa gaḍab(un), atujādilūnanī fī asmā'in sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā nazzalallāhu bihā min sulṭān(in), fantaẓirū innī ma‘akum minal-muntaẓirīn(a).

Yandi (Hud) vutulaka nde: "Ya kieleka, kimbeni ti makasi ya Nzambi ta bwila nge. Keti nge ke zola kuswana ti mono sambu na bazina (biteki) yina nge ti ba-nkaka na nge salaka nge mosi, ata Allah me zabisa ve bansangu sambu na yo? Kana mpidina, vingila! Ya kieleka, mono mpi kele ti nge na kati ya bantu yina ke vingila."

فَاَنْجَيْنٰهُ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَقَطَعْنَا دَابِرَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَمَا كَانُوْا مُؤْمِنِيْنَ ࣖ

fa anjaināhu wal-lażīna ma‘ahū biraḥmatim minnā wa qaṭa‘nā dābiral-lażīna każżabū bi'āyātinā wa mā kānū mu'minīn(a).

Yo yina beto gulusaka yandi (Hud) ti bayina vandaka ti yandi na mawa na beto mpi beto fwaka tii na misisa na bo bantu yina vandaka kubuya bidimbu na beto. Bo kele ve bantu ya ke kwikilaka.

وَاِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًاۘ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ قَدْ جَاۤءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْۗ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَأْكُلْ فِيْٓ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa ilā ṡamūda akhāhum ṣāliḥā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), qad jā'atkum bayyinatum mir rabbikum, hāżihī nāqatullāhi lakum āyatan fa żarūhā ta'kul fī arḍillāhi wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābun alīm(un).

Na bantu ya Samud (Beto tindaka) mpangi na bo Saleh. Yandi tubaka nde: "O bantu na mono! Beno sambila Allah! Nzambi mosi ve (sambila) kele sambu na beno katula kaka Yandi. Ya kieleka, nzikisa ya pwelele me kwisila beno na Mfumu na beno. Shamo yai (a) ya nkento ya me katuka na Allah kele kidimbu sambu na beno. Bika yo kudia na ntoto ya Allah, beno sala yo mbi ve, kana ve sambu na yo beno ta mona mpasi ya ngolo."

وَاذْكُرُوْٓا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاۤءَ مِنْۢ بَعْدِ عَادٍ وَّبَوَّاَكُمْ فِى الْاَرْضِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْ سُهُوْلِهَا قُصُوْرًا وَّتَنْحِتُوْنَ الْجِبَالَ بُيُوْتًا ۚفَاذْكُرُوْٓا اٰلَاۤءَ اللّٰهِ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ

ważkurū iż ja‘alakum khulafā'a mim ba‘di ‘ādiw wa bawwa'akum fil-arḍi tattakhiżūna min suhūlihā quṣūraw wa tanḥitūnal-jibāla buyūtā(n), fażkurū ālā'allāhi wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).

Mpi beno yibuka ntangu Yandi kumisaka beno bakalifa na nima ya bantu ya Ad mpi yandi tulaka beno na ntoto. Nge ke tungaka banzo ya kimfumu na bisika ya patatalu mpi nge ke salaka banzo na zulu ya bangumba. Yo yina beno yibuka balusakumunu ya Allah mpi beno sala ve mambu ya mbi na ntoto.

قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لِلَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا لِمَنْ اٰمَنَ مِنْهُمْ اَتَعْلَمُوْنَ اَنَّ صٰلِحًا مُّرْسَلٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ قَالُوْٓا اِنَّا بِمَآ اُرْسِلَ بِهٖ مُؤْمِنُوْنَ

qālal-mala'ul-lażīnastakbarū min qaumihī lil-lażīnastuḍ‘ifū liman āmana minhum ata‘lamūna anna ṣāliḥam mursalum mir rabbih(ī), qālū innā bimā ursila bihī mu'minūn(a).

Bamfumu ya lulendo tubaka na bantu yina bo vandaka kumona nde bo kele bantu ya kulemba, disongidila bantu yina kwikilaka na kati ya bantu na bo nde: “Keti beno zabaka nde Saleh vandaka ntumwa ya Mfumu na yandi?” Bo vutulaka nde: “Ya kieleka, beto ke kwikila mambu yina yandi tubaka.”

قَالَ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْٓا اِنَّا بِالَّذِيْٓ اٰمَنْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ

qālal-lażīnastakbarū innā bil-lażī āmantum bihī kāfirūn(a).

Bantu yina ke kudikumisa ke tuba nde: “Ya kieleka, beto ke buyaka mambu ya beno ke kwikilaka.”

فَعَقَرُوا النَّاقَةَ وَعَتَوْا عَنْ اَمْرِ رَبِّهِمْ وَقَالُوْا يٰصٰلِحُ ائْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ

fa ‘aqarun-nāqata wa ‘atau ‘an amri rabbihim wa qālū yā ṣāliḥu'tinā bimā ta‘idunā in kunta minal-mursalīn(a).

Na nima, bo fwaka shamo ya nkento, mpi bo salaka mambu na lulendo yonso sambu na kubuya ntuma ya Mfumu na bo. Bo tubaka nde: "O Saleh! Monisa kigonsa na nge na beto, kana yo kele kieleka nde nge kele mosi na kati ya binati-nsangu."

فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دَارِهِمْ جٰثِمِيْنَ

fa akhażathumur-rajfatu fa aṣbaḥū fī dārihim jāṡimīn(a).

Ebuna kunikana ya ntoto kubwisaka bo, mpi bo fwaka ya kulala na mayumbu ya nzo na bo.

فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْ وَلٰكِنْ لَّا تُحِبُّوْنَ النّٰصِحِيْنَ

fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālata rabbī wa naṣaḥtu lakum wa lākil lā tuḥibbūnan-nāṣiḥīn(a).

Na nima yandi (Saleh) bikaka bo, yandi tubaka nde: "O bantu na mono! Ya kieleka, mono me pesa beno nsangu ya Mfumu na mono mpi mono me longisila beno. Kansi beno ke zolaka ve bantu yina ke pesaka bandongisila."

وَلُوْطًا اِذْ قَالَ لِقَوْمِهٖٓ اَتَأْتُوْنَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ اَحَدٍ مِّنَ الْعٰلَمِيْنَ

wa lūṭan iż qāla liqaumihī ata'tūnal-fāḥisyata mā sabaqakum bihā min aḥadim minal-‘ālamīn(a).

Mpi (Beto tindaka mpi) Luti, ntangu yandi tubaka na bantu na yandi nde: «Sambu na nki beno ke sala kisalu ya nzanzi, yina muntu mosi ve me salaka na ntwala na beno (na nsi-ntoto yai).

اِنَّكُمْ لَتَأْتُوْنَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِّنْ دُوْنِ النِّسَاۤءِۗ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ مُّسْرِفُوْنَ

innakum lata'tūnar-rijāla syahwatam min dūnin-nisā'(i), bal antum qaumum musrifūn(a).

Ya kieleka, nge me basisa nzala na nge ya babakala kansi ya bankento ve. Beno kele kibeni bantu ya ke lutisaka ndilu.”

وَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهٖٓ اِلَّآ اَنْ قَالُوْٓا اَخْرِجُوْهُمْ مِّنْ قَرْيَتِكُمْۚ اِنَّهُمْ اُنَاسٌ يَّتَطَهَّرُوْنَ

wa mā kāna jawāba qaumihī illā an qālū akhrijūhum min qaryatikum, innahum unāsuy yataṭahharūn(a).

Mpi mvutu ya bantu na yandi vandaka ya nkaka ve kansi kutuba nde: "Kula bo (Luti ti balongoki na yandi) na insi na beno, bo kele bantu ya ke kudimona santu."

فَاَنْجَيْنٰهُ وَاَهْلَهٗٓ اِلَّا امْرَاَتَهٗ كَانَتْ مِنَ الْغٰبِرِيْنَ

fa anjaināhu wa ahlahū illamra'atahū kānat minal-gābirīn(a).

Ebuna beto gulusaka yandi ti bantu na yandi, katula kaka nkento na yandi. Yandi (nkento na yandi) vandaka mosi na kati ya bantu yina bikalaka.

وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَّطَرًاۗ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِيْنَ ࣖ

wa amṭarnā ‘alaihim maṭarā(n), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mujrimīn(a).

Mpi Beto nokisaka bo mvula (matadi). Yo yina, tula dikebi na mambu yina ke kumina muntu yina me sala disumu.

وَاِلٰى مَدْيَنَ اَخَاهُمْ شُعَيْبًاۗ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ قَدْ جَاۤءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ فَاَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيْزَانَ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ اَشْيَاۤءَهُمْ وَلَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ بَعْدَ اِصْلَاحِهَاۗ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَۚ

wa ilā madyana akhāhum syu‘aibā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), qad jā'atkum bayyinatum mir rabbikum fa auful-kaila wal-mīzāna wa lā tabkhasun-nāsa asy-yā'ahum wa lā tufsidū fil-arḍi ba‘da iṣlāḥihā, żālikum khairul lakum in kuntum mu'minīn(a).

Na bantu ya Madya, Beto (tindaka) Shuaib, mpangi na bo mosi. Yandi tubaka nde: "O bantu na mono! Beno sambila Allah. Nzambi mosi ve (sambila) kele sambu na beno katula kaka Yandi. Ya kieleka, nzikisa ya pwelele me kwisila beno na Mfumu na beno. Beno lungisa bitesilu ti bima ya kutesila, mpi beno sala ve ata muntu mosi mbi ata fioti. Beno sala ve mbi na ntoto na nima ya (kuganga) yo mbote. Yo kele mbote sambu na beno kana beno kele bantu ya ke kwikilaka."

وَلَا تَقْعُدُوْا بِكُلِّ صِرَاطٍ تُوْعِدُوْنَ وَتَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِهٖ وَتَبْغُوْنَهَا عِوَجًاۚ وَاذْكُرُوْٓا اِذْ كُنْتُمْ قَلِيْلًا فَكَثَّرَكُمْۖ وَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ

wa lā taq‘udū bikulli ṣirāṭin tū‘idūna wa taṣuddūna ‘an sabīlillāhi man āmana bihī wa tabgūnahā ‘iwajā(n), ważkurū iż kuntum qalīlan fa kaṡṡarakum, wanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

Mpi beno vanda ve na konso nzila na kupesaka boma mpi na kukangaka bantu ya lukwikilu nzila ya Allah mpi na kuzolaka kukatula yo. Beno yibuka ntangu beno vandaka fioti, na nima Allah kumisaka ntalu na beno mingi. Mpi tula dikebi na mambu yina ke kuminaka bantu yina ke bebisaka bima.

وَاِنْ كَانَ طَاۤىِٕفَةٌ مِّنْكُمْ اٰمَنُوْا بِالَّذِيْٓ اُرْسِلْتُ بِهٖ وَطَاۤىِٕفَةٌ لَّمْ يُؤْمِنُوْا فَاصْبِرُوْا حَتّٰى يَحْكُمَ اللّٰهُ بَيْنَنَاۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ ۔

wa in kāna ṭā'ifatum minkum āmanū bil-lażī ursiltu bihī wa ṭā'ifatul lam tu'minū faṣbirū ḥattā yaḥkumallāhu bainanā, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).

Kana kele ti kimvuka mosi na kati na beno ya ke kwikilaka na (malongi) ya mono me tinda sambu na kuzabisa yo, mpi kele (mpi) kimvuka mosi ya ke kwikilaka ve, pana beno kanga ntima tii kuna Allah ta baka lukanu na kati na beto. Yandi kele zuzi ya kuluta mbote.

۞ قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لَنُخْرِجَنَّكَ يٰشُعَيْبُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَكَ مِنْ قَرْيَتِنَآ اَوْ لَتَعُوْدُنَّ فِيْ مِلَّتِنَاۗ قَالَ اَوَلَوْ كُنَّا كٰرِهِيْنَ

qālal-mala'ul-lażīnastakbarū min qaumihī lanukhrijannaka yā syu‘aibu wal-lażīna āmanū ma‘aka min qaryatinā au lata‘ūdunna fī millatinā, qāla awalau kunnā kārihīn(a).

Bamfumu ya lulendo ya dikanda ya Shuaib tubaka nde: "O Shuaib! Beto ta kula nge kibeni ti bantu ya lukwikilu na insi na beto, katula kaka kana nge vutuka na dibundu na beto." Shuaib tubaka nde: «Keti (beno ke kwenda kubasisa beto), ata beto ke zolaka yo ve?

قَدِ افْتَرَيْنَا عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اِنْ عُدْنَا فِيْ مِلَّتِكُمْ بَعْدَ اِذْ نَجّٰىنَا اللّٰهُ مِنْهَاۗ وَمَا يَكُوْنُ لَنَآ اَنْ نَّعُوْدَ فِيْهَآ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ رَبُّنَاۗ وَسِعَ رَبُّنَا كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًاۗ عَلَى اللّٰهِ تَوَكَّلْنَاۗ رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَاَنْتَ خَيْرُ الْفٰتِحِيْنَ

qadiftarainā ‘alallāhi każiban in ‘udnā fī millatikum ba‘da iż najjānallāhu minhā, wa mā yakūnu lanā an na‘ūda fīhā illā ay yasyā'allāhu rabbunā, wasi‘a rabbunā kulla syai'in ‘ilmā(n), ‘alallāhi tawakkalnā, rabbanaftaḥ bainanā wa baina qauminā bil-ḥaqqi wa anta khairul-fātiḥīn(a).

Ya kieleka, beto zolaka kuyindula luvunu ya nene na Allah, kana beto vutukaka na dibundu na beno, na nima ya Allah kugulusa beto na yo. Mpi yo me fwana ve nde beto vutuka na yandi, kana Allah, Mfumu na beto me zola ve. Nzayilu ya Mfumu na beto ke tadila mambu yonso. Kaka na Allah beto ke tulaka ntima. O Mfumu na beto, zenga mambu na kati na beto ti bantu na beto na lunungu (na lunungu). Nge kele muntu ya ke bakaka balukanu mbote."

وَقَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لَىِٕنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْبًا اِنَّكُمْ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ

wa qālal-mala'ul-lażīna kafarū min qaumihī la'inittaba‘tum syu‘aiban innakum iżal lakhāsirūn(a).

Mpi bamfumu ya bantu na yandi (Shuaib) yina vandaka bantu ya ke kwikilaka ve tubaka (na kati na bo) nde: “Ya kieleka, kana beno landa Shuaib, beno ta vanda kibeni bantu yina ta vidisa.”

فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دَارِهِمْ جٰثِمِيْنَۙ

fa akhażathumur-rajfatu fa aṣbaḥū fī dārihim jāṡimīn(a).

Ebuna kunikana ya ntoto kubwisaka bo, mpi bo fwaka ya kulala na mayumbu ya nzo na bo.

الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا شُعَيْبًا كَاَنْ لَّمْ يَغْنَوْا فِيْهَاۚ اَلَّذِيْنَ كَذَّبُوْا شُعَيْبًا كَانُوْا هُمُ الْخٰسِرِيْنَ

al-lażīna każżabū syu‘aiban ka'allam yagnau fīhā, al-lażīna każżabū syu‘aiban kānū humul-khāsirīn(a).

Bantu yina vandaka kubuya Shuaib vandaka bonso nde bo me zingaka ntete ve na (insi) yina. Bantu yina ke buyaka Shuaib kele bantu yina ke vidisaka.

فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْۚ فَكَيْفَ اٰسٰى عَلٰى قَوْمٍ كٰفِرِيْنَ ࣖ

fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālāti rabbī wa naṣaḥtu lakum, fa kaifa āsā ‘alā qaumin kāfirīn(a).

Yo yina Shuaib bikaka bo na kutubaka nde: "O bantu na mono! Ya kieleka, mono me pesa beno nsangu ya Mfumu na mono mpi mono me longisila beno. Ebuna nki mutindu mono ta wa mawa sambu na bantu ya ke kwikilaka ve?"

وَمَآ اَرْسَلْنَا فِيْ قَرْيَةٍ مِّنْ نَّبِيٍّ اِلَّآ اَخَذْنَآ اَهْلَهَا بِالْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُوْنَ

wa mā arsalnā fī qaryatim min nabiyyin illā akhażnā ahlahā bil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i la‘allahum yaḍḍarra‘ūn(a).

Mpi Beto tindaka ve mbikudi na insi mosi, (ye bantu na yo buyaka mbikudi yina), kansi Beto pesaka bantu na yo mpasi ti mpasi sambu bo (kulemfuka na) kudikulumusa.

ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتّٰى عَفَوْا وَّقَالُوْا قَدْ مَسَّ اٰبَاۤءَنَا الضَّرَّاۤءُ وَالسَّرَّاۤءُ فَاَخَذْنٰهُمْ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

Ṡumma baddalnā makānas-sayyi'atil-ḥasanata ḥattā ‘afau wa qālū qad massa ābā'anaḍ-ḍarrā'u was-sarrā'u fa akhażnāhum bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Na nima Beto yingisaka mpasi yina na kiese (na mpila nde bana na bo ti kimvwama na bo) kuma mingi, na nima bo tubaka nde: “Ya kieleka, ba-nkaka na beto monaka mpasi ti kiese,” yo yina Beto pesaka bo mpasi na kintulumukina kukonda nde bo zaba yo.

وَلَوْ اَنَّ اَهْلَ الْقُرٰٓى اٰمَنُوْا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَرَكٰتٍ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ وَلٰكِنْ كَذَّبُوْا فَاَخَذْنٰهُمْ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

wa lau anna ahlal-qurā āmanū wattaqau lafataḥnā ‘alaihim barakātim minas-samā'i wal ardḍi wa lākin każżabū fa akhażnāhum bimā kānū yaksibūn(a).

Mpi kana bantu ya insi vandaka kukwikila mpi kuvanda bantu ya luzitu, beto zolaka kupesa bo balusakumunu yina katukaka na zulu ti na ntoto, kansi yo kumaka luvunu (baverse na beto), yo yina beto pesaka bo ndola na kutadila mambu yina bo salaka.

اَفَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰٓى اَنْ يَّأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا بَيَاتًا وَّهُمْ نَاۤىِٕمُوْنَۗ

afa amina ahlul-qurā ay ya'tiyahum ba'sunā bayātaw wa hum nā'imūn(a).

Ebuna keti bantu ya insi yina ke kudiwa na lutaninu na mpasi na Beto yina ke kwisa na mpimpa ntangu bo ke lala?

اَوَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰٓى اَنْ يَّأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا ضُحًى وَّهُمْ يَلْعَبُوْنَ

awa amina ahlul-qurā ay ya'tiyahum ba'sunā ḍuḥaw wa hum yal‘abūn(a).

To keti bantu ya insi yina ke kudiwaka na lutaninu na mpasi na Beto yina ke kwisaka na suka ntangu bo ke sakana?

اَفَاَمِنُوْا مَكْرَ اللّٰهِۚ فَلَا يَأْمَنُ مَكْرَ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ

afa aminū makrallāh(i), falā ya'manu makrallāhi illal-qaumul khāsirūn(a).

To keti bo ke kudiwaka na lutaninu na mpasi ya Allah (ya bo me vingila ve)? Muntu mosi ve ke kudiwa na lutaninu na mpasi ya Allah katula kaka bayina me vidisa.

اَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِيْنَ يَرِثُوْنَ الْاَرْضَ مِنْۢ بَعْدِ اَهْلِهَآ اَنْ لَّوْ نَشَاۤءُ اَصَبْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْۚ وَنَطْبَعُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ

awalam yahdi lil-lażīna yariṡūnal-arḍa mim ba‘di ahlihā allau nasyā'u aṣabnāhum biżunūbihim, wa naṭba‘u ‘alā qulūbihim fahum lā yasma‘ūn(a).

To keti yo kele pwelele ve na bantu yina ke bakaka difwa ya ntoto na nima ya kuvila ya bantu na yo? Kana beto zolaka, beto zolaka kupesa bo ndola sambu na masumu na bo; mpi Beto zolaka kukanga ntima na bo sambu bo kuwa ve (dilongi).

تِلْكَ الْقُرٰى نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤىِٕهَاۚ وَلَقَدْ جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا بِمَا كَذَّبُوْا مِنْ قَبْلُۗ كَذٰلِكَ يَطْبَعُ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِ الْكٰفِرِيْنَ

tilkal-qurā naquṣṣu ‘alaika min ambā'ihā, wa laqad jā'athum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānū liyu'minū bimā każżabū min qabl(u), każālika yaṭba‘ullāhu ‘alā qulūbil-kāfirīn(a).

Yai kele bansi (yina Beto fwaka), Beto ke tubila beno ndambu ya masolo na yo. Binati-nsangu na bo kwisaka mpenza na bo ti banzikisa ya pwelele. Kansi bo vandaka kukwikila ve (mpi) na mambu yina bo vandaka kubuya ntete. Mpila yina Allah ke kangaka ntima ya bantu ya ke kwikilaka ve.

وَمَا وَجَدْنَا لِاَكْثَرِهِمْ مِّنْ عَهْدٍۚ وَاِنْ وَّجَدْنَآ اَكْثَرَهُمْ لَفٰسِقِيْنَ

wa mā wajadnā li'akṡarihim min ‘ahd(in), wa iw wajadnā akṡarahum lafāsiqīn(a).

Mpe beto ke monaka ve mingi na kati na bau ke lungisaka balusilu na bau. Kansi, kima beto monaka kele nde mingi na kati na bo vandaka mpenza bantu ya mbi.

ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ فَظَلَمُوْا بِهَاۚ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ

Ṡumma ba‘aṡnā mim ba‘dihim mūsā bi'āyātinā ilā fir‘auna wa mala'ihī fa ẓalamū bihā, fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

Na nima na bo, Beto tindaka Moize ti banzikisa na Beto na Farao ti na bamfumu ya bantu na yandi, na nima bo buyaka banzikisa yina. Yo yina, tula dikebi na mambu yina ke kuminaka bantu yina ke bebisaka bima.

وَقَالَ مُوْسٰى يٰفِرْعَوْنُ اِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ

wa qāla mūsa yā fir‘aunu innī rasūlum mir rabbil-‘ālamīn(a).

Ebuna Musa tubaka nde: "O Faraon! Ya kieleka, mono kele kinati-nsangu ya me katuka na Mfumu ya bansi yonso."

حَقِيْقٌ عَلٰٓى اَنْ لَّآ اَقُوْلَ عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّۗ قَدْ جِئْتُكُمْ بِبَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ فَاَرْسِلْ مَعِيَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۗ

Ḥaqīqun ‘alā allā aqūla ‘alallāhi illal-ḥaqq(a), qad ji'tukum bibayyinatim mir rabbikum fa arsil ma‘iya banī isrā'īl(a).

Mono kele na kiyeka ya kutuba kieleka sambu na Allah. Ya kieleka, mono me kwisa na nge ti nzikisa ya pwelele ya me katuka na Mfumu na nge, yo yina bika bana ya Israele (kwenda) ti mono."

قَالَ اِنْ كُنْتَ جِئْتَ بِاٰيَةٍ فَأْتِ بِهَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qāla in kunta ji'ta bi'āyatin fa'ti bihā in kunta minaṣ ṣādiqīn(a).

Yandi (Faraon) vutulaka nde: "Kana yo kele kieleka nde nge ke nata nzikisa, monisa yo, nde nge kele mosi na kati ya bantu ya kieleka."

فَاَلْقٰى عَصَاهُ فَاِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُّبِيْنٌ ۖ

fa alqā ‘aṣāhu fa iżā hiya ṡu‘bānum mubīn(un).

Na nima (Moize) losaka nti na yandi, na kintulumukina nti yina kumaka nioka ya nene kibeni.

وَّنَزَعَ يَدَهٗ فَاِذَا هِيَ بَيْضَاۤءُ لِلنّٰظِرِيْنَ ࣖ

wa naza‘a yadahū fa iżā hiya baiḍā'u lin-nāẓirīn(a).

Yandi basisaka diboko na yandi, mpi na kintulumukina yo kumaka mpembe (ke sema) sambu na bantu yina monaka yo.

قَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ اِنَّ هٰذَا لَسٰحِرٌ عَلِيْمٌۙ

qālal-mala'u min qaumi fir‘auna inna hāżā lasāḥirum ‘alīm(un).

Bamfumu ya bantu ya Farao tubaka nde: “Muntu yai kele kibeni nganga-nkisi ya mayele;

يُّرِيْدُ اَنْ يُّخْرِجَكُمْ مِّنْ اَرْضِكُمْ ۚ فَمَاذَا تَأْمُرُوْنَ

yurīdu ay yukhrijakum min arḍikum, fa māżā ta'murūn(a).

yina ke zola kukula beno na insi na beno." (Faraon tubaka nde), "Ebuna inki beno ke pesa ngindu?"

قَالُوْآ اَرْجِهْ وَاَخَاهُ وَاَرْسِلْ فِى الْمَدَاۤىِٕنِ حٰشِرِيْنَۙ

qālū arjih wa akhāhu wa arsil fil-madā'ini ḥāsyirīn(a).

(Bamfumu) vutulaka nde: "Beno kanga (sambu na mwa ntangu) yandi ti mpangi na yandi mpi beno tinda bantu ya nkaka na bambanza sambu na kuvukisa (banganga-nkisi), .

يَأْتُوْكَ بِكُلِّ سٰحِرٍ عَلِيْمٍ

ya'tūka bikulli sāḥirin ‘alīm(in).

sambu bo natila nge banganga-nkisi yonso ya mayele.”

وَجَاۤءَ السَّحَرَةُ فِرْعَوْنَ قَالُوْٓا اِنَّ لَنَا لَاَجْرًا اِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغٰلِبِيْنَ

wa jā'as-saḥaratu fir‘auna qālū inna lanā la'ajran in kunnā naḥnul-gālibīn(a).

Ebuna banganga-nkisi kwisaka na Farao. Bo tubaka nde, “(Keti) beto ta baka lufutu, kana beto nunga?”

قَالَ نَعَمْ وَاِنَّكُمْ لَمِنَ الْمُقَرَّبِيْنَ

qāla na‘am wa innakum laminal-muqarrabīn(a).

Yandi (Faraon) vutulaka nde: "Ee, ya kieleka nge fwete vanda na kati ya bantu yina kele pene-pene (na mono)."

قَالُوْا يٰمُوْسٰٓى اِمَّآ اَنْ تُلْقِيَ وَاِمَّآ اَنْ نَّكُوْنَ نَحْنُ الْمُلْقِيْنَ

qālū yā mūsā immā an tulqiya wa immā an nakūna naḥnul-mulqīn(a).

Bo (ba nganga-nkisi) tubaka nde: "O Musa! Nge ta losa ntete, to beto ta losa?"

قَالَ اَلْقُوْاۚ فَلَمَّآ اَلْقَوْا سَحَرُوْٓا اَعْيُنَ النَّاسِ وَاسْتَرْهَبُوْهُمْ وَجَاۤءُوْ بِسِحْرٍ عَظِيْمٍ

qāla alqū, falammā alqau saḥarū a‘yunan-nāsi wastarhabūhum wa jā'ū bisiḥrin ‘aẓīm(in).

Yandi (Moize) vutulaka nde: "Losa yo (ntete)!" Yo yina na nima ya kulosa yo, bo vandaka kukanga meso ya bantu mpi kupesa bantu boma, sambu bo vandaka kumonisa mazi ya nene (ya kuyituka).

۞ وَاَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰٓى اَنْ اَلْقِ عَصَاكَۚ فَاِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُوْنَۚ

wa auḥainā ilā mūsā an alqi ‘aṣāk(a), fa iżā hiya talqafu mā ya'fikūn(a).

Mpi Beto songaka Moize nde, “Losa nti na nge na ntoto!” Yo yina na kintulumukina yandi minaka luvunu na bo yonso.

فَوَقَعَ الْحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَۚ

fa waqa‘al-ḥaqqu wa baṭala mā kānū ya‘malūn(a).

Ebuna kieleka monanaka, mpi mambu yonso ya bo salaka vandaka ya mpamba.

فَغُلِبُوْا هُنَالِكَ وَانْقَلَبُوْا صٰغِرِيْنَۚ

fa gulibū hunālika wanqalabū ṣāgirīn(a).

Yo yina bo nungaka bo na kisika yina mpi bo kumaka bantu ya kuvweza.

وَاُلْقِيَ السَّحَرَةُ سٰجِدِيْنَۙ

wa ulqiyas-saḥaratu sājidīn(a).

Ebuna na mbala mosi banganga-nkisi bwaka mpi fukamaka.

قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ

qālū āmannā birabbil-‘ālamīn(a).

Bo tubaka nde: “Beto ke kwikila na Mfumu ya bansi yonso, .

رَبِّ مُوْسٰى وَهٰرُوْنَ

rabbi mūsā wa hārūn(a).

(yina kele) Nzambi ya Moize ti ya Aroni."

قَالَ فِرْعَوْنُ اٰمَنْتُمْ بِهٖ قَبْلَ اَنْ اٰذَنَ لَكُمْۚ اِنَّ هٰذَا لَمَكْرٌ مَّكَرْتُمُوْهُ فِى الْمَدِيْنَةِ لِتُخْرِجُوْا مِنْهَآ اَهْلَهَاۚ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ

qāla fir‘aunu āmantum bihī qabla an āżana lakum, inna hāżā lamakrum makartumūhu fil-madīnati litukhrijū minhā ahlahā, fa saufa ta‘lamūn(a).

Farao tubaka nde: "Sambu na nki beno ke kwikila na yandi na ntwala nde mono pesa beno nswa? Ya kieleka, yai kele kibeni mayele yina beno me kana na mbanza yai, sambu na kukula bantu na yo. Na nima beno ta zaba (malanda ya mambu yina beno ta sala) .

لَاُقَطِّعَنَّ اَيْدِيَكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ مِّنْ خِلَافٍ ثُمَّ لَاُصَلِّبَنَّكُمْ اَجْمَعِيْنَ

la'uqaṭṭi‘anna aidiyakum wa arjulakum min khilāfin ṡumma la'uṣallibannakum ajma‘īn(a).

Mono ta zenga kibeni maboko ti makulu na beno na kulunsi (diboko ya kitata ti dikulu ya kimama to mutindu mosi), ebuna mono ta fwa beno yonso na kulunsi."

قَالُوْٓا اِنَّآ اِلٰى رَبِّنَا مُنْقَلِبُوْنَۙ

qālū innā ilā rabbinā munqalibūn(a).

Bo (banganga-nkisi) vutulaka nde, “Ya kieleka beto ta vutuka na Mfumu na beto.

وَمَا تَنْقِمُ مِنَّآ اِلَّآ اَنْ اٰمَنَّا بِاٰيٰتِ رَبِّنَا لَمَّا جَاۤءَتْنَا ۗرَبَّنَآ اَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَّتَوَفَّنَا مُسْلِمِيْنَ ࣖ

wa mā tanqimu minnā illā an āmannā bi'āyāti rabbinā lammā jā'atnā, rabanā afrig ‘alainā ṣabraw wa tawaffanā muslimīn(a).

Mpi nge vutulaka beto ve mbi, kansi sambu beto kwikilaka na baverse ya Mfumu na beto ntangu yo kwisaka na beto." (Bo sambaka), "Mfumu na beto, pesa beto ntima-nda mpi kufwa bonso Bamizilma (kudipesa na Nge)."

وَقَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ اَتَذَرُ مُوْسٰى وَقَوْمَهٗ لِيُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ وَيَذَرَكَ وَاٰلِهَتَكَۗ قَالَ سَنُقَتِّلُ اَبْنَاۤءَهُمْ وَنَسْتَحْيٖ نِسَاۤءَهُمْۚ وَاِنَّا فَوْقَهُمْ قٰهِرُوْنَ

wa qālal-mala'u min qaumi fir‘auna atażaru mūsā wa qaumahū liyufsidū fil-arḍi wa yażaraka wa ālihatak(a), qāla sanuqattilu abnā'ahum wa nastaḥyī nisā'ahum, wa innā fauqahum qāhirūn(a).

Ebuna bamfumu ya bantu ya Faraon tubaka nde: "Keti beno ta pesa nzila nde Moize ti bantu na yandi kusala mambu ya mbi na insi yai (Ezipte) mpi kuyambula beno ti banzambi na beno?" (Faraon) vutulaka nde: "Beto ta fwa bana na bo ya babakala mpi beto ta bika bana na bo ya bankento na luzingu mpi ya kieleka beto kele ti kiyeka yonso na zulu na bo."

قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهِ اسْتَعِيْنُوْا بِاللّٰهِ وَاصْبِرُوْاۚ اِنَّ الْاَرْضَ لِلّٰهِ ۗيُوْرِثُهَا مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖۗ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِيْنَ

qāla mūsā liqaumihista‘īnū billāhi waṣbirū, innal-arḍa lillāh(i), yūriṡuhā may yasyā'u min ‘ibādih(ī), wal-‘āqibatu lil-muttaqīn(a).

Musa tubaka na bantu na yandi nde: "Beno lomba lusadisu na Allah mpi beno kanga ntima. Ya kieleka (ntoto yai) kele ya Allah; Yandi ta baka yo na konso muntu ya yandi me zola na kati ya bansadi na yandi. Mpi nsuka (ya mbote) kele sambu na bantu yina ke zitisaka Nzambi."

قَالُوْٓا اُوْذِيْنَا مِنْ قَبْلِ اَنْ تَأْتِيَنَا وَمِنْۢ بَعْدِ مَا جِئْتَنَا ۗقَالَ عَسٰى رَبُّكُمْ اَنْ يُّهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَيَسْتَخْلِفَكُمْ فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُوْنَ ࣖ

qālū ūżīnā min qabli an ta'tiyanā wa mim ba‘di mā ji'tanā, qāla ‘asā rabbukum ay yuhlika ‘aduwwakum wa yastakhlifakum fil-arḍi fa yanẓura kaifa ta‘malūn(a).

Bo (bantu ya Moize) tubaka nde: "Beto vandaka kuniokula (na Faraon) na ntwala nde nge kwisa na beto ti na nima ya nge kwisa." (Moize) vutulaka nde: "Kivuvu kele nde Mfumu na nge ta fwa bambeni na nge mpi ta kumisa nge kalifa na ntoto; ebuna yandi ta mona mutindu nge ta sala."

وَلَقَدْ اَخَذْنَآ اٰلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِيْنَ وَنَقْصٍ مِّنَ الثَّمَرٰتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

wa laqad akhażnā āla fir‘auna bis-sinīna wa naqṣim minaṡ-ṡamarāti la‘allahum yażżakkarūn(a).

Mpi ya kieleka, Beto me pesa ndola na Farao ti bantu na yandi na (kunataka) bamvula mingi ya kuyuma ti ya kukonda mbuma, na mpila nde bo baka dilongi.

فَاِذَا جَاۤءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوْا لَنَا هٰذِهٖ ۚوَاِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَّطَّيَّرُوْا بِمُوْسٰى وَمَنْ مَّعَهٗۗ اَلَآ اِنَّمَا طٰۤىِٕرُهُمْ عِنْدَ اللّٰهِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

fa iżā jā'athumul-ḥasanatu qālū lanā hāżihī, wa in tuṣibhum sayyi'atuy yaṭṭayyarū bimūsā wa mam ma‘ah(ū), alā innamā ṭā'iruhum ‘indallāhi wa lākinna aksṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Na nima kana mambu ya mbote (kimvwama) me kwisila bo, bo ke tuba nde: “Yai kele sambu na (bikesa) na beto.” Mpi kana bo vandaka na mpasi, bo vandaka kupesa foti ya mpasi yina na Moize ti na balongoki na yandi. Zaba nde destin na bo kele na maboko ya Allah, kansi mingi na kati na bo me zaba ve.

وَقَالُوْا مَهْمَا تَأْتِنَا بِهٖ مِنْ اٰيَةٍ لِّتَسْحَرَنَا بِهَاۙ فَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِيْنَ

wa qālū mahmā ta'tinā bihī min āyatil litasḥaranā bihā, famā naḥnu laka bimu'minīn(a).

Bo tubaka (na Moize) nde: “Konso nzikisa yina nge ta natila beto sambu na kubenda beto, beto ta kwikila nge ve.”

فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوْفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ وَالضَّفَادِعَ وَالدَّمَ اٰيٰتٍ مُّفَصَّلٰتٍۗ فَاسْتَكْبَرُوْا وَكَانُوْا قَوْمًا مُّجْرِمِيْنَ

fa arsalnā ‘alaihimuṭ-ṭūfāna wal-jarāda wal-qummala waḍ-ḍafādi‘a wad-dama āyātim mufaṣṣalāt(in), fastakbarū wa kānū qaumam mujrimīn(a).

Yo yina Beto tindaka bo mipepe ya ngolo, ba nsusu, ba nsusu, ba nsusu ti menga (masa ya kunwa me kuma menga) bonso banzikisa ya pwelele, kansi bo vandaka kudikumisa kaka mpi bo vandaka bantu ya masumu.

وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوْا يٰمُوْسَى ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَۚ لَىِٕنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۚ

wa lammā waqa‘a ‘alihimur-rijzu qālū yā mūsad‘u lanā rabbaka bimā ‘ahida ‘indak(a), la'in kasyafta ‘annar-rijza lanu'minanna laka wa lanursilanna ma‘aka banī isrā'īl(a).

Mpi ntangu bo bulaka bo na ndola (yina bo me tendula) bo tubaka nde: "O Musa! Lomba beto na Mfumu na nge mutindu yandi silaka nge. Kana nge lenda katula ndola yai na beto, beto ta kwikila nge kibeni mpi beto ta bika kibeni Bana ya Israele kukwenda ti nge."

فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الرِّجْزَ اِلٰٓى اَجَلٍ هُمْ بَالِغُوْهُ اِذَا هُمْ يَنْكُثُوْنَ

falammā kasyafnā ‘anhumur-rijza ilā ajalin hum bāligūhu iżā hum yankuṡūn(a).

Kansi ntangu beto katulaka bo ndola tii na nsuka ya ntangu yina bo fwete lungisa, bo fwaka lusilu na bo.

فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَاَغْرَقْنٰهُمْ فِى الْيَمِّ بِاَنَّهُمْ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَكَانُوْا عَنْهَا غٰفِلِيْنَ

fantaqamnā minhum fa agraqnāhum fil-yammi bi'annahum każżabū bi'āyātinā wa kānū ‘anhā gāfilīn(a).

Yo yina beto pesaka ndola na bankaka na kati na bo, na nima beto dindisaka bo na nzadi-mungwa sambu bo buyaka baverse na beto mpi bo monaka mpamba baverse na beto.

وَاَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِيْنَ كَانُوْا يُسْتَضْعَفُوْنَ مَشَارِقَ الْاَرْضِ وَمَغَارِبَهَا الَّتِيْ بٰرَكْنَا فِيْهَاۗ وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنٰى عَلٰى بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَۙ بِمَا صَبَرُوْاۗ وَدَمَّرْنَا مَا كَانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَقَوْمُهٗ وَمَا كَانُوْا يَعْرِشُوْنَ

wa auraṡnal-qaumal-lażīna kānū yustaḍ‘afūna masyāriqal-arḍi wa magāribahal-latī bāraknā fīhā, wa tammat kalimatu rabbikal-ḥusnā ‘alā banī isrā'īl(a), bimā ṣabarū, wa dammarnā mā kāna yaṣna‘u fir‘aunu wa qaumuhū wa mā kānū ya‘risyūn(a).

Mpi beto bikaka na bantu ya bo vandaka kunyokula bitini ya esti ti ya westi ya ntoto yina beto sakumunaka. Mpi ndinga ya Mfumu na beno ya mbote me kuma ya kukuka (bonso lusilu) sambu na Bana ya Israele sambu na ntima-nda na bo. Mpi Beto fwaka bima yina Faraon ti bantu na yandi salaka ti yina bo tungaka.

وَجَاوَزْنَا بِبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ الْبَحْرَ فَاَتَوْا عَلٰى قَوْمٍ يَّعْكُفُوْنَ عَلٰٓى اَصْنَامٍ لَّهُمْ ۚقَالُوْا يٰمُوْسَى اجْعَلْ لَّنَآ اِلٰهًا كَمَا لَهُمْ اٰلِهَةٌ ۗقَالَ اِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُوْنَ

wa jāwaznā bibanī isrā'īlal-baḥra fa atau ‘alā qaumiy ya‘kufūna ‘alā aṣnāmil lahum, qālū yā mūsaj‘al lanā ilāhan kamā lahum ālihah(tun), qāla innakum qaumun tajhalūn(a).

Mpi Beto gulusaka Bana ya Israele na simu ya nzadi-mungwa yina (kitini ya nordi ya Nzadi-Mungwa ya Mbwaki). Ntangu bo kumaka na bantu yina vandaka kulanda kusambila biteki, bo (Bana ya Israele) tubaka nde: "O Musa! Sadila beto nzambi mosi (kiteki) mutindu bo kele ti banzambi (biteki) mingi." (Moize) vutulaka nde: “Ya kieleka, beno kele bantu ya buzoba.”

اِنَّ هٰٓؤُلَاۤءِ مُتَبَّرٌ مَّا هُمْ فِيْهِ وَبٰطِلٌ مَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

inna hā'ulā'i mutabbarum mā hum fīhi wa bāṭilum mā kānū ya‘malūn(a).

Ya kieleka, bo ta fwa (na balukwikilu) yina bo me simba mpi mambu yina bo me sala ta vanda mpamba.

قَالَ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْغِيْكُمْ اِلٰهًا وَّهُوَ فَضَّلَكُمْ عَلَى الْعٰلَمِيْنَ

qāla agairallāhi abgīkum ilāhaw wa huwa faḍḍalakum ‘alal-‘ālamīn(a).

Yandi (Moize) tubaka nde: "Keti yo me fwana nde mono sosa nzambi ya nkaka sambu na beno katula kaka Allah, ata Yandi muntu me tula beno na kisika ya ntete na zulu ya bantu yonso (na ntangu yina)."

وَاِذْ اَنْجَيْنٰكُمْ مِّنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ يَسُوْمُوْنَكُمْ سُوْۤءَ الْعَذَابِۚ يُقَتِّلُوْنَ اَبْنَاۤءَكُمْ وَيَسْتَحْيُوْنَ نِسَاۤءَكُمْۗ وَفِيْ ذٰلِكُمْ بَلَاۤءٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَظِيْمٌ ࣖ

wa iż anjainākum min āli fir‘auna yasūmūnakum sū'al-‘ażāb(i), yuqattilūna abnā'akum wa yastaḥyūna nisā'akum wa fī żālikum balā'um mir rabbikum ‘aẓīm(un).

Mpi (beno yibuka, O Bana ya Israele) ntangu Beto gulusaka beno na (Faraon) ti bantu na yandi, yina tulaka beno na mpasi ya ngolo, bo fwaka bana na beno ya babakala mpi bo gulusaka luzingu ya bana na beno ya bankento. Mpi na ntangu yina yo kele kumekama ya nene ya me katuka na Mfumu na nge.

۞ وَوٰعَدْنَا مُوْسٰى ثَلٰثِيْنَ لَيْلَةً وَّاَتْمَمْنٰهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيْقَاتُ رَبِّهٖٓ اَرْبَعِيْنَ لَيْلَةً ۚوَقَالَ مُوْسٰى لِاَخِيْهِ هٰرُوْنَ اخْلُفْنِيْ فِيْ قَوْمِيْ وَاَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيْلَ الْمُفْسِدِيْنَ

wa wā‘adnā mūsā ṡalāṡīna lailataw wa atmamnāhā bi‘asyrin fa tamma mīqātu rabbihī arba‘īna lailah(tan), wa qāla mūsā li'akhīhi hārūnakhlufnī fī qaumī wa aṣliḥ wa lā tattabi‘ sabīlal-mufsidīn(a).

Mpi Beto silaka Moize (kupesa Torah) bampimpa makumi tatu, ye Beto manisaka ntalu ya bampimpa ti kumi (bampimpa ya nkaka), yo yina ntangu yina Nzambi tulaka bampimpa makumi iya vandaka ya kukuka. Musa tubaka na mpangi na yandi (disongidila) Aruni nde: “Baka kisika na mono na (kutwadisa) bantu na mono, mpi tomisa (nge mosi ti bantu na nge), mpi landa ve nzila ya bantu yina ke salaka mbi.”

وَلَمَّا جَاۤءَ مُوْسٰى لِمِيْقَاتِنَا وَكَلَّمَهٗ رَبُّهٗۙ قَالَ رَبِّ اَرِنِيْٓ اَنْظُرْ اِلَيْكَۗ قَالَ لَنْ تَرٰىنِيْ وَلٰكِنِ انْظُرْ اِلَى الْجَبَلِ فَاِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهٗ فَسَوْفَ تَرٰىنِيْۚ فَلَمَّا تَجَلّٰى رَبُّهٗ لِلْجَبَلِ جَعَلَهٗ دَكًّا وَّخَرَّ مُوْسٰى صَعِقًاۚ فَلَمَّآ اَفَاقَ قَالَ سُبْحٰنَكَ تُبْتُ اِلَيْكَ وَاَنَا۠ اَوَّلُ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa lammā jā'a mūsā limīqātinā wa kallamahū rabbuh(ū), qāla rabbi arinī anẓur ilaik(a), qāla lan tarānī wa lākininẓur ilal-jabali fa inistaqarra makānahū fa saufa tarānī, falammā tajallā rabbuhū lil-jabali ja‘alahū dakkaw wa kharra mūsā ṣa‘iqā(n), falammā afāqa qāla subḥānaka tubtu ilaika wa ana awwalul-mu'minīn(a).

Mpi ntangu Moize kwisaka na (munajat) na ntangu ya beto tulaka ye Nzambi tubaka (mbala mosi) na yandi, (Moize) tubaka nde: "O Mfumu na mono, monana (Nge mosi) na mono sambu mono mona Nge." (Allah) tubaka nde: "Nge ta (kuka ve) kumona Mono, kansi tala ngumba, kana yo bikala na kisika na yo (bonso mbala na mbala) nge ta kuka kibeni kumona Mono." Yo yina ntangu Mfumu na yandi monisaka (kimfumu na yandi) na ngumba, ngumba yina fwaka mpi Musa bwaka kukonda mabanza. Na nima ya kuvutukila mabanza, Moize tubaka nde: "Lukumu kuvanda na nge, mono me balula ntima na nge mpi mono kele muntu ya ntete ya kukwikila."

قَالَ يٰمُوْسٰٓى اِنِّى اصْطَفَيْتُكَ عَلَى النَّاسِ بِرِسٰلٰتِيْ وَبِكَلَامِيْ ۖفَخُذْ مَآ اٰتَيْتُكَ وَكُنْ مِّنَ الشّٰكِرِيْنَ

qāla yā mūsā inniṣṭafaituka ‘alan-nāsi birisālātī wa bikalāmī, fa khuż mā ātaituka wa kum minasy-syākirīn(a).

(Allah) tubaka nde: "O Musa! Ya kieleka, mono ponaka (me zola) nge na kati ya bantu ya nkaka (na ntangu na nge) sambu na kunata nsangu na mono ti bangogo na mono, yo yina simba ngolo mambu ya mono me pesa nge mpi vanda na kati ya bantu ya ke pesa matondo."

وَكَتَبْنَا لَهٗ فِى الْاَلْوَاحِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَّوْعِظَةً وَّتَفْصِيْلًا لِّكُلِّ شَيْءٍۚ فَخُذْهَا بِقُوَّةٍ وَّأْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُوْا بِاَحْسَنِهَا ۗسَاُورِيْكُمْ دَارَ الْفٰسِقِيْنَ

wa katabnā lahū fil-alwāḥi min kulli syai'im mau‘iẓataw wa tafṣīlal likulli syai'(in), fa khużhā biquwwatiw wa'mur qaumaka ya'khużū bi'aḥsanihā, sa'urīkum dāral-fāsiqīn(a).

Mpi Beto sonikaka sambu na Moize na matadi (Torah) mambu yonso bonso dilongi ti ntendula ya mambu yonso; yo yina (Beto tubaka nde), "Beno simba yo ngolo mpi beno songa bantu na beno na kusimba yo ngolo mutindu bo lenda, mono ta songa beno insi ya bantu ya mbi."

سَاَصْرِفُ عَنْ اٰيٰتِيَ الَّذِيْنَ يَتَكَبَّرُوْنَ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّۗ وَاِنْ يَّرَوْا كُلَّ اٰيَةٍ لَّا يُؤْمِنُوْا بِهَاۚ وَاِنْ يَّرَوْا سَبِيْلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوْهُ سَبِيْلًاۚ وَاِنْ يَّرَوْا سَبِيْلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوْهُ سَبِيْلًاۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَكَانُوْا عَنْهَا غٰفِلِيْنَ

sa'aṣrifu ‘an āyātiyal-lażīna yatakabbarūna fil-arḍi bigairil-ḥaqq(i), wa iy yarau kulla āyatil lā yu'minū bihā, wa iy yarau sabīlar-rusydi lā yattakhiżūhu sabīlā(n), wa iy yarau sabīlal-gayyi yattakhiżūhu sabīlā(n), żālika bi'annahum każżabū bi'āyātinā wa kānū ‘anhā gāfilīn(a).

Mono ta buya bidimbu (ya ngolo na Mono) ya bantu yina ke kudikumisa na ntoto kukonda kikuma ya mbote. Ata bo monaka konso kidimbu (ya ngolo na Mono) bo zolaka kaka kukwikila na yo ve. Mpe kana bau mona nzila yina ke nata na lutwadisu, bau ta (ta) landa yau ve, kansi kana bau mona nzila ya kifu, bau ke landa yau. Yo kele mutindu yina sambu bo ke buyaka bidimbu na Beto mpi bo ke tulaka yo ve dikebi ntangu yonso.

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَلِقَاۤءِ الْاٰخِرَةِ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْۗ هَلْ يُجْزَوْنَ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ ࣖ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā wa liqā'il-ākhirati ḥabiṭat a‘māluhum, hal yujzauna illā mā kānū ya‘malūn(a).

Mpi bantu yina ke buyaka bidimbu na beto (ngolo) mpi (ke buyaka) kuvanda ya luzingu ya nima, bisalu na bo kele ya mpamba. Bo ke pesaka bo matabisi na kutadila mambu yina bo me salaka.

وَاتَّخَذَ قَوْمُ مُوْسٰى مِنْۢ بَعْدِهٖ مِنْ حُلِيِّهِمْ عِجْلًا جَسَدًا لَّهٗ خُوَارٌۗ اَلَمْ يَرَوْا اَنَّهٗ لَا يُكَلِّمُهُمْ وَلَا يَهْدِيْهِمْ سَبِيْلًاۘ اِتَّخَذُوْهُ وَكَانُوْا ظٰلِمِيْنَ

wattakhaża mūsā mim ba‘dihī min ḥuliyyihim ‘ijlan jasadal lahū khuwār(un), alam yarau annahū lā yukallimuhum wa lā yahdīhim sabīlā(n), ittakhażūhu wa kānū ẓālimīn(a).

Na bantu ya Moize, na nima ya (kukwenda ya Moize na Ngumba ya Sinai) bo salaka kiteki ya mwana-ngombe ti nitu mpi lendaka moo (makelele) na bima ya (wolo) ya mayaka. Keti bo ke zaba ve nde mwana-ngombe lenda ve kutubila bo mpi kusonga bo ve nzila? Bo salaka yo (bonso dikabu). Bo kele bantu ya kukonda lunungu.

وَلَمَّا سُقِطَ فِيْٓ اَيْدِيْهِمْ وَرَاَوْا اَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوْاۙ قَالُوْا لَىِٕنْ لَّمْ يَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَيَغْفِرْ لَنَا لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

wa lammā suqiṭa fī aidīhim wa ra'au annahum qad ḍallū, qālū la'il lam yarḥamnā rabbunā wa yagfir lanā lanakūnanna minal-khāsirīn(a).

Mpi na nima ya kuwa mawa sambu na mambu yina bo salaka mpi kubakisa nde bo me vila nzila, bo tubaka nde: “Ya kieleka, kana Mfumu na beto kuwila beto mawa ve mpi kulolula beto ve, beto ta vanda kibeni bantu yina ta vidisa.”

وَلَمَّا رَجَعَ مُوْسٰٓى اِلٰى قَوْمِهٖ غَضْبَانَ اَسِفًاۙ قَالَ بِئْسَمَا خَلَفْتُمُوْنِيْ مِنْۢ بَعْدِيْۚ اَعَجِلْتُمْ اَمْرَ رَبِّكُمْۚ وَاَلْقَى الْاَلْوَاحَ وَاَخَذَ بِرَأْسِ اَخِيْهِ يَجُرُّهٗٓ اِلَيْهِ ۗقَالَ ابْنَ اُمَّ اِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُوْنِيْ وَكَادُوْا يَقْتُلُوْنَنِيْۖ فَلَا تُشْمِتْ بِيَ الْاَعْدَاۤءَ وَلَا تَجْعَلْنِيْ مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

wa lammā raja‘a mūsā ilā qaumihī gaḍbāna asifā(n), qāla bi'samā khalaftumūnī mim ba‘dī, a‘ajiltum amra rabbikum, wa alqal-alwāḥa wa akhaża bira'si akhīhi yajurruhū ilaih(i), qālabna umma innal-qaumastaḍ‘afūnī wa kādū yaqtulūnanī, falā tusymit biyal-a‘dā'a wa lā taj‘alnī ma‘al-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Mpi ntangu Moize vutukaka na bantu na yandi, yandi waka makasi ti mawa mpi tubaka nde: "Inki mambu ya mbi ya beno salaka ntangu mono vandaka ve! Keti beno ke zola kukwenda na ntwala ya lusilu ya Mfumu na beno?" Moize losaka ditadi (Torah) na ntoto mpi simbaka ntu ya mpangi na yandi (Harun) ntangu yandi vandaka kubenda yo na ndambu na yandi. (Harun) tubaka nde: "O mwana ya mama na mono! Bantu yai me mona mono muntu ya kulemba mpi bo me kuma pene-pene ya kufwa mono, yo yina kusala ve nde bambeni na nge kusepela na mpasi na mono, mpi kusala ve nde mono kuma muntu ya kukonda lunungu."

قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِيْ وَلِاَخِيْ وَاَدْخِلْنَا فِيْ رَحْمَتِكَ ۖوَاَنْتَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ ࣖ

qāla rabbigfirlī wa li'akhī wa adkhilnā fī raḥmatik(a), wa anta arḥamur-rāḥimīn(a).

Yandi (Moize) sambaka nde: "O Mfumu na mono, lolula mono ti mpangi na mono mpi kotisa beto na mawa na nge, ye nge kele Muntu ya kuluta mawa kuluta bantu yonso ya ke wilaka bantu mawa."

اِنَّ الَّذِيْنَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنَالُهُمْ غَضَبٌ مِّنْ رَّبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُفْتَرِيْنَ

innal-lażīnattakhażul-‘ijla sayanāluhum gaḍabum mir rabbihim wa żillatun fil-ḥayātid-dun-yā, wa każālika najzil-muftarīn(a).

Ya kieleka, bantu yina ke sala (kiteki ya) mwana-ngombe (bonso lusambu na bo), kilumbu mosi ta baka makasi ya Mfumu na bo mpi nsoni na luzingu na inza yai. Mpila yina Beto ke pesaka lufutu na bantu yina ke tubaka luvunu.

وَالَّذِيْنَ عَمِلُوا السَّيِّاٰتِ ثُمَّ تَابُوْا مِنْۢ بَعْدِهَا وَاٰمَنُوْٓا اِنَّ رَبَّكَ مِنْۢ بَعْدِهَا لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wal-lażīna ‘amilus-sayyi'āti ṡumma tābū mim ba‘dihā wa āmanū inna rabbaka mim ba‘dihā lagafūrur raḥīm(un).

Mpi bayina me sala mambu ya mbi, ebuna balula ntima mpi kwikila, kieleka na nima ya mambu yina Mfumu na beno kele Muntu ya ke lolulaka mingi, ya ke wilaka bantu mawa mingi.

وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُّوْسَى الْغَضَبُ اَخَذَ الْاَلْوَاحَۖ وَفِيْ نُسْخَتِهَا هُدًى وَّرَحْمَةٌ لِّلَّذِيْنَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُوْنَ

wa lammā sakata ‘am mūsal-gaḍabu akhażal-alwāḥ(a), wa fī nuskhatihā hudaw wa raḥmatul lil-lażīna hum lirabbihim yarhabūn(a).

Mpi na nima ya makasi ya Moize manaka, yandi bakaka (vutula) matadi (Torah); Na masonama na yandi kele ti lutwadisu mpi mawa sambu na bantu yina ke waka Mfumu na bo boma.

وَاخْتَارَ مُوْسٰى قَوْمَهٗ سَبْعِيْنَ رَجُلًا لِّمِيْقَاتِنَا ۚفَلَمَّآ اَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ اَهْلَكْتَهُمْ مِّنْ قَبْلُ وَاِيَّايَۗ اَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاۤءُ مِنَّاۚ اِنْ هِيَ اِلَّا فِتْنَتُكَۗ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَاۤءُ وَتَهْدِيْ مَنْ تَشَاۤءُۗ اَنْتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَاَنْتَ خَيْرُ الْغٰفِرِيْنَ

wakhtāra mūsā qaumahū sab‘īna rajulal limīqātinā, falammā akhażathumur-rajfatu qāla rabbi lau syi'ta ahlaktahum min qablu wa iyyāy(a), atuhlikunā bimā fa‘alas-sufahā'u minnā, in hiya illā fitnatuk(a), tuḍillu bihā man tasyā'u wa tahdī man tasyā'(u), anta waliyyunā fagfir lanā warḥamnā wa anta khairul-gāfirīn(a).

Mpi Moize ponaka bantu makumi nsambwadi na kati ya bantu na yandi sambu na (kulomba Beto kubalula ntima) na ntangu ya Beto tulaka. Ntangu bo bulaka bo na kunikana ya ntoto, Moize tubaka nde: "O Mfumu na mono, kana Nge zolaka, Nge zolaka kufwa bo ti mono na ntwala ya mambu yai. Keti Nge ta fwa beto sambu na bisalu ya bantu yina ke konda mayele na kati na beto? Yo kele kaka kumekama mosi ya me katuka na Nge, Nge ke kusaka ti kumekama yai nani ya Nge ke zola mpi Nge ke twadisaka nani ya Nge ke zolaka sambu na beto. Nge kele ntwadisi na beto. muntu ya ke lolulaka."

۞ وَاكْتُبْ لَنَا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَّفِى الْاٰخِرَةِ اِنَّا هُدْنَآ اِلَيْكَۗ قَالَ عَذَابِيْٓ اُصِيْبُ بِهٖ مَنْ اَشَاۤءُۚ وَرَحْمَتِيْ وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍۗ فَسَاَكْتُبُهَا لِلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَالَّذِيْنَ هُمْ بِاٰيٰتِنَا يُؤْمِنُوْنَۚ

waktub lanā fī hāżihid-dun-yā ḥasanataw wa fil-ākhirati innā hudnā ilaik(a), qāla ‘ażābī uṣību bihī man asyā'(u), wa raḥmatī wasi‘at kulla syai'(in), fa sa'aktubuhā lil-lażīna yattaqūna wa yu'tūnaz-zakāta wal-lażīna hum bi'āyātinā yu'minūn(a).

Mpi tula sambu na beto mambote na inza yai ti na nima ya ntoto. Ya kieleka, beto ke vutuka (kubalula ntima) na Nge. (Allah) ke tuba nde: "Mono ta pesa ndola na mono na muntu ya mono me zola mpi mawa na mono ke fikaka mambu yonso. Yo yina mono ta pesa mawa na mono na bantu yina ke zitisaka Nzambi, yina ke futaka zakat mpi bayina ke kwikilaka na baverse na beto."

اَلَّذِيْنَ يَتَّبِعُوْنَ الرَّسُوْلَ النَّبِيَّ الْاُمِّيَّ الَّذِيْ يَجِدُوْنَهٗ مَكْتُوْبًا عِنْدَهُمْ فِى التَّوْرٰىةِ وَالْاِنْجِيْلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوْفِ وَيَنْهٰىهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبٰتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبٰۤىِٕثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ اِصْرَهُمْ وَالْاَغْلٰلَ الَّتِيْ كَانَتْ عَلَيْهِمْۗ فَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِهٖ وَعَزَّرُوْهُ وَنَصَرُوْهُ وَاتَّبَعُوا النُّوْرَ الَّذِيْٓ اُنْزِلَ مَعَهٗٓ ۙاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ ࣖ

al-lażīna yattabi‘ūnar-rasūlan nabiyyal-ummiyyal-lażī yajidūnahū maktūban ‘indahum fit-taurāti wal-injīli ya'muruhum bil-ma‘rūfi wa yanhāhum ‘anil-munkari wa yuḥillu lahumuṭ-ṭayyibāti wa yuḥarrimu ‘alaihimul-khabā'iṡa wa yaḍa‘u ‘anhum iṣrahum wal-aglālal-latī kānat ‘alaihim, fal-lażīna āmanū bihī wa ‘azzarūhu wa naṣarūhu wattaba‘un nūral-lażī unzila ma‘ah(ū), ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

(Disongidila) bayina ke landaka Ntumwa, Profete yina kele ummi (lenda tanga ve kutanga ti kusonika) yina (zina) na yandi bo ke mona nde bo me sonika yo na Torah mpi na Nsangu ya Mbote yina bo kele na yo, yina ke songa bo na kusala mambu ya mbote mpi ke buyisa mambu ya mbi, mpi yina ke pesa nzila na mambu yonso ya mbote sambu na bo mpi ke buyisa bo na kizitu yonso yina kele sambu na bo. Sambu na bantu yina ke kwikilaka na yandi, ke kumisaka yandi, ke sadisaka yandi mpi ke landaka nsemo ya ngolo yina bo songaka yandi (Quran), bo kele bantu ya chance.

قُلْ يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اِنِّيْ رَسُوْلُ اللّٰهِ اِلَيْكُمْ جَمِيْعًا ۨالَّذِيْ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۖ فَاٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهِ النَّبِيِّ الْاُمِّيِّ الَّذِيْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَكَلِمٰتِهٖ وَاتَّبِعُوْهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَ

qul yā ayyuhan-nāsu innī rasūlullāhi ilaikum jamī‘anil-lażī lahū mulkus-samāwāti wal-arḍ(i), lā ilāha illā huwa yuḥyī wa yumīt(u), fa āminū billāhi wa rasūlihin-nabiyyil-ummiyyil-lażī yu'minu billāhi wa kalimatihī wattabi‘ūhu la‘allakum tahtadūn(a).

Tuba (Muhammad), "O bantu! Ya kieleka, mono kele kinati-nsangu ya Allah na beno yonso, yina kele ti kimfumu ya zulu ti ya ntoto; kele ve ti nzambi mosi (yina kele ti nswa ya kusambila) katula kaka yandi, yina ke pesaka luzingu mpi ke nataka lufwa, yo yina beno ke kwikilaka na Allah mpi na Ntumwa na yandi ( Allah bangogo (mikanda na yandi).

وَمِنْ قَوْمِ مُوْسٰٓى اُمَّةٌ يَّهْدُوْنَ بِالْحَقِّ وَبِهٖ يَعْدِلُوْنَ

wa min qaumi mūsā ummatuy yahdūna bil-ḥaqqi wa bihī ya‘dilūn(a).

Mpi na kati ya bantu ya Moize kuvandaka ti bantu yina vandaka kutwadisa (bantu) ti (fondasio ya) kyeleka mpi ti yina (mpi) bo vandaka kusala mambu na lunungu mpi kusala lunungu.

وَقَطَّعْنٰهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ اَسْبَاطًا اُمَمًاۗ وَاَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰٓى اِذِ اسْتَسْقٰىهُ قَوْمُهٗٓ اَنِ اضْرِبْ بِّعَصَاكَ الْحَجَرَۚ فَانْۢبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًاۗ قَدْ عَلِمَ كُلُّ اُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْۗ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَاَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوٰىۗ كُلُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا رَزَقْنٰكُمْۗ وَمَا ظَلَمُوْنَا وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

wa qaṭṭa‘nāhumuṡnatai ‘asyrata asbāṭan umamā(n), wa auḥainā ilā mūsā iżistasqāhu qaumuhū aniḍrib bi‘aṣākal-ḥajar(a), fambajasat minhuṡnatā ‘asyrata ‘ainā(n), qad ‘alima kullu unāsim masyrabahum, wa ẓallalnā ‘alaihimul-gamāma wa anzalnā ‘alaihimul-manna was-salwā, kulū min ṭayyibāti mā razaqnākum, wa mā ẓalamūnā wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Beto kabulaka bo na makanda kumi na zole, konso makanda vandaka mingi, mpi beto songaka Moize ntangu bantu na yandi lombaka yandi masa nde: “Bula ditadi ti nti na nge!” Yo yina banto kumi na zole ya masa basikaka na (ditadi) yina. Konso dikanda ke zabaka kisika na yo ya kunwa malafu. Beto pesaka bo kivudi ya matuti mpi beto kulumusaka bo mann ti salwa. (Beto tubaka nde) "Beno dia mbote na madia ya beto me pesa beno." Bo me sala Beto mbi ve, kansi bo kele bantu yina vandaka kudisala mbi ntangu yonso.

وَاِذْ قِيْلَ لَهُمُ اسْكُنُوْا هٰذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُوْا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُوْلُوْا حِطَّةٌ وَّادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطِيْۤـٰٔتِكُمْۗ سَنَزِيْدُ الْمُحْسِنِيْنَ

wa iżā qīla lahumuskunū hāżihil-qaryata wa kulū minhā ḥaiṡu syi'tum wa qūlū ḥiṭṭatuw wadkhulul-bāba sujjadan nagfir lakum khaṭī'ātikum, sanazīdul-muḥsinīn(a).

Mpi (yibuka), ntangu bo tubilaka bo (Bana ya Israele) nde: “Beno zinga na insi yai (Baitulmaqdis) mpi beno dia (bambuma na yo) konso kisika ya beno me zola.” Mpi tuba nde: "Katula beto na masumu na beto mpi kota na kielo ntangu nge ke fukama, ebuna Beto ta lolula bifu na nge." Na nima Beto ta yika (balufutu) na bantu yina ke salaka mambu ya mbote.

فَبَدَّلَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْهُمْ قَوْلًا غَيْرَ الَّذِيْ قِيْلَ لَهُمْ فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِجْزًا مِّنَ السَّمَاۤءِ بِمَا كَانُوْا يَظْلِمُوْنَ ࣖ

fa baddalal-lażīna ẓalamū minhum qaulan gairal-lażī qīla lahum fa arsalnā ‘alaihim rijzam minas-samā'i bimā kānū yaẓlimūn(a).

Yo yina bantu ya mbi na kati na bo yingisaka (bangogo yina) ti bangogo yina bo tubilaka bo ve, yo yina Beto pesaka bo ndola katuka na zulu sambu na kukonda lunungu na bo.

وَسْـَٔلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِيْ كَانَتْ حَاضِرَةَ الْبَحْرِۘ اِذْ يَعْدُوْنَ فِى السَّبْتِ اِذْ تَأْتِيْهِمْ حِيْتَانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعًا وَّيَوْمَ لَا يَسْبِتُوْنَۙ لَا تَأْتِيْهِمْ ۛ كَذٰلِكَ ۛنَبْلُوْهُمْ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ

was'alhum ‘anil-qaryatil-latī kānat ḥāḍiratal-baḥr(i), iż ya‘dūna fis-sabti iż ta'tīhim ḥītānuhum yauma sabtihim syurra‘aw wa yauma lā yasbitūn(a), lā ta'tīhim - każālika - nablūhum bimā kānū yafsuqūn(a).

Mpi yula Bana ya Israele sambu na ntoto ya kele pene-pene ya nzadi-mungwa ntangu bo fwaka bansiku na kilumbu ya Samedi, (disongidila) ntangu mbisi vandaka kukwisa na bo (yina vandaka pene-pene) bo vandaka kutambula na zulu ya masa, ata na bilumbu yina vandaka ve Kisabatu mbisi vandaka kukwisa ve na bo. Beto mekaka bo mutindu yina sambu bo salaka mambu ya mbi.

وَاِذْ قَالَتْ اُمَّةٌ مِّنْهُمْ لِمَ تَعِظُوْنَ قَوْمًاۙ ۨاللّٰهُ مُهْلِكُهُمْ اَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيْدًاۗ قَالُوْا مَعْذِرَةً اِلٰى رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

wa iż qālat ummatum minhum lima ta‘iẓūna qaumā(n), allāhu muhlikuhum au mu‘ażżibuhum ‘ażāban syadīdā(n), qālū ma‘żiratan ilā rabbikum wa la‘allahum yattaqūn(a).

Mpi (yibuka) ntangu bantu mosi na kati na bo tubaka nde: “Sambu na nki beno ke longisila bantu yina ta fwa to ta pesa ndola na Allah na ndola ya ngolo kibeni?” Bo vutulaka nde: "Sambu beto vanda na kikuma (ya kukonda mukumba) na ntwala ya Mfumu na beno, mpi sambu bo vanda bantu ya lusambu."

فَلَمَّا نَسُوْا مَا ذُكِّرُوْا بِهٖٓ اَنْجَيْنَا الَّذِيْنَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوْۤءِ وَاَخَذْنَا الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا بِعَذَابٍۢ بَـِٔيْسٍۢ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ

falammā nasū mā żukkirū bihī anjainal-lażīna yanhauna ‘anis-sū'i wa akhażnal-lażīna ẓalamū bi‘ażābim ba'īsim bimā kānū yafsuqūn(a).

Yo yina na nima ya kuvila mambu yina bo kebisaka bo, beto gulusaka bantu yina vandaka kubuyisa bantu na kusala mambu ya mbi mpi beto pesaka ndola ya ngolo na bantu yina vandaka kusala mambu ya mbi, sambu bo vandaka kusala mambu ya mbi ntangu yonso.

فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ مَّا نُهُوْا عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُوْنُوْا قِرَدَةً خٰسِـِٕيْنَ

falammā ‘atau ‘am mā nuhū ‘anhu qulnā lahum kūnū qiradatan khāsi'īn(a).

Yo yina na nima ya kukuma lulendo sambu na mambu yonso yina bo kubuyisaka. Beto tubilaka bo nde, “Beno vanda bambwa ya kudikulumusa.”

وَاِذْ تَاَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ يَّسُوْمُهُمْ سُوْۤءَ الْعَذَابِۗ اِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيْعُ الْعِقَابِۖ وَاِنَّهٗ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa iż ta'ażżana rabbuka layab‘aṡanna ‘alaihim ilā yaumil-qiyāmati may yasūmuhum sū'al-‘ażāb(i), inna rabbaka lasarī‘ul-‘iqāb(i), wa innahū lagafūrur raḥīm(un).

Mpi (yibuka), ntangu Mfumu na nge zabisaka nde kieleka, yandi ta tinda bantu yina ta pesa bo (Bayuda) ndola ya kuluta mbi tii na Kilumbu ya Lufutumuku. Ya kieleka, Mfumu na nge ke pesaka ndola nswalu kibeni, mpi ya kieleka yandi kele Muntu ya ke lolulaka mingi, ya ke wilaka bantu mawa mingi.

وَقَطَّعْنٰهُمْ فِى الْاَرْضِ اُمَمًاۚ مِنْهُمُ الصّٰلِحُوْنَ وَمِنْهُمْ دُوْنَ ذٰلِكَ ۖوَبَلَوْنٰهُمْ بِالْحَسَنٰتِ وَالسَّيِّاٰتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa qaṭṭa‘nāhum fil-arḍi umamā(n), minhumuṣ-ṣāliḥūna wa minhum dūna żālik(a), wa balaunāhum bil-ḥasanāti was-sayyi'āti la‘allahum yarji‘ūn(a).

Mpi Beto kabulaka bo na inza yai na bimvuka mingi; na kati na bo kele ti bantu ya lusambu mpi kele ti bayina kele ve. Mpi beto mekaka bo na mambu ya mbote (mambote) ti mambu ya mbi (bisumbula), sambu bo vutuka (na kieleka).

فَخَلَفَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَّرِثُوا الْكِتٰبَ يَأْخُذُوْنَ عَرَضَ هٰذَا الْاَدْنٰى وَيَقُوْلُوْنَ سَيُغْفَرُ لَنَاۚ وَاِنْ يَّأْتِهِمْ عَرَضٌ مِّثْلُهٗ يَأْخُذُوْهُۗ اَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِّيْثَاقُ الْكِتٰبِ اَنْ لَّا يَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّ وَدَرَسُوْا مَا فِيْهِۗ وَالدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

fa khalafa mim ba‘dihim khalfuw wariṡul-kitāba ya'khużūna ‘araḍa hāżal-adnā wa yaqūlūna sayugfaru lanā, wa iy ya'tihim ‘araḍum miṡluhū ya'khużūh(u), alam yu'khaż ‘alaihim mīṡāqul-kitābi allā yaqūlū ‘alallāhi illal-ḥaqqa wa darasū mā fīh(i), wad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).

Yo yina na nima na bo, ndonga ya bantu (ya mbi) yina bakaka difwa ya Torah kwisaka, yina bakaka bima ya inza yai ya kukonda mfunu. Na nima bo tubaka nde: “Bo ta lolula beto.” Mpe na bilumbu ke kwisa, kana kimvwama yina mingi ya inza me kwisila bo (mpi), bo ta baka yo kibeni (mpi). Keti bo me kangama ve na kuwakana mosi na kati ya Mukanda (Torah) nde bo ta tuba kima ve sambu na Allah katula kaka mambu ya kieleka, ata bo me longuka mambu ya bo me tuba na kati na yo? Ntoto ya luzingu ya nima ya lufwa kele mbote sambu na bantu yina kesambilaka Nzambi. Ebuna beno ke bakisa ve?

وَالَّذِيْنَ يُمَسِّكُوْنَ بِالْكِتٰبِ وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَۗ اِنَّا لَا نُضِيْعُ اَجْرَ الْمُصْلِحِيْنَ

wal-lażīna yumassikūna bil-kitābi wa aqāmuṣ-ṣalāh(ta), innā lā nuḍī‘u ajral-muṣliḥīn(a).

Mpi bantu yina ke kangamaka na Mukanda (Torah) mpi ke salaka bisambu, (ta baka lufutu). Ya kieleka, Beto ta katula ve bantu ya lunungu lufutu na bo.

۞ وَاِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَاَنَّهٗ ظُلَّةٌ وَّظَنُّوْٓا اَنَّهٗ وَاقِعٌۢ بِهِمْۚ خُذُوْا مَآ اٰتَيْنٰكُمْ بِقُوَّةٍ وَّاذْكُرُوْا مَا فِيْهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ ࣖ

wa iż nataqnal-jabala fauqahum ka'annahum ẓullatuw wa ẓannū annahū wāqi‘um bihim, khużū mā ātainākum biquwwatiw ważkurū mā fīhi la‘allakum tattaqūn(a).

Mpi (yibuka) ntangu Beto tombulaka ngumba na zulu na bo, yo vandaka bonso nde (ngumba) vandaka na kivudi ya dituti mpi bo vandaka na kivuvu nde (ngumba) ta bwa na zulu na bo. (Mpi Beto tubilaka bo) : « Beno simba ngolo mambu ya Beto me pesa beno, mpi beno yibuka ntangu yonso (sala) mambu yina kele na kati na yo sambu beno kuma bantu ya luzitu ».

وَاِذْ اَخَذَ رَبُّكَ مِنْۢ بَنِيْٓ اٰدَمَ مِنْ ظُهُوْرِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَاَشْهَدَهُمْ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْۚ اَلَسْتُ بِرَبِّكُمْۗ قَالُوْا بَلٰىۛ شَهِدْنَا ۛاَنْ تَقُوْلُوْا يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اِنَّا كُنَّا عَنْ هٰذَا غٰفِلِيْنَۙ

wa iż akhaża rabbuka mim banī ādama min ẓuhūrihim żurriyyatahum wa asyhadahum ‘alā anfusihim, alastu birabbikum, qālū balā - syahidnā - an taqūlū yaumal-qiyāmati innā kunnā ‘an hāżā gāfilīn(a).

Mpi (yibuka) ntangu Mfumu na nge basisaka na munoko ya divumu (mukongo) bana ya Adami bana na bo mpi Allah bakaka kimbangi na bampeve na bo (na kutubaka nde) : « Keti mono kele ve Mfumu na nge ? Bo vutulaka nde: “Ee (Nge kele Mfumu na beto), beto ke ta kimbangi.” (Beto salaka mutindu yina) sambu na Kilumbu ya Lufutumuku beno tuba ve nde: “Ya kieleka, na ntangu yina beto vandaka kutula ve dikebi na mambu yai.”

اَوْ تَقُوْلُوْٓا اِنَّمَآ اَشْرَكَ اٰبَاۤؤُنَا مِنْ قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِّنْۢ بَعْدِهِمْۚ اَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ الْمُبْطِلُوْنَ

au taqūlū innamā asyraka ābā'unā min qablu wa kunnā żurriyyatam mim ba‘dihim, afatuhlikunā bimā fa‘alal-mubṭilūn(a).

To sambu beno tuba ve nde: "Ya kieleka, ba-nkaka na beto vandaka kusala kinduku ti Nzambi tuka ntama, na ntangu beto kele bana yina (kwisaka) na nima na bo. Ebuna keti nge ta fwa beto sambu na bisalu ya bantu yina (ntete) vilaka nzila?"

وَكَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ وَلَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa każālika nufaṣṣilul-āyāti wa la‘allahum yarji‘ūn(a).

Mpi mutindu yina Beto tendulaka baverse, sambu bo vutuka (na kieleka).

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ الَّذِيْٓ اٰتَيْنٰهُ اٰيٰتِنَا فَانْسَلَخَ مِنْهَا فَاَتْبَعَهُ الشَّيْطٰنُ فَكَانَ مِنَ الْغَاوِيْنَ

watlu ‘alaihim naba'al-lażī ātaināhu āyātinā fansalakha minhā fa atba‘ahusy-syaiṭānu fa kāna minal-gāwīn(a).

Mpi tanga (Muhammad) na bo, nsangu ya muntu yina Beto me pesa baverse na beto, na nima yandi ke kudikatula na baverse, na nima yandi ke landa Satana (tii kuna yandi ta mekama), na nima yandi ke kuma mosi na kati ya bantu yina ke vila nzila.

وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَلٰكِنَّهٗٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰىهُۚ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِۚ اِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْۗ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ

wa lau syi'nā larafa‘nāhu bihā wa lākinnahū akhlada ilal-arḍi wattaba‘a hawāh(u), fa maṡaluhū kamaṡalil-kalb(i), in taḥmil ‘alaihi yalhaṡ au tatrukūhu yalhaṡ, żālika maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, faqṣuṣil-qaṣaṣa la‘allahum yatafakkarūn(a).

Mpi kana Beto zolaka, Beto zolaka kutombula (nivo na yandi) ti (verse) yina, kansi yandi vandaka kukangama na inza mpi vandaka kulanda bampusa na yandi (ya nsi), ebuna mbandu na yandi kele bonso mbwa, kana nge kula yandi nge ke basisa ludimi na yandi mpi kana nge bika yandi yandi ke basisa ludimi na yandi (mpi). Kingana ya bantu ya ke buyaka baverse na Beto kele mutindu yina. Yo yina, tubila masolo yina sambu bo yindula.

سَاۤءَ مَثَلًا ۨالْقَوْمُ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاَنْفُسَهُمْ كَانُوْا يَظْلِمُوْنَ

sā'a maṡalanil-qaumul-lażīna każżabū bi'āyātinā wa anfusahum kānū yaẓlimūn(a).

Mbi kibeni kele mbandu ya bantu yina ke buyaka baverse na Beto; bo ke kudisala mbi.

مَنْ يَّهْدِ اللّٰهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِيْۚ وَمَنْ يُّضْلِلْ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

may yahdillāhu fa huwal-muhtadī, wa may yuḍlil fa ulā'ika humul-khāsirūn(a).

Konso muntu yina Allah ke twadisa, yandi muntu ke twadisama; mpi konso muntu yina Allah ta vidisa nzila, pana bo kele bantu yina ta vidisa .

وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيْرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۖ لَهُمْ قُلُوْبٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اَعْيُنٌ لَّا يُبْصِرُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اٰذَانٌ لَّا يَسْمَعُوْنَ بِهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ ۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ

wa laqad żara'nā lijahannama kaṡīram minal-jinni wal-ins(i), lahum qulūbul lā yafqahūna bihā wa lahum a‘yunul lā yabṣirūna bihā wa lahum āżānul lā yasma‘ūna bihā, ulā'ika kal-an‘āmi bal hum aḍall(u), ulā'ika humul-gāfilūn(a).

Mpe ya kieleka, Beto ta fulusa bilungi na bilungi, na kupesa ndola na ba jinn mingi ti bantu. Bau kele na ntima, kansi bau ke sadilaka yau ve sambu na kubakisa (baverse ya Allah) ye bau kele na meso (kansi) bau ke sadilaka yau ve sambu na kumona (bidimbu ya ngolo ya Allah), ye bau kele na makutu (kansi) bau ke sadilaka yau ve sambu na kuwa (baverse ya Allah). Bo kele bonso bitwisi, nkutu bo me beba kuluta. Bo kele bantu yina ke kudibanzaka ve.

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَاۤءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوْهُ بِهَاۖ وَذَرُوا الَّذِيْنَ يُلْحِدُوْنَ فِيْٓ اَسْمَاۤىِٕهٖۗ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ ۖ

wa lillāhil-asmā'ul-ḥusnā fad‘ūhu bihā, wa żarul-lażīna yulḥidūna fī asmā'ih(ī), sayujzauna mā kānū ya‘malūn(a).

Mpi Allah kele na Asma’ul-husna (zina ya kuluta mbote), yo yina lomba yandi na kubingaka yo Asma’ul-husna mpi bika bantu yina ke tendulaka bazina na yandi na mutindu ya mbi. Bo ta baka na nima matabisi sambu na mambu yina bo salaka.

وَمِمَّنْ خَلَقْنَآ اُمَّةٌ يَّهْدُوْنَ بِالْحَقِّ وَبِهٖ يَعْدِلُوْنَ ࣖ

wa mimman khalaqnā ummatuy yahdūna bil-ḥaqqi wa bihī ya‘dilūn(a).

Mpi na kati ya bantu yina Beto me gangaka kele ti bantu yina ke twadisaka ti kieleka mpi ke salaka mambu ti lunungu.

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِّنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُوْنَ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā sanastadrijuhum min ḥaiṡu lā ya‘lamūn(a).

Mpi bayina ke buya bidimbu na Beto, Beto ta bika bo malembe-malembe kukulumuka (na ndambu ya lufwa) na mitindu ya bo me zaba ve.

وَاُمْلِيْ لَهُمْ ۗاِنَّ كَيْدِيْ مَتِيْنٌ

wa umlī lahum, inna kaidī matīn(un).

Mpi mono ta pesa bo ntangu. Ya kieleka, pula na Mono kele ngolo.

اَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوْا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِّنْ جِنَّةٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ

awalam yatafakkarū mā biṣāḥibihim min jinnah(tin), in huwa illā nażīrum mubīn(un).

Mpi keti bo ke tadilaka ve nde nduku na bo (Muhamed) kele kilawu ve. Yandi (Muhammad) kele kaka lukebisu ya pwelele.

اَوَلَمْ يَنْظُرُوْا فِيْ مَلَكُوْتِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللّٰهُ مِنْ شَيْءٍ وَّاَنْ عَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنَ قَدِ اقْتَرَبَ اَجَلُهُمْۖ فَبِاَيِّ حَدِيْثٍۢ بَعْدَهٗ يُؤْمِنُوْنَ

awalam yanẓurū fī malakūtis-samāwāti wal-arḍi wa mā khalaqallāhu min syai'iw wa an ‘asā ay yakūna qadiqtaraba ajaluhum, fa bi'ayyi ḥadīṡim ba‘dahū yu'minūn(a).

Mpi keti bo ke tadila ve kimfumu ya zulu ti ya ntoto ti bima yonso ya Allah me ganga, mpi mbala ya nkaka ntangu na bo (ya kufwa) me kuma pene-pene? Ebuna inki nsangu na nima ya mambu yai bo ta kwikila?

مَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَلَا هَادِيَ لَهٗ ۖوَيَذَرُهُمْ فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ

may yuḍlilillāhu falā hādiya lah(ū), wa yażaruhum fī ṭugyānihim ya‘mahūn(a).

Konso muntu yina Allah me bika na kuvila nzila, muntu ya kutwadisa yandi kele ve. Allah ke bika yandi na kutambula-tambula na kifu.

يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ السَّاعَةِ اَيَّانَ مُرْسٰىهَاۗ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّيْۚ لَا يُجَلِّيْهَا لِوَقْتِهَآ اِلَّا هُوَۘ ثَقُلَتْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ لَا تَأْتِيْكُمْ اِلَّا بَغْتَةً ۗيَسْـَٔلُوْنَكَ كَاَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَاۗ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللّٰهِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

yas'alūnaka ‘anis-sā‘ati ayyāna mursāhā, qul innamā ‘ilmuhā ‘inda rabbī, lā yujallīhā liwaqtihā illā huw(a), ṡaqulat fis-samāwāti wal-arḍ(i), lā ta'tīkum illā bagtah(tan), yas'alūnaka ka'annaka ḥafiyyun ‘anhā, qul innamā ‘ilmuhā ‘indallāhi wa lākinna akṡaran nāsi lā ya‘lamūn(a).

Bo ke yula nge (Muhammad) sambu na Ngunga nde: «Inki ntangu yo ta vanda?» Tuba nde: "Ya kieleka, nzayilu ya Kusonga kele na Mfumu na mono; muntu mosi ve (ata muntu mosi ve) lenda tendula ntangu ya kusalama na yo katula kaka Yandi. (Kusonga) kele ngolo mingi (mavwanga na yo sambu na bigangwa) yina na zulu ti na ntoto, ta kwisa ve na nge katula kaka na kintulumukina." Bo ke yulaka nge bonso nde nge me zaba. Tuba (Muhammad) : « Ya kieleka nzayilu ya (Kilumbu ya Kusambisa) kele na Allah, kansi bantu mingi me zaba ve ».

قُلْ لَّآ اَمْلِكُ لِنَفْسِيْ نَفْعًا وَّلَا ضَرًّا اِلَّا مَا شَاۤءَ اللّٰهُ ۗوَلَوْ كُنْتُ اَعْلَمُ الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِۛ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوْۤءُ ۛاِنْ اَنَا۠ اِلَّا نَذِيْرٌ وَّبَشِيْرٌ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

qul lā amliku linafsī naf‘aw wa lā ḍarran illā mā syā'allāh(u), wa lau kuntu a‘lamul gaiba-lastakṡartu minal-khair(i) - wa mā massaniyas-sū'(u) - in ana illā nażīruw wa basyīrul liqaumiy yu'minūn(a).

Tuba (Muhammad), "Mono kele na ngolo ve ya kunata mambote to kubuya mpasi na mono mosi katula kaka yina Allah ke zola. Kana mono zabaka mambu ya ke monanaka ve, mono zolaka kusala mambu ya mbote mingi mpi ata mbi mosi ve zolaka kukumina mono. Mono kele kaka muntu ya ke kebisaka, mpi muntu ya ke nataka nsangu ya mbote sambu na bantu yina ke kwikilaka."

۞ هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ اِلَيْهَاۚ فَلَمَّا تَغَشّٰىهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيْفًا فَمَرَّتْ بِهٖ ۚفَلَمَّآ اَثْقَلَتْ دَّعَوَا اللّٰهَ رَبَّهُمَا لَىِٕنْ اٰتَيْتَنَا صَالِحًا لَّنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ

huwal-lażī khalaqakum min nafsiw wāḥidatiw waja‘ala minhā zaujahā liyaskuna ilaihā, falammā tagasysyāhā ḥamalat ḥamlan khafīfan fa marrat bih(ī), falammā aṡqalad da‘awallāha rabbahumā la'in ātaitanā ṣāliḥan lanakūnanna minasy-syākirīn(a).

Yandi muntu gangaka nge na moyo mosi (Adami) mpi na kati na yo Yandi gangaka nkwelani na yandi, sambu yandi sepela ti yandi. Yo yina na nima ya yandi vukisaka yo, (nkento na yandi) bakaka divumu ya petepete, mpi yandi landaka kuwa petepete (na mwa ntangu). Na nima ntangu yandi waka kilo, bo zole (bakala ti nkento) lombaka Allah, Mfumu na bo (na kutubaka nde) : « Kana Nge pesa beto mwana ya luzitu, ya kieleka beto ta pesa matondo ntangu yonso ».

فَلَمَّآ اٰتٰىهُمَا صَالِحًا جَعَلَا لَهٗ شُرَكَاۤءَ فِيْمَآ اٰتٰىهُمَا ۚفَتَعٰلَى اللّٰهُ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

falammā ātāhumā ṣāliḥan ja‘alā lahū syurakā'a fīmā ātāhumā, fa ta‘ālallāhu ‘ammā yusyrikūn(a).

Yo yina na nima ya Yandi kupesa bo zole mwana ya luzitu, bo salaka banduku ti Allah na mwana yina Yandi pesaka bo. Yo yina Allah kele Muntu ya Kuluta Kuzanguka na zulu ya mambu yina bo ke vukisaka bo na bo.

اَيُشْرِكُوْنَ مَا لَا يَخْلُقُ شَيْـًٔا وَّهُمْ يُخْلَقُوْنَۖ

ayusyrikūna mā lā yakhluqu syai'aw wa hum yukhlaqūn(a).

Sambu na inki bo ke vukisaka (Allah ti) kima mosi (kiteki) yina lenda ganga kima ve? Ata (biteki) bo mosi bo salaka yo.

وَلَا يَسْتَطِيْعُوْنَ لَهُمْ نَصْرًا وَّلَآ اَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُوْنَ

wa lā yastaṭī‘ūna lahum naṣraw wa lā anfusahum yanṣurūn(a).

Mpi bima yai (biteki) lenda pesa ve lusadisu na bansambidi na yo, mpi yo lenda pesa ve lusadisu na bo mosi.

وَاِنْ تَدْعُوْهُمْ اِلَى الْهُدٰى لَا يَتَّبِعُوْكُمْۗ سَوَۤاءٌ عَلَيْكُمْ اَدَعَوْتُمُوْهُمْ اَمْ اَنْتُمْ صٰمِتُوْنَ

wa in tad‘ūhum ilal-hudā lā yattabi‘ūkum, sawā'un ‘alaikum ada‘autumūhum am antum ṣāmitūn(a).

Mpi kana beno (O bantu ya kesambilaka banzambi mingi) beno binga bo (biteki) sambu na kutwadisa beno, biteki ta kuka ve kundima kubinga na beno; yo kele mutindu mosi (résultat) ata nge binga bo na nganda to nge vanda pima.

اِنَّ الَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ عِبَادٌ اَمْثَالُكُمْ فَادْعُوْهُمْ فَلْيَسْتَجِيْبُوْا لَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

innal-lażīna tad‘ūna min dūnillāhi ‘ibādun amṡālukum fad‘ūhum falyastajībū lakum in kuntum ṣādiqīn(a).

Ya kieleka, (biteki) yina ya beno ke bingaka katula Allah kele bigangwa (ya kukonda ngolo) yina kele mpi kiteso mosi ti beno. Yo yina, binga bo mpi bika bo ndima mambu yina nge ke lomba, kana nge kele muntu ya ke tubaka kieleka.

اَلَهُمْ اَرْجُلٌ يَّمْشُوْنَ بِهَآ ۖ اَمْ لَهُمْ اَيْدٍ يَّبْطِشُوْنَ بِهَآ ۖ اَمْ لَهُمْ اَعْيُنٌ يُّبْصِرُوْنَ بِهَآ ۖ اَمْ لَهُمْ اٰذَانٌ يَّسْمَعُوْنَ بِهَاۗ قُلِ ادْعُوْا شُرَكَاۤءَكُمْ ثُمَّ كِيْدُوْنِ فَلَا تُنْظِرُوْنِ

alahum arjuluy yamsyūna bihā am lahum aidiy yabṭisyūna bihā am lahum a‘yunuy yubṣirūna bihā am lahum āżānuy yasma‘ūna bihā, qulid‘ū syurakā'akum ṡumma kīdūni falā tunẓirūn(i).

Keti bo (biteki) kele ti makulu ya kutambula, to maboko ya kusimba ngolo, to meso ya kumona, to makutu ya kuwa? Tuba (Muhammad) : « Beno binga (biteki na beno) yina beno ke monaka nde yo kele banduku ya Allah, na nima beno sala mayele (ya kusala mono mbi), mpi beno vingisa diaka ve.

اِنَّ وَلِيِّ َۧ اللّٰهُ الَّذِيْ نَزَّلَ الْكِتٰبَۖ وَهُوَ يَتَوَلَّى الصّٰلِحِيْنَ

inna waliyyiyallāhul-lażī nazzalal-kitāb(a), wa huwa yatawallaṣ-ṣāliḥīn(a).

Ya kieleka, muntu ya ke taninaka mono kele Allah yina me kulumusa mukanda (Al-Qur’an). Yandi ke taninaka bantu ya lusambu .

وَالَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ نَصْرَكُمْ وَلَآ اَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُوْنَ

wal-lażīna tad‘ūna min dūnihī lā yastaṭī‘ūna naṣrakum wa lā anfusahum yanṣurūn(a).

Mpi biteki ya beno ke bingaka katula kaka Allah lenda sadisa beno ve, yo lenda kudisadisa ve."

وَاِنْ تَدْعُوْهُمْ اِلَى الْهُدٰى لَا يَسْمَعُوْاۗ وَتَرٰىهُمْ يَنْظُرُوْنَ اِلَيْكَ وَهُمْ لَا يُبْصِرُوْنَ

wa in tad‘ūhum ilal-hudā lā yasma‘ū, wa tarāhum yanẓurūna ilaika wa hum lā yubṣirūn(a).

Mpi kana nge binga bo (biteki) sambu na kupesa nge lutwadisu, bo lenda wa yo ve. Mpi nge ke mona bo ke tala nge ata bo ke tala ve.

خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَاَعْرِضْ عَنِ الْجٰهِلِيْنَ

khużil-‘afwa wa'mur bil-‘urfi wa a‘riḍ ‘anil-jāhilīn(a).

Vanda muntu ya ke lolulaka mpi songa bantu na kusala mambu ya mayele, mpi kutula ve dikebi na bantu ya buzoba.

وَاِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطٰنِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ ۗاِنَّهٗ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa immā yanzagannaka minasy-syaiṭāni nazgun fasta‘iż billāh(i), innahū samī‘un ‘alīm(un).

Mpi kana Satana me kwisa kumeka nge, pana tina na Allah. Ya kieleka, Yandi ke waka mambu yonso, yandi ke zabaka mambu yonso.

اِنَّ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا اِذَا مَسَّهُمْ طٰۤىِٕفٌ مِّنَ الشَّيْطٰنِ تَذَكَّرُوْا فَاِذَا هُمْ مُّبْصِرُوْنَۚ

innal-lażīnattaqau iżā massahum ṭā'ifum minasy-syaiṭāni tażakkarū fa iżā hum mubṣirūn(a).

Ya kieleka, bantu ya ke sambilaka Nzambi, kana bo me kutana ti bangindu ya mbi (ya kusala masumu) ya me katuka na Satana, bo ke yibukaka mbala mosi Allah, na nima na ntangu yina bo ke monaka (kifu ya bifu na bo).

وَاِخْوَانُهُمْ يَمُدُّوْنَهُمْ فِى الْغَيِّ ثُمَّ لَا يُقْصِرُوْنَ

wa ikhwānuhum yamuddūnahum fil-gayyi ṡumma lā yuqṣirūn(a).

Mpi banduku na bo (ba infidèles ti bantu ya mbi) ke sadisaka ba diabulu na kunata bo na nzila ya mbi mpi bo ke yambulaka ve ata fioti (kuvidisa bo nzila).

وَاِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِاٰيَةٍ قَالُوْا لَوْلَا اجْتَبَيْتَهَاۗ قُلْ اِنَّمَآ اَتَّبِعُ مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّ مِنْ رَّبِّيْۗ هٰذَا بَصَاۤىِٕرُ مِنْ رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَّرَحْمَةٌ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

wa iżā lam ta'tihim bi'āyatin qālū lau lajtabaitahā, qul inamā attabi‘u mā yūḥā ilayya mir rabbī, hāżā baṣā'iru mir rabbikum wa hudaw wa raḥmatul liqaumiy yu'minūn(a).

Mpi kana nge (Muhammad) ke tanga ve verse mosi na bo, bo ke tuba nde: «Sambu na nki nge mosi ke sala ve verse yina?» Tuba (Muhammad) nde: "Ya kieleka, mono ke landa kaka mambu yina Mfumu na mono me songa mono. (Al-Qur'an) yai kele banzikisa ya pwelele ya me katuka na Mfumu na nge, lutwadisu ti mawa sambu na bantu ya ke kwikilaka."

وَاِذَا قُرِئَ الْقُرْاٰنُ فَاسْتَمِعُوْا لَهٗ وَاَنْصِتُوْا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ

wa iżā quri'al-qur'ānu fastami‘ū lahū wa anṣitū la‘allakum turḥamūn(a).

Mpi ntangu bo ke tanga Koran, na nima beno widikila mpi beno vanda pima, sambu beno wila beno mawa.

وَاذْكُرْ رَّبَّكَ فِيْ نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَّخِيْفَةً وَّدُوْنَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالْاٰصَالِ وَلَا تَكُنْ مِّنَ الْغٰفِلِيْنَ

ważkur rabbaka fī nafsika taḍarru‘aw wa khīfataw wa dūnal-jahri minal-qauli bil-guduwwi wal-āṣāli wa lā takum minal-gāfilīn(a).

Mpi beno yibuka Mfumu na beno na ntima na beno na kudikulumusa ti na boma, mpi kukonda kutombula ndinga na beno, na suka ti na nkokila, mpi beno vanda ve na kati ya bantu yina ke tula ve dikebi.

اِنَّ الَّذِيْنَ عِنْدَ رَبِّكَ لَا يَسْتَكْبِرُوْنَ عَنْ عِبَادَتِهٖ وَيُسَبِّحُوْنَهٗ وَلَهٗ يَسْجُدُوْنَ ࣖ ۩

innal-lażīna ‘inda rabbika lā yastakbirūna ‘an ‘ibādatihī wa yusabbiḥūnahū wa lahū yasjudūn(a).

Ya kieleka, bantu yina kele ti Mfumu na nge ke buyaka ve kusambila Allah mpi bo ke sukulaka yandi mpi bo ke fukamaka kaka na yandi.