Q.S Putulu-Shuara (اَلشُّعَرَاء) - 227 Ntalu ya Baverse

طٰسۤمّۤ

Ṭā sīm mīm.

Tha Sin Mim

تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِ

tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

Yai kele baverse ya pwelele ya Mukanda (Al-Qur’an).

لَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَّفْسَكَ اَلَّا يَكُوْنُوْا مُؤْمِنِيْنَ

la‘allaka bākhi‘un nafsaka allā yakūnū mu'minīn(a).

Yo lenda vanda nde nge (Muhammad) ta kudifwa (na mawa), sambu bo (bantu ya Mecque) ke kwikila ve.

اِنْ نَّشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ اٰيَةً فَظَلَّتْ اَعْنَاقُهُمْ لَهَا خٰضِعِيْنَ

in nasya' nunazzil ‘alaihim minas-samā'i āyatan fa ẓallat a‘nāquhum lahā khāḍi‘īn(a).

Kana Beto zolaka, Beto zolaka kukulumusa na zulu na bo kimangu mosi ya me katuka na zulu, yina zolaka kusala nde nkingu na bo kufukama na kudikulumusa yonso na ntwala na yandi.

وَمَا يَأْتِيْهِمْ مِّنْ ذِكْرٍ مِّنَ الرَّحْمٰنِ مُحْدَثٍ اِلَّا كَانُوْا عَنْهُ مُعْرِضِيْنَ

wa mā ya'tīhim min żikrim minar-raḥmāni muḥdaṡin illā kānū ‘anhu mu‘riḍīn(a).

Mpi konso ntangu lukebisu ya mpa (verse ya Qur’an ya me zabisama) vandaka kupesa bo na Nzambi ya Kuluta Mawa, bo vandaka kubuya yo ntangu yonso.

فَقَدْ كَذَّبُوْا فَسَيَأْتِيْهِمْ اَنْۢبـٰۤؤُا مَا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

faqad każżabū fa saya'tīhim ambā'u mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Ya kieleka, bo me buya (Quran), yo yina na bilumbu ke kwisa nsangu ta kwisila bo (kyeleka) na yina me tala mambu yina (lufwa) bo vandaka kuseka.

اَوَلَمْ يَرَوْا اِلَى الْاَرْضِ كَمْ اَنْۢبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيْمٍ

awalam yarau ilal-arḍi kam ambatnā fīhā min kulli zaujin karīm(in).

Mpi keti bo me monaka ve ntoto, mutindu beto me kunaka mitindu mingi ya banti ya mbote na zulu na yo?

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةًۗ وَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Ya kieleka, na kati ya bantu ya mutindu yina kele ti bidimbu (ya bunene ya Allah), kansi mingi na kati na bo ke kwikilaka ve.

وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيْزُ الرَّحِيْمُ ࣖ

inna rabbaka lahuwal-‘azīzur-raḥīm(u).

Mpi ya kieleka, Mfumu na nge kele Nkwa-Ngolo, Muntu ya ke wilaka bantu mawa.

وَاِذْ نَادٰى رَبُّكَ مُوْسٰٓى اَنِ ائْتِ الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ۙ

wa iż nādā rabbuka mūsā ani'til-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Mpi (yibuka) ntangu Mfumu na nge bingaka Moize (na bangogo na yandi), "Kwisa na bantu ya kukonda lunungu, .

قَوْمَ فِرْعَوْنَ ۗ اَلَا يَتَّقُوْنَ

qauma fir‘aun(a), alā yattaqūn(a).

(disongidila) Bafarao. Sambu na nki bo ke kangamaka ve na Nzambi?”

قَالَ رَبِّ اِنِّيْٓ اَخَافُ اَنْ يُّكَذِّبُوْنِ ۗ

qāla rabbi innī akhāfu ay yukażżibūn(i).

Yandi (Moize) tubaka nde, “O Mfumu na mono, kieleka, mono ke wa boma nde bo ta kusa mono, .

وَيَضِيْقُ صَدْرِيْ وَلَا يَنْطَلِقُ لِسَانِيْ فَاَرْسِلْ اِلٰى هٰرُوْنَ

wa yaḍīqu ṣadrī wa lā yanṭaliqu lisānī fa arsil ilā hārūn(a).

na mpila nde divumu na mono vandaka kuwa fioti mpi ludimi na mono vandaka kutuba ve mbote, yo yina bo tindaka Harun (ti mono).

وَلَهُمْ عَلَيَّ ذَنْۢبٌ فَاَخَافُ اَنْ يَّقْتُلُوْنِ ۚ

wa lahum ‘alayya żambun fa akhāfu ay yaqtulūn(i).

Sambu mono salaka disumu na meso na bo, mono vandaka kuwa boma nde bo ta fwa mono.”

قَالَ كَلَّا ۚفَاذْهَبَا بِاٰيٰتِنَآ اِنَّا مَعَكُمْ مُّسْتَمِعُوْنَ ۙ

qāla kallā, fażhabā bi'āyātinā innā ma‘akum mustami‘ūn(a).

(Allah) tubaka nde: "Beno wa boma ve (bo ta kuka ve kufwa beno)! Yo yina beno zole beno kwenda kunata bidimbu (bimangu) na Beto; ya kieleka, Beto kele ti beno na kuwidikila (mambu ya bo ke tuba), .

فَأْتِيَا فِرْعَوْنَ فَقُوْلَآ اِنَّا رَسُوْلُ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ۙ

fa'tiyā fir‘auna faqūlā innā rasūlu rabbil-‘ālamīn(a).

Yo yina beno zole beno kwisa na Farao mpi beno tuba nde: “Ya kieleka, beto kele binati-nsangu ya Mfumu ya bansi yonso, .

اَنْ اَرْسِلْ مَعَنَا بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۗ

an arsil ma‘anā banī isrā'īl(a).

bika bana ya Israele (kwenda) ti beto."

قَالَ اَلَمْ نُرَبِّكَ فِيْنَا وَلِيْدًا وَّلَبِثْتَ فِيْنَا مِنْ عُمُرِكَ سِنِيْنَ ۗ

qāla alam nurabbika fīnā walīdaw wa labiṡta fīnā min ‘umurika sinīn(a).

Yandi (Faraon) vutulaka nde, "Keti beto vandaka kukeba nge ve na cercle (famille) na beto, ntangu nge vandaka kaka mwana fioti mpi nge vandaka kuzinga ti beto bamvula mingi banda na mvula na nge?"

وَفَعَلْتَ فَعْلَتَكَ الَّتِيْ فَعَلْتَ وَاَنْتَ مِنَ الْكٰفِرِيْنَ

wa fa‘alta fa‘latakal-latī fa‘alta wa anta minal-kāfirīn(a).

Mpi nge (Moize) me sala (kifu ya) bisalu ya nge me sala mpi nge kele mosi na kati ya bantu ya kukonda ntonda."

قَالَ فَعَلْتُهَآ اِذًا وَّاَنَا۠ مِنَ الضَّاۤلِّيْنَ

qāla fa‘altuhā iżaw wa ana minaḍ-ḍāllīn(a).

Yandi (Moize) tubaka nde, “Mono salaka yo, mpi na ntangu yina mono vandaka mosi na kati ya bantu yina salaka kifu.

فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِيْ رَبِّيْ حُكْمًا وَّجَعَلَنِيْ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ

fa farartu minkum lammā khiftukum fa wahaba lī rabbī ḥukmaw wa ja‘alanī minal-mursalīn(a).

Na nima mono tinaka nge sambu mono vandaka kuwa nge boma, na nima Mfumu na mono pesaka mono nzayilu mpi yandi kumisaka mono mosi na kati ya binati-nsangu.

وَتِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّهَا عَلَيَّ اَنْ عَبَّدْتَّ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۗ

wa tilka ni‘matun tamunnuhā ‘alayya an ‘abbatta banī isrā'īl(a).

Mpi yina kele mambote ya nge me pesa mono, (ntangu) nge me kumisa bana ya Israele bampika."

قَالَ فِرْعَوْنُ وَمَا رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ ۗ

qāla fir‘aunu wa mā rabbul-‘ālamīn(a).

Farao yulaka nde: “Nani kele Mfumu ya bansi yonso?”

قَالَ رَبُّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَاۗ اِنْ كُنْتُمْ مُّوْقِنِيْنَ

qāla rabbus-samāwāti wal-arḍi wa mā bainahumā, in kuntum mūqinīn(a).

Yandi (Moize) vutulaka nde: "Nzambi yina salaka zulu ti ntoto ti yina kele na kati na yo (yina kele Nzambi na beno), kana beno kwikila na yandi."

قَالَ لِمَنْ حَوْلَهٗٓ اَلَا تَسْتَمِعُوْنَ

qāla liman ḥaulahū alā tastami‘ūn(a).

Yandi (Faraon) tubaka na bantu yina vandaka na nziunga na yandi nde: "Keti beno waka ve (mambu ya yandi tubaka)?"

قَالَ رَبُّكُمْ وَرَبُّ اٰبَاۤىِٕكُمُ الْاَوَّلِيْنَ

qāla rabbukum wa rabbu ābā'ikumul-awwalīn(a).

Yandi (Moize) tubaka nde: "(Yandi) kele Nzambi na beno mpi Nzambi ya ba-nkaka na beno."

قَالَ اِنَّ رَسُوْلَكُمُ الَّذِيْٓ اُرْسِلَ اِلَيْكُمْ لَمَجْنُوْنٌ

qāla inna rasūlakumul-lażī ursila ilaikum lamajnūn(un).

Yandi (Faraon) tubaka nde: “Ya kieleka, Ntumwa na beno yina bo tindaka beno vandaka kibeni kilawu.”

قَالَ رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَمَا بَيْنَهُمَاۗ اِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُوْنَ

qāla rabbul-masyriqi wal-magribi wa mā bainahumā, in kuntum ta‘qilūn(a).

Yandi (Moize) tubaka nde: "(Yandi kele) Mfumu Nzambi (yina ke yalaka) esti ti westi ti mambu yina kele na kati na yo; kana beno bakisa."

قَالَ لَىِٕنِ اتَّخَذْتَ اِلٰهًا غَيْرِيْ لَاَجْعَلَنَّكَ مِنَ الْمَسْجُوْنِيْنَ

qāla la'inittakhażta ilāhan gairī la'aj‘alannaka minal-masjūnīn(a).

Yandi (Faraon) tubaka nde: "Ya kieleka, kana beno sambila Nzambi ya nkaka katula mono, mono ta tula beno kibeni na boloko."

قَالَ اَوَلَوْ جِئْتُكَ بِشَيْءٍ مُّبِيْنٍ

qāla awalau ji'tuka bisyai'im mubīn(in).

Yandi (Moize) tubaka nde: "Keti (nge ta sala mutindu yina) ata mono songa nge kima mosi ya kieleka (preuve)?"

قَالَ فَأْتِ بِهٖٓ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qāla fa'ti bihī in kunta minaṣ-ṣādiqīn(a).

Yandi (Faraon) tubaka nde: "Songa mono kima mosi (nzikisa ya kieleka) kana nge kele mosi na kati ya bantu ya kieleka!"

فَاَلْقٰى عَصَاهُ فَاِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُّبِيْنٌ ۚ

fa alqā ‘aṣāhu fa iżā hiya ṡu‘bānum mubīn(un).

Yo yina yandi (Moize) losaka nti na yandi, na kintulumukina nti yina kumaka nioka ya nene kibeni.

وَنَزَعَ يَدَهٗ فَاِذَا هِيَ بَيْضَاۤءُ لِلنّٰظِرِيْنَ ࣖ

wa naza‘a yadahū fa iżā hiya baiḍā'u lin-nāẓirīn(a).

Mpi yandi basisaka diboko na yandi (na kati ya bilele na yandi), na kintulumukina yo kumaka mpembe (ke sema) sambu na bantu yina monaka yo.

قَالَ لِلْمَلَاِ حَوْلَهٗٓ اِنَّ هٰذَا لَسٰحِرٌ عَلِيْمٌ ۙ

qāla lil-mala'i ḥaulahū inna hāżā lasāḥirun ‘alīm(un).

Yandi (Faraon) tubaka na bamfumu yina vandaka na nziunga na yandi nde: "Ya kieleka, yandi (Moize) fwete vanda nganga-nkisi ya mayele, .

يُّرِيْدُ اَنْ يُّخْرِجَكُمْ مِّنْ اَرْضِكُمْ بِسِحْرِهٖۖ فَمَاذَا تَأْمُرُوْنَ

yurīdu ay yukhrijakum min arḍikum bisiḥrih(ī), fa māżā ta'murūn(a).

yandi ke zola kukula beno na insi na beno ti mazi na yandi; yo yina inki nge ke pesa ngindu?”

قَالُوْٓا اَرْجِهْ وَاَخَاهُ وَابْعَثْ فِى الْمَدَاۤىِٕنِ حٰشِرِيْنَ ۙ

qālū arjih wa akhāhu wab‘aṡ fil-madā'ini ḥāsyirīn(a).

Bo vutulaka nde: “Beno kanga (sambu na mwa ntangu) yandi ti mpangi na yandi, mpi beno tinda na insi ya mvimba bantu yina ta vukisa (mazi), .

يَأْتُوْكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيْمٍ

ya'tūka bikulli saḥḥārin ‘alīm(in).

bo ta natila nge kibeni banganga-nkisi yonso ya mayele."

فَجُمِعَ السَّحَرَةُ لِمِيْقَاتِ يَوْمٍ مَّعْلُوْمٍ ۙ

fa jumi‘as-saḥaratu limīqāti yaumim ma‘lūm(in).

Na nima, banganga-nkisi vukanaka na ntangu (yina bo me tulaka) na kilumbu yina bo me tulaka, .

وَّقِيْلَ لِلنَّاسِ هَلْ اَنْتُمْ مُّجْتَمِعُوْنَ ۙ

wa qīla lin-nāsi hal antum mujtami‘ūn(a).

yandi zabisaka bantu nde: “Beno kwisa, beno yonso, .

لَعَلَّنَا نَتَّبِعُ السَّحَرَةَ اِنْ كَانُوْا هُمُ الْغٰلِبِيْنَ

la‘allanā nattabi‘us-saḥarata in kānū humul-gālibīn(a).

na mpila nde beto landa banganga-nkisi, kana bo nunga.”

فَلَمَّا جَاۤءَ السَّحَرَةُ قَالُوْا لِفِرْعَوْنَ اَىِٕنَّ لَنَا لَاَجْرًا اِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغٰلِبِيْنَ

falammā jā'as-saḥaratu qālū lifir‘auna a'inna lanā la'ajran in kunnā naḥnul-gālibīn(a).

Yo yina, ntangu banganga-nkisi kwisaka, bo tubilaka Farao nde: “Keti beto ta baka kibeni lufutu ya nene kana beto nunga?”

قَالَ نَعَمْ وَاِنَّكُمْ اِذًا لَّمِنَ الْمُقَرَّبِيْنَ

qāla na‘am wa innakum iżal laminal-muqarrabīn(a).

Yandi (Faraon) vutulaka nde, "Ee, ye ya kieleka nge ta vanda kibeni ti kisika pene-pene (na mono)."

قَالَ لَهُمْ مُّوْسٰٓى اَلْقُوْا مَآ اَنْتُمْ مُّلْقُوْنَ

qāla lahum mūsā alqū mā antum mulqūn(a).

Yandi (Moize) tubilaka bo nde, “Beno losa yina beno ke zola kulosa.”

فَاَلْقَوْا حِبَالَهُمْ وَعِصِيَّهُمْ وَقَالُوْا بِعِزَّةِ فِرْعَوْنَ اِنَّا لَنَحْنُ الْغٰلِبُوْنَ

fa alqau ḥibālahum wa ‘iṣiyyahum wa qālū bi‘izzati fir‘auna innā lanaḥnul-gālibūn(a).

Na nima bo losaka bansinga ti banti na bo na ntoto mpi bo tubaka nde: “Na ngolo ya Farao, beto ta nunga kibeni.”

فَاَلْقٰى مُوْسٰى عَصَاهُ فَاِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُوْنَ ۚ

fa alqā mūsā ‘aṣāhu fa iżā hiya talqafu mā ya'fikūn(a).

Na nima, Moize losaka nti na yandi na ntoto, mpi na kintulumukina yandi minaka bima ya luvunu yina bo salaka.

فَاُلْقِيَ السَّحَرَةُ سٰجِدِيْنَ ۙ

fa ulqiyas-saḥaratu sājidīn(a).

Yo yina, banganga-nkisi bwaka mpi fukamaka.

قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ۙ

qālū āmannā birabbil-‘ālamīn(a).

Bo tubaka nde: “Beto ke kwikila na Mfumu ya bansi yonso, .

رَبِّ مُوْسٰى وَهٰرُوْنَ

rabbi mūsā wa hārūn(a).

(yina kele) Nzambi ya Moize ti ya Aroni."

قَالَ اٰمَنْتُمْ لَهٗ قَبْلَ اَنْ اٰذَنَ لَكُمْۚ اِنَّهٗ لَكَبِيْرُكُمُ الَّذِيْ عَلَّمَكُمُ السِّحْرَۚ فَلَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ ەۗ لَاُقَطِّعَنَّ اَيْدِيَكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ مِّنْ خِلَافٍ وَّلَاُصَلِّبَنَّكُمْ اَجْمَعِيْنَۚ

qāla āmantum lahū qabla an āżana lakum, innahū lakabīrukumul-lażī ‘allamakumus-siḥr(a), fa lasaufa ta‘lamūn(a), la'uqaṭṭi‘anna aidiyakum wa arjulakum min khilāfiw wa la'uṣallibannakum ajma'īn(a).

Yandi (Faraon) tubaka nde: "Sambu na inki beno kwikilaka na Moize na ntwala nde mono pesa beno nswa? Ya kieleka, yandi vandaka ntwadisi na beno yina longaka beno mazi. Na nima beno ta zaba kibeni (ba mbutu ya mambu ya beno ta sala). Mono ta zenga kibeni maboko ti makulu na beno na kulunsi mpi ya kieleka, mono ta fwa beno yonso na kulunsi."

قَالُوْا لَا ضَيْرَ ۖاِنَّآ اِلٰى رَبِّنَا مُنْقَلِبُوْنَ ۚ

qālū lā ḍair(a), innā ilā rabbinā munqalibūn(a).

Bo tubaka nde: “Beto fwete wa boma ve, sambu beto ta vutuka na Mfumu na beto.

اِنَّا نَطْمَعُ اَنْ يَّغْفِرَ لَنَا رَبُّنَا خَطٰيٰنَآ اَنْ كُنَّآ اَوَّلَ الْمُؤْمِنِيْنَ ۗ ࣖ

innā naṭma‘u ay yagfira lanā rabbunā khaṭāyānā an kunnā awwalal-mu'minīn(a).

Ya kieleka, beto ke tula kivuvu nde Mfumu na beto ta lolula beto bifu na beto, sambu beto vandaka bantu ya ntete yina kwikilaka."

۞ وَاَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰىٓ اَنْ اَسْرِ بِعِبَادِيْٓ اِنَّكُمْ مُّتَّبَعُوْنَ

wa auḥainā ilā mūsā an asri bi‘ibādī innakum muttaba‘ūn(a).

Mpi Beto songaka (pesaka ntuma) na Moize nde: “Kwenda na mpimpa baka bansadi na mono (Bana ya Israele), sambu bo ta landa nge kibeni.”

فَاَرْسَلَ فِرْعَوْنُ فِى الْمَدَاۤىِٕنِ حٰشِرِيْنَ ۚ

fa arsala fir‘aunu fil-madā'ini ḥāsyirīn(a).

Na nima, Faraon tindaka bantu na bambanza (sambu na kuvukisa basoda na yandi).

اِنَّ هٰٓؤُلَاۤءِ لَشِرْذِمَةٌ قَلِيْلُوْنَۙ

inna hā'ulā'i lasyirzimatun qalīlūn(a).

(Faraon tubaka nde) "Ya kieleka bo (Bana ya Israele) kele kaka kimvuka mosi ya fioti, .

وَاِنَّهُمْ لَنَا لَغَاۤىِٕظُوْنَ ۙ

wa innahum lanā lagā'iẓūn(a).

mpi ya kieleka bo me sala mambu yina ke pesa beto makasi, .

وَاِنَّا لَجَمِيْعٌ حٰذِرُوْنَ ۗ

wa innā lajamī‘un ḥāżirūn(a).

mpi ya kieleka, beto yonso kukonda kukatula muntu fwete vanda ntangu yonso ya kukengila."

فَاَخْرَجْنٰهُمْ مِّنْ جَنّٰتٍ وَّعُيُوْنٍ ۙ

fa akhrajnāhum min jannātiw wa ‘uyūn(in).

Na nima, Beto basisaka bo (Farao ti bantu na yandi) na masamba ti na banto ya masa, .

وَّكُنُوْزٍ وَّمَقَامٍ كَرِيْمٍ ۙ

wa kunūziw wa maqāmin karīm(in).

mpi (katuka na) kimvwama mpi kisika ya lukumu, .

كَذٰلِكَۚ وَاَوْرَثْنٰهَا بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۗ

każālik(a), wa auraṡnāhā banī isrā'īl(a).

mutindu yina, ye Beto pesaka yonso (yo) na Bana ya Israele.

فَاَتْبَعُوْهُمْ مُّشْرِقِيْنَ

fa atba‘ūhum musyriqīn(a).

Ebuna (Farao ti basoda na yandi) lendaka kukanga bo na kubasika ya ntangu.

فَلَمَّا تَرٰۤءَا الْجَمْعٰنِ قَالَ اَصْحٰبُ مُوْسٰٓى اِنَّا لَمُدْرَكُوْنَ ۚ

falammā tarā'al-jam‘āni qāla aṣḥābu mūsā innā lamudrakūn(a).

Yo yina, ntangu bimvuka yina zole monakana, balongoki ya Moize tubaka nde: “Beto ta kangama kibeni.”

قَالَ كَلَّا ۗاِنَّ مَعِيَ رَبِّيْ سَيَهْدِيْنِ

qāla kallā, inna ma‘iya rabbī sayahdīn(i).

Yandi (Moize) vutulaka nde: "Mono ta (kukangama ve ata fioti); ya kieleka Mfumu na mono kele ti mono, yandi ta twadisa mono."

فَاَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰٓى اَنِ اضْرِبْ بِّعَصَاكَ الْبَحْرَۗ فَانْفَلَقَ فَكَانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ الْعَظِيْمِ ۚ

fa auḥainā ilā mūsā aniḍrib bi‘aṣākal-baḥr(a), fanfalaqa fa kāna kullu firqin kaṭ-ṭaudil ‘aẓīm(i).

Na nima Beto songaka Moize nde: “Bula nzadi-mungwa ti nti na nge.” Yo yina, nzadi-mungwa kabwanaka na bandambu zole, mpi konso ndambu kumaka bonso ngumba ya nene.

وَاَزْلَفْنَا ثَمَّ الْاٰخَرِيْنَ ۚ

wa azlafnā ṡammal-ākharīn(a).

Mpi kuna Beto pusaka bimvuka ya nkaka pene-pene.

وَاَنْجَيْنَا مُوْسٰى وَمَنْ مَّعَهٗٓ اَجْمَعِيْنَ ۚ

wa anjainā mūsā wa mam ma‘ahū ajma‘īn(a).

Mpi Beto gulusaka Musa ti bantu yina vandaka ti yandi.

ثُمَّ اَغْرَقْنَا الْاٰخَرِيْنَ ۗ

Ṡumma agraqnal-ākharīn(a).

Na nima Beto dindisaka bimvuka ya nkaka na masa.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Ya kieleka, na bantu ya mutindu yina kele ti kidimbu (ya ngolo ya Allah), kansi mingi na kati na bo ke kwikilaka ve.

وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيْزُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa inna rabbaka lahuwal-‘azīzur-raḥīm(u).

Mpi ya kieleka Mfumu na beno kele Nkwa-Ngolo, Muntu ya ke wilaka bantu mawa.

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ اِبْرٰهِيْمَ ۘ

watlu ‘alaihim naba'a ibrāhīm(a).

Mpi tangila bo disolo ya Abrahami.

اِذْ قَالَ لِاَبِيْهِ وَقَوْمِهٖ مَا تَعْبُدُوْنَ

iż qāla li'abīhi wa qaumihī mā ta‘budūn(a).

Ntangu yandi (Ibrahim) tubaka na tata na yandi ti bantu na yandi nde: «Beno ke sambilaka inki?»

قَالُوْا نَعْبُدُ اَصْنَامًا فَنَظَلُّ لَهَا عٰكِفِيْنَ

qālū na‘budu aṣnāman fa naẓallu lahā ‘ākifīn(a).

Bo vutulaka nde: “Beto ke sambilaka biteki mpi beto ke sambilaka yo ntangu yonso na kikesa yonso.”

قَالَ هَلْ يَسْمَعُوْنَكُمْ اِذْ تَدْعُوْنَ ۙ

qāla hal yasma‘ūnakum iż tad‘ūn(a).

Yandi (Ibrahim) tubaka nde, “Keti bo waka nge ntangu nge vandaka kusamba (na yandi)?

اَوْ يَنْفَعُوْنَكُمْ اَوْ يَضُرُّوْنَ

au yanfa‘ūnakum au yaḍurrūn(a).

To (keti) yo lenda natila nge mambote to mbi?”

قَالُوْا بَلْ وَجَدْنَآ اٰبَاۤءَنَا كَذٰلِكَ يَفْعَلُوْنَ

qālū bal wajadnā ābā'anā każālika yaf‘alūn(a).

Bo vutulaka nde: “Ve, kansi beto monaka ba-nkaka na beto ke sala mutindu yina.”

قَالَ اَفَرَءَيْتُمْ مَّا كُنْتُمْ تَعْبُدُوْنَ ۙ

qāla afa ra'aitum mā kuntum ta‘budūn(a).

Yandi (Ibrahim) tubaka nde, “Keti beno ke tulaka dikebi na mambu yina beno ke sambilaka, .

اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمُ الْاَقْدَمُوْنَ ۙ

antum wa ābā'ukumul-aqdamūn(a).

nge ti ba-nkaka na nge?

فَاِنَّهُمْ عَدُوٌّ لِّيْٓ اِلَّا رَبَّ الْعٰلَمِيْنَ ۙ

fa innahum ‘aduwwul lī illā rabbal-‘ālamīn(a).

Ya kieleka, bo (yina beno ke sambilaka) kele bambeni na mono, ya kuswaswana ti Mfumu ya bansi yonso, .

الَّذِيْ خَلَقَنِيْ فَهُوَ يَهْدِيْنِ ۙ

allażī khalaqanī fa huwa yahdīn(i).

(disongidila) Nani gangaka mono, ebuna Yandi muntu ke twadisaka mono, .

وَالَّذِيْ هُوَ يُطْعِمُنِيْ وَيَسْقِيْنِ ۙ

wal-lażī huwa yuṭ‘imunī wa yasqīn(i).

mpi Nani pesaka mono madia ti malafu;

وَاِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِيْنِ ۙ

wa iżā mariḍtu fa huwa yasyfīn(i).

mpi ntangu mono ke bela, Yandi muntu ke belulaka mono, .

وَالَّذِيْ يُمِيْتُنِيْ ثُمَّ يُحْيِيْنِ ۙ

wal-lażī yumītunī ṡumma yuḥyīn(i).

mpi Muntu yina ta fwa mono, yandi ta vutula mono na luzingu, .

وَالَّذِيْٓ اَطْمَعُ اَنْ يَّغْفِرَ لِيْ خَطِيْۤـَٔتِيْ يَوْمَ الدِّيْنِ ۗ

wal-lażī aṭma‘u ay yagfira lī khaṭī'atī yaumad-dīn(i).

mpi Muntu yina mono ke zolaka kibeni ta lolula bifu na mono na Kilumbu ya Lufutumuku.”

رَبِّ هَبْ لِيْ حُكْمًا وَّاَلْحِقْنِيْ بِالصّٰلِحِيْنَ ۙ

rabbi hab lī ḥukmaw wa alḥiqnī biṣ-ṣāliḥīn(a).

Ibrahim sambaka), "O Mfumu na mono, pesa mono nzayilu mpi kotisa mono na kati ya bantu ya luzitu, .

وَاجْعَلْ لِّيْ لِسَانَ صِدْقٍ فِى الْاٰخِرِيْنَ ۙ

waj‘al lī lisāna ṣidqin fil-ākhirīn(a).

mpi sala mono ndinga ya mbote sambu na bantu (yina ta kwisa) na nima, .

وَاجْعَلْنِيْ مِنْ وَّرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيْمِ ۙ

waj‘alnī miw waraṡati janatin na‘īm(i).

mpi sala nde mono vanda mosi na kati ya bantu yina ta baka difwa ya paladisu ya kufuluka ti biese, .

وَاغْفِرْ لِاَبِيْٓ اِنَّهٗ كَانَ مِنَ الضَّاۤلِّيْنَ ۙ

wagfir li'abī innahū kāna minaḍ-ḍāllīn(a).

mpi lolula tata na mono, ya kieleka yandi kele mosi na kati ya bantu yina vilaka nzila, .

وَلَا تُخْزِنِيْ يَوْمَ يُبْعَثُوْنَۙ

wa lā tukhzinī yauma yub‘aṡūn(a).

mpi beno vweza mono ve kilumbu yina bo ta futumuka, .

يَوْمَ لَا يَنْفَعُ مَالٌ وَّلَا بَنُوْنَ ۙ

yauma lā yanfa‘u māluw wa lā banūn(a).

(disongidila) na kilumbu (ntangu) kimvwama ti bana kele mfunu ve, .

اِلَّا مَنْ اَتَى اللّٰهَ بِقَلْبٍ سَلِيْمٍ ۗ

illā man atallāha biqalbin salīm(in).

katula kaka bantu yina ke talana ti Allah ti ntima ya bunkete, .

وَاُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِيْنَ ۙ

wa uzlifatil-jannatu lil-muttaqīn(a).

mpi paladisu ta kuma pene-pene ya bantu yina ke zitisaka Nzambi, .

وَبُرِّزَتِ الْجَحِيْمُ لِلْغَاوِيْنَ ۙ

wa burrizatil-jaḥīmu lil-gāwīn(a).

mpi bilungi ya Yahim ta monana pwelele na bantu yina ke vila nzila.”

وَقِيْلَ لَهُمْ اَيْنَ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُوْنَ ۙ

wa qīla lahum ainamā kuntum ta‘budūn(a).

mpi bo tubilaka bo nde: “Wapi biteki yina beno vandaka kusambila?

مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗهَلْ يَنْصُرُوْنَكُمْ اَوْ يَنْتَصِرُوْنَ ۗ

min dūnillāh(i), hal yanṣurūnakum au yantaṣirūn(a).

katula Allah? Keti bo lenda sadisa nge to kudisadisa bo mosi?”

فَكُبْكِبُوْا فِيْهَا هُمْ وَالْغَاوٗنَ ۙ

fa kubkibū fīhā hum wal-gāwūn(a).

Yo yina bo losaka bo (bansambidi) na bilungi kumosi ti bantu yina vilaka nzila, .

وَجُنُوْدُ اِبْلِيْسَ اَجْمَعُوْنَ ۗ

wa junūdu iblīsa ajma‘ūn(a).

ye makesa yonso ya Satana.

قَالُوْا وَهُمْ فِيْهَا يَخْتَصِمُوْنَ

qālū wa hum fīhā yakhtaṣimūn(a).

Bo ke tubaka nde ntangu bo ke nwana na kati na yo (bilungi), .

تَاللّٰهِ اِنْ كُنَّا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ ۙ

tallāhi in kunnā lafī ḍalālim mubīn(in).

"Na zina ya Allah, ya kieleka beto vandaka (na inza) na kifu ya pwelele, .

اِذْ نُسَوِّيْكُمْ بِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

iż nusawwīkum birabbil-‘ālamīn(a).

sambu beto ke fwanisa beno (biteki) ti Nzambi ya bansi yonso.

وَمَآ اَضَلَّنَآ اِلَّا الْمُجْرِمُوْنَ

wa mā aḍallanā illal-mujrimūn(a).

Mpi muntu mosi ve ke nataka beto na nzila ya mbi, katula kaka bansumuki.

فَمَا لَنَا مِنْ شٰفِعِيْنَ ۙ

famā lanā min syāfi‘īn(a).

Yo yina (ntangu yai) beto kele ve ti muntu ya ke lombaka (nsadisi), .

وَلَا صَدِيْقٍ حَمِيْمٍ

wa lā ṣadīqin ḥamīm(in).

mpi kuvanda ve ti banduku ya ngolo, .

فَلَوْ اَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

falau anna lanā karratan fa nakūna minal-mu'minīn(a).

Yo yina kana beto lendaka kuvutuka (na inza) beto zolaka kuvanda mpenza bantu ya lukwikilu."

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Ya kieleka, na bantu ya mutindu yina kele ti bidimbu (ya ngolo ya Allah), kansi mingi na kati na bo ke kwikilaka ve.

وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيْزُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa inna rabbaka lahuwal-‘azīzur-raḥīm(u).

Mpi ya kieleka, Mfumu na nge kele kibeni Muntu ya Kuluta Ngolo, ya Kuluta Kuwila Bantu Mawa.

كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوْحِ ِۨالْمُرْسَلِيْنَ ۚ

każżabat qaumu nūḥinil-mursalīn(a).

Bantu ya Noa kukusaka bantumwa.

اِذْ قَالَ لَهُمْ اَخُوْهُمْ نُوْحٌ اَلَا تَتَّقُوْنَ ۚ

iż qāla lahum akhūhum nūḥun alā tattaqūn(a).

Ntangu mpangi na bo (Noa) tubilaka bo nde, “Sambu na nki beno kele ve bantu ya lusambu?

اِنِّيْ لَكُمْ رَسُوْلٌ اَمِيْنٌ ۙ

innī lakum rasūlun amīn(un).

Ya kieleka, mono kele ntumwa ya bo lenda tudila ntima (ya bo me tinda) na beno, .

فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِۚ

fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).

Yo yina beno wa Allah boma mpi beno lemfukila mono.

وَمَآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۚ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلٰى رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ۚ

wa mā as'alukum ‘alaihi min ajr(in), in ajriya illā ‘alā rabbil-‘ālamīn(a).

Mpi mono ke lomba nge kima ve sambu na kuvutudila nge emvitasio yina; Dikabu na mono kele kaka na Mfumu ya bansi yonso.

فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ

fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).

Bantu ya Noa kukusaka bantumwa.

۞ قَالُوْٓا اَنُؤْمِنُ لَكَ وَاتَّبَعَكَ الْاَرْذَلُوْنَ ۗ

qālū anu'minu laka wattaba‘akal-arżalūn(a).

Ntangu mpangi na bo (Noa) tubilaka bo nde, “Sambu na nki beno kele ve bantu ya lusambu?

قَالَ وَمَا عِلْمِيْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ ۚ

qāla wa mā ‘ilmī bimā kānū ya‘malūn(a).

Ya kieleka, mono kele ntumwa ya bo lenda tudila ntima (ya bo me tinda) na beno, .

اِنْ حِسَابُهُمْ اِلَّا عَلٰى رَبِّيْ لَوْ تَشْعُرُوْنَ ۚ

in ḥisābuhum illā ‘alā rabbī lau tasy‘urūn(a).

Yo yina beno wa Allah boma mpi beno lemfukila mono.

وَمَآ اَنَا۠ بِطَارِدِ الْمُؤْمِنِيْنَ ۚ

wa mā ana biṭāridil-mu'minīn(a).

Mpi mono ke lomba nge kima ve sambu na kuvutudila nge emvitasio yina; Dikabu na mono kele kaka na Mfumu ya bansi yonso.

اِنْ اَنَا۠ اِلَّا نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ ۗ

in ana illā nażīrum mubīn(un).

Yo yina, beno wa Allah boma mpi beno lemfukila mono."

قَالُوْا لَىِٕنْ لَّمْ تَنْتَهِ يٰنُوْحُ لَتَكُوْنَنَّ مِنَ الْمَرْجُوْمِيْنَۗ

qālū la'illam tantahi yā nūḥu latakūnanna minal-marjūmīn(a).

Bo tubaka nde: “Keti beto fwete kwikila nge, ntangu balongoki na nge kele bantu ya kuvweza?”

قَالَ رَبِّ اِنَّ قَوْمِيْ كَذَّبُوْنِۖ

qāla rabbi inna qaumī każżabūn(i).

Yandi (Nuh) vutulaka nde, “Mono kele ve ti nzayilu ya mambu ya bo ke sala.

فَافْتَحْ بَيْنِيْ وَبَيْنَهُمْ فَتْحًا وَّنَجِّنِيْ وَمَنْ مَّعِيَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

faftaḥ bainī wa bainahum fatḥaw wa najjinī wa mam ma‘iya minal-mu'minīn(a).

Kutanga (bisalu) na bo kele ya nkaka ve kansi Mfumu na mono, kana beno zaba.

فَاَنْجَيْنٰهُ وَمَنْ مَّعَهٗ فِى الْفُلْكِ الْمَشْحُوْنِ

fa anjaināhu wa mam ma‘ahū fil-fulkil-masyḥūn(i).

Mpi mono ta kula ve bantu yina ke kwikilaka.

ثُمَّ اَغْرَقْنَا بَعْدُ الْبَاقِيْنَ

Ṡumma agraqnā ba‘dul-bāqīn(a).

Mono (kele) kaka lukebisu ya pwelele.”

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Bo tubaka nde: "O Nuh! Ya kieleka, kana nge (zola) kubika ve, nge ta vanda kibeni na kati ya bantu yina bo ta bula matadi (kufwa)."

وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيْزُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa inna rabbaka lahuwal-‘azīzur-raḥīm(u).

Yandi (Noa) tubaka nde, “O Mfumu na mono, kieleka bantu na mono me kusa mono;

كَذَّبَتْ عَادُ ِۨالْمُرْسَلِيْنَ ۖ

każżabat ‘ādunil-mursalīn(a).

Yo yina, baka lukanu na kati na mono ti bo, mpi gulusa mono ti bantu yina ke kwikilaka ti mono."

اِذْ قَالَ لَهُمْ اَخُوْهُمْ هُوْدٌ اَلَا تَتَّقُوْنَ ۚ

iż qāla lahum akhūhum hūdun alā tattaqūn(a).

Na nima Beto gulusaka Noa ti bantu yina vandaka ti yandi na maswa yina vandaka ti bima mingi.

اِنِّيْ لَكُمْ رَسُوْلٌ اَمِيْنٌ ۙ

innī lakum rasūlun amīn(un).

Ebuna na nima ya mambu yina Beto dindisaka bantu yina bikalaka na masa.

فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ ۚ

fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).

Ya kieleka, na bantu ya mutindu yina kele kibeni ti bidimbu (ya ngolo ya Allah), kansi mingi na kati na bo ke kwikilaka ve.

وَمَآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۚ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلٰى رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ۗ

wa mā as'alukum ‘alaihi min ajr(in), in ajriya illā ‘alā rabbil-‘ālamīn(a).

Mpi ya kieleka, Mfumu na nge, Yandi kele Nkwa-Ngolo, Muntu ya ke wilaka bantu mawa.

اَتَبْنُوْنَ بِكُلِّ رِيْعٍ اٰيَةً تَعْبَثُوْنَ ۙ

atabnūna bikulli rī‘in āyatan ta‘baṡūn(a).

(Bantu ya) ‘Ad me kusa binati-nsangu.

وَتَتَّخِذُوْنَ مَصَانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُوْنَۚ

wa tattakhiżūna maṣāni‘a la‘allakum takhludūn(a).

Ntangu mpangi na bo Hudi tubilaka bo nde, “Sambu na nki beno kele ve bantu ya lusambu?

وَاِذَا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبَّارِيْنَۚ

wa iżā baṭasytum baṭasytum jabbārīn(a).

Ya kieleka, mono kele ntumwa ya bo ke tudilaka beno ntima, .

فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِۚ

fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).

yo yina beno wa Allah boma mpi beno lemfukila mono.

وَاتَّقُوا الَّذِيْٓ اَمَدَّكُمْ بِمَا تَعْلَمُوْنَ ۚ

wattaqul-lażī amaddakum bimā ta‘lamūn(a).

Mpi mono ke lomba nge kima ve sambu na kuvutudila nge emvitasio yina; Dikabu na mono kele kaka na Mfumu ya bansi yonso.

اَمَدَّكُمْ بِاَنْعَامٍ وَّبَنِيْنَۙ

amaddakum bi'an‘āmiw wa banīn(a).

Keti nge ke tungaka banzo ya kimfumu na konso kisika ya nda sambu na lukumu ya mpamba, .

وَجَنّٰتٍ وَّعُيُوْنٍۚ

wa jannātiw wa ‘uyūn(in).

mpi nge ke tungaka banzo ya ngolo ti kivuvu nde nge ta zinga mvula na mvula?

اِنِّيْٓ اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ ۗ

innī akhāfu ‘alaikum ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

Mpi kana beno ke monisa bantu mpasi, pana beno ke sala yo na nku mpi kukonda mawa.

قَالُوْا سَوَاۤءٌ عَلَيْنَآ اَوَعَظْتَ اَمْ لَمْ تَكُنْ مِّنَ الْوٰعِظِيْنَ ۙ

qālū sawā'un ‘alainā awa‘aẓta am lam takum minal-wā‘iẓīn(a).

Yo yina, beno wa Allah boma mpi beno lemfukila mono, .

اِنْ هٰذَآ اِلَّا خُلُقُ الْاَوَّلِيْنَ ۙ

in hāżā illā khuluqul-awwalīn(a).

mpi bikala ya kukangama na Yandi yina me pesa nge mambu yina nge me zaba.

وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِيْنَ ۚ

wa mā naḥnu bimu‘ażżabīn(a).

Yandi (Allah) me pesa beno bitwisi ti bana, .

فَكَذَّبُوْهُ فَاَهْلَكْنٰهُمْۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

fa każżabūhu fa ahlaknāhum, inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

mpi bilanga, mpi banto ya masa, .

وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيْزُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa inna rabbaka lahuwal-‘azīzur-raḥīm(u).

Ya kieleka, mono ke wa boma nde ndola ta bwila beno na kilumbu ya nene."

كَذَّبَتْ ثَمُوْدُ الْمُرْسَلِيْنَ ۖ

każżabat ṡamūdul-mursalīn(a).

Bo vutulaka nde: “Yo kele kiteso mosi sambu na beto kana nge ke pesa ndongisila to nge ke pesa ve ndongisila, .

اِذْ قَالَ لَهُمْ اَخُوْهُمْ صٰلِحٌ اَلَا تَتَّقُوْنَ ۚ

iż qāla lahum akhūhum ṣāliḥun alā tattaqūn(a).

Yai (dibundu na beto) kele kima yankaka ve kansi bikalulu ya bantu ya ntama, .

اِنِّيْ لَكُمْ رَسُوْلٌ اَمِيْنٌ ۙ

innī lakum rasūlun amīn(un).

mpi beto tabaka (ata fyoti ve) ndola.”

فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ ۚ

fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).

Yo yina bo buyaka yo (Hud), na nima Beto fwaka bo. Ya kieleka, na bantu ya mutindu yina kele ti bidimbu (ya ngolo ya Allah), kansi mingi na kati na bo ke kwikilaka ve.

وَمَآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۚ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلٰى رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ۗ

wa mā as'alukum ‘alaihi min ajr(in), in ajriya illā ‘alā rabbil-‘ālamīn(a).

Mpi ya kieleka, Mfumu na nge, Yandi kele Nkwa-Ngolo, Muntu ya ke wilaka bantu mawa.

اَتُتْرَكُوْنَ فِيْ مَا هٰهُنَآ اٰمِنِيْنَ ۙ

atutrakūna fīmā hāhunā āminīn(a).

Bantu ya Samud kukusaka bantumwa.

فِيْ جَنّٰتٍ وَّعُيُوْنٍ ۙ

fī jannātiw wa ‘uyūn(in).

Ntangu mpangi na bo Saleh tubilaka bo nde, “Sambu na nki beno kele ve bantu ya lusambu?

وَّزُرُوْعٍ وَّنَخْلٍ طَلْعُهَا هَضِيْمٌ ۚ

wa zurū‘iw wa nakhlin ṭal‘uhā haḍīm(un).

Ya kieleka, mono kele ntumwa ya bo ke tudilaka beno ntima, .

وَتَنْحِتُوْنَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا فٰرِهِيْنَ

wa tanḥitūna minal-jibāli buyūtan fārihīn(a).

yo yina beno wa Allah boma mpi beno lemfukila mono.

فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ ۚ

fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).

Mpi mono ke lomba beno kima ve na mvutu ya emvitasio yina, matabisi na mono kele kaka na Nzambi ya bansi yonso.

وَلَا تُطِيْعُوْٓا اَمْرَ الْمُسْرِفِيْنَ ۙ

wa lā tuṭī‘ū amral-musrifīn(a).

Keti nge (ke yindula) nde bo ta pesa nge nswa ya kuzinga awa (na insi na nge) na lutaninu, .

الَّذِيْنَ يُفْسِدُوْنَ فِى الْاَرْضِ وَلَا يُصْلِحُوْنَ

allażīna yufsidūna fil-arḍi wa lā yaṣliḥūn(a).

na masamba mpi na banto ya masa, .

قَالُوْٓا اِنَّمَآ اَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِيْنَ ۙ

qālū innamā anta minal-musaḥḥarīn(a).

mpi banti mpi banti ya dati yina matiti na yo kele pete.

مَآ اَنْتَ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُنَاۙ فَأْتِ بِاٰيَةٍ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

mā anta illā basyarum miṡlunā, fa'ti bi'āyatin in kunta minaṣ-ṣādiqīn(a).

Na mayele yonso, nge salaka bitini ya bangumba sambu na kusala banzo sambu na banzo ya nkaka;

قَالَ هٰذِهٖ نَاقَةٌ لَّهَا شِرْبٌ وَّلَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍ مَّعْلُوْمٍ ۚ

qāla hāżihī nāqatul lahā syirbuw wa lakum syirbu yaumim ma‘lūm(in).

yo yina beno wa Allah boma mpi beno lemfukila mono;

وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābu yaumin ‘aẓīm(in).

mpi kuzitisa ve bantuma ya bantu yina ke fwaka bansiku, .

فَعَقَرُوْهَا فَاَصْبَحُوْا نٰدِمِيْنَ ۙ

fa ‘aqarūhā fa aṣbaḥū nādimīn(a).

yina me bebisa ntoto mpi me yidika yo ve."

فَاَخَذَهُمُ الْعَذَابُۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

fa akhażahumul-‘ażāb(u), inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Bo tubaka nde: “Ya kieleka, nge kele kaka mosi na kati ya bantu yina bo me bebisaka;

وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيْزُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa inna rabbaka lahuwal-‘azīzur-raḥīm(u).

beno kele kaka bantu bonso beto; na nima sala kimangu kana nge kele mosi na kati ya bantu ya lunungu."

كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوْطِ ِۨالْمُرْسَلِيْنَ ۖ

każżabat qaumu lūṭinil-mursalīn(a).

Yandi (Saleh) me vutula nde: “Yai kele shamo ya nkento, yina kele ti nswa ya kunwa masa, mpi nge mpi kele ti nswa ya kunwa masa na kilumbu yina bo me tulaka.”

اِذْ قَالَ لَهُمْ اَخُوْهُمْ لُوْطٌ اَلَا تَتَّقُوْنَ ۚ

iż qāla lahum akhūhum lūṭun alā tattaqūn(a).

Mpi beno simba yo ve (shamo) ti kima mosi ya mbi, kana ve beno ta baka ndola na kilumbu ya mpasi."

اِنِّيْ لَكُمْ رَسُوْلٌ اَمِيْنٌ ۙ

innī lakum rasūlun amīn(un).

Na nima bo fwaka yandi, na nima bo waka mawa, .

فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ ۚ

fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).

na nima bo ta baka ndola. Ya kieleka, na bantu ya mutindu yina kele ti bidimbu (ya ngolo ya Allah), kansi mingi na kati na bo ke kwikilaka ve.

وَمَآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلٰى رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ۗ

wa mā as'alukum ‘alaihi min ajrin in ajriya illā ‘alā rabbil-‘ālamīn(a).

Mpi ya kieleka, Mfumu na nge, Yandi kele Nkwa-Ngolo, Muntu ya ke wilaka bantu mawa.

اَتَأْتُوْنَ الذُّكْرَانَ مِنَ الْعٰلَمِيْنَ ۙ

ata'tūnaż-żukrāna minal-‘ālamīn(a).

Bantu ya Loti kusaka bantumwa, .

وَتَذَرُوْنَ مَا خَلَقَ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِّنْ اَزْوَاجِكُمْۗ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ عَادُوْنَ

wa tażarūna mā khalaqa lakum rabbukum min azwājikum, bal antum qamun ‘ādūn(a).

ntangu mpangi na bo Luti tubilaka bo nde, “Sambu na nki beno ke zitisaka ve Nzambi?”

قَالُوْا لَىِٕنْ لَّمْ تَنْتَهِ يٰلُوْطُ لَتَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُخْرَجِيْنَ

qālū la'illam tantahi yā lūṭu latakūnanna minal-mukhrajīn(a).

Ya kieleka, mono kele ntumwa ya bo ke tudilaka beno ntima, .

قَالَ اِنِّيْ لِعَمَلِكُمْ مِّنَ الْقَالِيْنَ ۗ

qāla innī li‘amalikum minal-qālīn(a).

Yo yina beno wa Allah boma mpi beno lemfukila mono.

رَبِّ نَجِّنِيْ وَاَهْلِيْ مِمَّا يَعْمَلُوْنَ

rabbi najjinī wa ahlī mimmā ya‘malūn(a).

Mpi mono ke lomba nge kima ve sambu na kuvutudila nge emvitasio yina; Dikabu na mono kele kaka na Mfumu ya bansi yonso.

فَنَجَّيْنٰهُ وَاَهْلَهٗٓ اَجْمَعِيْنَ ۙ

fa najjaināhu wa ahlahū ajma‘īn(a).

Sambu na inki nge ke kwenda na babakala na kati ya bantu (kusala mambu ya kuvukisa nitu), .

اِلَّا عَجُوْزًا فِى الْغٰبِرِيْنَ ۚ

illā ‘ajūzan fil-gābirīn(a).

mpi nge ke bika (bankento) yina Nzambi salaka sambu na kuvanda bankento na nge? Beno (kele) bantu yina ke lutaka bandilu.”

ثُمَّ دَمَّرْنَا الْاٰخَرِيْنَ ۚ

Ṡumma dammarnal-ākharīn(a).

Bo vutulaka nde: "O Luti! Kana nge bika ve, nge ta vanda na kati ya bantu yina bo kulaka."

وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَّطَرًاۚ فَسَاۤءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِيْنَ

wa amṭarnā ‘alaihim maṭarā(n), fa sā'a maṭarul-munżarīn(a).

Yandi (Luti) tubaka nde: "Mono ke mengaka kibeni mambu ya nge ke sala."

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

(Lut sambaka) : « O Mfumu na mono, gulusa mono ti dibuta na mono na (malanda ya) bisalu ya bo ke sala ».

وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيْزُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa inna rabbaka lahuwal-‘azīzur-raḥīm(u).

Ebuna Beto gulusaka yandi ti dibuta na yandi yonso, .

كَذَّبَ اَصْحٰبُ لْـَٔيْكَةِ الْمُرْسَلِيْنَ ۖ

każżaba aṣḥābul-aikatil-mursalīn(a).

katula kaka nkento mosi ya mununu (nkento na yandi), yina vandaka na kati ya kimvuka yina bikalaka.

اِذْ قَالَ لَهُمْ شُعَيْبٌ اَلَا تَتَّقُوْنَ ۚ

iż qāla lahum syu‘aibun alā tattaqūn(a).

Na nima Beto fwaka bantu ya nkaka.

اِنِّيْ لَكُمْ رَسُوْلٌ اَمِيْنٌ ۙ

innī lakum rasūlun amīn(un).

Mpi Beto nokisaka bo (na matadi), ebuna mvula ya mbi kibeni bwaka na zulu ya bantu yina bo kebisaka.

فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ ۚ

fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).

Ya kieleka, na bantu ya mutindu yina kele ti bidimbu (ya ngolo ya Allah), kansi mingi na kati na bo ke kwikilaka ve.

وَمَآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلٰى رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ۗ

wa mā as'alukum ‘alaihi min ajrin in ajriya illā ‘alā rabbil-‘ālamīn(a).

Mpi ya kieleka, Mfumu na nge, Yandi kele Nkwa-Ngolo, Muntu ya ke wilaka bantu mawa.

۞ اَوْفُوا الْكَيْلَ وَلَا تَكُوْنُوْا مِنَ الْمُخْسِرِيْنَ ۚ

auful-kaila wa lā takūnū minal-mukhsirīn(a).

Bantu ya Aika vandaka kukusa bantumwa;

وَزِنُوْا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيْمِ ۚ

wazinū bil-qisṭāsil-mustaqīm(i).

ntangu Shuaib tubilaka bo nde, “Sambu na nki beno ke zitisaka ve Nzambi?

وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ اَشْيَاۤءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ ۚ

wa lā tabkhasun-nāsa asy-yā'ahum wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).

Ya kieleka, mono kele ntumwa ya bo ke tudilaka beno ntima, .

وَاتَّقُوا الَّذِيْ خَلَقَكُمْ وَالْجِبِلَّةَ الْاَوَّلِيْنَ ۗ

wattaqul-lażī khalaqakum wal-jibillatal-awwalīn(a).

yo yina beno wa Allah boma mpi beno lemfukila mono;

قَالُوْٓا اِنَّمَآ اَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِيْنَ ۙ

qālū innamā anta minal-musaḥḥarīn(a).

Mpi mono ke lomba nge kima ve sambu na kuvutudila nge emvitasio yina; Dikabu na mono kele kaka na Mfumu ya bansi yonso.

وَمَآ اَنْتَ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُنَا وَاِنْ نَّظُنُّكَ لَمِنَ الْكٰذِبِيْنَ ۚ

wa mā anta illā basyarum miṡlunā wa in naẓunnuka laminal-kāżibīn(a).

Kukumisa mesure ya kukuka mpi kusala ve bantu ya nkaka mbi.

فَاَسْقِطْ عَلَيْنَا كِسَفًا مِّنَ السَّمَاۤءِ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ ۗ

fa asqiṭ ‘alainā kisafam minas-samā'i in kunta minaṣ-ṣādiqīn(a).

Mpi tesa yo ti bakilo ya mbote.

قَالَ رَبِّيْٓ اَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ

qāla rabbī a‘lamu bimā ta‘malūn(a).

Mpi kusala ve bantu mbi na kukulumusaka banswa na bo mpi kubebisa ve ntoto;

فَكَذَّبُوْهُ فَاَخَذَهُمْ عَذَابُ يَوْمِ الظُّلَّةِ ۗاِنَّهٗ كَانَ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

fa każżabūhu fa akhażahum ‘ażābu yaumiẓ-ẓullah(ti), innahū kāna ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

mpi beno wa boma ya Allah yina salaka beno ti bantu ya ntama."

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Bo tubaka nde, “Beno kele kaka bantu yina bo me losaka.

وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيْزُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa inna rabbaka lahuwal-‘azīzur-raḥīm(u).

Mpi nge kele kaka muntu bonso beto, mpi ya kyeleka beto kekwikilaka nde nge kele na kati ya bantu yina ketubaka luvunu.

وَاِنَّهٗ لَتَنْزِيْلُ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ۗ

wa innahū latanzīlu rabbil-‘ālamīn(a).

Yo yina, tinda beto kima mosi ya me katuka na zulu, kana nge kele mosi na kati ya bantu ya lunungu."

نَزَلَ بِهِ الرُّوْحُ الْاَمِيْنُ ۙ

nazala bihir rūḥul-amīn(u).

Yandi (Shuaib) tubaka nde: “Mfumu na mono me zaba mbote mambu ya beno ke sala.”

عَلٰى قَلْبِكَ لِتَكُوْنَ مِنَ الْمُنْذِرِيْنَ ۙ

‘alā qalbika litakūna minal-munżirīn(a).

Na nima bo buyaka yo (Shuaib), na nima ndola kubwaka na zulu na bo na kilumbu ya mpimpa. Ya kieleka, yo yina ndola na kilumbu mosi ya mpasi.

بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُّبِيْنٍ ۗ

bilisānin ‘arabiyyim mubīn(in).

Ya kieleka, na bantu ya mutindu yina kele kibeni ti bidimbu (ya ngolo ya Allah), kansi mingi na kati na bo ke kwikilaka ve.

وَاِنَّهٗ لَفِيْ زُبُرِ الْاَوَّلِيْنَ

wa innahū lafī zuburil-awwalīn(a).

Mpi ya kieleka, Mfumu na nge, Yandi kele Nkwa-Ngolo, Muntu ya ke wilaka bantu mawa.

اَوَلَمْ يَكُنْ لَّهُمْ اٰيَةً اَنْ يَّعْلَمَهٗ عُلَمٰۤؤُا بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ

awalam yakul lahum āyatan ay ya‘lamahū ‘ulamā'u banī isrā'īl(a).

Mpi ya kieleka, yai (Al-Qur’an) tindamaka kibeni na Mfumu ya bansi yonso, .

وَلَوْ نَزَّلْنٰهُ عَلٰى بَعْضِ الْاَعْجَمِيْنَ ۙ

wa lau nazzalnāhū ‘alā ba‘ḍil-a‘jamīn(a).

Yina ar-Ruh al-Amin (Jibril) kulumusaka, .

فَقَرَاَهٗ عَلَيْهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ مُؤْمِنِيْنَ ۗ

fa qara'ahū ‘alaihim mā kānū bihī mu'minīn(a).

na ntima na nge (Muhammad) sambu nge vanda na kati ya bantu yina ke kebisaka, .

كَذٰلِكَ سَلَكْنٰهُ فِيْ قُلُوْبِ الْمُجْرِمِيْنَ ۗ

każālika salaknāhu fī qulūbil-mujrimīn(a).

na Kiarabi ya pwelele.

لَا يُؤْمِنُوْنَ بِهٖ حَتّٰى يَرَوُا الْعَذَابَ الْاَلِيْمَ

lā yu'minūna bihī ḥattā yarawul-‘ażābal-alīm(a).

Mpe ya kieleka, (Quran) kele (kutubila) na mikanda ya bantu ya ntama.

فَيَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ ۙ

fa ya'tiyahum bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Keti yo kele ve (kufwana) nzikisa sambu na bo nde bantu ya mayele ya Bani Izraele zabaka mambu yina?

فَيَقُوْلُوْا هَلْ نَحْنُ مُنْظَرُوْنَ ۗ

fa yaqūlū hal naḥnu munẓarūn(a).

Mpi kana Beto tindaka (Quran) na ndambu ya bimvuka yina kele ve Baarabi, .

اَفَبِعَذَابِنَا يَسْتَعْجِلُوْنَ

afa bi‘ażābinā yasta‘jilūn(a).

na nima yandi tangaka yo na bo (bantu yina vandaka kukwikila ve); kieleka, bo ta kwikila yandi mpi ve.

اَفَرَءَيْتَ اِنْ مَّتَّعْنٰهُمْ سِنِيْنَ ۙ

afa ra'aita im matta‘nāhum sinīn(a).

Na mutindu yina, Beto ke tulaka (kimuntu ya luvunu ti kubuya) na ntima ya bantu ya masumu, .

ثُمَّ جَاۤءَهُمْ مَّا كَانُوْا يُوْعَدُوْنَ ۙ

Ṡumma jā'ahum mā kānū yū‘adūn(a).

bo ta kwikila yandi ve, tii kuna bo ta mona ndola ya mpasi, .

مَآ اَغْنٰى عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يُمَتَّعُوْنَ ۗ

mā agnā ‘anhum mā kānū yumatta‘ūn(a).

ebuna ndola ta kwisila bo na kintulumukina, ntangu bo ta zaba yo ve, .

وَمَآ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ اِلَّا لَهَا مُنْذِرُوْنَ ۖ

wa mā ahlaknā min qaryatin illā lahā munżirūn(a).

na nima bo tubaka nde, “Keti bo ke pesa beto retard?”

ذِكْرٰىۚ وَمَا كُنَّا ظٰلِمِيْنَ

Żikrā, wa mā kunnā ẓālimīn(a).

Keti bo vandaka ve bantu yina vandaka kulomba nde ndola na Beto kupesa nswalu?

وَمَا تَنَزَّلَتْ بِهِ الشَّيٰطِيْنُ

wa mā tanazzalat bihisy-syayāṭīn(u).

Ebuna inki nge ta yindula kana Beto pesa bo kiese ya luzingu sambu na mwa bamvula?

وَمَا يَنْۢبَغِيْ لَهُمْ وَمَا يَسْتَطِيْعُوْنَ ۗ

wa mā yambagī lahum wa mā yastaṭī‘ūn(a).

na nima ndola yina bo zolaka kupesa bo kwisilaka bo, .

اِنَّهُمْ عَنِ السَّمْعِ لَمَعْزُوْلُوْنَ ۗ

innahum ‘anis-sam‘i lama‘zūlūn(a).

yo tavanda mpenza ve mfunu sambu na bo na kyese yina bo kewaka.

فَلَا تَدْعُ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ فَتَكُوْنَ مِنَ الْمُعَذَّبِيْنَ

falā tad‘u ma‘allāhi ilāhan ākhara fa takūna minal-mu‘ażżabīn(a).

Mpi Beto ke fwaka ve insi, katula kaka kana bantu me kebisa yo;

وَاَنْذِرْ عَشِيْرَتَكَ الْاَقْرَبِيْنَ ۙ

wa anżir ‘asyīratakal-aqrabīn(a).

na (kuvanda) lukebisu. Mpi Beto ke salaka ve mambu ya kukonda lunungu.

وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ ۚ

wakhfiḍ janāḥaka limanittaba‘aka minal-mu'minīn(a).

Mpe (Quran) me kulumuka ve na ba diabulu.

فَاِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ اِنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تَعْمَلُوْنَ ۚ

fa in ‘aṣauka faqul innī barī'um mimmā ta‘malūn(a).

Mpi yo me fwana ve sambu na bo (Quran), mpi bo ta kuka ve.

وَتَوَكَّلْ عَلَى الْعَزِيْزِ الرَّحِيْمِ ۙ

wa tawakkal ‘alal-‘azīzir-raḥīm(i).

Nkutu, bo ke bumbaka bo ntama sambu bo wa yo ve.

الَّذِيْ يَرٰىكَ حِيْنَ تَقُوْمُ

allażī yarāka ḥīna taqūm(u).

Yo yina beno binga ve (sambila) nzambi ya nkaka katula kaka Allah, kana ve beno ta vanda na kati ya bantu yina ta baka ndola.

وَتَقَلُّبَكَ فِى السّٰجِدِيْنَ

wa taqallubaka fis-sājidīn(a).

Mpi pesa lukebisu na bampangi na nge ya pene-pene (Muhamed), .

اِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

mpi kudikulumusa na ntwala ya bantu yina ke kwikilaka yina ke landaka nge.

هَلْ اُنَبِّئُكُمْ عَلٰى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّيٰطِيْنُ ۗ

hal unabbi'ukum ‘alā man tanazzalusy-syayāṭīn(u).

Na nima kana bo lemfukila nge ve tuba (Muhammad) : « Ya kieleka mono kele ve na kiyeka ya mambu ya nge ke sala ».

تَنَزَّلُ عَلٰى كُلِّ اَفَّاكٍ اَثِيْمٍ ۙ

tanazzalu ‘alā kulli affākin aṡīm(in).

Mpi tula ntima na (Allah) Nkwa-Ngolo Yonso, Muntu ya Kuluta Kuwila Bantu Mawa.

يُّلْقُوْنَ السَّمْعَ وَاَكْثَرُهُمْ كٰذِبُوْنَ ۗ

yulqūnas-sam‘a wa akṡaruhum kāżibūn(a).

Nani ke mona nge ntangu nge ke telama (na kusamba), .

وَالشُّعَرَاۤءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغَاوٗنَ ۗ

wasy-syu‘arā'u yattabi‘uhumul-gāwūn(a).

mpi (ke mona) nsoba ya mivuma na nge na kati ya bantu yina ke fukamaka.

اَلَمْ تَرَ اَنَّهُمْ فِيْ كُلِّ وَادٍ يَّهِيْمُوْنَ ۙ

alam tara annahum fī kulli wādiy yahīmūn(a).

Ya kieleka, Yandi ke waka mambu yonso, yandi ke zabaka mambu yonso.

وَاَنَّهُمْ يَقُوْلُوْنَ مَا لَا يَفْعَلُوْنَ ۙ

wa annahum yaqūlūna mā lā yaf‘alūn(a).

Keti mono fwete zabisa beno na zulu ya nani bademo ke kulumukaka?

اِلَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ وَذَكَرُوا اللّٰهَ كَثِيْرًا وَّانْتَصَرُوْا مِنْۢ بَعْدِ مَا ظُلِمُوْا ۗوَسَيَعْلَمُ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْٓا اَيَّ مُنْقَلَبٍ يَّنْقَلِبُوْنَ ࣖ

illal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti wa żakarullāha kaṡīraw wantaṣarū mim ba‘di mā ẓulimū, wa saya‘lamul-lażīna ẓalamū ayya munqalabiy yanqalibūn(a).

Bo (bademo) ke kulumukaka na zulu ya konso muntu ya luvunu yina ke salaka masumu mingi, .