حٰمۤ ۚ

Ḥā mīm.

Ha Mim

وَالْكِتٰبِ الْمُبِيْنِ ۙ

wal-kitābil-mubīn(i).

Ch'uya Libro (Al-Qur'an) allinninpaq.

اِنَّا جَعَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَۚ

innā ja‘alnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).

Qurantaqa árabe simipim ruwarqayku, chaynapi entiendenaykipaq.

وَاِنَّهٗ فِيْٓ اُمِّ الْكِتٰبِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيْمٌ ۗ

wa innahū fī ummil-kitābi ladainā la‘aliyyun ḥakīm(un).

Hinaspapas cheqaqtapunin Qur’anqa Ummul Libropi (Lauh Mahfuzh) Noqanchiswan kashan, cheqaqtapuni (de) hatun valorniyoq hinallataq hunt’a yachaywan.

اَفَنَضْرِبُ عَنْكُمُ الذِّكْرَ صَفْحًا اَنْ كُنْتُمْ قَوْمًا مُّسْرِفِيْنَ

afa naḍribu ‘ankumuż-żikra ṣafḥan an kuntum qaumam musrifīn(a).

Hinaptinqa, ¿manachu Qur'anpa versiculonkunata uraykachiyta qamkunaman, limitekunata sarunchakuq llaqta kasqaykirayku?

وَكَمْ اَرْسَلْنَا مِنْ نَّبِيٍّ فِى الْاَوَّلِيْنَ

wa kam arsalnā min nabiyyin fil-awwalīn(a).

Hinallataq hayk’a profetakunatan ñawpaq llaqtakunaman kacharqanchis.

وَمَا يَأْتِيْهِمْ مِّنْ نَّبِيٍّ اِلَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

wa mā ya'tīhim min nabiyyin illā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Hinaspapas maypachachus profeta paykunaman hamuqtinqa, paymanta burlakuqkupunin.

فَاَهْلَكْنَآ اَشَدَّ مِنْهُمْ بَطْشًا وَّمَضٰى مَثَلُ الْاَوَّلِيْنَ

fa ahlaknā asyadda minhum baṭsyaw wa maḍā maṡalul-awwalīn(a).

Chayraykun paykuna ukhupi aswan kallpayoq kaqkunata chinkachirqayku, ñawpaq llaqtakunaq ejemplontaq pasapun.

وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ مَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ لَيَقُوْلُنَّ خَلَقَهُنَّ الْعَزِيْزُ الْعَلِيْمُۙ

wa la'in sa'altahum man khalaqas-samāwāti wal-arḍa layaqūlunna khalaqahunnal-‘azīzul-‘alīm(u).

Hinaspa tapunki: “¿Pitaq hanaq pachata kay pachatapas kamarqan?”, nispa. Cheqaqtapunin kutichinqaku: “Tukuy imapas tukuy atiyniyoq Diosmi kamarqan”, nispa.

الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ مَهْدًا وَّجَعَلَ لَكُمْ فِيْهَا سُبُلًا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَ ۚ

allażī ja‘ala lakumul-arḍa mahdaw wa ja‘ala lakum fīhā subulal la‘allakum tahtadūn(a).

Paymi kay pachata qankunapaq tiyay wasiman tukuchirqan, paymi kay pachapi ñankunata ruwarqa qankunapaq pusasqa kanaykichispaq.

وَالَّذِيْ نَزَّلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءًۢ بِقَدَرٍۚ فَاَنْشَرْنَا بِهٖ بَلْدَةً مَّيْتًا ۚ كَذٰلِكَ تُخْرَجُوْنَ

wal-lażī nazzala minas-samā'i mā'am biqadar(in), fa'ansyarnā bihī baldatam maitā(n), każālika tukhrajūn(a).

Hinaspa pichus hanaq pachamanta unuta uraykachirqan (mañasqa) tupuyman hina, chaymanta chay unuwanmi kawsarichirqayku wañusqa (mana imayoq) hallp’ata. Chaynatam hurqusqa kanki (aya p'ampanamanta).

وَالَّذِيْ خَلَقَ الْاَزْوَاجَ كُلَّهَا وَجَعَلَ لَكُمْ مِّنَ الْفُلْكِ وَالْاَنْعَامِ مَا تَرْكَبُوْنَۙ

wal-lażī khalaqal-azwāja kullahā wa ja‘ala lakum minal-fulki wal-an‘āmi mā tarkabūn(a).

Hinaspapas Paymi tukuy imaymanata iskay iskaymanta kamarqan, barcokunatataq ruwarqan qankunapaq, chaykunapi purisqayki uywakunapaqpas.

لِتَسْتَوٗا عَلٰى ظُهُوْرِهٖ ثُمَّ تَذْكُرُوْا نِعْمَةَ رَبِّكُمْ اِذَا اسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ وَتَقُوْلُوْا سُبْحٰنَ الَّذِيْ سَخَّرَ لَنَا هٰذَا وَمَا كُنَّا لَهٗ مُقْرِنِيْنَۙ

litastawū ‘alā ẓuhūrihī ṡumma tażkurū ni‘mata rabbikum iżastawaitum ‘alaihi wa taqūlū subḥānal-lażī sakhkhara lanā hāżā wa mā kunnā lahū muqrinīn(a).

Chay hinapin wasanpi tiyaykunki, chaymantataq chaypi tiyashaspa Señorniykiq allin qhawariyninta yuyarinki; hinaspapas ninkichis: "Gloria kachun (Allah) pichus tukuy kaykunata kamachiwanchis ñawpaqta mana controlayta atispanchispas,

وَاِنَّآ اِلٰى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُوْنَ

wa innā ilā rabbinā lamunqalibūn(a).

Cheqaqtapunin Señorninchisman kutipusaqku”, nispa.

وَجَعَلُوْا لَهٗ مِنْ عِبَادِهٖ جُزْءًا ۗاِنَّ الْاِنْسَانَ لَكَفُوْرٌ مُّبِيْنٌ ۗ ࣖ

wa ja‘alū lahū min ‘ibādihī juz'ā(n), innal-insāna lakafūrum mubīn(un).

Hinaspa wakin kamachinkunata Paypa kaqta hina hap’inku. Cheqaqtapunin runakunaqa sut’i rikuypi (Diospa saminchayninkunamanta) t’aqakuq kanku.

اَمِ اتَّخَذَ مِمَّا يَخْلُقُ بَنٰتٍ وَّاَصْفٰىكُمْ بِالْبَنِيْنَ ۗ

amittakhażū mimmā yakhluqu banātiw wa aṣfākum bil-banīn(a).

¿Allinchu kanman unanchasqankunamanta ususinta hap’ispa qhari wawata qosunaykipaq?

وَاِذَا بُشِّرَ اَحَدُهُمْ بِمَا ضَرَبَ لِلرَّحْمٰنِ مَثَلًا ظَلَّ وَجْهُهٗ مُسْوَدًّا وَّهُوَ كَظِيْمٌ

wa iżā busysyira aḥaduhum bimā ḍaraba lir-raḥmāni maṡalan ẓalla wajhuhū muswaddaw wa huwa kaẓīm(un).

Hinallataq sichus hukninkuman allin willakuyta qonkuman imachus (ususi nacesqanmanta) ejemplo hina utilizakun (Allah) Ancha Khuyapayakuqpaq chayqa, uyanqa yanamanmi tukupun, llakikuyta (phiñakuytawan) hark’asqanrayku.

اَوَمَنْ يُّنَشَّؤُا فِى الْحِلْيَةِ وَهُوَ فِى الْخِصَامِ غَيْرُ مُبِيْنٍ

awamay yunasysya'u fil-ḥilyati wa huwa fil-khiṣāmi gairu mubīn(in).

Hinaspa, ¿allinchu kanman (Diospa wawan kay) pipas adorno hina uywasqa, manataqmi atinchu ch’aqwaypi takyasqa sut’i razonkunata qoyta?

وَجَعَلُوا الْمَلٰۤىِٕكَةَ الَّذِيْنَ هُمْ عِبٰدُ الرَّحْمٰنِ اِنَاثًا ۗ اَشَهِدُوْا خَلْقَهُمْ ۗسَتُكْتَبُ شَهَادَتُهُمْ وَيُسْـَٔلُوْنَ

wa ja‘alul-malā'ikatal-lażīna hum ‘ibādur raḥmāni ināṡā(n), asyahidū khalqahum, satuktabu syahādatuhum wa yus'alūn(a).

Hinaspataq (Allah) Ancha khuyapayakuqpa kamachinkunaq angelninkunata warmita hina ruwarqanku. ¿Qhawarqankuchu (angelkunaq) kamasqa kayninta? Qhepamanmi willakusqanku qelqasqa kanqa, hinaspan cuentata qonqaku.

وَقَالُوْا لَوْ شَاۤءَ الرَّحْمٰنُ مَا عَبَدْنٰهُمْ ۗمَا لَهُمْ بِذٰلِكَ مِنْ عِلْمٍ اِنْ هُمْ اِلَّا يَخْرُصُوْنَۗ

wa qālū lau syā'ar-raḥmānu mā ‘abadnāhum, mā lahum biżālika min ‘ilm(in), in hum illā yakhruṣūn(a).

Hinaspa nirqanku: “Sichus (Allah) Ancha khuyapayakuq munanman chayqa, manan paykunata (angelkunata) yupaychasunmanchu”, nispa. Manataqmi pisillatapas chaymanta yachayniyuqchu kanku. Paykunaqa manan imapaschu, aswanpas adivinaylla.

اَمْ اٰتَيْنٰهُمْ كِتٰبًا مِّنْ قَبْلِهٖ فَهُمْ بِهٖ مُسْتَمْسِكُوْنَ

am ātaināhum kitābam min qablihī fahum bihī mustamsikūn(a).

Icha, ¿ñawpaqtachu paykunaman huk librota qorqanchis, hinaspa chayman k’askakurqanku?

بَلْ قَالُوْٓا اِنَّا وَجَدْنَآ اٰبَاۤءَنَا عَلٰٓى اُمَّةٍ وَّاِنَّا عَلٰٓى اٰثٰرِهِمْ مُّهْتَدُوْنَ

bal qālū innā wajadnā ābā'anā ‘alā ummatiw wa innā ‘alā āṡārihim muhtadūn(a).

Hinaspapas nirqanku: “Cheqaqtapunin tarirqayku ñawpaq taytanchiskuna huk religionman hap’ipakusqankuta, paykunaq puriyninta qatikunanchispaqpas pusawanchis”, nispa.

وَكَذٰلِكَ مَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ فِيْ قَرْيَةٍ مِّنْ نَّذِيْرٍۙ اِلَّا قَالَ مُتْرَفُوْهَآ ۙاِنَّا وَجَدْنَآ اٰبَاۤءَنَا عَلٰٓى اُمَّةٍ وَّاِنَّا عَلٰٓى اٰثٰرِهِمْ مُّقْتَدُوْنَ

wa każālika mā arsalnā min qablika fī qaryatim min nażīr(in), illā qāla mutrafūhā, innā wajadnā ābā'anā ‘alā ummatiw wa innā ‘alā āṡārihim muqtadūn(a).

Hinallataq hinallataq, ñawpaqniykipi (Oh Muhammad) huk willakuqta huk hallp'aman kachaspaykuqa, sumaq runakunan niqku: "Cheqaqtapunin taytanchiskunata tarirqayku huk religionta qatikuqta, paykunaq puriynintan qatikushanchis".

۞ قٰلَ اَوَلَوْ جِئْتُكُمْ بِاَهْدٰى مِمَّا وَجَدْتُّمْ عَلَيْهِ اٰبَاۤءَكُمْۗ قَالُوْٓا اِنَّا بِمَآ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ

qāla awalau ji'tukum bi'ahdā mimmā wajattum ‘alaihi ābā'akum, qālū innā bimā ursiltum bihī kāfirūn(a).

(Chay Kachamuqqa) nisqa: “¿Payta qatikuwaqchischu taytaykikunaq qatikusqankumanta aswan allin religionta apamuqtiypas?”, nispa. Paykunan nirqanku: “Cheqaqtapunin noqaykuqa mana creeykuchu willanaykipaq kamachisqa kasqaykipi”, nispa.

فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ ࣖ

fantaqamnā minhum fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Chaymantataq paykunata chinkachirqanchis, chaymi qhawariychis imachus pasananta negakuqkunawan (cheqaq kaqta).

وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهِيْمُ لِاَبِيْهِ وَقَوْمِهٖٓ اِنَّنِيْ بَرَاۤءٌ مِّمَّا تَعْبُدُوْنَۙ

wa iż qāla ibrāhīmu li'abīhi wa qaumihī innanī barā'um mimmā ta‘budūn(a).

Hinaspa (yuyariy) Ibrahim taytanta llaqtantawan niqtin: "Cheqaqtapunin, yupaychasqaykichismanta t'aqakuni,

اِلَّا الَّذِيْ فَطَرَنِيْ فَاِنَّهٗ سَيَهْدِيْنِ

illāl-lażī faṭaranī fa'innahū sayahdīn(i).

mana chayqa (yupaychankichis) Allah kamawaqniy; Cheqaqtapunin Pay pusawanqa”, nispa.

وَجَعَلَهَا كَلِمَةً ۢ بَاقِيَةً فِيْ عَقِبِهٖ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَۗ

wa ja‘alahā kalimatam bāqiyatan fī ‘aqibihī la‘allahum yarji‘ūn(a).

Hinaspa (Ibrahim) ruwarqan (huklla dios nisqa rimayta) mirayninkunapaq wiñaypaq rimayta, kutimunankupaq (huklla dios nisqa rimayman).

بَلْ مَتَّعْتُ هٰٓؤُلَاۤءِ وَاٰبَاۤءَهُمْ حَتّٰى جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ وَرَسُوْلٌ مُّبِيْنٌ

bal matta‘tu hā'ulā'i wa ābā'ahum ḥattā jā'ahumul-ḥaqqu wa rasūlum mubīn(un).

Chiqaptaqa, paykunamanpas ñawpaq taytankumanpas kawsay kusikuytam qurqani chiqap (Al-Qur’an) paykunaman hamunankama huk Kachasqawan kuska, paymi chayta sut’incharqa.

وَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ قَالُوْا هٰذَا سِحْرٌ وَّاِنَّا بِهٖ كٰفِرُوْنَ

wa lammā jā'ahumul-ḥaqqu qālū hāżā siḥruw wa innā bihī kāfirūn(a).

Ichaqa cheqaq kaq (Qur’an) paykunaman hamuqtinmi nirqanku: “Kayqa magia, cheqaqtapunin negayku”, nispa.

وَقَالُوْا لَوْلَا نُزِّلَ هٰذَا الْقُرْاٰنُ عَلٰى رَجُلٍ مِّنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيْمٍ

wa qālū lau lā nuzzila hāżal-qur'ānu ‘alā rajulim minal-qaryataini ‘aẓīm(in).

Hinaspa paykuna (hinallataq) nirqanku: "Imaraykutaq kay Qur'an mana rikuchisqachu karqan hatun (qhapaq hinallataq atiyniyoq) runakunaman huknin kay iskay suyukunaq (Meca hinallataq Taif)?"

اَهُمْ يَقْسِمُوْنَ رَحْمَتَ رَبِّكَۗ نَحْنُ قَسَمْنَا بَيْنَهُمْ مَّعِيْشَتَهُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۙ وَرَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجٰتٍ لِّيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا سُخْرِيًّا ۗوَرَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُوْنَ

ahum yaqsimūna raḥmata rabbik(a), naḥnu qasamnā bainahum ma‘īsyatahum fil-ḥayātid-dun-yā, wa rafa‘nā ba‘ḍahum fauqa ba‘ḍin darajātil liyattakhiża ba‘ḍuhum ba‘ḍan sukhriyyā(n), wa raḥmatu rabbika khairum mimmā yajma‘ūn(a).

¿Señornikipa khuyapayakuynintachu rakinku? Kay pacha kawsaypi kawsakuyninkutam tanteanchik, wakintataqmi gradukunapi hukkunamanta aswan hatunta wicharichirqanchik, wakinninku hukkunamanta allinta yanapakunankupaq. Hinaspapas Wiraqochaykiq khuyapayakuyninqa aswan allinmi huñusqankumantaqa.

وَلَوْلَآ اَنْ يَّكُوْنَ النَّاسُ اُمَّةً وَّاحِدَةً لَّجَعَلْنَا لِمَنْ يَّكْفُرُ بِالرَّحْمٰنِ لِبُيُوْتِهِمْ سُقُفًا مِّنْ فِضَّةٍ وَّمَعَارِجَ عَلَيْهَا يَظْهَرُوْنَۙ

wa lau lā ay yakūnan-nāsu ummataw wāḥidatal laja‘alnā limay yakfuru bir-raḥmāni libuyūtihim suqufam min fiḍḍatiw wa ma‘ārija ‘alaihā yaẓharūn(a).

Hinallataq sichus mana hark’asunmanchu karqan runakuna huk llaqtalla kanankupaq (mana iñiypi), (Allah) Ancha Khuyapayakuqpi mana iñiqkunamanmi ruwasunman karqan, wasinkupa techonkunata qolqemanta, hinallataq wicharisqanku escalerakunatapas,

وَلِبُيُوْتِهِمْ اَبْوَابًا وَّسُرُرًا عَلَيْهَا يَتَّكِـُٔوْنَۙ

wa libuyūtihim abwābaw wa sururan ‘alaihā yattaki'ūn(a).

hinaspa (rurarqaykutaqmi) (qullqimanta) wasinkupaq punkukunata, (hinallataq) sofákunatapas, chaykunapim tiyaykunku,

وَزُخْرُفًاۗ وَاِنْ كُلُّ ذٰلِكَ لَمَّا مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَالْاٰخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِيْنَ ࣖ

wa zukhrufā(n), wa in kullu żālika lammā matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wal-ākhiratu ‘inda rabbika lil-muttaqīn(a).

hinaspa (Qorimantapas) alhajakunatapas. Tukuy kaykunaqa manan imapaschu, aswanpas kay pacha kawsaypa kusikuyninkunallan, Señorniykiwan qhepa kawsay kawsaytaq Dios sonqo runakunapaq waqaychasqa kashan.

وَمَنْ يَّعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمٰنِ نُقَيِّضْ لَهٗ شَيْطٰنًا فَهُوَ لَهٗ قَرِيْنٌ

wa may ya‘syu ‘an żikrir-raḥmāni nuqayyiḍ lahū syaiṭānan fahuwa lahū qarīn(un).

Hinallataq pipas Allah, Ancha Khuyapayakuq (Qur’an) yachachikuyninkunamanta t’aqakun chayqa, Satanasta (pantachiyta) saqeyku, hinaspataq paypa allin amigon kanayku.

وَاِنَّهُمْ لَيَصُدُّوْنَهُمْ عَنِ السَّبِيْلِ وَيَحْسَبُوْنَ اَنَّهُمْ مُّهْتَدُوْنَ

wa innahum layaṣuddūnahum ‘anis-sabīli wa yaḥsabūna annahum muhtadūn(a).

Hinaspapas cheqaqtapunin paykuna (supaykunaqa) allin ñanmanta hark’anku, pusasqa kasqankuta yuyaykushaspa.

حَتّٰىٓ اِذَا جَاۤءَنَا قَالَ يٰلَيْتَ بَيْنِيْ وَبَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِيْنُ

Ḥattā iżā jā'anā qāla yā laita bainī wa bainaka bu‘dal-masyriqaini fa bi'sal-qarīn(u).

Chaynapi, kutiriqkuna ñuqanchikman hamuptinku (Kawsarimpuy punchawpi) niwasun: "¡Ay! Sichus (karun) ñuqawan qamwan inti lluqsimuy ladomanta inti chinkaykuy ladomanta karu kaynin hina kanman karqan chayqa! Cheqaqtapunin (supayqa) aswan millay amigon (runakunapaq)".

وَلَنْ يَّنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ اِذْ ظَّلَمْتُمْ اَنَّكُمْ فِى الْعَذَابِ مُشْتَرِكُوْنَ

wa lay yanfa‘akumul-yauma iẓ ẓalamtum annakum fil-‘ażābi musytarikūn(a).

Hinaspapas (suyakuyniykichisqa) manan chay P’unchaypi allinniykipaqchu kanqa, (kikiykichis kikiykichista) mana allin ruwasqaykichisrayku.

اَفَاَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ اَوْ تَهْدِى الْعُمْيَ وَمَنْ كَانَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

afa anta tusmi‘uṣ-ṣumma au tahdil-‘umya wa man kāna fī ḍalālim mubīn(in).

Chhaynaqa, ¿atiwaqchu (Muhammad) mana uyariq runa uyarichiyta, icha (atiwaqchu) pusayta qoyta huk ñawsa runaman (sonqonpi) hinallataq sut’i pantaypi qhepaq runamanpas?

فَاِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ فَاِنَّا مِنْهُمْ مُّنْتَقِمُوْنَۙ

fa immā nażhabanna bika fa innā minhum muntaqimūn(a).

Chaymi cheqaqtapuni, sichus qankunata pasachisunman (manaraq atipashaqtiykichis), hinaqa cheqaqtapunin paykunaman muchuchiyta qosunmanraq (qhipa kawsaypi), .

اَوْ نُرِيَنَّكَ الَّذِيْ وَعَدْنٰهُمْ فَاِنَّا عَلَيْهِمْ مُّقْتَدِرُوْنَ

au nuriyannakal-lażī wa‘adnāhum fa'innā ‘alaihim muqtadirūn(a).

otaq rikuchisqaykiku (castigayta) paykunata amenazasqaykumanta. Chhaynaqa cheqaqtapunin paykuna patapi atiyniyoq kanchis.

فَاسْتَمْسِكْ بِالَّذِيْٓ اُوْحِيَ اِلَيْكَ ۚاِنَّكَ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

fastamsik bil-lażī ūḥiya ilaik(a), innaka ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Chaymi qankunaman sut’inchasqa (religionta) allinta hap’ipakuy. Chiqamanta, chiqan ñanpi kachkanki.

وَاِنَّهٗ لَذِكْرٌ لَّكَ وَلِقَوْمِكَ ۚوَسَوْفَ تُسْـَٔلُوْنَ

wa innahū lażikrul laka wa liqaumik(a), wa saufa tus'alūn(a).

Hinaspapas cheqaqtapunin Qur’anqa cheqaqtapuni huk advertencia qanpaq hinallataq llaqtaykipaqpas, huk p’unchaytaqmi cuentata qosqa kanki.

وَسْـَٔلْ مَنْ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رُّسُلِنَآ ۖ اَجَعَلْنَا مِنْ دُوْنِ الرَّحْمٰنِ اٰلِهَةً يُّعْبَدُوْنَ ࣖ

was'al man arsalnā min qablika mir rusulinā, aja‘alnā min dūnir-raḥmāni ālihatay yu‘badūn(a).

Hinallataq tapuy (Muhammad) kachasqanchiskunata, pikunatachus ñawpaqta kachamurqanchis: "¿Manachu huk diosta churarqanchis mana (Allah) Ancha Khuyapayakuqta yupaychasqa kananpaq?"

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مُوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ فَقَالَ اِنِّيْ رَسُوْلُ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

wa laqad arsalnā mūsā bi'āyātinā ilā fir‘auna wa mala'ihī fa qāla innī rasūlu rabbil-‘ālamīn(a).

Hinaspapas cheqaqtapunin Moisesta kacharqayku milagroykuwan Faraonman, llaqtanpa umalliqninkunamanpas. Chaymi payqa (Moises) nirqan: “Cheqaqtapunin ñoqaqa kani llapa pachaq Señorninpa kachasqan”, nispa.

فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ بِاٰيٰتِنَآ اِذَا هُمْ مِّنْهَا يَضْحَكُوْنَ

falammā jā'ahum bi'āyātinā iżā hum minhā yaḍḥakūn(a).

Chaymi pay (Moises) paykunaman hamuspa milagronchiskunata apamuspa, chay rato asikurqanku paymanta.

وَمَا نُرِيْهِمْ مِّنْ اٰيَةٍ اِلَّا هِيَ اَكْبَرُ مِنْ اُخْتِهَاۗ وَاَخَذْنٰهُمْ بِالْعَذَابِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa mā nurīhim min āyatin illā hiya akbaru min ukhtihā, wa akhażnāhum bil-‘ażābi la‘allahum yarji‘ūn(a).

Hinaspapas manan paykunamanqa rikuchirqaykuchu huk milagrota, manachus (milagro) aswan hatun karqan (awpaq) milagrokunamantaqa. Hinaspa muchuchiyta churarqayku (allin ñanman) kutipunankupaq.

وَقَالُوْا يٰٓاَيُّهَ السَّاحِرُ ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَۚ اِنَّنَا لَمُهْتَدُوْنَ

wa qālū yā ayyuhas-sāḥirud‘u lanā rabbaka bimā ‘ahida ‘indak(a), innanā lamuhtadūn(a).

Hinaspa nirqanku: "¡Oh layqa! Señorniykita mañakuy prometesusqaykiman hina (kachariwanaykupaq); cheqaqtapunin ñoqayku (mañakuyniyki kutichisqa kaqtin) pusasqa kasaqku".

فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ اِذَا هُمْ يَنْكُثُوْنَ

falammā kasyafnā ‘anhumul-‘ażāba iżā hum yankuṡūn(a).

Chaymi paykunamanta muchuchiyta horqoqtiykuqa, chay ratolla promesankuta p’akirqanku.

وَنَادٰى فِرْعَوْنُ فِيْ قَوْمِهٖ قَالَ يٰقَوْمِ اَلَيْسَ لِيْ مُلْكُ مِصْرَ وَهٰذِهِ الْاَنْهٰرُ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِيْۚ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَۗ

wa nādā fir‘aunu fī qaumihī qāla yā qaumi alaisa lī mulku miṣra wa hāżihil-anhāru tajrī min taḥtī, afalā tubṣirūn(a).

Faraontaq llaqtanta qaparirqan: "Llaqtay!, ¿Manachu Egipto qhapaq suyuyqa ñoqaq, manachu kay mayukuna urapi purishan, manachu rikunkichis?

اَمْ اَنَا۠ خَيْرٌ مِّنْ هٰذَا الَّذِيْ هُوَ مَهِيْنٌ ەۙ وَّلَا يَكَادُ يُبِيْنُ

am ana khairum min hāżal-lażī huwa mahīn(un), wa lā yakādu yubīn(u).

¿Manachu kay runamanta (Moises) aswan allin kani, payqa pisichasqa, pisillata sut’inchayta atin (rimasqankunata)?

فَلَوْلَآ اُلْقِيَ عَلَيْهِ اَسْوِرَةٌ مِّنْ ذَهَبٍ اَوْ جَاۤءَ مَعَهُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ مُقْتَرِنِيْنَ

falau lā ulqiya ‘alaihi aswiratum min żahabin au jā'a ma‘ahul-malā'ikatu muqtarinīn(a).

Chhaynaqa, ¿imanasqataq payqa (Moises) mana qorimanta pulserakunawanchu churasqa kasharan, nitaq huk angeltapas paywan kuska hamuchirqanchu?”, nispa.

فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهٗ فَاَطَاعُوْهُ ۗاِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

fastakhaffa qaumahū fa aṭā‘ūh(u), innahum kānū qauman fāsiqīn(a).

Chaymi (Faraon) kay simikunawan llaqtanta influyerqan, chaymi payta kasurqanku. Cheqaqtapunin paykunaqa millay llaqta kanku.

فَلَمَّآ اٰسَفُوْنَا انْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَاَغْرَقْنٰهُمْ اَجْمَعِيْنَۙ

falammā āsafūnantaqamnā minhum fa agraqnāhum ajma‘īn(a).

Chaymi phiñachiwaspayku, muchuchirqayku, chaymantataq llapankuta (lamar qochapi) unuwan chinkachirqayku, .

فَجَعَلْنٰهُمْ سَلَفًا وَّمَثَلًا لِّلْاٰخِرِيْنَ ࣖ

fa ja‘alnāhum salafaw wa maṡalal lil-ākhirīn(a).

Chaymi paykunata ruwarqayku ñawpaq (runakunata) hinallataq qhepaman hamuqkunapaq yachachikuyta.

۞ وَلَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا اِذَا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّوْنَ

wa lammā ḍuribabnu maryama maṡalan iżā qaumuka minhu yaṣiddūn(a).

Hinaspa Maryampa churin (Isa) ejemplo hina churasqa kaptin, qunqayllamanta llaqtayki (Quraysh ayllu) chayrayku kusisqa qaparirqaku.

وَقَالُوْٓا ءَاٰلِهَتُنَا خَيْرٌ اَمْ هُوَ ۗمَا ضَرَبُوْهُ لَكَ اِلَّا جَدَلًا ۗبَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُوْنَ

wa qālū a'ālihatunā khairun am huw(a), mā ḍarabūhu laka illā jadalā(n), bal hum qaumun khaṣimūn(a).

Hinan nirqanku: —¿Mayqintaq aswan allin, diosninchiskuna icha pay (Isa)chu? Paykunaqa manan qosurqankuchu (chay rikch’anachiyta) aswanpas ch’aqwayta munaspallan, cheqaqta rimaspaqa paykunaqa ch’aqwayta munaq llaqtan kanku.

اِنْ هُوَ اِلَّا عَبْدٌ اَنْعَمْنَا عَلَيْهِ وَجَعَلْنٰهُ مَثَلًا لِّبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۗ

in huwa illā ‘abdun an‘amnā ‘alaihi wa ja‘alnāhu maṡalal libanī isrā'īl(a).

Payqa (Isa) manan imapaschu karqan, aswanpas huk kamachillan, paymanmi favorta (profecia) qorqayku, hinaspan huk ejemplota ruwarqayku Israelpa Wawankunapaq yachachinapaq.

وَلَوْ نَشَاۤءُ لَجَعَلْنَا مِنْكُمْ مَّلٰۤىِٕكَةً فِى الْاَرْضِ يَخْلُفُوْنَ

wa lau nasyā'u laja‘alnā minkum malā'ikatan fil-arḍi yakhlufūn(a).

Munaykuman karqan chayqa, angelkunatan (miraymanta mirayman) qankuna ukhupi ruwasunman karqan kay pachapi rantiykichista hina.

وَاِنَّهٗ لَعِلْمٌ لِّلسَّاعَةِ فَلَا تَمْتَرُنَّ بِهَا وَاتَّبِعُوْنِۗ هٰذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيْمٌ

wa innahū la‘ilmul lis-sā‘ati falā tamtarunna bihā wattabi‘ūn(i), hāżā ṣirāṭum mustaqīm(un).

Hinaspapas cheqaqtapunin payqa (Jesus) Horapa señalnin. Chhaynaqa ama iskayrayaychischu, qatiwaychis. Kaymi chiqan ñan.

وَلَا يَصُدَّنَّكُمُ الشَّيْطٰنُۚ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

wa lā yaṣuddannakumusy-syaiṭān(u), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).

Hinaspapas ama hayk'aqpas Satanaspa kutichipusunkichischu; Cheqaqtapunin Satanasqa cheqaq enemigoyki.

وَلَمَّا جَاۤءَ عِيْسٰى بِالْبَيِّنٰتِ قَالَ قَدْ جِئْتُكُمْ بِالْحِكْمَةِ وَلِاُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِيْ تَخْتَلِفُوْنَ فِيْهِۚ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ

wa lammā jā'a ‘īsā bil-bayyināti qāla qad ji'tukum bil-ḥikmati wa li'ubayyina lakum ba‘ḍal-lażī takhtalifūna fīh(i), fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).

Hinaspapas Jesusqa willakuyta apamuspa hamuspanmi nirqan: “Cheqaqtapunin yachaywan hamurqani, wakin ch’aqwasqaykichista sut’inchanaypaq, chaymi Allahta manchakuychis, kasuwaychis”, nispa.

اِنَّ اللّٰهَ هُوَ رَبِّيْ وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوْهُۗ هٰذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيْمٌ

innallāha huwa rabbī wa rabbukum fa‘budūh(u), hāżā ṣirāṭum mustaqīm(un).

Cheqaqtapuni Allah, Paymi Señorniy, Señorniykipas, chaymi yupaychaychis. Kaymi chiqan ñan”, nispa.

فَاخْتَلَفَ الْاَحْزَابُ مِنْۢ بَيْنِهِمْ ۚفَوَيْلٌ لِّلَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْ عَذَابِ يَوْمٍ اَلِيْمٍ

fakhtalafal-aḥzābu mim bainihim, fawailul lil-lażīna ẓalamūmin ‘ażābi yaumin alīm(in).

Ichaqa t’aqakuna (kaq) paykunapura t’aqanakunku, chaymi ay mana allin ruwaqkuna nanay p’unchaypi (Doomsday) muchuchisqa kasqankurayku.

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّا السَّاعَةَ اَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

hal yanẓurūna illas-sā‘ata an ta'tiyahum bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

¿Mana yachashaspachu qonqayllamanta Juicio P’unchay paykunaman chayamunanta suyashanku?

اَلْاَخِلَّاۤءُ يَوْمَىِٕذٍۢ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ اِلَّا الْمُتَّقِيْنَ ۗ ࣖ

al-akhillā'u yauma'iżim ba‘ḍuhum liba‘ḍin ‘aduwwun illal-muttaqīn(a).

Chay p’unchaypiqa allin amigokunan enemigonku kanqa, mana Dios sonqo runakunallachu.

يٰعِبَادِ لَاخَوْفٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ وَلَآ اَنْتُمْ تَحْزَنُوْنَۚ

yā ‘ibādi lā khaufun ‘alaikumul-yauma wa lā antum taḥzanūn(a).

"¡Ya kamachiykuna!, manan chay p'unchaypiqa manchakunkichischu, nitaqmi llakikunkichischu".

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِاٰيٰتِنَا وَكَانُوْا مُسْلِمِيْنَۚ

allażīna āmanū bi'āyātinā wa kānū muslimīn(a).

(Chayqa) versiculonchiskunapi iñiqkuna, paykunataq kasukunku.

اُدْخُلُوا الْجَنَّةَ اَنْتُمْ وَاَزْوَاجُكُمْ تُحْبَرُوْنَ

udkhulul-jannata antum wa azwājukum tuḥbarūn(a).

Paraisoman haykuy, qanpas esposaykipas kusisqan kankichis”, nispa.

يُطَافُ عَلَيْهِمْ بِصِحَافٍ مِّنْ ذَهَبٍ وَّاَكْوَابٍ ۚوَفِيْهَا مَا تَشْتَهِيْهِ الْاَنْفُسُ وَتَلَذُّ الْاَعْيُنُ ۚوَاَنْتُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَۚ

yuṭāfu ‘alaihim biṣiḥāfim min żahabiw wa akwāb(in), wa fīhā mā tasytahīhil-anfusu wa talażżul-a‘yun(u), wa antum fīhā khālidūn(a).

Chaykunataqa quri raphikunata, lenteskunata ima muyuriqpi pasachirqanku, hanaq pachapitaq imachus sunqup munasqan, tukuy ima ñawiman kusichiq ima kachkasqa. Hinan chaypi qhepakunkichis.

وَتِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِيْٓ اُوْرِثْتُمُوْهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

wa tilkal-jannatul-latī ūriṡtumūhā bimā kuntum ta‘malūn(a).

Chay hanaq pachataqmi qanmanta herenciata chaskisunki allin ruwasqaykichisrayku.

لَكُمْ فِيْهَا فَاكِهَةٌ كَثِيْرَةٌ مِّنْهَا تَأْكُلُوْنَ

lakum fīhā fākihatun kaṡīratum minhā ta'kulūn(a).

Paraisopiqa askha rurukunan kan, wakintataq mikhuwaqchis.

اِنَّ الْمُجْرِمِيْنَ فِيْ عَذَابِ جَهَنَّمَ خٰلِدُوْنَۖ

innal-mujrimīna fī ‘ażābi jahannama khālidūn(a).

Cheqaqtapunin huchallikuqkunaqa infiernopi ñak’ariypi wiñaypaq qhepanqaku.

لَا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ وَهُمْ فِيْهِ مُبْلِسُوْنَ ۚ

lā yufattaru ‘anhum wa hum fīhi mublisūn(a).

Paykunapaqqa manan k’ancharisqachu (castigayqa), chaypin hukmanyanku.

وَمَا ظَلَمْنٰهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْا هُمُ الظّٰلِمِيْنَ

wa mā ẓalamnāhum wa lākin kānū humuẓ-ẓālimīn(a).

Hinaspapas manan paykunata mana allintaqa ruwarqaykuchu, aswanpas paykuna kikinkutan mana allinta ruwarqanku.

وَنَادَوْا يٰمٰلِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَۗ قَالَ اِنَّكُمْ مّٰكِثُوْنَ

wa nādau yā māliku liyaqḍi ‘alainā rabbuk(a), qāla innakum mākiṡūn(a).

Hinaspa qaparirqanku: "¡O (Angel) Malik! Señorniyki wañuchiwaykullaykuchu", nispa. Paytaq kutichirqan: “Cheqaqtapunin qhepakunkichis (kay infiernopi)”, nispa.

لَقَدْ جِئْنٰكُمْ بِالْحَقِّ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَكُمْ لِلْحَقِّ كٰرِهُوْنَ

laqad ji'nākum bil-ḥaqqi wa lākinna akṡarakum lil-ḥaqqi kārihūn(a).

Cheqaqtapunin hamurqayku cheqaq kaqta qankunaman apamunaykupaq ichaqa yaqa llapaykichismi cheqnikunkichis cheqaq kaqta.

اَمْ اَبْرَمُوْٓا اَمْرًا فَاِنَّا مُبْرِمُوْنَۚ

am abramū amran fa innā mubrimūn(a).

Icha, ¿huk tramatachu (mana allin) planearqanku, chaymantaqa cheqaqtapunichu planearqanchis (contra su trama).

اَمْ يَحْسَبُوْنَ اَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوٰىهُمْ ۗ بَلٰى وَرُسُلُنَا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُوْنَ

am yaḥsabūna annā lā nasma‘u sirrahum wa najwāhum, balā wa rusulunā ladaihim yaktubūn(a).

Icha, ¿yuyankuchu pakasqa kasqankuta, susurquyninkutapas mana uyarisqanchikta? Manan, Uyariykupunin, kachasqaykupas (angelniyku) paykunawan kuska qelqashankupuni.

قُلْ اِنْ كَانَ لِلرَّحْمٰنِ وَلَدٌ ۖفَاَنَا۠ اَوَّلُ الْعٰبِدِيْنَ

qul in kāna lir-raḥmāni walad(un), fa ana awwalul-‘ābidīn(a).

Niy (Muhammad), "Sichus cheqaq kanman Ancha Khuyapayakuq Diospa wawayoq kasqan chayqa, ñoqan ñawpaqta (wawata) hatuncharqani).

سُبْحٰنَ رَبِّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُوْنَ

subḥāna rabbis-samāwāti wal-arḍi rabbil-‘arsyi ‘ammā yaṣifūn(a).

Hatunchasqa kachun hanaq pachaq kay pachaq Señornin, Tronopa Señornin, paykunaq nisqankumanta”, nispa.

فَذَرْهُمْ يَخُوْضُوْا وَيَلْعَبُوْا حَتّٰى يُلٰقُوْا يَوْمَهُمُ الَّذِيْ يُوْعَدُوْنَ

fa żarhum yakhūḍū wa yal‘abū ḥattā yulāqū yaumahumul-lażī yū‘adūn(a).

Chaymi chinkaykuchunku (pantaspa) hinaspa pukllachunku prometesqa punchawta huntanankukama.

وَهُوَ الَّذِيْ فِى السَّمَاۤءِ اِلٰهٌ وَّ فِى الْاَرْضِ اِلٰهٌ ۗوَهُوَ الْحَكِيْمُ الْعَلِيْمُ

wa huwal-lażī fis-samā'i ilāhuw wa fil-arḍi ilāh(un), wa huwal-ḥakīmul-‘alīm(u).

Hinaspa Paymi Wiraqocha (yupaychasqa) hanaq pachakunapi hinallataq Wiraqocha (yupaychasqa) kay pachapi hinallataq Paymi Tukuy Yachayniyoq, Tukuy Yachaq.

وَتَبٰرَكَ الَّذِيْ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۚوَعِنْدَهٗ عِلْمُ السَّاعَةِۚ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

wa tabārakal-lażī lahū mulkus-samāwāti wal-arḍi wa mā bainahumā, wa ‘indahū ‘ilmus-sā‘ah(ti), wa ilaihi turja‘ūn(a).

Hinallataq Gloria kachun (Allah) Pichus dueñon hanaq pachaq kay pachaq reinonta, hinallataq imakunachus paykuna ukhupi kashan; Paymanmi taripay P’unchawmanta yachayqa, Paymanmi kutichisqa kankichis.

وَلَا يَمْلِكُ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهِ الشَّفَاعَةَ اِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

wa lā yamlikul-lażīna yad‘ūna min dūnihisy-syafā‘ata illā man syahida bil-ḥaqqi wa hum ya‘lamūn(a).

Hinallataq mana Allahmantachu waqyakuqkunaqa manan chaskinqakuchu mañakuyta (yanapayta wañuy qhepa kawsaypi); ichaqa cheqaq kaqta reqsiqkuna (tawhid) hinaspa chaypi iñiqkuna.

وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ مَّنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُوْلُنَّ اللّٰهُ فَاَنّٰى يُؤْفَكُوْنَۙ

wa la'in sa'altahum man khalaqahum layaqūlunnallāhu fa annā yu'fakūn(a).

Hinallataq sichus tapunki: "Pitaq kamarqan chayqa, cheqaqtapunin kutichinqaku: "Allah", chhaynaqa imaynatataq kutichisqa kankuman (Allah yupaychaymanta)", nispa.

وَقِيْلِهٖ يٰرَبِّ اِنَّ هٰٓؤُلَاۤءِ قَوْمٌ لَّا يُؤْمِنُوْنَۘ

wa qīlihī yā rabbi inna hā'ulā'i qaumul lā yu'minūn(a).

hinaspa (Allah yachan) paypa (Muhammad) nisqan: "Ay Señorniy, cheqaqtapunin paykunaqa mana iñiq llaqtan kanku".

فَاصْفَحْ عَنْهُمْ وَقُلْ سَلٰمٌۗ فَسَوْفَ يَعْلَمُوْنَ ࣖ

faṣfaḥ ‘anhum wa qul salām(un), fa saufa ya‘lamūn(a).

Chaymi paykunamanta t’aqakuspa niy: “Salam (adiós)” nispa. Qhepamanmi yachanqaku (mana allin destinonkuta).