Q.S Al-Qasas (اَلْقَصَص) - 88 Chiwerengero cha Mavesi

طٰسۤمّۤ

Ṭā sīm mīm.

Tha Sin Mim

تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِ

tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

Izi ndi mavesi omveka bwino a m'buku (Al-Qur'an) (ochokera kwa Allah).

نَتْلُوْا عَلَيْكَ مِنْ نَّبَاِ مُوْسٰى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

natlū ‘alaika min naba'i mūsā wa fir‘auna bil-ḥaqqi liqaumiy yu'minūn(a).

Tikukuwerengerani nkhani ya Mose ndi Farao m'choonadi kwa anthu okhulupirira.

اِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِى الْاَرْضِ وَجَعَلَ اَهْلَهَا شِيَعًا يَّسْتَضْعِفُ طَاۤىِٕفَةً مِّنْهُمْ يُذَبِّحُ اَبْنَاۤءَهُمْ وَيَسْتَحْيٖ نِسَاۤءَهُمْ ۗاِنَّهٗ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِيْنَ

inna fir‘auna ‘alā fil-arḍi wa ja‘ala ahlahā syiya‘ay yastaḍ‘ifu ṭā'ifatam minhum yużabbiḥu abnā'ahum wa yastaḥyī nisā'ahum, innahū kāna minal-mufsidīn(a).

Ndithudi, Farao adachita zinthu mopanda chifundo padziko lapansi ndipo adagawa anthu ake, adazunza gulu la iwo (Ana a Israeli), adapha ana awo aamuna ndikusiya miyoyo ya ana awo aakazi. Ndithudi, iye (Farao) anali m'modzi mwa omwe adachita zinthu zowononga.

وَنُرِيْدُ اَنْ نَّمُنَّ عَلَى الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا فِى الْاَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ اَىِٕمَّةً وَّنَجْعَلَهُمُ الْوٰرِثِيْنَ ۙ

wa nurīdu an namunna ‘alal-lażīnastuḍ‘ifū fil-arḍi wa naj‘alahum a'immataw wa naj‘alahumul-wāriṡīn(a).

Ndipo tidzapereka chisomo kwa iwo amene akuponderezedwa padziko lapansi (Igupto), ndipo tidzawapanga kukhala atsogoleri ndi kuwapanga kukhala olowa m'malo (a dziko lapansi),

وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِى الْاَرْضِ وَنُرِيَ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَحْذَرُوْنَ

wa numakkina lahum fil-arḍi wa nuriya fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā minhum mā kānū yaḥżarūn(a).

Ndipo tidakhazikitsa malo awo padziko lapansi ndipo tidawonetsa Firauni ndi Hamani ndi gulu lake lankhondo zomwe adaziopa nthawi zonse kuchokera kwa iwo.

وَاَوْحَيْنَآ اِلٰٓى اُمِّ مُوْسٰٓى اَنْ اَرْضِعِيْهِۚ فَاِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَاَلْقِيْهِ فِى الْيَمِّ وَلَا تَخَافِيْ وَلَا تَحْزَنِيْ ۚاِنَّا رَاۤدُّوْهُ اِلَيْكِ وَجَاعِلُوْهُ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ

wa auḥainā ilā mūsā an arḍi‘īh(i), fa'iżā khifti ‘alaihi fa'alqīhi fil yammi wa lā takhāfī wa lā taḥzanī, innā rāddūhu ilaiki wa jā‘ilūhu minal-mursalīn(a).

Ndipo tidauzira mayi ake a Mose kuti, "Muyamwitse (Mose), ndipo ngati mukumudera nkhawa, muponyeni mumtsinje (Nailo). Ndipo musaope ndipo musadandaule, ndithudi tidzamubwezera kwa inu, ndipo tidzamupanga kukhala m'modzi mwa atumiki."

فَالْتَقَطَهٗٓ اٰلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُوْنَ لَهُمْ عَدُوًّا وَّحَزَنًاۗ اِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا كَانُوْا خٰطِـِٕيْنَ

faltaqaṭahū ālu fir‘auna liyakūna lahum ‘aduwwaw wa ḥazanā(n), inna fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā kānū khāṭi'īn(a).

Choncho anatengedwa ndi banja la Farao kuti (mtsogolo) akhale mdani ndi chisoni kwa iwo. Ndithudi, Farao ndi Hamani ndi asilikali awo ndi omwe anali olakwa.

وَقَالَتِ امْرَاَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْنٍ لِّيْ وَلَكَۗ لَا تَقْتُلُوْهُ ۖعَسٰٓى اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

wa qālatimra'atu fir‘auna qurratu ‘ainil lī wa lak(a), lā taqtulūh(u), ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladaw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Ndipo mkazi wa Farao anati, "(Iye) ndi chitonthozo pamtima panga ndi pa inu. Musamuphe, tikuyembekeza kuti adzakhala othandiza kwa ife kapena tidzamutenga ngati mwana," pomwe iwo sanazindikire.

وَاَصْبَحَ فُؤَادُ اُمِّ مُوْسٰى فٰرِغًاۗ اِنْ كَادَتْ لَتُبْدِيْ بِهٖ لَوْلَآ اَنْ رَّبَطْنَا عَلٰى قَلْبِهَا لِتَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa aṣbaḥa fu'ādu ummi mūsā fārigā(n), in kādat latubdī bihī lau lā ar rabaṭnā ‘alā qalbihā litakūna minal-mu'minīn(a).

Ndipo mtima wa mayi ake a Musa unakhala wopanda kanthu. Ndithudi, anatsala pang'ono kuulula (chinsinsi cha Mose), tikadapanda kuulimbitsa mtima wake, kuti akhale m'gulu la okhulupirira (lonjezo la Mulungu).

وَقَالَتْ لِاُخْتِهٖ قُصِّيْهِۗ فَبَصُرَتْ بِهٖ عَنْ جُنُبٍ وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ ۙ

wa qālat li'ukhtihī quṣṣīh(i), fabaṣurat bihī ‘an junubiw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Ndipo iye (amayi ake a Mose) adati kwa alongo ake a Mose, “Mutsateni (Mose).” Choncho (Mose) adachiwona patali, koma iwo sanachizindikire.

۞ وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰٓى اَهْلِ بَيْتٍ يَّكْفُلُوْنَهٗ لَكُمْ وَهُمْ لَهٗ نٰصِحُوْنَ

wa ḥarramnā ‘alaihil-marāḍi‘a min qablu faqālat hal adullukum ‘alā ahli baitiy yakfulūnahū lakum wa hum lahū nāṣiḥūn(a).

Ndipo tidamletsa (Mose) kuyamwitsa akazi omwe ankafuna kuyamwitsa (iye) asanatero; kenako iye (m'bale wake wa Mose) adati, "Kodi ndikuwonetseni banja lomwe lidzakusamalirani iye ndipo iwo angamuchitire bwino?"

فَرَدَدْنٰهُ اِلٰٓى اُمِّهٖ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

faradadnāhu ilā ummihī kai taqarra ‘ainuhā wa lā taḥzana wa lita‘lama anna wa‘dallāhi ḥaqquw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Ndipo tidambwezera (Mose) kwa mayi wake, kuti mtima wake usangalale ndipo usadandaule, ndi kuti adziwe kuti lonjezo la Mulungu ndi loona, koma ambiri a iwo sadziwa.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَاسْتَوٰىٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًاۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū wastawā ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

Ndipo (Mose) atakula ndi kulimbitsa nzeru zake, tidampatsa nzeru (uneneri) ndi chidziwitso, ndipo motero timawalipira ochita zabwino.

وَدَخَلَ الْمَدِيْنَةَ عَلٰى حِيْنِ غَفْلَةٍ مِّنْ اَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيْهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلٰنِۖ هٰذَا مِنْ شِيْعَتِهٖ وَهٰذَا مِنْ عَدُوِّهٖۚ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِيْ مِنْ شِيْعَتِهٖ عَلَى الَّذِيْ مِنْ عَدُوِّهٖ ۙفَوَكَزَهٗ مُوْسٰى فَقَضٰى عَلَيْهِۖ قَالَ هٰذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ عَدُوٌّ مُّضِلٌّ مُّبِيْنٌ

wa dakhalal-madīnata ‘alā ḥīni gaflatim min ahlihā fawajada fīhā rajulaini yaqtatilān(i), hāżā min syī‘atihī wa hāżā min ‘aduwwih(ī), fastagāṡahul-lażī min syī‘atihī ‘alal-lażī min ‘aduwwih(ī), fawakazahū mūsā faqaḍā ‘alaih(i), qāla hāżā min ‘amalisy-syaiṭān(i), innahū ‘aduwwum muḍillum mubīn(un).

Ndipo iye (Mose) analowa mumzinda (Memphis) pamene anthu ake anali osalabadira, ndipo anapeza anthu awiri akumenyana mumzindamo; mmodzi kuchokera m'gulu lawo (Ana a Israeli) ndi wina (kachiwiri) kuchokera kwa adani awo (Afarao). Anthu ochokera m'gulu lake anamupempha thandizo kuti (agonjetse) anthu ochokera m'mbali mwa mdani wake, kenako Musa anamumenya, ndipo mdani wake anamwalira. Iye (Mose) anati, "Iyi ndi ntchito ya mdierekezi. Ndithudi, iye (mdierekezi) ndi mdani amene akusocheretsa momveka bwino."

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ ظَلَمْتُ نَفْسِيْ فَاغْفِرْ لِيْ فَغَفَرَ لَهٗ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla rabbi innī ẓalamtu nafsī fagfir lī fagafara lah(ū), innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

Iye (Mose) anapemphera kuti, “O Ambuye wanga, ndithudi ndadzilakwira ndekha, choncho ndikhululukireni.” Choncho Iye (Allah) anamukhululukira. Ndithudi, Mulungu, Iye ndi Wokhululuka Kwambiri, Wachifundo Chambiri.

قَالَ رَبِّ بِمَآ اَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ اَكُوْنَ ظَهِيْرًا لِّلْمُجْرِمِيْنَ

qāla rabbi bimā an‘amta ‘alayya falan akūna ẓahīral lil-mujrimīn(a).

Iye (Mose) anati, "Mbuye wanga! Ndi zabwino zomwe mwandipatsa, sindidzakhala mthandizi wa ochimwa."

فَاَصْبَحَ فِى الْمَدِيْنَةِ خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ فَاِذَا الَّذِى اسْتَنْصَرَهٗ بِالْاَمْسِ يَسْتَصْرِخُهٗ ۗقَالَ لَهٗ مُوْسٰٓى اِنَّكَ لَغَوِيٌّ مُّبِيْنٌ

fa'aṣbaḥa fil-madīnati khā'ifay yataraqqabu fa'iżal-lażistanṣarahū bil-amsi yastaṣrikhuh(ū), qāla lahū mūsā innaka lagawiyyum mubīn(un).

Chifukwa cha ichi, iye (Mose) adachita mantha pamene anali mumzinda akuyembekezera (zotsatira za zochita zake), pomwe mwadzidzidzi munthu amene adapempha thandizo dzulo adamufuulira kuti amuthandize. Mose adati kwa iye, "Ndiwe munthu wosochera ndithu."

فَلَمَّآ اَنْ اَرَادَ اَنْ يَّبْطِشَ بِالَّذِيْ هُوَ عَدُوٌّ لَّهُمَاۙ قَالَ يٰمُوْسٰٓى اَتُرِيْدُ اَنْ تَقْتُلَنِيْ كَمَا قَتَلْتَ نَفْسًاۢ بِالْاَمْسِۖ اِنْ تُرِيْدُ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ جَبَّارًا فِى الْاَرْضِ وَمَا تُرِيْدُ اَنْ تَكُوْنَ مِنَ الْمُصْلِحِيْنَ

falammā an arāda ay yabṭisya bil-lażī huwa ‘aduwwul lahumā, qāla yā mūsā aturīdu an taqtulanī kamā qatalta nafsam bil-ams(i), in turīdu illā an takūna jabbāran fil-arḍi wa mā turīdu an takūna minal-muṣliḥīn(a).

Choncho pamene iye (Mose) ankafuna kumenya mwamphamvu munthu amene anali mdani wa onse awiri, iye (mdani wake) anati, "E iwe Mose! Ukufuna kundipha ine, monga momwe unaphera munthu dzulo? Ukufuna kukhala munthu wochita nkhanza m'dziko lino, ndipo sukufuna kukhala m'modzi mwa anthu okhazikitsa mtendere."

وَجَاۤءَ رَجُلٌ مِّنْ اَقْصَى الْمَدِيْنَةِ يَسْعٰىۖ قَالَ يٰمُوْسٰٓى اِنَّ الْمَلَاَ يَأْتَمِرُوْنَ بِكَ لِيَقْتُلُوْكَ فَاخْرُجْ اِنِّيْ لَكَ مِنَ النّٰصِحِيْنَ

wa jā'a rajulum min aqṣal-madīnati yas‘ā, qāla yā mūsā innal-mala'a ya'tamirūna bika liyaqtulūka fakhruj innī laka minan-nāṣiḥīn(a).

Ndipo munthu wina anatuluka mofulumira kuchokera m'mphepete mwa mzindawo nati, "E, Musa! Ndithudi, olamulira a dziko akukambirana za iwe kuti akuphe, choncho tuluka (mumzinda uno), ndithudi ine ndine m'modzi mwa omwe akukulangiza."

فَخَرَجَ مِنْهَا خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ ۖقَالَ رَبِّ نَجِّنِيْ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fakharaja minhā khā'ifay yataraqqab(u), qāla rabbi najjinī minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Choncho (Mose) anatuluka mumzindawo ali ndi mantha, ali maso (ngati wina angamugwire kapena kumupeza), anapemphera kuti, "O Ambuye wanga, ndipulumutseni kwa anthu osalungama."

وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَاۤءَ مَدْيَنَ قَالَ عَسٰى رَبِّيْٓ اَنْ يَّهْدِيَنِيْ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

wa lammā tawajjaha tilqā'a madyana qāla ‘asā rabbī ay yahdiyanī sawā'as-sabīl(i).

Ndipo pamene ankapita kudziko la Madyan anapempheranso kuti, "Mulungu wanga anditsogolere ku njira yolondola."

وَلَمَّا وَرَدَ مَاۤءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ اُمَّةً مِّنَ النَّاسِ يَسْقُوْنَ ەۖ وَوَجَدَ مِنْ دُوْنِهِمُ امْرَاَتَيْنِ تَذُوْدٰنِۚ قَالَ مَا خَطْبُكُمَا ۗقَالَتَا لَا نَسْقِيْ حَتّٰى يُصْدِرَ الرِّعَاۤءُ وَاَبُوْنَا شَيْخٌ كَبِيْرٌ

wa lammā warada mā'a madyana wajada ‘alaihi ummatam minan-nāsi yasqūn(a), wa wajada min dūnihimumra'ataini tażūdān(i), qāla mā khaṭbukumā, qālatā lā nasqī ḥattā yuṣdirar-ri‘ā'u wa abūnā syaikhun kabīr(un).

Ndipo atafika pa kasupe wa ku Madyan, adapeza gulu la anthu akumwetsa (ng'ombe zawo), ndipo adapeza akazi awiri kumbuyo kwawo akuletsa (ng'ombe zawo). Iye (Mose) anati, “Mukutanthauza chiyani (pochita izi)?” Iwo anati, “Sitingathe kumwetsa (ng'ombe zathu) mpaka abusa atabwerera (ng'ombe zawo), ndipo bambo athu ndi wokalamba.”

فَسَقٰى لَهُمَا ثُمَّ تَوَلّٰىٓ اِلَى الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ اِنِّيْ لِمَآ اَنْزَلْتَ اِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيْرٌ

fasaqā lahumā ṡumma tawallā ilaẓ-ẓilli faqāla rabbi innī limā anzalta ilayya min khairin faqīr(un).

Choncho (Mose) anapatsa akazi awiri (ng'ombe) madzi, kenako anabwerera kumalo amdima napemphera, "O Ambuye wanga, ndithudi ndikufunikira chakudya chabwino (chakudya) chimene mwanditumizira."

فَجَاۤءَتْهُ اِحْدٰىهُمَا تَمْشِيْ عَلَى اسْتِحْيَاۤءٍ ۖقَالَتْ اِنَّ اَبِيْ يَدْعُوْكَ لِيَجْزِيَكَ اَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَاۗ فَلَمَّا جَاۤءَهٗ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَۙ قَالَ لَا تَخَفْۗ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

fajā'athu iḥdāhumā tamsyī ‘alastiḥyā'(in), qālat inna abī yad‘ūka liyajziyaka ajra mā saqaita lanā, falammā jā'ahū wa qaṣṣa ‘alaihil-qaṣaṣ(a), qāla lā takhaf, najauta minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Kenako kunafika kwa Musa mmodzi mwa akazi awiri akuyenda mwamanyazi, nati, "Ndithudi, bambo anga akukuitanani kuti mupereke kanthu chifukwa cha kukoma mtima kwanu popatsa madzi ng'ombe zathu." (Mose) atafika kwa abambo ake ndipo anawauza nkhani (yokhudza iye mwini), anati, "Usaope! Wapulumutsidwa ku anthu osalungama."

قَالَتْ اِحْدٰىهُمَا يٰٓاَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ ۖاِنَّ خَيْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِيُّ الْاَمِيْنُ

qālat iḥdāhumā yā abatista'jirh(u), inna khaira manista'jartal-qawiyyul-amīn(u).

Ndipo mmodzi mwa akazi awiriwa anati, "E, bambo anga! Mupangitseni kukhala wantchito (kwa ife), ndithudi munthu wabwino kwambiri amene mungamutenge kukhala wantchito (kwa ife) ndi munthu wamphamvu komanso wodalirika."

قَالَ اِنِّيْٓ اُرِيْدُ اَنْ اُنْكِحَكَ اِحْدَى ابْنَتَيَّ هٰتَيْنِ عَلٰٓى اَنْ تَأْجُرَنِيْ ثَمٰنِيَ حِجَجٍۚ فَاِنْ اَتْمَمْتَ عَشْرًا فَمِنْ عِنْدِكَۚ وَمَآ اُرِيْدُ اَنْ اَشُقَّ عَلَيْكَۗ سَتَجِدُنِيْٓ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

qāla innī urīdu an unkiḥaka iḥdabnatayya hātaini ‘alā an ta'juranī ṡamāniya ḥijaj(in), fa'in atmamta ‘asyran famin ‘indik(a), wa mā urīdu an asyuqqa ‘alaik(a), satajidunī in syā'allāhu minaṣ-ṣāliḥīn(a).

Iye (Sheikh Madyan) anati, "Ndithudi, ndikufuna kukukwatitsa kwa mmodzi mwa ana anga aakazi awiri, ndi chikole choti undigwire ntchito kwa zaka zisanu ndi zitatu ndipo ngati ukwanitsa zaka khumi ndiye kuti ndi (chifundo) chochokera kwa iwe, ndipo sindikufuna kukulemetsa. Mulungu akalola, udzandipeza kuti ndine munthu wabwino."

قَالَ ذٰلِكَ بَيْنِيْ وَبَيْنَكَۗ اَيَّمَا الْاَجَلَيْنِ قَضَيْتُ فَلَا عُدْوَانَ عَلَيَّ ۗوَاللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ ࣖ

qāla żālika bainī wa bainak(a), ayyamal-ajalaini qaḍaitu falā ‘udwāna ‘alayy(a), wallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

Iye (Mose) anati, "Chimenecho (mgwirizano) chili pakati pa ine ndi iwe. Nthawi iliyonse yomwe ndamaliza nthawi ziwiri zoikika, palibenso zofunikira (zowonjezera) pa ine. Ndipo Mulungu ndi mboni pa zomwe timanena."

۞ فَلَمَّا قَضٰى مُوْسَى الْاَجَلَ وَسَارَ بِاَهْلِهٖٓ اٰنَسَ مِنْ جَانِبِ الطُّوْرِ نَارًاۗ قَالَ لِاَهْلِهِ امْكُثُوْٓا اِنِّيْٓ اٰنَسْتُ نَارًا لَّعَلِّيْٓ اٰتِيْكُمْ مِّنْهَا بِخَبَرٍ اَوْ جَذْوَةٍ مِّنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُوْنَ

falammā qaḍā mūsal-ajala wa sāra bi'ahlihī ānasa min jānibiṭ-ṭūri nārā(n), qāla li'ahlihimkuṡū innī ānastu nāral la‘allī ātīkum minhā bikhabarin au jażwatim minan-nāri la‘allakum taṣṭalūn(a).

Choncho Mose atamaliza nthawi yoikika ndipo ananyamuka ndi banja lake, anaona moto pa phirilo. Iye anauza banja lake kuti, “Dikirani (pano), chifukwa ndikuona moto. Mwina ndingakuuzeni nkhani kuchokera pamenepo, kapena moto woyaka kuti muwothe.”

فَلَمَّآ اَتٰىهَا نُوْدِيَ مِنْ شَاطِئِ الْوَادِ الْاَيْمَنِ فِى الْبُقْعَةِ الْمُبٰرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَنْ يّٰمُوْسٰىٓ اِنِّيْٓ اَنَا اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ ۙ

falammā atāhā nūdiya min syāṭi'il wādil aimani fil buq‘atil mubārakati minasy syajarati ay yā mūsā innī anallāhu rabbul-‘ālamīn(a).

Choncho pamene (Mose) anafika (pamalo) pa moto, anaitanidwa kuchokera mbali ya kumanja kwa chigwa, kuchokera pamtengo, pa malo odalitsidwa, "E, Musa! Ndithudi, ine ndine Allah, Mbuye wa zolengedwa zonse!"

وَاَنْ اَلْقِ عَصَاكَ ۗفَلَمَّا رَاٰهَا تَهْتَزُّ كَاَنَّهَا جَاۤنٌّ وَّلّٰى مُدْبِرًا وَّلَمْ يُعَقِّبْۗ يٰمُوْسٰىٓ اَقْبِلْ وَلَا تَخَفْۗ اِنَّكَ مِنَ الْاٰمِنِيْنَ

wa alqi ‘aṣāk(a), falammā ra'āhā tahtazzu ka'annahā jānnuw wallā mudbiraw wa lam yu‘aqqib, yā mūsā aqbil wa lā takhaf, innaka minal-āminīn(a).

Ndipo ponya ndodo yako pansi.” Ndipo pamene (Mose) adamuona akuyenda ngati njoka (yofooka), adathamanga kubwerera osayang'ana mmbuyo (Mulungu adati), “E iwe Mose! Bwera kuno usaope. Ndithudi, iwe ndiwe munthu wotetezeka.”

اُسْلُكْ يَدَكَ فِيْ جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاۤءَ مِنْ غَيْرِ سُوْۤءٍ ۖوَّاضْمُمْ اِلَيْكَ جَنَاحَكَ مِنَ الرَّهْبِ فَذٰنِكَ بُرْهَانٰنِ مِنْ رَّبِّكَ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

usluk yadaka fī jaibika takhruj baiḍā'a min gairi sū'(in), waḍmum ilaika janāḥaka minar-rahbi fażānika burhānāni mir rabbika ilā fir‘auna wa mala'ih(ī), innahum kānū qauman fāsiqīn(a).

Lowetsani dzanja lanu m'khosi mwa malaya anu, lidzatuluka loyera (lowala) lopanda chilema chilichonse, ndipo gwirani manja anu pachifuwa panu ngati mukuopa. Izi ndi zozizwitsa ziwiri zochokera kwa Ambuye wanu (zomwe mudzazionetsa) kwa Farao ndi antchito ake. Ndithudi, iwo ndi anthu oipa.”

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْسًا فَاَخَافُ اَنْ يَّقْتُلُوْنِ

qāla rabbi innī qataltu minhum nafsan fa'akhāfu ay yaqtulūn(i).

Iye (Mose) anati, “Mbuye wanga, ndapha munthu m’gulu lawo, choncho ndikuopa kuti andipha.”

وَاَخِيْ هٰرُوْنُ هُوَ اَفْصَحُ مِنِّيْ لِسَانًا فَاَرْسِلْهُ مَعِيَ رِدْءًا يُّصَدِّقُنِيْٓ ۖاِنِّيْٓ اَخَافُ اَنْ يُّكَذِّبُوْنِ

wa akhī hārūnu huwa afṣaḥu minnī lisānan fa'arsilhu ma‘iya rid'ay yuṣaddiqunī, innī akhāfu ay yukażżibūn(i).

Ndipo m'bale wanga Harun, ndi wolankhula bwino kuposa ine, choncho mutumizeni pamodzi ndi ine kuti akhale mthandizi wanga kuti atsimikizire zomwe ndikunena; ndithudi, ndikuopa kuti angandikane.

قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِاَخِيْكَ وَنَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطٰنًا فَلَا يَصِلُوْنَ اِلَيْكُمَا ۛبِاٰيٰتِنَا ۛ اَنْتُمَا وَمَنِ اتَّبَعَكُمَا الْغٰلِبُوْنَ

qāla sanasyuddu ‘aḍudaka bi'akhīka wa naj‘alu lakumā sulṭānan falā yaṣilūna ilaikumā - bi'āyātinā - antumā wa manittaba‘akumal-gālibūn(a).

Iye (Allah) anati, "Tidzakulimbitsani (tikukuthandizani) ndi m'bale wanu, ndipo tidzakupatsani mphamvu zazikulu nonse awiri, kotero kuti sadzatha kukufikirani; (nonse awiri muchoke) ndikubweretsa chozizwitsa Chathu, inu awiri ndi omwe akukutsatirani mudzapambana."

فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّفْتَرًىۙ وَّمَا سَمِعْنَا بِهٰذَا فِيْٓ اٰبَاۤىِٕنَا الْاَوَّلِيْنَ

falammā jā'ahum mūsā bi'āyātinā bayyinātin qālū mā hāżā illā siḥrum muftarā(n), wa mā sami‘nā bihāżā fī ābā'inal-awwalīn(a).

Ndipo pamene Mose adawadzera ndi chozizwitsa chathu chenicheni, adati, "Izi ndi matsenga ongopeka, ndipo sitinamvepo izi pakati pa makolo athu."

وَقَالَ مُوْسٰى رَبِّيْٓ اَعْلَمُ بِمَنْ جَاۤءَ بِالْهُدٰى مِنْ عِنْدِهٖ وَمَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa qāla mūsā rabbī a‘lamu biman jā'a bil-hudā min ‘indihī wa man takūnu lahū ‘āqibatud-dār(i), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

Ndipo iye (Mose) anayankha, "Mbuye wanga akudziwa bwino amene ali woyenera kubweretsa chiongoko kuchokera kwa Iye ndi amene adzakhala ndi mapeto abwino pambuyo pake. Ndithudi, ochita zoipa sadzapambana."

وَقَالَ فِرْعَوْنُ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ مَا عَلِمْتُ لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرِيْۚ فَاَوْقِدْ لِيْ يٰهَامٰنُ عَلَى الطِّيْنِ فَاجْعَلْ لِّيْ صَرْحًا لَّعَلِّيْٓ اَطَّلِعُ اِلٰٓى اِلٰهِ مُوْسٰىۙ وَاِنِّيْ لَاَظُنُّهٗ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

wa qāla fir‘aunu yā ayyuhal-mala'u mā ‘alimtu lakum min ilāhin gairī, fa'auqid lī yā hāmānu ‘alaṭ-ṭīni faj‘al lī ṣarḥal la‘allī aṭṭali‘u ilā ilāhi mūsā, wa innī la'aẓunnuhū minal-kāżibīn(a).

Ndipo Farao anati, "E inu olamulira anthu anga! Sindinkadziwa kuti pali mulungu wina kupatula ine. Choncho nditenthereni dothi, iwe Haman (wopanga njerwa), kenako ndimangireni nyumba yayitali kuti ndikwere kuti ndikaone Mulungu wa Mose, ndipo ndikutsimikiza kuti ndi wabodza."

وَاسْتَكْبَرَ هُوَ وَجُنُوْدُهٗ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ اِلَيْنَا لَا يُرْجَعُوْنَ

wastakbara huwa wa judūduhū fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa ẓannū annahum ilainā lā yurja‘ūn(a).

Ndipo iye (Farao) ndi gulu lake lankhondo adachita modzikuza padziko lapansi popanda chifukwa chomveka bwino, ndipo ankaganiza kuti sadzabwezedwa kwa Ife.

فَاَخَذْنٰهُ وَجُنُوْدَهٗ فَنَبَذْنٰهُمْ فِى الْيَمِّ ۚفَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ

fa'akhażnāhu wa junūdahū fanabażnāhum fil-yamm(i), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatuẓ-ẓālimīn(a).

Choncho tidamuzunza iye (Farao) ndi gulu lake lankhondo, kenako tidawaponya m'nyanja. Choncho samalani ndi mapeto a anthu osalungama.

وَجَعَلْنٰهُمْ اَىِٕمَّةً يَّدْعُوْنَ اِلَى النَّارِۚ وَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ لَا يُنْصَرُوْنَ

wa ja‘alnāhum a'immatay yad‘ūna ilan-nār(i), wa yaumal-qiyāmati lā yunṣarūn(a).

Ndipo tidawapanga kukhala atsogoleri oitanira (anthu) ku Jahannama ndipo sadzathandizidwa pa tsiku lachiweruzo.

وَاَتْبَعْنٰهُمْ فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا لَعْنَةً ۚوَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ هُمْ مِّنَ الْمَقْبُوْحِيْنَ ࣖ

wa atba‘nāhum fī hāżihid-dun-yā la‘nah(tan), wa yaumal-qiyāmati hum minal-maqbūḥīn(a).

Ndipo tidawatemberera padziko lapansi, pomwe pa Tsiku la Chiweruzo adzakhala m'gulu la omwe adzatetezedwa (ku chifundo cha Allah).

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ مِنْۢ بَعْدِ مَآ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ الْاُوْلٰى بَصَاۤىِٕرَ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba mim ba‘di mā ahlaknal-qurūnal ūlā baṣā'ira lin-nāsi wa hudaw wa raḥmatal la‘allahum yatażakkarūn(a).

Ndipo ndithudi, tidapatsa Mose Buku (Torah) pambuyo poti tidawononga anthu akale, kuti likhale nyali ya anthu, chiongoko ndi chifundo, kuti aphunzire phunziro.

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الْغَرْبِيِّ اِذْ قَضَيْنَآ اِلٰى مُوْسَى الْاَمْرَ وَمَا كُنْتَ مِنَ الشّٰهِدِيْنَ ۙ

wa mā kunta bijānibil-garbiyyi iż qaḍainā ilā mūsal-amra wa mā kunta minasy-syāhidīn(a).

Ndipo iwe (Muhammad) sunali kumadzulo (kwa chigwa chopatulika cha Tuwa) pamene tidapereka lamulo kwa Mose, ndipo sunalinso m'gulu la anthu omwe adawona (chochitikacho).

وَلٰكِنَّآ اَنْشَأْنَا قُرُوْنًا فَتَطَاوَلَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُۚ وَمَا كُنْتَ ثَاوِيًا فِيْٓ اَهْلِ مَدْيَنَ تَتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۙ وَلٰكِنَّا كُنَّا مُرْسِلِيْنَ

wa lākinnā ansya'nā qurūnan fataṭāwala ‘alaihimul-‘umur(u), wa mā kunta ṡāwiyan fī ahli madyana tatlū ‘alaihim āyātinā, wa lākinnā kunnā mursilīn(a).

Koma Ife tawalenga anthu ena, ndipo nthawi yayitali yapita pa iwo, ndipo iwe (Muhammad) sunakhale ndi anthu a ku Madyan kuwawerengera ma aya athu, koma tidatumiza atumiki.

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الطُّوْرِ اِذْ نَادَيْنَا وَلٰكِنْ رَّحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَّآ اَتٰىهُمْ مِّنْ نَّذِيْرٍ مِّنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa mā kunta bijānibiṭ-ṭūri iż nādainā wa lākir raḥmatam mir rabbika litunżira qaumam mā atāhum min nażīrim min qablika la‘allahum yatażakkarūn(a).

Ndipo iwe (Muhammad) sunali pafupi ndi phiri la Tur (phiri) pamene tidamuitana (Mose), koma (tidakutuma) ngati chifundo chochokera kwa Mbuye wako, kuti uchenjeze anthu (Akuraishi) omwe sanachezeredwe ndi achenjezi akale kuti aphunzire phunziro.

وَلَوْلَآ اَنْ تُصِيْبَهُمْ مُّصِيْبَةٌ ۢبِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ فَيَقُوْلُوْا رَبَّنَا لَوْلَآ اَرْسَلْتَ اِلَيْنَا رَسُوْلًا فَنَتَّبِعَ اٰيٰتِكَ وَنَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa lau lā an tuṣībahum muṣībatum bimā qaddamat aidīhim fayaqūlū rabbanā lau lā arsalta ilainā rasūlan fanattabi‘a āyātika wa nakūna minal-mu'minīn(a).

Ndipo kuti asanene kuti chilango chikawagwera chifukwa cha zimene amachita, “Mbuye wathu, bwanji simunatitumizire Mtumiki, kuti titsatire mawu anu ndikukhala pakati pa okhulupirira.”

فَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوْا لَوْلَآ اُوْتِيَ مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ مُوْسٰىۗ اَوَلَمْ يَكْفُرُوْا بِمَآ اُوْتِيَ مُوْسٰى مِنْ قَبْلُۚ قَالُوْا سِحْرٰنِ تَظٰهَرَاۗ وَقَالُوْٓا اِنَّا بِكُلٍّ كٰفِرُوْنَ

falammā jā'ahumul-ḥaqqu min ‘indinā qālū lau lā ūtiya miṡla mā ūtiya mūsā, awalam yakfurū bimā ūtiya mūsā min qabl(u), qālū siḥrāni taẓāharā, wa qālū innā bikullin kāfirūn(a).

Ndipo pamene choonadi (Qur'an) chinawadzera kuchokera kwa Ife, anati, "Bwanji sanapatsidwe kwa iye (Muhammad) monga momwe adapatsidwira kwa Mose kale?" Kodi sanakane (nayenso) zomwe adapatsidwa kwa Mose kale? Iwo ankati, "(Mose ndi Aroni) anali amatsenga awiri omwe adathandiza." Ndipo (nayenso) adati, "Ndithudi sitikhulupirira aliyense wa iwo."

قُلْ فَأْتُوْا بِكِتٰبٍ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ هُوَ اَهْدٰى مِنْهُمَآ اَتَّبِعْهُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul fa'tū bikitābim min ‘indillāhi huwa ahdā minhumā attabi‘hu in kuntum ṣādiqīn(a).

Nena (Muhammad): "Bweretsani buku lochokera kwa Allah lomwe ndi lotsogolera kuposa zonse ziwiri (Torah ndi Qur'an), ine ndidzalitsatira, ngati muli munthu woona mtima."

فَاِنْ لَّمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَكَ فَاعْلَمْ اَنَّمَا يَتَّبِعُوْنَ اَهْوَاۤءَهُمْۗ وَمَنْ اَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوٰىهُ بِغَيْرِ هُدًى مِّنَ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fa illam yastajībū laka fa‘lam annamā yattabi‘ūna ahwā'ahum, wa man aḍallu mimmanittaba‘a hawāhu bigairi hudam minallāh(i), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Choncho ngati sakuyankha (vuto lanu), dziwani kuti akungotsatira zofuna zawo. Ndipo ndani wosochera kwambiri kuposa amene akutsatira zofuna zake popanda kulandira chitsogozo chilichonse kuchokera kwa Allah? Ndithudi, Mulungu satsogolera ochita zoipa.

۞ وَلَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ ۗ

wa laqad waṣṣalnā lahumul-qaula la‘allahum yatażakkarūn(a).

Ndipo ndithudi, tawafikitsira mawu awa (Qur'an) kuti nthawi zonse azikumbukira.

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِهٖ هُمْ بِهٖ يُؤْمِنُوْنَ

allażīna ātaināhumul-kitāba min qablihī hum bihī yu'minūn(a).

Amene tidawapatsa Buku Qur'an isanalembedwe, adalikhulupiriranso (Qur'an).

وَاِذَا يُتْلٰى عَلَيْهِمْ قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِهٖٓ اِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّنَآ اِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلِهٖ مُسْلِمِيْنَ

wa iżā yutlā ‘alaihim qālū āmannā bihī innahul-ḥaqqu mir rabbinā innā kunnā min qablihī muslimīn(a).

Ndipo (Qur'an) itawerengedwa kwa iwo, anati, "Tikuikhulupirira, ndithudi (Qur'an) ndi choonadi chochokera kwa Ambuye wathu. Ndithudi, tisanakhale Asilamu."

اُولٰۤىِٕكَ يُؤْتَوْنَ اَجْرَهُمْ مَّرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوْا وَيَدْرَءُوْنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ

ulā'ika yu'tauna ajrahum marrataini bimā ṣabarū wa yadra'ūna bil-ḥasanatis-sayyi'ata wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

Iwo adalipidwa kawiri (chifukwa chokhulupirira Torah ndi Qur'an) chifukwa cha kuleza mtima kwawo, ndipo adakana choipa ndi chabwino, ndipo adagwiritsa ntchito gawo la chakudya chomwe tidawapatsa.

وَاِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ اَعْرَضُوْا عَنْهُ وَقَالُوْا لَنَآ اَعْمَالُنَا وَلَكُمْ اَعْمَالُكُمْ ۖسَلٰمٌ عَلَيْكُمْ ۖ لَا نَبْتَغِى الْجٰهِلِيْنَ

wa iżā sami‘ul-lagwa a‘raḍū ‘anhu wa qālū lanā a‘mālunā wa lakum a‘mālukum, salāmun ‘alaikum, lā nabtagil-jāhilīn(a).

Ndipo akamva mawu oipa, amawasiya nati, "Kwa ife zochita zathu ndi kwa inu zochita zanu, mukhale otetezeka, sitikufuna (kugwirizana) ndi anthu osadziwa."

اِنَّكَ لَا تَهْدِيْ مَنْ اَحْبَبْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ ۚوَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

innaka lā tahdī man aḥbabta wa lākinnallāha yahdī may yasyā'(u), wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Ndithudi, iwe (Muhammad) sungathe kutsogolera amene umawakonda, koma Mulungu amatsogolera amene Iye akufuna, ndipo Iye amawadziwa bwino amene akufuna kulandira chitsogozo.

وَقَالُوْٓا اِنْ نَّتَّبِعِ الْهُدٰى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ اَرْضِنَاۗ اَوَلَمْ نُمَكِّنْ لَّهُمْ حَرَمًا اٰمِنًا يُّجْبٰٓى اِلَيْهِ ثَمَرٰتُ كُلِّ شَيْءٍ رِّزْقًا مِّنْ لَّدُنَّا وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālū in natabi‘il-hudā ma‘aka nutakhaṭṭaf min arḍinā, awalam numakkil lahum ḥaraman āminay yujbā ilaihi ṡamarātu kulli syai'ir rizqam mil ladunnā wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Ndipo anati, “Ngati titsatira malangizo anu, ndithu tidzachotsedwa m’dziko lathu.” (Allah anati) Kodi sitinatsimikizire malo awo m’dziko lotetezeka la Haram (dziko lopatulika), komwe amabala zipatso zamitundu yonse (zomera) ngati chakudya (chanu) kuchokera kumbali Yathu? Koma ambiri a iwo sadziwa.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ ۢ بَطِرَتْ مَعِيْشَتَهَا ۚفَتِلْكَ مَسٰكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِّنْۢ بَعْدِهِمْ اِلَّا قَلِيْلًاۗ وَكُنَّا نَحْنُ الْوٰرِثِيْنَ

wa kam ahlaknā min qaryatim baṭirat ma‘īsyatahā, fatilka masākinuhum lam tuskam mim ba‘dihim illā qalīlā(n), wa kunnā naḥnul-wāriṡīn(a).

Ndipo ndi mayiko angati (anthu okhala m'maiko) omwe adasangalala ndi moyo wawo omwe tidawaononga, pamenepo ndiwo malo awo okhala omwe sanakhalekonso (okhalamo) pambuyo pawo, kupatula gawo laling'ono. Ndipo ndi Ife amene tidzalandira cholowacho.

وَمَا كَانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرٰى حَتّٰى يَبْعَثَ فِيْٓ اُمِّهَا رَسُوْلًا يَّتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۚ وَمَا كُنَّا مُهْلِكِى الْقُرٰىٓ اِلَّا وَاَهْلُهَا ظٰلِمُوْنَ

wa mā kāna rabbuka muhlikal-qurā ḥattā yab‘aṡa fī ummihā rasūlay yatlū ‘alaihim āyātinā, wa mā kunnā muhlikil-qurā illā wa ahluhā ẓālimūn(a).

Ndipo Ambuye wanu sadzawononga midzi mpaka atatumiza Mtumiki kumizinda yawo, kudzawawerengera zizindikiro zathu; ndipo sitidzawononga mudzi pokhapokha anthu ake atachita zinthu zopanda chilungamo.

وَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَزِيْنَتُهَا ۚوَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ وَّاَبْقٰىۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ

wa mā ūtītum min syai'in famatā‘ul-ḥayātid-dun-yā wa zīnatuhā, wa mā ‘indallāhi khairuw wa abqā, afalā ta‘qilūn(a).

Ndipo chilichonse (chuma, udindo, ana) chomwe mwapatsidwa, ndi chisangalalo cha moyo wapadziko lapansi ndi zokongoletsa zake; pomwe chomwe chili kwa Mulungu ndi chabwino komanso chamuyaya. Kodi simukumvetsa?

اَفَمَنْ وَّعَدْنٰهُ وَعْدًا حَسَنًا فَهُوَ لَاقِيْهِ كَمَنْ مَّتَّعْنٰهُ مَتَاعَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مِنَ الْمُحْضَرِيْنَ

afamaw wa‘adnāhu wa‘dan ḥasanan fahuwa lāqīhi kamam matta‘nāhu matā‘al-ḥayātid-dun-yā ṡumma huwa yaumal-qiyāmati minal-muḥḍarīn(a).

Kodi ndi chimodzimodzi ndi munthu amene tinamulonjeza lonjezo labwino (paradaiso) ndipo analipeza, pamodzi ndi munthu amene tinamupatsa zosangalatsa za moyo wapadziko lapansi? Kenako pa Tsiku la Chiweruzo adzakhala m'gulu la anthu omwe adzakokedwe (ku gehena)?

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

Ndipo (kumbukirani) tsiku limene Iye (Allah) adawaitana nati, "Ali kuti anzanga omwe munkawaganizira kale?"

قَالَ الَّذِيْنَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنَا هٰٓؤُلَاۤءِ الَّذِيْنَ اَغْوَيْنَاۚ اَغْوَيْنٰهُمْ كَمَا غَوَيْنَاۚ تَبَرَّأْنَآ اِلَيْكَ مَا كَانُوْٓا اِيَّانَا يَعْبُدُوْنَ

wa qālal-lażīna ḥaqqa ‘alaihimul-qaulu rabbanā hā'ulā'il-lażīna agwainā, agwaināhum kamā gawainā, tabarra'nā ilaika mā kānū iyyānā ya‘budūn(a).

Amene adzalangidwa ndithu adzati, "Mbuye wathu, awa ndi anthu amene tinawasokeretsa; tawasokeretsa monga momwe ifenso tinasokererera, tikukudziwitsani kuti ndife omasuka (kwa iwo), sadzatilambira konse."

وَقِيْلَ ادْعُوْا شُرَكَاۤءَكُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَهُمْ ۗوَرَاَوُا الْعَذَابَۚ لَوْ اَنَّهُمْ كَانُوْا يَهْتَدُوْنَ

wa qīlad‘ū syurakā'akum fada‘auhum falam yastajībū lahum wa ra'awul-‘ażāb(a), lau annahum kānū yahtadūn(a).

Ndipo kunanenedwa (kwa iwo), "Itanani anzanu," choncho anaitana, koma amene anaitana sanayankhe, ndipo anaona chilango. (Amafuna) ngati akanalandira kaye malangizo.

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ مَاذَآ اَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِيْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu māżā ajabtumul-mursalīn(a).

Ndipo (kumbukirani) tsiku limene (Allah) adawaitana, nati, "Mudawayankha bwanji Atumiki?"

فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الْاَنْۢبَاۤءُ يَوْمَىِٕذٍ فَهُمْ لَا يَتَسَاۤءَلُوْنَ

fa ‘amiyat ‘alaihimul-ambā'u yauma'iżin fahum lā yatasā'alūn(a).

Kotero kunakhala mdima kwa iwo pazifukwa zosiyanasiyana tsiku limenelo, kotero sanafunsane mafunso.

فَاَمَّا مَنْ تَابَ وَاٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَعَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنَ مِنَ الْمُفْلِحِيْنَ

fa ammā man tāba wa āmana wa ‘amila ṣāliḥan fa‘asā ay yakūna minal-mufliḥīn(a).

Kotero amene alapa nakhulupirira, nachita zabwino, ndiye kuti adzakhala m'gulu la anthu amwayi.

وَرَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَاۤءُ وَيَخْتَارُ ۗمَا كَانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ ۗسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَتَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

wa rabbuka yakhluqu mā yasyā'u wa yakhtār(u), mā kāna lahumul-khiyarah(tu), subḥānallāhi wa ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

Ndipo Mbuye wako amalenga ndi kusankha chimene akufuna. Kwa iwo (anthu) palibe chosankha. Ulemerero ukhale kwa Mulungu ndipo wakwezedwa pamwamba pa zomwe akuziphatikizana.

وَرَبُّكَ يَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُوْرُهُمْ وَمَا يُعْلِنُوْنَ

wa rabbuka ya‘lamu mā tukinnu ṣudūruhum wa mā yu‘linūn(a).

Ndipo Mbuye wako akudziwa zomwe zili m'zifuwa zawo ndi zomwe akuzivumbulutsa.

وَهُوَ اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۗ لَهُ الْحَمْدُ فِى الْاُوْلٰى وَالْاٰخِرَةِ ۖوَلَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

wa huwallāhu lā ilāha illā huw(a), lahul-ḥamdu fil-ūlā wal-ākhirah(ti), wa lahul-ḥukmu wa ilaihi turja‘ūn(a).

Ndipo Iye ndi Allah, palibe mulungu wina (yemwe ali ndi ufulu wopembedzedwa) koma Iye, kuyamikidwa konse ndi kwa Iye padziko lapansi ndi pa tsiku lomaliza, ndipo kwa Iye kuli kutsimikiza mtima konse ndipo kwa Iye mudzabwezedwa.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ الَّيْلَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِضِيَاۤءٍ ۗ اَفَلَا تَسْمَعُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumul-laila sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum biḍiyā'(in), afalā tasma‘ūn(a).

Nena (iwe Muhammad), "Mukuganiza bwanji ngati Mulungu akanakupangitsani usiku kukhala wokhazikika mpaka tsiku lachiweruzo? Ndani wina kupatula Mulungu amene angakuuzeni kuunika? Kodi simungamve?"

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُوْنَ فِيْهِ ۗ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumun-nahāra sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bilailin taskunūna fīh(i), afalā tubṣirūn(a).

Nena (iwe Muhammad), "Mukuganiza bwanji ngati Mulungu akanakupangitsani kukhala tsiku lokhazikika mpaka tsiku lachiweruzo? Ndani wina kupatula Mulungu amene angakubweretsereni usiku ngati nthawi yopumula? Kodi simungaone?"

وَمِنْ رَّحْمَتِهٖ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wa mir raḥmatihī ja‘ala lakumul-laila wan-nahāra litaskunū fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).

Ndipo ndi chifundo Chake Iye wakupatsani usiku ndi usana, kuti mupumule mmenemo ndi kufunafuna zabwino Zake (masana) ndi kuti mum’yamike.

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

Ndipo (kumbukirani) tsiku limene Iye (Allah) adawaitana, nati, "Ali kuti anzanga omwe munkawaganizira kale?"

وَنَزَعْنَا مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا فَقُلْنَا هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ فَعَلِمُوْٓا اَنَّ الْحَقَّ لِلّٰهِ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ ࣖ

wa naza‘nā min kulli ummatin syahīdan faqulnā hātū burhānakum fa‘alimū annal-ḥaqqa lillāhi wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

Ndipo tidabweretsa mboni kuchokera ku mtundu uliwonse, kenako tidati, "Tumizani umboni wa choonadi chanu," kotero adadziwa kuti chowonadi ndi cha Mulungu ndipo zomwe adazisiya kale zidasowa kwa iwo.

۞ اِنَّ قَارُوْنَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوْسٰى فَبَغٰى عَلَيْهِمْ ۖوَاٰتَيْنٰهُ مِنَ الْكُنُوْزِ مَآ اِنَّ مَفَاتِحَهٗ لَتَنُوْۤاُ بِالْعُصْبَةِ اُولِى الْقُوَّةِ اِذْ قَالَ لَهٗ قَوْمُهٗ لَا تَفْرَحْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِيْنَ

inna qārūna kāna min qaumi mūsā fabagā ‘alaihim, wa ātaināhu minal-kunūzi mā inna mafātiḥahū latanū'u bil-‘uṣbati ulil-quwwah(ti), iż qāla lahū qaumuhū lā tafraḥ, innallāha lā yuḥibbul-fariḥīn(a).

Ndithudi, Karun anali m'gulu la anthu a Mose, koma anawachitira nkhanza, ndipo tidampatsa chuma chomwe makiyi ake anali olemera kwambiri kwa anthu amphamvu ambiri kuti anyamule. (Kumbukirani) pamene anthu ake adamuuza kuti, "Usadzitamande kwambiri. Ndithudi, Mulungu sakonda anthu odzitamandira."

وَابْتَغِ فِيْمَآ اٰتٰىكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيْبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَآ اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِى الْاَرْضِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِيْنَ

wabtagi fīmā ātākallāhud-dāral-ākhirata wa lā tansa naṣībaka minad-dun-yā wa aḥsin kama aḥsanallāhu ilaika wa lā tabgil-fasāda fil-arḍ(i), innallāha lā yuḥibbul-mufsidīn(a).

Ndipo funani (mphoto ya) dziko la pambuyo pa imfa ndi zimene Mulungu wakupatsani, koma musaiwale gawo lanu padziko lapansi ndipo chitani zabwino (kwa ena) monga momwe Mulungu wakuchitirani zabwino, ndipo musawononge padziko lapansi. Ndithudi, Mulungu sakonda anthu owononga.

قَالَ اِنَّمَآ اُوْتِيْتُهٗ عَلٰى عِلْمٍ عِنْدِيْۗ اَوَلَمْ يَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ قَدْ اَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهٖ مِنَ الْقُرُوْنِ مَنْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَّاَكْثَرُ جَمْعًا ۗوَلَا يُسْـَٔلُ عَنْ ذُنُوْبِهِمُ الْمُجْرِمُوْنَ

qāla innamā ūtītuhū ‘alā ‘ilmin ‘indī, awalam ya‘lam annallāha qad ahlaka min qablihī minal-qurūni man huwa asyaddu minhu quwwataw wa akṡaru jam‘ā(n), wa lā yus'alu ‘an żunūbihimul-mujrimūn(a).

Iye (Karun) anati, "Ndithudi, ndinapatsidwa (chuma chimenecho), chifukwa cha chidziwitso chomwe ndili nacho." Kodi sakudziwa kuti Allah wawononga anthu akale omwe anali amphamvu kuposa iye, ndipo wasonkhanitsa chuma chochuluka? Ndipo ochimwa amenewo safunikira kufunsidwa za machimo awo.

فَخَرَجَ عَلٰى قَوْمِهٖ فِيْ زِيْنَتِهٖ ۗقَالَ الَّذِيْنَ يُرِيْدُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا يٰلَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ قَارُوْنُۙ اِنَّهٗ لَذُوْ حَظٍّ عَظِيْمٍ

fa kharaja ‘alā qaumihī fī zīnatih(ī), qālal-lażīna yurīdūnal-ḥayātad-dun-yā yā laita lanā miṡla mā ūtiya qārūn(u), innahū lażū ḥaẓẓin ‘aẓīm(in).

Choncho iye (Karun) anatulukira kwa anthu ake ndi ulemerero wake. Anthu ofuna moyo wa padziko lapansi amati, "Tikukhulupirira kuti tili ndi chuma chonga chimene Karun anapatsidwa, ndithudi ali ndi mwayi waukulu."

وَقَالَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللّٰهِ خَيْرٌ لِّمَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ۚوَلَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا الصّٰبِرُوْنَ

wa qālal-lażīna ūtul-‘ilma wailakum ṡawābullāhi khairul liman āmana wa ‘amila ṣāliḥā(n), wa lā yulaqqāhā illaṣ-ṣābirūn(a).

Koma amene ali ndi luso lodziwa zinthu amanena kuti, "Tsoka kwa inu! Dziwani kuti mphotho ya Mulungu ndi yabwino kwa amene akhulupirira ndi kuchita zabwino, ndipo mphotho yaikulu imapezeka kwa okhawo opirira."

فَخَسَفْنَا بِهٖ وَبِدَارِهِ الْاَرْضَ ۗفَمَا كَانَ لَهٗ مِنْ فِئَةٍ يَّنْصُرُوْنَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖوَمَا كَانَ مِنَ الْمُنْتَصِرِيْنَ

fakhasafnā bihī wa bidārihil-arḍ(a), famā kāna lahū min fi'atiy yanṣurūnahū min dūnillāh(i), wa mā kāna minal-muntaṣirīn(a).

Choncho tidamuponya iye (Karun) ndi nyumba yake pansi, ndipo analibe womuthandiza kupatula Mulungu, ndipo sanali m'modzi mwa omwe angathe kudziteteza.

وَاَصْبَحَ الَّذِيْنَ تَمَنَّوْا مَكَانَهٗ بِالْاَمْسِ يَقُوْلُوْنَ وَيْكَاَنَّ اللّٰهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَيَقْدِرُۚ لَوْلَآ اَنْ مَّنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَا لَخَسَفَ بِنَا ۗوَيْكَاَنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الْكٰفِرُوْنَ ࣖ

wa aṣbaḥal-lażīna tamannau makānahū bil-amsi yaqūlūna waika'annallāha yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u min ‘ibādihī wa yaqdir(u), lau lā am mannallāhu ‘alainā lakhasafa binā, waika'annahū lā yufliḥul-kāfirūn(a).

Ndipo anthu aja omwe dzulo ankaganiza za udindo wawo (Karun) anati, "Kalanga, n’zoona kuti Mulungu amapereka chakudya kwa amene akufuna pakati pa atumiki Ake ndi malire (kwa amene akufuna pakati pa atumiki Ake). Ngati Mulungu sanatipatse zabwino zake, ndithudi akanatiika m’manda. Kalanga, n’zoona kuti amene akukana (chisomo cha Mulungu) sadzakhala ndi mwayi."

تِلْكَ الدَّارُ الْاٰخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِيْنَ لَا يُرِيْدُوْنَ عُلُوًّا فِى الْاَرْضِ وَلَا فَسَادًا ۗوَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِيْنَ

tilkad-dārul-ākhiratu naj‘aluhā lil-lażīna lā yurīdūna ‘uluwwan fil-arḍi wa lā fasādā(n), wal-‘āqibatu lil-muttaqīn(a).

Tapanga dziko la moyo wosatha kukhala la anthu osadzitamandira komanso osachita choipa padziko lapansi. Ndipo mapeto (abwino) ndi a anthu oopa Mulungu.

مَنْ جَاۤءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ خَيْرٌ مِّنْهَاۚ وَمَنْ جَاۤءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى الَّذِيْنَ عَمِلُوا السَّيِّاٰتِ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

man jā'a bil-ḥasanati falahū khairum minhā, wa man jā'a bis-sayyi'ati falā yujzal-lażīna ‘amilus-sayyi'āti illā mā kānū ya‘malūn(a).

Aliyense amene abwera ndi (kubweretsa) zabwino, ndiye kuti adzapeza (mphoto) yabwino kuposa ubwino wake; ndipo aliyense amene abwera ndi (kubweretsa) zoipa, ndiye kuti anthu amene achita zoipazo adzalandira (malipiro) ofanana ndi zomwe adachita kale.

اِنَّ الَّذِيْ فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْاٰنَ لَرَاۤدُّكَ اِلٰى مَعَادٍ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ مَنْ جَاۤءَ بِالْهُدٰى وَمَنْ هُوَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

innal-lażī faraḍa ‘alaikal-qur'āna larādduka ilā ma‘ād(in), qur rabbī a‘lamu man jā'a bil-hudā wa man huwa fī ḍalālim mubīn(in).

Ndithudi, (Mulungu) amene akukulamulani (Muhammad) kuti mutsatire malamulo a Qur'an, adzakubwezerani komwe mukupita. Nena (Muhammad): "Mbuye wanga amadziwa amene abweretsa chiongoko ndi amene ali m'kusokera koonekeratu."

وَمَا كُنْتَ تَرْجُوْٓا اَنْ يُّلْقٰٓى اِلَيْكَ الْكِتٰبُ اِلَّا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ ظَهِيْرًا لِّلْكٰفِرِيْنَ ۖ

wa mā kunta tarjū ay yulqā ilaikal-kitābu illā raḥmatam mir rabbika falā takūnanna ẓahīral lil-kāfirīn(a).

Ndipo iwe (Muhammad) sunali kuyembekezera kuti Buku (Qur'an) lidzatsitsidwa kwa iwe, koma linavumbulutsidwa ngati chifundo chochokera kwa Mbuye wako, choncho suyenera kukhala mthandizi wa osakhulupirira.

وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ بَعْدَ اِذْ اُنْزِلَتْ اِلَيْكَ وَادْعُ اِلٰى رَبِّكَ وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ ۚ

wa lā yaṣuddunnaka ‘an āyātillāhi ba‘da iż unzilat ilaika wad‘u ilā rabbika wa lā takūnanna minal-musyrikīn(a).

Ndipo asakulepheretse (Muhammad) kufalitsa ma Aya a Mulungu, pambuyo poti ma Aya avumbulutsidwa kwa iwe, ndipo itanani (anthu) kuti (akhulupirire) Mbuye wako, ndipo usakhale m'gulu la opembedza mafano.

وَلَا تَدْعُ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَۘ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهٗ ۗ لَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ ࣖ

wa lā tad‘u ma‘allāhi ilāhan ākhar(a), lā ilāha illā huw(a), kullu syai'in hālikun illā wajhah(ū), lahul-ḥukmu wa ilaihi turja‘ūn(a).

Ndipo musapembedze milungu ina kupatula Allah. Palibe mulungu wina (yemwe ali ndi ufulu wopembedzedwa) kupatula Iye. Chilichonse chiyenera kutha, kupatula Allah. Zigamulo zonse ndi ulamuliro Wake, ndipo kwa Iye yekha mudzabwezedwa.