Q.S An-Najm (اَلنَّجْم) - 62 Amḍan n yefyar

وَالنَّجْمِ اِذَا هَوٰىۙ

wan-najmi iżā hawā.

S yitran mi ara ɣlin;

مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوٰىۚ

mā ḍalla ṣāḥibukum wa mā gawā.

ameddakel-ik (Muḥemmed) ur iɛeṭṭel, ur iɛeṭṭel ara,

وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوٰى

wa mā yanṭiqu ‘anil-hawā.

yerna ayen i d-yenna (Leqran) ur yelli ara ɣef lebɣi-s.

اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْيٌ يُّوْحٰىۙ

in huwa illā waḥyuy yūḥā.

Ulac, siwa (Leqwôan) d ayen i d ipwassersen.

عَلَّمَهٗ شَدِيْدُ الْقُوٰىۙ

‘allamahū syadīdul-quwā.

i s-d-isselmed win ijehden aṭas (Jibril), .

ذُوْ مِرَّةٍۗ فَاسْتَوٰىۙ

Żū mirrah(tin), fastawā.

win yesɛan lḥeqq; syin (Jibril) iban-d deg ṣṣifa-s taẓurant (d ṣṣifa yelhan yerna teǧhed) .

وَهُوَ بِالْاُفُقِ الْاَعْلٰىۗ

wa huwa bil-ufuqil-a‘lā.

Ma yella netta deg tlemmast n tmurt.

ثُمَّ دَنَا فَتَدَلّٰىۙ

Ṡumma danā fa tadallā.

Sinna, iqerreb ar Muêemmed, sinna, iqerreb, .

فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ اَوْ اَدْنٰىۚ

fa kāna qāba qausaini au adnā.

akken ad yili lbeɛd (azal n) snat n tmeẓẓuɣin neɣ qrib (tikkelt nniḍen).

فَاَوْحٰىٓ اِلٰى عَبْدِهٖ مَآ اَوْحٰىۗ

fa auḥā ilā ‘abdihī mā auḥā.

Sinna, issawev i umdan iS (Muêemmed) ayen i d Issers Öebbi.

مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَاٰى

mā każabal-fu'ādu mā ra'ā.

Ur inkir wul-is ayen yera.

اَفَتُمٰرُوْنَهٗ عَلٰى مَا يَرٰى

afa tumārūnahū ‘alā mā yarā.

Ihi, kunwi (imcuṛṛiyen n Mekka) ad temjehmem yid-es ɣef wayen iwala?

وَلَقَدْ رَاٰهُ نَزْلَةً اُخْرٰىۙ

wa laqad ra'āhu nazlatan ukhrā.

Yerna, s tidep, netta (Muḥemmed) iwala-t (di ṣṣifa-ines n tidet) di lweqt nniḍen,

عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهٰى

‘inda sidratil-muntahā.

(namely) at Sidratul Muntaha,

عِنْدَهَا جَنَّةُ الْمَأْوٰىۗ

‘indahā jannatul-ma'wā.

zdat n, Loennet n tnezdu$t;

اِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشٰىۙ

iż yagsyas-sidrata mā yagsyā.

(Muḥemmed iwala Jibril) mi t-id-yesfeḍ Sidratul Muntaha s kra i t-yesfeḍen,

مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغٰى

mā zāgal-baṣaru wa mā ṭagā.

tamuɣli-ines (Muḥemmed) ur teffeɣ ara seg wayen iwala wala (ula d) ur teffeɣ ara nnig-s.

لَقَدْ رَاٰى مِنْ اٰيٰتِ رَبِّهِ الْكُبْرٰى

laqad ra'ā min āyāti rabbihil-kubrā.

Ih, iwala kra seg issekniyen imeqqranen n Mass is.

اَفَرَءَيْتُمُ اللّٰتَ وَالْعُزّٰى

afa ra'aitumul-lāta wal-‘uzzā.

Ihi, ma yella kunwi (immusniyen) tḥesbem (lmeṣnuɛat) Al-Lata d Al-‘Uzza,

وَمَنٰوةَ الثَّالِثَةَ الْاُخْرٰى

wa manātaṡ-ṡāliṡatal-ukhrā.

akked Manat, tis tlata (tin) i d-yusan deffir (am yessi-s n Öebbi).

اَلَكُمُ الذَّكَرُ وَلَهُ الْاُنْثٰى

alakumuż-żakaru wa lahul-unṡā.

Ma (iwulmen) i kečč d argaz, i Neppa d tameṭṭut?

تِلْكَ اِذًا قِسْمَةٌ ضِيْزٰى

tilka iżan qismatun ḍīzā.

Aya d tidet d tafreqt ur nelli d taɣdemt.

اِنْ هِيَ اِلَّآ اَسْمَاۤءٌ سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَمَا تَهْوَى الْاَنْفُسُۚ وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ مِّنْ رَّبِّهِمُ الْهُدٰىۗ

in hiya illā asmā'un sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa mā tahwal-anfus(u), wa laqad jā'ahum mir rabbihimul-hudā.

Ur llin d kra nniḍen anagar ismawen i d-tessufɣeḍ kečč d lejdud-ik; Ur as d Issers ara Öebbi kra n yisallen. Ttḍafaren kan tiktiwin-nsen d wayen ay d-ttḥettimen lebɣi-nsen. S tidep, nnhaya iusa s$uô Mass nnsen.

اَمْ لِلْاِنْسَانِ مَا تَمَنّٰىۖ

am lil-insāni mā tamannā.

Neɣ ad sɛun yemdanen ayen akk ţţargun?

فَلِلّٰهِ الْاٰخِرَةُ وَالْاُوْلٰى ࣖ

fa lillāhil-ākhiratu wal-ūlā.

(Ulac!) Ihi, n Öebbi, tameddurt n laxeôt, akked tmeddurt n ddunit.

۞ وَكَمْ مِّنْ مَّلَكٍ فِى السَّمٰوٰتِ لَا تُغْنِيْ شَفَاعَتُهُمْ شَيْـًٔا اِلَّا مِنْۢ بَعْدِ اَنْ يَّأْذَنَ اللّٰهُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيَرْضٰى

wa kam mim malakin fis-samāwāti lā tugnī syafā‘atuhum syai'an illā mim ba‘di ay ya'żanallāhu limay yasyā'u wa yarḍā.

Acḥal n lmalayek deg igenni, ur tesɛi ara lfayda, siwa ma Isâeggem Öebbi, i win i S ihwan, i S ihwan.

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ لَيُسَمُّوْنَ الْمَلٰۤىِٕكَةَ تَسْمِيَةَ الْاُنْثٰى

innal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati layusammūnal-malā'ikata tasmiyatal-unṡā.

Ih, wid ur numin ara s laxeôt, s tidep, ssemman lmalayek s yisem n tlawin.

وَمَا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِيْ مِنَ الْحَقِّ شَيْـًٔاۚ

wa mā lahum bihī min ‘ilm(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓann(a), wa innaẓ-ẓanna lā yugnī minal-ḥaqqi syai'ā(n).

U ur sâin ara tamusni fellas. Ur llint d kra nniḍen anagar aḍfar n tmuɣliwin, yerna deg tidet, tmuɣliwin-a ur sɛint ara ula d yiwet n lfayda tamecṭuḥt ɣef tidet.

فَاَعْرِضْ عَنْ مَّنْ تَوَلّٰىۙ عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ اِلَّا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَاۗ

fa a‘riḍ ‘am man tawallā, ‘an żikrinā wa lam yurid illal-ḥayātad-dun-yā.

Ihi, eǧǧ (Muḥemmed) win ipêezziben i unecced nne£, u ib$an kan tameddurt n ddunit.

ذٰلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِّنَ الْعِلْمِۗ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖۙ وَهُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدٰى

Żālika mablaguhum minal-‘ilm(i), inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlih(ī), wa huwa a‘lamu bimanihtadā.

D aswir n tmusni-nsen. Ih, Mass ik, Neppa Issen akw win innetlafen seg ubrid iS, u Issen daɣen win ipwanhan.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ لِيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَسَاۤءُوْا بِمَا عَمِلُوْا وَيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا بِالْحُسْنٰىۚ

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), liyajziyal-lażīna asā'ū bimā ‘amilū wa yajziyal-lażīna aḥsanū bil-ḥusnā.

N Öebbi i illan deg igenwan, i illan di tmurt. (Akka) Ad Ikafi wid ixeddmen cceô, ilmend n wayen xedmen, ad Ikafi wid ixeddmen ayen ilhan, s lxir (igenni).

اَلَّذِيْنَ يَجْتَنِبُوْنَ كَبٰۤىِٕرَ الْاِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ اِلَّا اللَّمَمَۙ اِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِۗ هُوَ اَعْلَمُ بِكُمْ اِذْ اَنْشَاَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ وَاِذْ اَنْتُمْ اَجِنَّةٌ فِيْ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْۗ فَلَا تُزَكُّوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقٰى ࣖ

allażīna yajtanibūna kabā'iral-iṡmi wal-fawāḥisya illal-lamam(a), inna rabbaka wāsi‘ul-magfirah(ti), huwa a‘lamu bikum iż ansya'akum minal-arḍi wa iż antum ajinnatun fī buṭūni ummahātikum, falā tuzakkū anfusakum, huwa a‘lamu bimanittaqā.

Dɣa) wid yettbeɛden ɣef ddnubat imeqqranen d lecɣal n lbaṭel, anagar tuccḍiwin timeẓyanin. Ih, Mass ik, d im$aâ deg ssmaê iS. Iéôa fellawen, imi ikwen Ixleq si wakal, asmi mazal telliv d aâebbuv di tɛebbuvt n yemma ik. Ihi ur ḥess ara iman- ik d imqeddes. Issen ɣef yemdanen n tẓallit.

اَفَرَءَيْتَ الَّذِيْ تَوَلّٰىۙ

afa ra'aital-lażī tawallā.

Ihi, ur twalam ara imdanen ipêezziben (si Leqran)?

وَاَعْطٰى قَلِيْلًا وَّاَكْدٰى

wa a‘ṭā qalīlaw wa akdā.

yerna yefka cwiṭ (seg wayen i d ippuweɛden) syenna yeṭṭef ayen i d-yeqqimen.

اَعِنْدَهٗ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرٰى

a‘indahū ‘ilmul-gaibi fahuwa yarā.

Day isâa tamusni n wayen iffren, iwakken ad iwali (t)?

اَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِيْ صُحُفِ مُوْسٰى

am lam yunabba' bimā fī ṣuḥufi mūsā.

Ne$ ur ipwabôan ara, ayen illan di tebtar n (Tezmamt id issersen ar) Musa?

وَاِبْرٰهِيْمَ الَّذِيْ وَفّٰىٓ ۙ

wa ibrāhīmal-lażī waffā.

U (tiwriqin n) Ibṛahim i d-ikemmlen dima lewṣayat?

اَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۙ

allā taziru wāziratuw wizra ukhrā.

(yeɛni) belli win ixeddmen ddnub ur yettawi ara ddnubat n wiyaḍ, .

وَاَنْ لَّيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعٰىۙ

wa al laisa lil-insāni illā mā sa‘ā.

yerna amdan-nni yettaf-d kan ayen iɣef ixeddem,

وَاَنَّ سَعْيَهٗ سَوْفَ يُرٰىۖ

wa anna sa‘yahū saufa yurā.

u s tidep, ad d-iban lmeǧhud-is, .

ثُمَّ يُجْزٰىهُ الْجَزَاۤءَ الْاَوْفٰىۙ

Ṡumma yujzāhul-jazā'al-aufā.

syenna ad yettwaɛreḍ s tririt ikemlen akk,

وَاَنَّ اِلٰى رَبِّكَ الْمُنْتَهٰىۙ

wa anna ilā rabbikal-muntahā.

u, s tidep, ar Mass ik, taggara n yal cci.

وَاَنَّهٗ هُوَ اَضْحَكَ وَاَبْكٰى

wa annahū huwa aḍḥaka wa abkā.

u, s tidep, d Neppa i Isseḍsayen, ippa$en imdanen;

وَاَنَّهٗ هُوَ اَمَاتَ وَاَحْيَاۙ

wa annahū huwa amāta wa aḥyā.

u, s tidep, d Neppa i d Issa$en lmut akked tudert;

وَاَنَّهٗ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىۙ

wa annahū khalaqaz-zaujainiż-żakara wal-unṡā.

u, s tidep, d Neppa i Ixelqen argaz akked tmeîîut.

مِنْ نُّطْفَةٍ اِذَا تُمْنٰىۙ

min nuṭfatin iżā tumnā.

seg umennuɣ, mi ara d-yeffeɣ,

وَاَنَّ عَلَيْهِ النَّشْاَةَ الْاُخْرٰىۙ

wa anna ‘alaihin nasy'atal-ukhrā.

u s tidep, d Neppa i Ipêezziben lxelq nniven (tanekra deffir lmut), .

وَاَنَّهٗ هُوَ اَغْنٰى وَاَقْنٰىۙ

wa annahū huwa agnā wa aqnā.

u, s tidep, d Neppa i d Ipkan ayla akked ccbaêa.

وَاَنَّهٗ هُوَ رَبُّ الشِّعْرٰىۙ

wa annahū huwa rabbusy-syi‘rā.

u s tidep Neppa d Sidi (win yesɛan) itri n Shiɛra .

وَاَنَّهٗٓ اَهْلَكَ عَادًا ۨالْاُوْلٰىۙ

wa annahū ahlaka ‘ādanil-ūlā.

u s tidep, d Neppa i Isnegren agdud n Âad zik;

وَثَمُوْدَا۟ فَمَآ اَبْقٰىۙ

wa ṡamūda famā abqā.

u weydud n Samud, Ur ijji ula d ijj (iddren), .

وَقَوْمَ نُوْحٍ مِّنْ قَبْلُۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا هُمْ اَظْلَمَ وَاَطْغٰىۗ

wa qauma nūḥim min qabl(u), innahum kānū hum aẓlama wa aṭgā.

akked (daen) agdud n Nuê, uqbel aya. Ih, nitni d agdud imesbaâliyen akw, u d aâaôan akteô.

وَالْمُؤْتَفِكَةَ اَهْوٰىۙ

wal-mu'tafikata ahwā.

Uca tessehreb tbuciḍant n usemmiḍ (tammurt n řgens n Luṭ).

فَغَشّٰىهَا مَا غَشّٰىۚ

fa gasysyāhā mā gasysyā.

syenna, sdukklen tamurt (am aâaqeb) s (i$ebbar) i d-ye$lin fell-as.

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكَ تَتَمَارٰى

fa bi'ayyi ālā'i rabbika tatamārā.

Ihi, anwa seg i$allen n Mass ik, ideg mazal tcukkev?

هٰذَا نَذِيْرٌ مِّنَ النُّذُرِ الْاُوْلٰى

hāżā nażīrum minan-nużuril-ūlā.

Wagi (Muêemmed) d yiwen seg ineddaôen, ger ineddaôen i d iusan uqbel.

اَزِفَتِ الْاٰزِفَةُ ۚ

azifatil-āzifah(tu).

Win i d-iqerben (Ass n Lḥisab) la yettqerrib.

لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ كَاشِفَةٌ ۗ

laisa lahā min dūnillāhi kāsyifah(tun).

Ur izmir yiwen a d Issers (tiâara n wass nni), siwa Öebbi.

اَفَمِنْ هٰذَا الْحَدِيْثِ تَعْجَبُوْنَۙ

afamin hāżal-ḥadīṡi ta‘jabūn(a).

Ihi testeɛǧbeḍ s lexbar-agi?

وَتَضْحَكُوْنَ وَلَا تَبْكُوْنَۙ

wa taḍḥakūna wa lā tabkūn(a).

yerna tettaḍsaḍ ur tettruḍ ara,

وَاَنْتُمْ سٰمِدُوْنَ

wa antum sāmidūn(a).

ma d kečč tḥeqreḍ (seg-s).

فَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ وَاعْبُدُوْا ࣖ ۩

fasjudū lillāhi wa‘budū.

Ihi, eqqumt i Öebbi, âabdet.