Q.S Fusilate (فُصِّلَت) - 54 Lamba Ayatbe

حٰمۤ ۚ

Ḥā mīm.

Ha Mim

تَنْزِيْلٌ مِّنَ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ ۚ

tanzīlum minar-raḥmānir-raḥīm(i).

(Alqur’an adə) Allah, Rahma, Rahma, lan fəlangzəna.

كِتٰبٌ فُصِّلَتْ اٰيٰتُهٗ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لِّقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَۙ

kitābun fuṣṣilat āyātuhū qur'ānan ‘arabiyyal liqaumiy ya‘lamūn(a).

Kitawu do ayawanzə bayantəna, təlam Arabicben kəratin, am nozanaro,

بَشِيْرًا وَّنَذِيْرًاۚ فَاَعْرَضَ اَكْثَرُهُمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ

basyīraw wa nażīrā(n), fa'a‘raḍa akṡaruhum fahum lā yasma‘ūn(a).

shi do hawar kǝji-a kuru baritǝgǝ-a suwudǝnama, amma ngǝwunzaso (shilan) walza kuru kǝrǝngǝnyi.

وَقَالُوْا قُلُوْبُنَا فِيْٓ اَكِنَّةٍ مِّمَّا تَدْعُوْنَآ اِلَيْهِ وَفِيْٓ اٰذَانِنَا وَقْرٌ وَّمِنْۢ بَيْنِنَا وَبَيْنِكَ حِجَابٌ فَاعْمَلْ اِنَّنَا عٰمِلُوْنَ

wa qālū qulūbunā fī akinnatim mimmā tad‘ūnā ilaihi wa fī āżāninā waqruw wa mim baininā wa bainika ḥijābun fa‘mal innanā ‘āmilūn(a).

Kuru sandiye gulzana, "Karəgəndedə awo andero bowotənadən zakkata kuru səmondeye zakkata, kuru kate ande-a nyi-ayen garu mbeji, adə nankaro (futu nyiye raamnəm) diwo, haiyaro andeye diyen (futu nyiye raamnəm)."

قُلْ اِنَّمَآ اَنَا۟ بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ يُوْحٰىٓ اِلَيَّ اَنَّمَآ اِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ فَاسْتَقِيْمُوْٓا اِلَيْهِ وَاسْتَغْفِرُوْهُ ۗوَوَيْلٌ لِّلْمُشْرِكِيْنَۙ

qul innamā ana basyarum miṡlukum yūḥā ilayya annamā ilāhukum ilāhuw wāḥidun fastaqīmū ilaihi wastagfirūh(u), wa wailul lil-musyrikīn(a).

Say (Muhammad), "Wudə kam biya nyiyeyi, wuro wahayitəna kəla shi Alanəmdə shima Ala Dunowawo, adə nankaro shiga (abadatə) gozə kozəna kuru Shiga gawurtə majin. Kuru wo am shiga (Shiga) kəlzanadəro,

الَّذِيْنَ لَا يُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَ

allażīna lā yu'tūnaz-zakāta wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).

(sunza) am do zakat biyazayin ba kuru sandiye kǝnǝnga dunyabe dǝga kasatsanyi.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَهُمْ اَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُوْنٍ ࣖ

innal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti lahum ajrun gairu mamnūn(in).

Haiyaro, am duwo imaniza kuru awowa ngəla sadində shiro shimtiti kada sawandin."

۞ قُلْ اَىِٕنَّكُمْ لَتَكْفُرُوْنَ بِالَّذِيْ خَلَقَ الْاَرْضَ فِيْ يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُوْنَ لَهٗٓ اَنْدَادًا ۗذٰلِكَ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ ۚ

qul a'innakum latakfurūna bil-lażī khalaqal-arḍa fī yaumaini wa taj‘alūna lahū andādā(n), żālika rabbul-‘ālamīn(a).

Gulne, "Shi Allah duwo zaman indilan dunyaga alaksənadəga kafirtədə kalkal wa kuru shiro gawilma sədin? Adə shima Ala dunya sammasobewo."

وَجَعَلَ فِيْهَا رَوَاسِيَ مِنْ فَوْقِهَا وَبٰرَكَ فِيْهَا وَقَدَّرَ فِيْهَآ اَقْوَاتَهَا فِيْٓ اَرْبَعَةِ اَيَّامٍۗ سَوَاۤءً لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

wa ja‘ala fīhā rawāsiya min fauqihā wa bāraka fīhā wa qaddara fīhā aqwātahā fī arba‘ati ayyām(in), sawā'al lis-sā'ilīn(a).

Kuru shiro kawu-a cibbu-a saminzǝn sǝtandǝna. Kuru daji Shiye albarka cina, kuru Shiye kəmbu (am surodən dasagənaro) loktuwa diyaulan, am məradəzanaro sətin.

ثُمَّ اسْتَوٰىٓ اِلَى السَّمَاۤءِ وَهِيَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْاَرْضِ ائْتِيَا طَوْعًا اَوْ كَرْهًاۗ قَالَتَآ اَتَيْنَا طَاۤىِٕعِيْنَ

Ṡummastawā ilas-samā'i wa hiya dukhānun faqāla lahā wa lil-arḍi'tiyā ṭau‘an au karhā(n), qālatā atainā ṭā'i‘īn(a).

Daji samiro lewono kuru (samidə) kuwami yaye konnu, daji shiro kuru cidiro wono, "Nyi indiso futu amro wuga fəlezənaro, kənga au dunon." Sandi indisoye jaapkada, “Andeye kəngaro kadiye.”

فَقَضٰىهُنَّ سَبْعَ سَمٰوَاتٍ فِيْ يَوْمَيْنِ وَاَوْحٰى فِيْ كُلِّ سَمَاۤءٍ اَمْرَهَا ۗوَزَيَّنَّا السَّمَاۤءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيْحَۖ وَحِفْظًا ۗذٰلِكَ تَقْدِيْرُ الْعَزِيْزِ الْعَلِيْمِ

fa qaḍāhunna sab‘a samāwātin fī yaumaini wa auḥā fī kulli samā'in amrahā, wa zayyannas-samā'ad-dun-yā bimaṣābīḥa wa ḥifẓā(n), żālika taqdīrul-‘azīzil-‘alīm(i).

Daji samiwa tulur loktu indilan alakkano kuru samiwoso lamarnza sammaso bayanzəna. Daji sami do (cidiro) karǝngǝma dǝ, shillewuwa lan zayenyiye, kuru (shiga alaknyiye) gǝnatǝro. Adə shima hukuma (Allah) Duno-a, Notəma-aye.

فَاِنْ اَعْرَضُوْا فَقُلْ اَنْذَرْتُكُمْ صٰعِقَةً مِّثْلَ صٰعِقَةِ عَادٍ وَّثَمُوْدَ ۗ

fa in a‘raḍū faqul anżartukum ṣā‘iqatam miṡla ṣā‘iqati ‘ādiw wa ṡamūd(a).

Sandiye walzaiya daji gulzayin, "Wuye nyiro fǝrelma (tajirwa) alama fǝrelma am Adbe-a kuru am Samudbe-a gǝrzǝna yeyi."

اِذْ جَاۤءَتْهُمُ الرُّسُلُ مِنْۢ بَيْنِ اَيْدِيْهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّا اللّٰهَ ۗقَالُوْا لَوْ شَاۤءَ رَبُّنَا لَاَنْزَلَ مَلٰۤىِٕكَةً فَاِنَّا بِمَآ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ

iż jā'athumur-rusulu mim baini aidīhim wa min khalfihim allā ta‘budū illallāh(a), qālū lau syā'a rabbunā la'anzala malā'ikatan fa'innā bimā ursiltum bihī kāfirūn(a).

Sa manzowadə fuwunza-a ngawonza-alan sandiro isayindən (bowozayin), "Kam falma ibadanyi amma Allah." Sandiye jaapkada, "Shi Rabbindeye ragǝmaro waljiya malaiyanzǝga zuzǝyin, daji andeye wahyi shido nyiro zuzǝgǝnadǝga gǝrnyiyen."

فَاَمَّا عَادٌ فَاسْتَكْبَرُوْا فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَقَالُوْا مَنْ اَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً ۗ اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ الَّذِيْ خَلَقَهُمْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً ۗ وَكَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ

fa ammā ‘ādun fastakbarū fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa qālū man asyaddu minnā quwwah(tan), awalam yarau annallāhal-lażī khalaqahum huwa asyaddu minhum quwwah(tan), wa kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).

Amma am Adbedə, sandiye dunyalan jire baro (kəla) jireben bowozana kuru sandiye gulzana: "Nduwo dunonzə andega kozənawo?" Sandiye asuzanyi kǝla shi Allah dǝ shima sandiya alaksǝ? Shidə dunonzə sandiga kozəna wa? Kuru sandiye alamaramnde (nǝmkura) dǝga kasatsǝnyi.

فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيْحًا صَرْصَرًا فِيْٓ اَيَّامٍ نَّحِسَاتٍ لِّنُذِيْقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَلَعَذَابُ الْاٰخِرَةِ اَخْزٰى وَهُمْ لَا يُنْصَرُوْنَ

fa arsalnā ‘alaihim rīḥan ṣarṣaran fī ayyāmin naḥisātil linużīqahum-‘ażābal khizyi fil-ḥayātid-dun-yā, wa la‘ażābul-ākhirati akhzā wa hum lā yunṣarūn(a).

Daji andeye sandiro karuwa zauro dunowa suro kawuwa gana laayen fəlezana, dalildə andeye sandiro azawu nongu-nonguwa kənənga dunyabedə fəlezayinro saragəna. Hal kǝmayedǝn, azawu do suro kǝnǝngaben tǝdinma dǝ tawadǝro zauro nongu-nongujin kuru sandiro bana tǝdin ba.

وَاَمَّا ثَمُوْدُ فَهَدَيْنٰهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمٰى عَلَى الْهُدٰى فَاَخَذَتْهُمْ صٰعِقَةُ الْعَذَابِ الْهُوْنِ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ ۚ

wa ammā ṡamūdu fa hadaināhum fastaḥabbul-‘amā ‘alal-hudā fa akhażathum ṣā‘iqatul-‘ażābil-hūni bimā kānū yaksibūn(a).

Kuru am Samudbedəro, andeye sandiro shimo cina amma sandiye shimodəro mbumtəga saraana, daji sandiro kəngalye fəlezəna kəla awo sadənaben.

وَنَجَّيْنَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ

wa najjainal-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).

Kuru andeye am imanizanadǝga sǝtayin dalil sandidǝ am taqwa.

وَيَوْمَ يُحْشَرُ اَعْدَاۤءُ اللّٰهِ اِلَى النَّارِ فَهُمْ يُوْزَعُوْنَ

wa yauma yuḥsyaru a‘dā'ullāhi ilan-nāri fahum yūza‘ūn(a).

Kuru (taktə) yimdə (loktu) watəma Allahbe jahannamaro sakəna kuru sandiya yakkata.

حَتّٰىٓ اِذَا مَا جَاۤءُوْهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَاَبْصَارُهُمْ وَجُلُوْدُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

Ḥattā iżā mā jā'ūhā syahida ‘alaihim sam‘uhum wa abṣāruhum wa julūduhum bimā kānū ya‘malūn(a).

Sau loktu jahannamaro lezaiya, awo sadənaye shaidaro waljin, kurunza-a, kurunza-a.

وَقَالُوْا لِجُلُوْدِهِمْ لِمَ شَهِدْتُّمْ عَلَيْنَا ۗقَالُوْٓا اَنْطَقَنَا اللّٰهُ الَّذِيْٓ اَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَّهُوَ خَلَقَكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍۙ وَّاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

wa qālū lijulūdihim lima syahittum ‘alainā, qālū anṭaqanallāhul-lażī anṭaqa kulla syai'iw wa huwa khalaqakum awwala marrah(tin), wa ilaihi turja‘ūn(a).

Sandiye karayinzaro, “Abiro andero shaida diwo?” (Karayi) sandiye jaapkada, "Shi duwo andega manaro sǝkǝnadǝ shima Allahwo, shido (kuru) awo sammasoga sǝkǝ manaro sǝkǝnadǝ, kuru shima nyiga buro salakkin alakkano kuru Shi basro nyiga waltǝyin."

وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُوْنَ اَنْ يَّشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَآ اَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُوْدُكُمْ وَلٰكِنْ ظَنَنْتُمْ اَنَّ اللّٰهَ لَا يَعْلَمُ كَثِيْرًا مِّمَّا تَعْمَلُوْنَ

wa mā kuntum tastatirūna ay yasyhada ‘alaikum sam‘ukum wa lā abṣārukum wa lā julūdukum wa lākin ẓanantum annallāha lā ya‘lamu kaṡīram mimmā ta‘malūn(a).

Kuru shaida fantə-a, kuru-a kuru karayi-a kəlanəmro gəratənyi ) hatta nyiye Allah awo dimin dəga ngəwuro nozənyiro təmanəmmin.

وَذٰلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِيْ ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ اَرْدٰىكُمْ فَاَصْبَحْتُمْ مِّنَ الْخٰسِرِيْنَ

wa żālikum ẓannukumul-lażī ẓanantum birabbikum ardākum fa aṣbaḥtum minal-khāsirīn(a).

Kuru adə shima zannəm kəla Rabbinəm (zanəm adə) nyiga bannazənaro, sau nyiye suro am asarraben kara.

فَاِنْ يَّصْبِرُوْا فَالنَّارُ مَثْوًى لَّهُمْ ۚوَاِنْ يَّسْتَعْتِبُوْا فَمَا هُمْ مِّنَ الْمُعْتَبِيْنَ

fa iy yaṣbirū fan-nāru maṡwal lahum, wa iy yasta‘tibū famā hum minal-mu‘tabīn(a).

Sandiye kanadi-a (azawu kannube-a) daji kannudə shima fatonzawo kuru sandiye kanjimari mazaiya, daji sandidə suro am kanjimalibedən ba.

۞ وَقَيَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَاۤءَ فَزَيَّنُوْا لَهُمْ مَّا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِيْٓ اُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۚ اِنَّهُمْ كَانُوْا خٰسِرِيْنَ ࣖ

wa qayyaḍnā lahum quranā'a fa zayyanū lahum mā baina aidīhim wa mā khalfahum wa ḥaqqa ‘alaihimul-qaulu fī umamin qad khalat min qablihim minal-jinni wal-ins(i), innahum kānū khāsirīn(a).

Kuru andeye sandiro sahabawa (shetanwa) fəlezana, sandi duwo awo fuwunzabe-a ngawonzabe-a sammaso zazaksayin, kuru sandiro huwom azawube gafsəna kuru jamawa burobe kawunzabe-a (jinna-a) amso-a lan. Haiyaro, sandima am do sǝrǝnmawo.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَا تَسْمَعُوْا لِهٰذَا الْقُرْاٰنِ وَالْغَوْا فِيْهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُوْنَ

wa qālal-lażīna kafarū lā tasma‘ū lihāżal-qur'āni walgau fīhi la‘allakum taglibūn(a).

Kuru sandi kafirwadǝye gulzana: "Wande (kǝra) Alqur’an adǝga kǝrǝngǝnyi kuru shiro kalla gǝnyi, sau nyiye sandiya kǝnasartǝro."

فَلَنُذِيْقَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا عَذَابًا شَدِيْدًاۙ وَّلَنَجْزِيَنَّهُمْ اَسْوَاَ الَّذِيْ كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

fa lanużīqannal-lażīna kafarū ‘ażāban syadīdā(n), wa lanajziyannahum aswa'al-lażī kānū ya‘malūn(a).

Haiyaro, andeye am kafirro azawu zauro kəladən fəlezayin kuru haiyaro, andeye sandiro azawu zauro batti kəla awo sadənaben fəlezayin.

ذٰلِكَ جَزَاۤءُ اَعْدَاۤءِ اللّٰهِ النَّارُ لَهُمْ فِيْهَا دَارُ الْخُلْدِ ۗجَزَاۤءً ۢبِمَا كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ

Żālika jazā'u a‘dā'illāhin-nāru lahum fīhā dārul-khuld(i), jazā'am bimā kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).

Adə shima shimtiti (kəla) watəma Allahbe (sunza) kannu; sandidə surodən naptəram abadanbe mbeji, shima shimtiti alamawandero nəmkəngatənzabewo.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا رَبَّنَآ اَرِنَا الَّذَيْنِ اَضَلّٰنَا مِنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ نَجْعَلْهُمَا تَحْتَ اَقْدَامِنَا لِيَكُوْنَا مِنَ الْاَسْفَلِيْنَ

wa qālal-lażīna kafarū rabbanā arinal-lażaini aḍallānā minal-jinni wal-insi naj‘alhumā taḥta aqdāminā liyakūnā minal-asfalīn(a).

Kuru sandi kafirwadəye gulzana, "Ya Rabbinde, andero karapka indi andega zawal battizanadə fəlezə, sandima (jinn-a) adamgana-a, sandi indiso cidiya shindeben gənanye karapka indidə cidiyaro walza nankaro."

اِنَّ الَّذِيْنَ قَالُوْا رَبُّنَا اللّٰهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوْا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَلَّا تَخَافُوْا وَلَا تَحْزَنُوْا وَاَبْشِرُوْا بِالْجَنَّةِ الَّتِيْ كُنْتُمْ تُوْعَدُوْنَ

innal-lażīna qālū rabbunallāhu ṡummastaqāmū tatanazzalu ‘alaihimul-malā'ikatu allā takhāfū wa lā taḥzanū wa absyirū bil-jannatil-latī kuntum tū‘adūn(a).

Haiyaro, am duwo "Rabbindedə Allah" gulzanadə daji sandiye raayinza fəlezayin, daji malaiyadə sandiro zəfsayin (sandiro gulzayin), "Wande riyitənyi kuru karəngənyi; kuru aljanna shiro wadə gozanadən kurnotə."

نَحْنُ اَوْلِيَاۤؤُكُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَفِى الْاٰخِرَةِ ۚوَلَكُمْ فِيْهَا مَا تَشْتَهِيْٓ اَنْفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيْهَا مَا تَدَّعُوْنَ ۗ

naḥnu auliyā'ukum fil-ḥayātid-dun-yā wa fil-ākhirah(ti), wa lakum fīhā mā tasytahī anfusukum wa lakum fīhā mā tadda‘ūn(a).

Ande shima nyiro njistəgəma dunya-a akhirat-a; surodən (samin) awo raamənma səbandin kuru awo majinma səbandin.

نُزُلًا مِّنْ غَفُوْرٍ رَّحِيْمٍ ࣖ

nuzulam min gafūrir raḥīm(in).

Namtə (nyiro) na (Allah) shi Kambo Gawurtəma, Kambo Rahmabe.

وَمَنْ اَحْسَنُ قَوْلًا مِّمَّنْ دَعَآ اِلَى اللّٰهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَّقَالَ اِنَّنِيْ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ

wa man aḥsanu qaulam mimman da‘ā ilallāhi wa ‘amila ṣāliḥaw wa qāla innanī minal-muslimīn(a).

Kuru kam duwo Allahro bowotəma kuru awowa ngəla sədinma kuru “Haiyaro, wudə musulummabe falnza (sandi duwo njilarzana) dəga kozənaro kalma ngəla mbeji?”

وَلَا تَسْتَوِى الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ۗاِدْفَعْ بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُ فَاِذَا الَّذِيْ بَيْنَكَ وَبَيْنَهٗ عَدَاوَةٌ كَاَنَّهٗ وَلِيٌّ حَمِيْمٌ

wa lā tastawil-ḥasanatu wa las-sayyi'ah(tu), idfa‘ bil-latī hiya aḥsanu fa'iżal-lażī bainaka wa bainahū ‘adāwatun ka'annahū waliyyun ḥamīm(un).

Kuru awo ngəla-a awo diwi-adə tilo gənyi. (Shatan) dəga diwal ngəlan watə, kam do kate nyi-a shi-ayen nəmkəlado fanzənadə sawa kəngaye yeyiro waljin.

وَمَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا الَّذِيْنَ صَبَرُوْاۚ وَمَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا ذُوْ حَظٍّ عَظِيْمٍ

wa mā yulaqqāhā illal-lażīna ṣabarū, wa mā yulaqqāhā illā żū ḥaẓẓin ‘aẓīm(in).

Kuru (halwa ngəla anyi) tədənyi sai am do kanadi gozanaro kuru sandidə tədənyi illa am do sa'a ngəwu'a ro.

وَاِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطٰنِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa immā yanzagannaka minasy-syaiṭāni nazgun fasta‘iż billāh(i), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Kuru Shaitanbe nyiga jarabtǝlan sǝkǝnaro waljiya, daji Allahro nzǝliwo mǝradǝne. Haiyaro, Shima awo samma fanjinma, awo samma nojinmawo.

وَمِنْ اٰيٰتِهِ الَّيْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُۗ لَا تَسْجُدُوْا لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ الَّذِيْ خَلَقَهُنَّ اِنْ كُنْتُمْ اِيَّاهُ تَعْبُدُوْنَ

wa min āyātihil-lailu wan-nahāru wasy-syamsu wal-qamar(u), lā tasjudū lisy-syamsi wa lā lil-qamari wasjudū lillāhil-lażī khalaqahunna in kuntum iyyāhu ta‘budūn(a).

Kuru alamaram kuranzabe laadə sandima bəne-a, kawusu-a, kəngal-a, kəmballa-a. Kawusuwaro njilartənyi kuru kəmballaro njilartənyi, amma Allah sandiya alaksənadəro njilartənyi, Shiga bas abəttəma.

فَاِنِ اسْتَكْبَرُوْا فَالَّذِيْنَ عِنْدَ رَبِّكَ يُسَبِّحُوْنَ لَهٗ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَهُمْ لَا يَسْـَٔمُوْنَ ۩

fa inistakbarū fal-lażīna ‘inda rabbika yusabbiḥūna lahū bil-laili wan-nahāri wa hum lā yas'amūn(a).

Sandiye bowozayinro waljiya, daji am (malaiya) do kǝmanǝmlan dasagǝnadǝ, bǝne-a kawusu-a lan shiga ngǝlaro sadin, amma sandiye tǝmmaro sǝmbarǝnyi.

وَمِنْ اٰيٰتِهٖٓ اَنَّكَ تَرَى الْاَرْضَ خَاشِعَةً فَاِذَآ اَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاۤءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْۗ اِنَّ الَّذِيْٓ اَحْيَاهَا لَمُحْيِ الْمَوْتٰى ۗاِنَّهٗ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa min āyātihī annaka taral-arḍa khāsyi‘atan fa iżā anzalnā ‘alaihal-mā'ahtazzat wa rabat, innal-lażī aḥyāhā lamuḥyil-mautā, innahū ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Kuru suro alamawanzə (kura) yen, cididə harzəna kuru fəramzəna, amma shiro nji samibe fəlejiya, tawadəro lejin kuru fəramjin. Haiyaro, (Allah) shi duwo shiga kǝnǝngatǝgǝdǝ, tawadǝro raksǝ am suro kǝrmuben kǝnǝngatǝyin; Haiyaro Shima awo sammason Dunowo.

اِنَّ الَّذِيْنَ يُلْحِدُوْنَ فِيْٓ اٰيٰتِنَا لَا يَخْفَوْنَ عَلَيْنَاۗ اَفَمَنْ يُّلْقٰى فِى النَّارِ خَيْرٌ اَمَّنْ يَّأْتِيْٓ اٰمِنًا يَّوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗاِعْمَلُوْا مَا شِئْتُمْ ۙاِنَّهٗ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

innal-lażīna yulḥidūna fī āyātinā lā yakhfauna ‘alainā, afamay yulqā fin-nāri khairun am may ya'tī āminay yaumal-qiyāmah(ti), i‘malū mā syi'tum, innahū bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Haiyaro, sandi duwo alamaramndega kambiyizanadə andero gəragatayi. Am do kannuro gǝrzagǝnadǝ sandima ngǝla wo au am do yim kǝmagǝben kǝlewanza sǝtǝna dǝwo? Awo sǝragǝnadǝ diwo! Haiyaro, Shidə awo dimin sammaso kuruma.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِالذِّكْرِ لَمَّا جَاۤءَهُمْ ۗوَاِنَّهٗ لَكِتٰبٌ عَزِيْزٌ ۙ

innal-lażīna kafarū biż-żikri lammā jā'ahum, wa innahū lakitābun ‘azīz(un).

Haiyaro, am duwo Alqur'an-a sandiro yitagattəgəlan kambiyizanadə (sandidə tawadəro suro kaziyiben kara), kuru haiyaro (Alqur'andə) kitawu darajaa,

لَّا يَأْتِيْهِ الْبَاطِلُ مِنْۢ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهٖ ۗتَنْزِيْلٌ مِّنْ حَكِيْمٍ حَمِيْدٍ

lā ya'tīhil-bāṭilu mim baini yadaihi wa lā min khalfih(ī), tanzīlum min ḥakīmin ḥamīd(in).

shi do) kattuwuye ziyarajin bawo kawu lan au ngawo lan (kozəna-a fuwu-a), shi do Allah lan zuwuna ma, shi do zauro hikima-a, zauro zahir-a.

مَا يُقَالُ لَكَ اِلَّا مَا قَدْ قِيْلَ لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ ۗاِنَّ رَبَّكَ لَذُوْ مَغْفِرَةٍ وَّذُوْ عِقَابٍ اَلِيْمٍ

mā yuqālu laka illā mā qad qīla lir-rusuli min qablik(a), inna rabbaka lażū magfiratiw wa żū ‘iqābin alīm(in).

Awo (kafirwaye) nyiro gulzanadə awo gade gənyi amma awo kawu nyiro manzowaro gulzanadə. Haiyaro, Kǝmanǝmbe gawurta-a kuru azawu zauro zau-a mbeji.

وَلَوْ جَعَلْنٰهُ قُرْاٰنًا اَعْجَمِيًّا لَّقَالُوْا لَوْلَا فُصِّلَتْ اٰيٰتُهٗ ۗ ءَاَ۬عْجَمِيٌّ وَّعَرَبِيٌّ ۗ قُلْ هُوَ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا هُدًى وَّشِفَاۤءٌ ۗوَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ فِيْٓ اٰذَانِهِمْ وَقْرٌ وَّهُوَ عَلَيْهِمْ عَمًىۗ اُولٰۤىِٕكَ يُنَادَوْنَ مِنْ مَّكَانٍۢ بَعِيْدٍ ࣖ

wa lau ja‘alnāhu qur'ānan a‘jamiyyal laqālū lau lā fuṣṣilat āyātuh(ū), a'a‘jamiyyuw wa ‘arabiyy(un), qul huwa lil-lażīna āmanū hudaw wa syifā'(un), wal-lażīna lā yu'minūna fī āżānihim waqruw wa huwa ‘alaihim ‘amā(n), ulā'ika yunādauna mim makānim ba‘īd(in).

Kuru andeye Alqur’an dəga təlam Arabbe gənyilan kəratəro sədənaro waljiya, sandiye gulzayin: “Abiro ayawadə bayantənyi?” Shi (Alqur’an) dǝ tǝlam Arabic ye dǝlan gǝnatǝ dǝ ngǝla wa? Gulne, "Alqur'andə shima shimo-a kuru raantə-a am imaninzaro. Kuru am imanzanyidə səmonzalan awo laa mbeji, kuru (Alqur'andə) sandiro sələm. Sandidə (alama) am na cintən bowotəna."

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ فَاخْتُلِفَ فِيْهِ ۗوَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ ۗوَاِنَّهُمْ لَفِيْ شَكٍّ مِّنْهُ مُرِيْبٍ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba fakhtulifa fīh(i), wa lau lā kalimatun sabaqat mir rabbika laquḍiya bainahum, wa innahum lafī syakkim minhu murīb(in).

Kuru haiyaro, Musaro kitawu (Taurat) cenye kuru shilan kambiwu mbeji. Shawari buroye kəla Rabbinzəyen bawo maa, kafirwadə bannatəna. Kuru haiyaro sandidə kəlanzən zauro shauwa.

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا فَلِنَفْسِهٖ ۙوَمَنْ اَسَاۤءَ فَعَلَيْهَا ۗوَمَا رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِ ۔

man ‘amila ṣāliḥan fa linafsih(ī), wa man asā'a fa ‘alaihā, wa mā rabbuka biẓallāmil lil-‘abīd(i).

Ndu yayi cida ngəla sədiya, shiye (shimtiti) kəlanzəro kuru ndu yayi awo batti sədiya, shiye (zunubinzə) kəlanzəro. Kuru Kǝmanǝmbe (Ngǝlanzǝro) tǝmmaro zalǝmjinba.

۞ اِلَيْهِ يُرَدُّ عِلْمُ السَّاعَةِ ۗوَمَا تَخْرُجُ مِنْ ثَمَرٰتٍ مِّنْ اَكْمَامِهَا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ اُنْثٰى وَلَا تَضَعُ اِلَّا بِعِلْمِهٖ ۗوَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيْۙ قَالُوْٓا اٰذَنّٰكَ مَا مِنَّا مِنْ شَهِيْدٍ ۚ

ilaihi yuraddu ‘ilmus-sā‘ah(ti), wa mā takhruju min ṡamarātim min akmāmihā wa mā taḥmilu min unṡā wa lā taḍa‘u illā bi‘ilmih(ī), wa yauma yunādīhim aina syurakā'ī, qālū āżannāka mā minnā min syahīd(in).

Shima ilmu kəla yim sharaben waltəgənadə. Fruit ndasoma suro petalsnzǝben suluyinba kuru kamu ndasoma suro gozǝnyi au sambinba, amma samma ilmunzǝn. Yim do shiye (Allah) sandiro bowono, "Ndaram kǝla kǝlzanyi?" Sandiye jaapkada, "Andeye nyiro bayanzana kəla kam falma suro andeben shaida cinma bawo (kəla nyiro gawilma mbejiro)."

وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَدْعُوْنَ مِنْ قَبْلُ وَظَنُّوْا مَا لَهُمْ مِّنْ مَّحِيْصٍ

wa ḍalla ‘anhum mā kānū yad‘ūna min qablu wa ẓannū mā lahum mim maḥīṣ(in).

Kuru awo sandiye ibadanzadǝ sandilan baro wallono, kuru sandiye nozana kǝla sandiro (azab Allahben) tǝluwo bawo.

لَا يَسْـَٔمُ الْاِنْسَانُ مِنْ دُعَاۤءِ الْخَيْرِۖ وَاِنْ مَّسَّهُ الشَّرُّ فَيَـُٔوْسٌ قَنُوْطٌ

lā yas'amul-insānu min du‘ā'il-khair(i), wa im massahusy-syarru fa ya'ūsun qanūṭ(un).

Adamganasodə nəmngəla məradəlan suluwinba, kuru sa tajirwaye sədiya, təma bazayin kuru təma bazayin.

وَلَىِٕنْ اَذَقْنٰهُ رَحْمَةً مِّنَّا مِنْۢ بَعْدِ ضَرَّاۤءَ مَسَّتْهُ لَيَقُوْلَنَّ هٰذَا لِيْۙ وَمَآ اَظُنُّ السَّاعَةَ قَاۤىِٕمَةًۙ وَّلَىِٕنْ رُّجِعْتُ اِلٰى رَبِّيْٓ اِنَّ لِيْ عِنْدَهٗ لَلْحُسْنٰىۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِمَا عَمِلُوْاۖ وَلَنُذِيْقَنَّهُمْ مِّنْ عَذَابٍ غَلِيْظٍ

wa la'in ażaqnāhu raḥmatam minnā mim ba‘di ḍarrā'a massathu layaqūlunna hāżā lī, wa mā aẓunnus-sā‘ata qā'imah(tan), wa la'ir ruji‘tu ilā rabbī inna lī ‘indahū lal-ḥusnā, fa lanunabbi'annal-lażīna kafarū bimā ‘amilū, wa lanużīqannahum min ‘ażābin galīẓ(in).

Kuru andeye shiro kanjimalibe nandeben cinyiya ngawo kaziyiben, shiye tawadǝro wono, "Adǝ shima hakkunyiwo, kuru wuye tawadǝnyi kǝla yim kǝrmabedǝ wagǝjinno. Kuru wuga Rabbinyiro waltǝgǝmiya, tawadǝro wuye shilan nǝmngǝla sǝbandin." Daji, haiyaro, andeye kafirwaro awo sadǝnadǝga bayanjin, kuru haiyaro, andeye sandiro azawu zauro dunowa sǝdin.

وَاِذَآ اَنْعَمْنَا عَلَى الْاِنْسَانِ اَعْرَضَ وَنَاٰ بِجَانِبِهٖۚ وَاِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُوْ دُعَاۤءٍ عَرِيْضٍ

wa iżā an‘amnā ‘alal-insāni a‘raḍa wa na'ā bijānibih(ī), wa iżā massahusy-syarru fażū du‘ā'in ‘arīḍ(in).

Kuru sa kamro nəmngəla-a cinna, shiye waltə kuru kəlanzəga ​​cintəzəna; amma sa tajirwa sǝdiya, shiye zauro duwa sǝdin.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ كَانَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ثُمَّ كَفَرْتُمْ بِهٖ مَنْ اَضَلُّ مِمَّنْ هُوَ فِيْ شِقَاقٍۢ بَعِيْدٍ

qul ara'aitum in kāna min ‘indillāhi ṡumma kafartum bihī man aḍallu mimman huwa fī syiqāqim ba‘īd(in).

Gulne, "Ayi tǝmangǝna (Alqur’an) dǝ Allah lan sǝbandǝnaro waljiya, daji shiga gǝrǝmtǝma. Nduwo kam sambisoro suro gǝrǝmtǝben dagǝnama dǝga kozǝnaro tǝmangǝna?"

سَنُرِيْهِمْ اٰيٰتِنَا فِى الْاٰفَاقِ وَفِيْٓ اَنْفُسِهِمْ حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ اَنَّهُ الْحَقُّۗ اَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ اَنَّهٗ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدٌ

sanurīhim āyātinā fil-āfāqi wa fī anfusihim ḥattā yatabayyana lahum annahul-ḥaqq(u), awalam yakfi birabbika annahū ‘alā kulli syai'in syahīd(un).

Andeye sandiro alamaramnde suro fatowa sammason kuru suronzaben fǝlenyiyen, sau sandiro Alqur’andǝ jirero waljinro. Shi (nyiro) Rabbinǝmdǝ shaida awo sammabero sǝtǝnyi?

اَلَآ اِنَّهُمْ فِيْ مِرْيَةٍ مِّنْ لِّقَاۤءِ رَبِّهِمْ ۗ اَلَآ اِنَّهٗ بِكُلِّ شَيْءٍ مُّحِيْطٌ ࣖ

alā innahum fī miryatim mil liqā'i rabbihim, alā innahū bikulli syai'im muḥīṭ(un).

Tattəgəne, haiyaro sandidə kəla Rabbinza kəla kəltaben shauwanza mbeji. Tattəgəne, haiyaro Shidə abiso zakcin.