Q.S Al-Qasas azali moto ya mayele (اَلْقَصَص) - 88 Motángo ya Bavɛrsɛ

طٰسۤمّۤ

Ṭā sīm mīm.

Tha Sin Mim

تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِ

tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

Yango ezali ba versets ya polele ya Buku (Al-Qur’an) (ewuti na Allah).

نَتْلُوْا عَلَيْكَ مِنْ نَّبَاِ مُوْسٰى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

natlū ‘alaika min naba'i mūsā wa fir‘auna bil-ḥaqqi liqaumiy yu'minūn(a).

Tozongeli bino mwa lisolo ya Moize na Faraon na bosolo mpo na bato oyo bandimi.

اِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِى الْاَرْضِ وَجَعَلَ اَهْلَهَا شِيَعًا يَّسْتَضْعِفُ طَاۤىِٕفَةً مِّنْهُمْ يُذَبِّحُ اَبْنَاۤءَهُمْ وَيَسْتَحْيٖ نِسَاۤءَهُمْ ۗاِنَّهٗ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِيْنَ

inna fir‘auna ‘alā fil-arḍi wa ja‘ala ahlahā syiya‘ay yastaḍ‘ifu ṭā'ifatam minhum yużabbiḥu abnā'ahum wa yastaḥyī nisā'ahum, innahū kāna minal-mufsidīn(a).

Ya solo, Faraon asalaki na ndenge ya arbitre na mabele mpe akabolaki bato na yango, anyokolaki etuluku moko na bango (Bana ya Israël), abomaki bana na bango ya mibali mpe abikisaki bomoi ya bana na bango ya basi. Ya solo, ye (Farao) azalaki moko ya baoyo basalaki mbeba.

وَنُرِيْدُ اَنْ نَّمُنَّ عَلَى الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا فِى الْاَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ اَىِٕمَّةً وَّنَجْعَلَهُمُ الْوٰرِثِيْنَ ۙ

wa nurīdu an namunna ‘alal-lażīnastuḍ‘ifū fil-arḍi wa naj‘alahum a'immataw wa naj‘alahumul-wāriṡīn(a).

Mpe tokopesa ngolu na baye bazali konyokwama na mabele (Egypte), mpe tokokomisa bango bakambi mpe tokokomisa bango basangoli (ya mabele), .

وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِى الْاَرْضِ وَنُرِيَ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَحْذَرُوْنَ

wa numakkina lahum fil-arḍi wa nuriya fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā minhum mā kānū yaḥżarūn(a).

mpe Totia etɛlɛmɛlo na bango na mabele mpe Tolakisaki Fir’aun mpe Hamane mpe limpinga na ye oyo bazalaki kobanga ntango nyonso epai na bango.

وَاَوْحَيْنَآ اِلٰٓى اُمِّ مُوْسٰٓى اَنْ اَرْضِعِيْهِۚ فَاِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَاَلْقِيْهِ فِى الْيَمِّ وَلَا تَخَافِيْ وَلَا تَحْزَنِيْ ۚاِنَّا رَاۤدُّوْهُ اِلَيْكِ وَجَاعِلُوْهُ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ

wa auḥainā ilā mūsā an arḍi‘īh(i), fa'iżā khifti ‘alaihi fa'alqīhi fil yammi wa lā takhāfī wa lā taḥzanī, innā rāddūhu ilaiki wa jā‘ilūhu minal-mursalīn(a).

Mpe tofuli mama ya Moize, "Bómela ye (Moize), mpe soki ozali komitungisa mpo na ye nde bwaka ye na ebale (Nile). Mpe kobanga te mpe (to) kozala na mawa te, ya solo tokozongisa ye epai na yo, mpe tokomisa ye moko ya bamemi-nsango."

فَالْتَقَطَهٗٓ اٰلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُوْنَ لَهُمْ عَدُوًّا وَّحَزَنًاۗ اِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا كَانُوْا خٰطِـِٕيْنَ

faltaqaṭahū ālu fir‘auna liyakūna lahum ‘aduwwaw wa ḥazanā(n), inna fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā kānū khāṭi'īn(a).

Yango wana, libota ya Farao ezwaki ye mpo (na mikolo mizali koya) akóma monguna mpe mawa mpo na bango. Ya solo, Farao ná Hamane ná basoda na bango nde bazalaki na ngambo.

وَقَالَتِ امْرَاَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْنٍ لِّيْ وَلَكَۗ لَا تَقْتُلُوْهُ ۖعَسٰٓى اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

wa qālatimra'atu fir‘auna qurratu ‘ainil lī wa lak(a), lā taqtulūh(u), ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladaw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Mpe mwasi ya Faraon alobaki: "(Ye) azali libɔndisi mpo na motema na ngai mpe mpo na yo. Koboma ye te, na elikya ete akozala na ntina mpo na biso soki te tokozwa ye lokola mwana moke," nzokande bayebaki yango te.

وَاَصْبَحَ فُؤَادُ اُمِّ مُوْسٰى فٰرِغًاۗ اِنْ كَادَتْ لَتُبْدِيْ بِهٖ لَوْلَآ اَنْ رَّبَطْنَا عَلٰى قَلْبِهَا لِتَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa aṣbaḥa fu'ādu ummi mūsā fārigā(n), in kādat latubdī bihī lau lā ar rabaṭnā ‘alā qalbihā litakūna minal-mu'minīn(a).

Mpe motema ya mama ya Musa ekomaki mpamba. Ya solo, azalaki pene ya kobimisa yango (sekele na ntina ya Moize), soki tolendisaki motema na ye te, mpo ete azala na kati ya baye bandimaka (na elaka ya Allah).

وَقَالَتْ لِاُخْتِهٖ قُصِّيْهِۗ فَبَصُرَتْ بِهٖ عَنْ جُنُبٍ وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ ۙ

wa qālat li'ukhtihī quṣṣīh(i), fabaṣurat bihī ‘an junubiw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Mpe ye (mama ya Moize) alobaki na bandeko basi ya Moize: “Bólanda ye (Moize).” Yango wana ye (Moize) amonaki yango mosika, kasi bayebaki yango te.

۞ وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰٓى اَهْلِ بَيْتٍ يَّكْفُلُوْنَهٗ لَكُمْ وَهُمْ لَهٗ نٰصِحُوْنَ

wa ḥarramnā ‘alaihil-marāḍi‘a min qablu faqālat hal adullukum ‘alā ahli baitiy yakfulūnahū lakum wa hum lahū nāṣiḥūn(a).

Mpe topekisaki ye (Moize) komelisa basi oyo balingaki komelisa (ye) mabɛlɛ liboso ya yango; na nsima ye (ndeko ya Moize) alobaki ete: “Nalakisa yo libota oyo ekobatela ye mpo na yo mpe ete bakoki kosalela ye makambo malamu?”

فَرَدَدْنٰهُ اِلٰٓى اُمِّهٖ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

faradadnāhu ilā ummihī kai taqarra ‘ainuhā wa lā taḥzana wa lita‘lama anna wa‘dallāhi ḥaqquw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Na yango tozongisi ye (Moise) epai ya mama na ye, mpo ete motema na ye esepela mpe eyoka mawa te, mpe mpo ete ayeba ete elaka ya Nzambe (Allah) ezali ya solo, kasi mingi kati na bango bayebi te.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَاسْتَوٰىٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًاۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū wastawā ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

Mpe nsima na ye (Moize) kokola mpe kokoka mayele na ye, Topesaki ye mayele (bisakweli) mpe boyebi. Mpe boye Topesaka mbano na baye basalaka malamu.

وَدَخَلَ الْمَدِيْنَةَ عَلٰى حِيْنِ غَفْلَةٍ مِّنْ اَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيْهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلٰنِۖ هٰذَا مِنْ شِيْعَتِهٖ وَهٰذَا مِنْ عَدُوِّهٖۚ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِيْ مِنْ شِيْعَتِهٖ عَلَى الَّذِيْ مِنْ عَدُوِّهٖ ۙفَوَكَزَهٗ مُوْسٰى فَقَضٰى عَلَيْهِۖ قَالَ هٰذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ عَدُوٌّ مُّضِلٌّ مُّبِيْنٌ

wa dakhalal-madīnata ‘alā ḥīni gaflatim min ahlihā fawajada fīhā rajulaini yaqtatilān(i), hāżā min syī‘atihī wa hāżā min ‘aduwwih(ī), fastagāṡahul-lażī min syī‘atihī ‘alal-lażī min ‘aduwwih(ī), fawakazahū mūsā faqaḍā ‘alaih(i), qāla hāżā min ‘amalisy-syaiṭān(i), innahū ‘aduwwum muḍillum mubīn(un).

Mpe ye (Moize) akoti o mboka (Memphis) ntango bafandi ba yango bazalaki na bokebi te, mpe akutaki na engumba mibali mibale bazali kobunda; moko uta na etuluku na bango (Bana ya Yisalaele) mpe mosusu (lisusu) uta na banguna na bango (Bafarao). Bato ya groupe na ye basengaki ye lisungi mpo na (kolonga) bato ya ngambo ya monguna na ye, sima Musa abeta ye makofi, mpe monguna na ye akufaki. Ye (Moize) alobaki: "Oyo ezali mosala ya zabolo. Ya solo, ye (zabolo) azali monguna oyo azali polele kobungisa nzela."

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ ظَلَمْتُ نَفْسِيْ فَاغْفِرْ لِيْ فَغَفَرَ لَهٗ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla rabbi innī ẓalamtu nafsī fagfir lī fagafara lah(ū), innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

Ye (Moize) abondelaki ete, "Ee Nkolo na ngai, ya solo namisali mabe, yango wana limbisa ngai." Yango wana Ye (Allah) alimbisaki ye. Ya solo, Allah, Ye nde alimbisaka mingi, oyo aleki motema mawa.

قَالَ رَبِّ بِمَآ اَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ اَكُوْنَ ظَهِيْرًا لِّلْمُجْرِمِيْنَ

qāla rabbi bimā an‘amta ‘alayya falan akūna ẓahīral lil-mujrimīn(a).

Ye (Moize) alobaki: "Ee Nkolo na ngai! Na boboto oyo opesi ngai, nakozala mosungi ya basumuki te."

فَاَصْبَحَ فِى الْمَدِيْنَةِ خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ فَاِذَا الَّذِى اسْتَنْصَرَهٗ بِالْاَمْسِ يَسْتَصْرِخُهٗ ۗقَالَ لَهٗ مُوْسٰٓى اِنَّكَ لَغَوِيٌّ مُّبِيْنٌ

fa'aṣbaḥa fil-madīnati khā'ifay yataraqqabu fa'iżal-lażistanṣarahū bil-amsi yastaṣrikhuh(ū), qāla lahū mūsā innaka lagawiyyum mubīn(un).

Na tina ya likambo oyo, ye (Moize) akomaki kobanga tango azalaki na engumba kozela (pona mbano ya misala na ye), tango na mbalakaka moto oyo asengaki lisalisi lobi agangaki na ye mpo na kosenga lisalisi. Moize alobaki na ye ete: “Yo ozali solo moto oyo abungi nzela.”

فَلَمَّآ اَنْ اَرَادَ اَنْ يَّبْطِشَ بِالَّذِيْ هُوَ عَدُوٌّ لَّهُمَاۙ قَالَ يٰمُوْسٰٓى اَتُرِيْدُ اَنْ تَقْتُلَنِيْ كَمَا قَتَلْتَ نَفْسًاۢ بِالْاَمْسِۖ اِنْ تُرِيْدُ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ جَبَّارًا فِى الْاَرْضِ وَمَا تُرِيْدُ اَنْ تَكُوْنَ مِنَ الْمُصْلِحِيْنَ

falammā an arāda ay yabṭisya bil-lażī huwa ‘aduwwul lahumā, qāla yā mūsā aturīdu an taqtulanī kamā qatalta nafsam bil-ams(i), in turīdu illā an takūna jabbāran fil-arḍi wa mā turīdu an takūna minal-muṣliḥīn(a).

Na yango, tango ye (Moize) alingaki kobɛta makasi moto oyo azalaki monguna na bango mibale, ye (monguna na ye) alobaki: "Ee Moize! Ozali na mokano ya koboma ngai, ndenge lobi obomaki moto? Ozali kaka na mokano ya kozala moto oyo azali kosala bokonzi ya mabe na mokili (oyo), mpe ozali na mokano ya kozala moko ya baoyo basalaka kimya te."

وَجَاۤءَ رَجُلٌ مِّنْ اَقْصَى الْمَدِيْنَةِ يَسْعٰىۖ قَالَ يٰمُوْسٰٓى اِنَّ الْمَلَاَ يَأْتَمِرُوْنَ بِكَ لِيَقْتُلُوْكَ فَاخْرُجْ اِنِّيْ لَكَ مِنَ النّٰصِحِيْنَ

wa jā'a rajulum min aqṣal-madīnati yas‘ā, qāla yā mūsā innal-mala'a ya'tamirūna bika liyaqtulūka fakhruj innī laka minan-nāṣiḥīn(a).

Mpe moto moko ayaki mbangu uta na mopanzi ya engumba mpe alobaki: "Ee Musa! Ya solo, bakonzi ya mboka bazali kolobela yo mpo na koboma yo, yango wana bima (na engumba oyo), ya solo nazali moko ya baye bapesaka yo toli."

فَخَرَجَ مِنْهَا خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ ۖقَالَ رَبِّ نَجِّنِيْ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fakharaja minhā khā'ifay yataraqqab(u), qāla rabbi najjinī minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Yango wana ye (Moize) abimaki na engumba na bobangi, na bokebi (soki moto azwi to akangaki ye), abondelaki ete, "Ee Nkolo na ngai, bikisa ngai na bato ya sembo te."

وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَاۤءَ مَدْيَنَ قَالَ عَسٰى رَبِّيْٓ اَنْ يَّهْدِيَنِيْ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

wa lammā tawajjaha tilqā'a madyana qāla ‘asā rabbī ay yahdiyanī sawā'as-sabīl(i).

Mpe ntango akendaki epai ya mokili ya Madyan abondelaki lisusu, "Tika Nzambe na ngai akamba ngai na nzela ya sembo."

وَلَمَّا وَرَدَ مَاۤءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ اُمَّةً مِّنَ النَّاسِ يَسْقُوْنَ ەۖ وَوَجَدَ مِنْ دُوْنِهِمُ امْرَاَتَيْنِ تَذُوْدٰنِۚ قَالَ مَا خَطْبُكُمَا ۗقَالَتَا لَا نَسْقِيْ حَتّٰى يُصْدِرَ الرِّعَاۤءُ وَاَبُوْنَا شَيْخٌ كَبِيْرٌ

wa lammā warada mā'a madyana wajada ‘alaihi ummatam minan-nāsi yasqūn(a), wa wajada min dūnihimumra'ataini tażūdān(i), qāla mā khaṭbukumā, qālatā lā nasqī ḥattā yuṣdirar-ri‘ā'u wa abūnā syaikhun kabīr(un).

Mpe ntango akómaki na liziba ya Madyan, akutaki kuna etuluku moko ya bato bazali komwangisa mai (bangɔmbɛ na bango), mpe akutaki nsima na bango basi mibale bakangamaki (bangɔmbɛ na bango). Ye (Moize) alobaki, “Olingi koloba nini (na kosala boye)?” Balobaki, “Tokoki kosopela biso mai (bangɔmbɛ na biso) te kino babateli na mpate bakozonga (bangɔmbɛ na bango), mpe tata na biso azali mobange ya mibange.”

فَسَقٰى لَهُمَا ثُمَّ تَوَلّٰىٓ اِلَى الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ اِنِّيْ لِمَآ اَنْزَلْتَ اِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيْرٌ

fasaqā lahumā ṡumma tawallā ilaẓ-ẓilli faqāla rabbi innī limā anzalta ilayya min khairin faqīr(un).

Yango wana ye (Moize) apesaki basi mibale (ngombe) mai, sima azongi na esika moko ya elili pe abondelaki, "Ee Nkolo na ngai, ya solo nazali mpenza na mposa ya eloko moko ya malamu (bilei) oyo Okitisaki epai na ngai."

فَجَاۤءَتْهُ اِحْدٰىهُمَا تَمْشِيْ عَلَى اسْتِحْيَاۤءٍ ۖقَالَتْ اِنَّ اَبِيْ يَدْعُوْكَ لِيَجْزِيَكَ اَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَاۗ فَلَمَّا جَاۤءَهٗ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَۙ قَالَ لَا تَخَفْۗ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

fajā'athu iḥdāhumā tamsyī ‘alastiḥyā'(in), qālat inna abī yad‘ūka liyajziyaka ajra mā saqaita lanā, falammā jā'ahū wa qaṣṣa ‘alaihil-qaṣaṣ(a), qāla lā takhaf, najauta minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Na sima ayaki epayi ya Musa moko ya basi mibale oyo azalaki kotambola na soni, alobi: "Ya solo, tata na ngai abengisi yo opesa eloko moko na esika ya (boboto) na yo na kopesa mayi na (ngombe) na biso." Tango (Moize) ayaki epayi ya tata na ye pe ayebisaki ye lisolo (na ntina na ye moko), alobaki: "Kobanga te! Obikisami na bato ya sembo te."

قَالَتْ اِحْدٰىهُمَا يٰٓاَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ ۖاِنَّ خَيْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِيُّ الْاَمِيْنُ

qālat iḥdāhumā yā abatista'jirh(u), inna khaira manista'jartal-qawiyyul-amīn(u).

Mpe moko ya (basi) mibale alobaki: "E tata na ngai! Sala ye mosali (mpo na biso), ya solo moto ya malamu koleka oyo okoki kozwa lokola mosali (mpo na biso) ezali moto oyo azali makasi mpe ya kotyela motema."

قَالَ اِنِّيْٓ اُرِيْدُ اَنْ اُنْكِحَكَ اِحْدَى ابْنَتَيَّ هٰتَيْنِ عَلٰٓى اَنْ تَأْجُرَنِيْ ثَمٰنِيَ حِجَجٍۚ فَاِنْ اَتْمَمْتَ عَشْرًا فَمِنْ عِنْدِكَۚ وَمَآ اُرِيْدُ اَنْ اَشُقَّ عَلَيْكَۗ سَتَجِدُنِيْٓ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

qāla innī urīdu an unkiḥaka iḥdabnatayya hātaini ‘alā an ta'juranī ṡamāniya ḥijaj(in), fa'in atmamta ‘asyran famin ‘indik(a), wa mā urīdu an asyuqqa ‘alaik(a), satajidunī in syā'allāhu minaṣ-ṣāliḥīn(a).

Ye (Sheikh Madyan) alobaki: "Ya solo, nazali na mokano ya kobala yo na moko ya bana na ngai mibale ya basi, na kondima ete osala mpo na ngai mbula mwambe mpe soki osilisi mbula zomi wana ezali (boboto) epai na yo, mpe nalingi te kopesa yo kilo. Soki Nzambe alingi, okokuta ngai nazali moto malamu."

قَالَ ذٰلِكَ بَيْنِيْ وَبَيْنَكَۗ اَيَّمَا الْاَجَلَيْنِ قَضَيْتُ فَلَا عُدْوَانَ عَلَيَّ ۗوَاللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ ࣖ

qāla żālika bainī wa bainak(a), ayyamal-ajalaini qaḍaitu falā ‘udwāna ‘alayy(a), wallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

Ye (Moize) alobaki: "(Boyokani) wana ezali kati na ngai na yo. Ezala nini kati na bantango mibale oyo etiamaki nasilisi, boye masengi (ya kobakisa) ezali te epai na ngai (lisusu). Mpe Allah azali motatoli ya maye tozali koloba."

۞ فَلَمَّا قَضٰى مُوْسَى الْاَجَلَ وَسَارَ بِاَهْلِهٖٓ اٰنَسَ مِنْ جَانِبِ الطُّوْرِ نَارًاۗ قَالَ لِاَهْلِهِ امْكُثُوْٓا اِنِّيْٓ اٰنَسْتُ نَارًا لَّعَلِّيْٓ اٰتِيْكُمْ مِّنْهَا بِخَبَرٍ اَوْ جَذْوَةٍ مِّنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُوْنَ

falammā qaḍā mūsal-ajala wa sāra bi'ahlihī ānasa min jānibiṭ-ṭūri nārā(n), qāla li'ahlihimkuṡū innī ānastu nāral la‘allī ātīkum minhā bikhabarin au jażwatim minan-nāri la‘allakum taṣṭalūn(a).

Na yango, ntango Moize asilisaki ngonga oyo etyamaki mpe akendaki elongo na libota na ye, amonaki mɔtɔ na nse ya ngomba. Alobaki na libota na ye, “Bózela (awa), mpo namoni mɔtɔ.Mbala mosusu nakoki komema bino mwa nsango uta na yango, to etimbo moko mpo ete bomipelisa.”

فَلَمَّآ اَتٰىهَا نُوْدِيَ مِنْ شَاطِئِ الْوَادِ الْاَيْمَنِ فِى الْبُقْعَةِ الْمُبٰرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَنْ يّٰمُوْسٰىٓ اِنِّيْٓ اَنَا اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ ۙ

falammā atāhā nūdiya min syāṭi'il wādil aimani fil buq‘atil mubārakati minasy syajarati ay yā mūsā innī anallāhu rabbul-‘ālamīn(a).

Na yango tango ye (Moize) akomaki na (esika ya) moto, abengamaki uta (na ngámbo ya) ngámbo ya mobali ya lobwaku, uta na nzete moko, na eteni ya mabele oyo epambolami, "Ee Musa! Ya solo, nazali Allah, Nkolo ya mokili nyonso!

وَاَنْ اَلْقِ عَصَاكَ ۗفَلَمَّا رَاٰهَا تَهْتَزُّ كَاَنَّهَا جَاۤنٌّ وَّلّٰى مُدْبِرًا وَّلَمْ يُعَقِّبْۗ يٰمُوْسٰىٓ اَقْبِلْ وَلَا تَخَفْۗ اِنَّكَ مِنَ الْاٰمِنِيْنَ

wa alqi ‘aṣāk(a), falammā ra'āhā tahtazzu ka'annahā jānnuw wallā mudbiraw wa lam yu‘aqqib, yā mūsā aqbil wa lā takhaf, innaka minal-āminīn(a).

Mpe bwaka lingenda na yo na nse." Yango wana tango ye (Moise) amonaki ye azali kotambola lokola nyoka (nimble), akimaki sima sans kotala sima (Allah alobaki), “O Musa! Yaka awa pe kobanga te. Ya solo, ozali moto oyo azali na libateli.

اُسْلُكْ يَدَكَ فِيْ جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاۤءَ مِنْ غَيْرِ سُوْۤءٍ ۖوَّاضْمُمْ اِلَيْكَ جَنَاحَكَ مِنَ الرَّهْبِ فَذٰنِكَ بُرْهَانٰنِ مِنْ رَّبِّكَ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

usluk yadaka fī jaibika takhruj baiḍā'a min gairi sū'(in), waḍmum ilaika janāḥaka minar-rahbi fażānika burhānāni mir rabbika ilā fir‘auna wa mala'ih(ī), innahum kānū qauman fāsiqīn(a).

Tia loboko na yo na kingo ya chemise na yo, ekobima pembe (kongenga) sans défaut, pe simba maboko na ntolo soki ozali kobanga. Oyo ezali makamwisi mibale oyo euti na Nkolo na yo (oyo okolakisa) epai ya Faraon mpe bakonzi na ye. Ya solo, bazali bato mabe.”

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْسًا فَاَخَافُ اَنْ يَّقْتُلُوْنِ

qāla rabbi innī qataltu minhum nafsan fa'akhāfu ay yaqtulūn(i).

Ye (Moize) alobaki, “Ee Nkolo na ngai, solo nabomi moto moko ya etuluku na bango, yango wana nazali kobanga ete bakoboma ngai.

وَاَخِيْ هٰرُوْنُ هُوَ اَفْصَحُ مِنِّيْ لِسَانًا فَاَرْسِلْهُ مَعِيَ رِدْءًا يُّصَدِّقُنِيْٓ ۖاِنِّيْٓ اَخَافُ اَنْ يُّكَذِّبُوْنِ

wa akhī hārūnu huwa afṣaḥu minnī lisānan fa'arsilhu ma‘iya rid'ay yuṣaddiqunī, innī akhāfu ay yukażżibūn(i).

Mpe ndeko na ngai Harun, azali na elobeli mingi koleka ngai, yango wana tinda ye elongo na ngai lokola mosungi na ngai mpo na kondimisa (maloba) na ngai; ya solo, nazali kobanga ete bakowangana ngai.”

قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِاَخِيْكَ وَنَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطٰنًا فَلَا يَصِلُوْنَ اِلَيْكُمَا ۛبِاٰيٰتِنَا ۛ اَنْتُمَا وَمَنِ اتَّبَعَكُمَا الْغٰلِبُوْنَ

qāla sanasyuddu ‘aḍudaka bi'akhīka wa naj‘alu lakumā sulṭānan falā yaṣilūna ilaikumā - bi'āyātinā - antumā wa manittaba‘akumal-gālibūn(a).

Ye (Allah) alobaki: "Tokolendisa bino (tokosalisa bino) na ndeko na bino, pe tokopesa bino mibale nguya monene, po bakoka kokoma epai na bino te; (bino mibale bokende) komema likamwisi na biso, bino mibale pe baye bakolanda bino bokolonga."

فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّفْتَرًىۙ وَّمَا سَمِعْنَا بِهٰذَا فِيْٓ اٰبَاۤىِٕنَا الْاَوَّلِيْنَ

falammā jā'ahum mūsā bi'āyātinā bayyinātin qālū mā hāżā illā siḥrum muftarā(n), wa mā sami‘nā bihāżā fī ābā'inal-awwalīn(a).

Na yango tango Moize ayaki epayi na bango na (komemeli) likamwisi na biso ya solo, balobaki, "Oyo ezali kaka magie oyo esalemi, mpe toyokaki (ya) likambo oyo ata moke te kati na bankoko na biso."

وَقَالَ مُوْسٰى رَبِّيْٓ اَعْلَمُ بِمَنْ جَاۤءَ بِالْهُدٰى مِنْ عِنْدِهٖ وَمَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa qāla mūsā rabbī a‘lamu biman jā'a bil-hudā min ‘indihī wa man takūnu lahū ‘āqibatud-dār(i), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

Mpe ye (Mose) ayanolaki ete: "Nkolo na ngai ayebi malamu nani (abongi) komema bokambi uta na Ye mpe oyo akozala na mbano (malamu) na bomoi nsima ya liwa. Ya solo, basali mabe bakolonga te."

وَقَالَ فِرْعَوْنُ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ مَا عَلِمْتُ لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرِيْۚ فَاَوْقِدْ لِيْ يٰهَامٰنُ عَلَى الطِّيْنِ فَاجْعَلْ لِّيْ صَرْحًا لَّعَلِّيْٓ اَطَّلِعُ اِلٰٓى اِلٰهِ مُوْسٰىۙ وَاِنِّيْ لَاَظُنُّهٗ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

wa qāla fir‘aunu yā ayyuhal-mala'u mā ‘alimtu lakum min ilāhin gairī, fa'auqid lī yā hāmānu ‘alaṭ-ṭīni faj‘al lī ṣarḥal la‘allī aṭṭali‘u ilā ilāhi mūsā, wa innī la'aẓunnuhū minal-kāżibīn(a).

Mpe Farao alobaki ete: "Ee bakonzi ya bato na ngai! Nayebaki te ete nzambe moko azalaki mpo na bino longola se ngai. Bongo, tumba mabele ya lima mpo na ngai, Ee Haman (mpo na kosala babriki), na nsima tongela ngai ndako molai mpo nakoka komata mpo na komona Nzambe ya Moize, mpe nazali na ntembe te ete azali moto ya lokuta."

وَاسْتَكْبَرَ هُوَ وَجُنُوْدُهٗ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ اِلَيْنَا لَا يُرْجَعُوْنَ

wastakbara huwa wa judūduhū fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa ẓannū annahum ilainā lā yurja‘ūn(a).

Mpe ye (Faraon) na mampinga na ye bazalaki komitambwisa na lolendo, na mabele kozanga ntina ya bosembo, mpe bakanisaki ete bakozongisama epai na Biso te.

فَاَخَذْنٰهُ وَجُنُوْدَهٗ فَنَبَذْنٰهُمْ فِى الْيَمِّ ۚفَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ

fa'akhażnāhu wa junūdahū fanabażnāhum fil-yamm(i), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatuẓ-ẓālimīn(a).

Yango wana tonyokolaki ye (Faraon) na mampinga na ye, sima Tobwakaki bango na mbu. Na yango, tyá likebi na nsuka ya bato oyo bazali sembo te.

وَجَعَلْنٰهُمْ اَىِٕمَّةً يَّدْعُوْنَ اِلَى النَّارِۚ وَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ لَا يُنْصَرُوْنَ

wa ja‘alnāhum a'immatay yad‘ūna ilan-nār(i), wa yaumal-qiyāmati lā yunṣarūn(a).

Mpe tosalaki bango bakambi oyo babengaka (bato) na lifelo mpe na mokolo ya lisekwa bakosungama te.

وَاَتْبَعْنٰهُمْ فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا لَعْنَةً ۚوَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ هُمْ مِّنَ الْمَقْبُوْحِيْنَ ࣖ

wa atba‘nāhum fī hāżihid-dun-yā la‘nah(tan), wa yaumal-qiyāmati hum minal-maqbūḥīn(a).

Mpe Tolakelaki bango mabe na mokili oyo; nzokande na mokolo ya lisekwa bakozala kati na baye bakobombama mosika (na ngolu ya Allah).

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ مِنْۢ بَعْدِ مَآ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ الْاُوْلٰى بَصَاۤىِٕرَ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba mim ba‘di mā ahlaknal-qurūnal ūlā baṣā'ira lin-nāsi wa hudaw wa raḥmatal la‘allahum yatażakkarūn(a).

Mpe ya solo, topesaki Moize Buku (Tora) nsima ya kobebisa bato ya kala, mpo ezala mwinda mpo na bato mpe bokambi mpe ngolu, mpo ete bakoka kozwa liteya.

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الْغَرْبِيِّ اِذْ قَضَيْنَآ اِلٰى مُوْسَى الْاَمْرَ وَمَا كُنْتَ مِنَ الشّٰهِدِيْنَ ۙ

wa mā kunta bijānibil-garbiyyi iż qaḍainā ilā mūsal-amra wa mā kunta minasy-syāhidīn(a).

Mpe yo (Muhammad) ozalaki na westi te (ya lobwaku mosantu ya Tuwa) tango topesaki etinda na Moize, pe ozalaki (lisusu) te kati ya bato oyo batatolaki (likambo wana).

وَلٰكِنَّآ اَنْشَأْنَا قُرُوْنًا فَتَطَاوَلَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُۚ وَمَا كُنْتَ ثَاوِيًا فِيْٓ اَهْلِ مَدْيَنَ تَتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۙ وَلٰكِنَّا كُنَّا مُرْسِلِيْنَ

wa lākinnā ansya'nā qurūnan fataṭāwala ‘alaihimul-‘umur(u), wa mā kunta ṡāwiyan fī ahli madyana tatlū ‘alaihim āyātinā, wa lākinnā kunnā mursilīn(a).

Kasi tokeli bato mosusu, mpe ntango molai eleki likolo na bango, mpe yo (Muhammad) otikalaki te elongo na bato ya Madyan kotanga ba versets na biso epai na bango, kasi totindi bamemi-nsango.

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الطُّوْرِ اِذْ نَادَيْنَا وَلٰكِنْ رَّحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَّآ اَتٰىهُمْ مِّنْ نَّذِيْرٍ مِّنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa mā kunta bijānibiṭ-ṭūri iż nādainā wa lākir raḥmatam mir rabbika litunżira qaumam mā atāhum min nażīrim min qablika la‘allahum yatażakkarūn(a).

Mpe yo (Muhammad) ozalaki pene ya Tur (ngomba) te tango to bengi (Moise), kasi (Totindaki yo) lokola ngolu ewutaki na Nkolo na yo, mpo ete okebisa bato (Quraish) oyo bakebisi liboso na yo bakendeki kotala te mpo ete bakoka kozwa liteya.

وَلَوْلَآ اَنْ تُصِيْبَهُمْ مُّصِيْبَةٌ ۢبِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ فَيَقُوْلُوْا رَبَّنَا لَوْلَآ اَرْسَلْتَ اِلَيْنَا رَسُوْلًا فَنَتَّبِعَ اٰيٰتِكَ وَنَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa lau lā an tuṣībahum muṣībatum bimā qaddamat aidīhim fayaqūlū rabbanā lau lā arsalta ilainā rasūlan fanattabi‘a āyātika wa nakūna minal-mu'minīn(a).

Mpe mpo ete baloba te ntango etumbu ekoyela bango mpo na maye bazali kosala ete: “Nkolo na biso, mpo na nini otindaki momemi-nsango epai na biso te, mpo ete tolanda bavɛrsɛ na Yo mpe tózala na kati ya bandimi.”

فَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوْا لَوْلَآ اُوْتِيَ مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ مُوْسٰىۗ اَوَلَمْ يَكْفُرُوْا بِمَآ اُوْتِيَ مُوْسٰى مِنْ قَبْلُۚ قَالُوْا سِحْرٰنِ تَظٰهَرَاۗ وَقَالُوْٓا اِنَّا بِكُلٍّ كٰفِرُوْنَ

falammā jā'ahumul-ḥaqqu min ‘indinā qālū lau lā ūtiya miṡla mā ūtiya mūsā, awalam yakfurū bimā ūtiya mūsā min qabl(u), qālū siḥrāni taẓāharā, wa qālū innā bikullin kāfirūn(a).

Bongo tango bosolo (Coran) eyaki epayi na bango ewuti na Biso, balobi : « Pourquoi epesamaki na ye (Muhammad) te ndenge epesamaki na Moize liboso ?» Bawanganaki (lisusu) te oyo epesamaki na Moize liboso? Bazalaki koloba ete, "(Moize na Arona bazalaki) banganga-nkisi mibale oyo basalisaki." Mpe bango (lisusu) balobaki ete: “Ya solo, tondimi ata moko te kati na bango.”

قُلْ فَأْتُوْا بِكِتٰبٍ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ هُوَ اَهْدٰى مِنْهُمَآ اَتَّبِعْهُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul fa'tū bikitābim min ‘indillāhi huwa ahdā minhumā attabi‘hu in kuntum ṣādiqīn(a).

Loba (Muhammad), "Memela yo buku moko ewutaka na Allah oyo ezali kotambwisa mingi koleka bango mibale (Tora pe Coran), nakolanda yango, soki ozali moto ya solo."

فَاِنْ لَّمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَكَ فَاعْلَمْ اَنَّمَا يَتَّبِعُوْنَ اَهْوَاۤءَهُمْۗ وَمَنْ اَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوٰىهُ بِغَيْرِ هُدًى مِّنَ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fa illam yastajībū laka fa‘lam annamā yattabi‘ūna ahwā'ahum, wa man aḍallu mimmanittaba‘a hawāhu bigairi hudam minallāh(i), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Donc soki ba répondre te (défi na yo), alors yeba que bazali kaka kolanda ba souhaits na bango. Mpe nani azali kobunga nzela koleka moto oyo alandi bamposa na ye kozanga kozwa ata litambwisi ata moke epai ya Nzambe (Allah) ? Ya solo, Allah azali kotambwisa bato ya mabe te.

۞ وَلَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ ۗ

wa laqad waṣṣalnā lahumul-qaula la‘allahum yatażakkarūn(a).

Mpe ya solo, tomemisi maloba maye (Coran) epai na bango mpo ete bakoka komikundola yango ntango nyonso.

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِهٖ هُمْ بِهٖ يُؤْمِنُوْنَ

allażīna ātaināhumul-kitāba min qablihī hum bihī yu'minūn(a).

Ba oyo topesaki bango Buku liboso ya Coran, bandimaki (lisusu) na yango (Coran).

وَاِذَا يُتْلٰى عَلَيْهِمْ قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِهٖٓ اِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّنَآ اِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلِهٖ مُسْلِمِيْنَ

wa iżā yutlā ‘alaihim qālū āmannā bihī innahul-ḥaqqu mir rabbinā innā kunnā min qablihī muslimīn(a).

Mpe tango (Coran) etangamaki na bango, balobaki: "Tondimi yango, ya solo (Coran) ezali bosolo oyo euti na Nkolo na biso. Ya solo, yambo tozala ba musulmans."

اُولٰۤىِٕكَ يُؤْتَوْنَ اَجْرَهُمْ مَّرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوْا وَيَدْرَءُوْنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ

ulā'ika yu'tauna ajrahum marrataini bimā ṣabarū wa yadra'ūna bil-ḥasanatis-sayyi'ata wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

Bazwaki mbano mbala mibale (mpo na kondima Torah mpe Coran) mpo na motema molai na bango, mpe baboyaki mabe na bolamu, mpe balekisaki ndambo ya bilei oyo topesaki bango.

وَاِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ اَعْرَضُوْا عَنْهُ وَقَالُوْا لَنَآ اَعْمَالُنَا وَلَكُمْ اَعْمَالُكُمْ ۖسَلٰمٌ عَلَيْكُمْ ۖ لَا نَبْتَغِى الْجٰهِلِيْنَ

wa iżā sami‘ul-lagwa a‘raḍū ‘anhu wa qālū lanā a‘mālunā wa lakum a‘mālukum, salāmun ‘alaikum, lā nabtagil-jāhilīn(a).

Mpe tango bayoki maloba ya mabe, batiki bango pe balobaka: «Epai na biso misala na biso pe na bino misala na bino, tika ete bozala na bokengi, tolingi (kosangana) na bato oyo bayebi eloko te ».

اِنَّكَ لَا تَهْدِيْ مَنْ اَحْبَبْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ ۚوَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

innaka lā tahdī man aḥbabta wa lākinnallāha yahdī may yasyā'(u), wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Ya solo, yo (Muhammad) okoki kotambwisa baye olingaka te, kasi Allah azali kotambwisa baye alingi, mpe ayebi malamu baye balingi kozwa bokambi.

وَقَالُوْٓا اِنْ نَّتَّبِعِ الْهُدٰى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ اَرْضِنَاۗ اَوَلَمْ نُمَكِّنْ لَّهُمْ حَرَمًا اٰمِنًا يُّجْبٰٓى اِلَيْهِ ثَمَرٰتُ كُلِّ شَيْءٍ رِّزْقًا مِّنْ لَّدُنَّا وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālū in natabi‘il-hudā ma‘aka nutakhaṭṭaf min arḍinā, awalam numakkil lahum ḥaraman āminay yujbā ilaihi ṡamarātu kulli syai'ir rizqam mil ladunnā wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Mpe balobaki ete: “Soki tolandi malako na yo, tokobengana biso na mokili na biso.” (Allah alobaki) Est-ce que To confirmer position na bango te na mabele ya sécurité pe ya sécurité ya Haram (mabele mosantu), esika ba memelaka mbuma ya ndenge na ndenge (milona) lokola biloko ya kolia (mpo na bino) na ngambo na Biso? Kasi mingi kati na bango bayebi te.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ ۢ بَطِرَتْ مَعِيْشَتَهَا ۚفَتِلْكَ مَسٰكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِّنْۢ بَعْدِهِمْ اِلَّا قَلِيْلًاۗ وَكُنَّا نَحْنُ الْوٰرِثِيْنَ

wa kam ahlaknā min qaryatim baṭirat ma‘īsyatahā, fatilka masākinuhum lam tuskam mim ba‘dihim illā qalīlā(n), wa kunnā naḥnul-wāriṡīn(a).

Mpe boni (bavandi ya) bikolo oyo basepelaki na bomoi oyo Tobebisaki, boye wana ezalaki esika na bango ya kofanda oyo efandaki (lisusu) te sima na bango, longola se eteni moke. Mpe Biso nde tozwi libula na yango.”

وَمَا كَانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرٰى حَتّٰى يَبْعَثَ فِيْٓ اُمِّهَا رَسُوْلًا يَّتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۚ وَمَا كُنَّا مُهْلِكِى الْقُرٰىٓ اِلَّا وَاَهْلُهَا ظٰلِمُوْنَ

wa mā kāna rabbuka muhlikal-qurā ḥattā yab‘aṡa fī ummihā rasūlay yatlū ‘alaihim āyātinā, wa mā kunnā muhlikil-qurā illā wa ahluhā ẓālimūn(a).

Mpe Nkolo na bino akobebisa bingumba te kino akotinda motindami na bingumba-mokonzi na bango, kotanga bilembo na Biso epai na bango; Tokobebisa mpe mboka moko te soki bato na yango basali mabe te.

وَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَزِيْنَتُهَا ۚوَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ وَّاَبْقٰىۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ

wa mā ūtītum min syai'in famatā‘ul-ḥayātid-dun-yā wa zīnatuhā, wa mā ‘indallāhi khairuw wa abqā, afalā ta‘qilūn(a).

Mpe eloko nyonso (bomengo, esika, bana) epesami na bino, ezali esengo ya bomoi ya mokili mpe biloko ya kokembisa na yango; nzokande oyo ezali epai ya Allah ezali malamu koleka mpe ya seko. Ozali kososola te?

اَفَمَنْ وَّعَدْنٰهُ وَعْدًا حَسَنًا فَهُوَ لَاقِيْهِ كَمَنْ مَّتَّعْنٰهُ مَتَاعَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مِنَ الْمُحْضَرِيْنَ

afamaw wa‘adnāhu wa‘dan ḥasanan fahuwa lāqīhi kamam matta‘nāhu matā‘al-ḥayātid-dun-yā ṡumma huwa yaumal-qiyāmati minal-muḥḍarīn(a).

Bongo ezali ndenge moko na moto oyo tolaki ye elaka ya malamu (paradis) mpe azwaki yango, elongo na moto oyo topesaki ye bisengo ya bomoi ya mokili? nde na Mokolo ya Lisekwa akozala na kati ya baye bakobendama (na lifelo)?

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

Mpe (bomikundola) mokolo oyo Ye (Allah) abengaki bango mpe alobaki ete: “Wapi baninga na Ngai oyo bokanisaki kala?”

قَالَ الَّذِيْنَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنَا هٰٓؤُلَاۤءِ الَّذِيْنَ اَغْوَيْنَاۚ اَغْوَيْنٰهُمْ كَمَا غَوَيْنَاۚ تَبَرَّأْنَآ اِلَيْكَ مَا كَانُوْٓا اِيَّانَا يَعْبُدُوْنَ

wa qālal-lażīna ḥaqqa ‘alaihimul-qaulu rabbanā hā'ulā'il-lażīna agwainā, agwaināhum kamā gawainā, tabarra'nā ilaika mā kānū iyyānā ya‘budūn(a).

Baoyo bakozwa etumbu mpenza balobi: "Nkolo na biso, oyo ezali bato oyo tobungaki nzela; tobungisi bango nzela lokola biso (biso moko) tobungaki nzela, tozali kosakola epai na Yo ete tozali na bonsomi (na bango), bakosambela biso ata mokolo moko te."

وَقِيْلَ ادْعُوْا شُرَكَاۤءَكُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَهُمْ ۗوَرَاَوُا الْعَذَابَۚ لَوْ اَنَّهُمْ كَانُوْا يَهْتَدُوْنَ

wa qīlad‘ū syurakā'akum fada‘auhum falam yastajībū lahum wa ra'awul-‘ażāb(a), lau annahum kānū yahtadūn(a).

Mpe elobamaki (na bango), "Bóbenga baninga na bino," boye babengaki, kasi baye babengaki bayanolaki te, mpe bamonaki etumbu. (Balingi) soki bazwaki liboso litambwisi.

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ مَاذَآ اَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِيْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu māżā ajabtumul-mursalīn(a).

Mpe (bomikundola) mokolo oyo Ye (Allah) abengaki bango, mpe alobaki ete: “Eyano na bino ezalaki nini epai ya bamemi-nsango?”

فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الْاَنْۢبَاۤءُ يَوْمَىِٕذٍ فَهُمْ لَا يَتَسَاۤءَلُوْنَ

fa ‘amiyat ‘alaihimul-ambā'u yauma'iżin fahum lā yatasā'alūn(a).

Yango wana molili ekomaki mpo na bango bantina ya ndenge na ndenge na mokolo wana, yango wana batunanaki mituna te.

فَاَمَّا مَنْ تَابَ وَاٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَعَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنَ مِنَ الْمُفْلِحِيْنَ

fa ammā man tāba wa āmana wa ‘amila ṣāliḥan fa‘asā ay yakūna minal-mufliḥīn(a).

Bongo na oyo etali baye bayamboli pe bandimi, pe bakosala misala ya malamu, wana na elikia bakozala na kati ya ba chanceux.

وَرَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَاۤءُ وَيَخْتَارُ ۗمَا كَانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ ۗسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَتَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

wa rabbuka yakhluqu mā yasyā'u wa yakhtār(u), mā kāna lahumul-khiyarah(tu), subḥānallāhi wa ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

Mpe Nkolo na yo akela mpe aponaka oyo alingi. Pona bango (bato) choix eza te. Nkembo ezala na Allah pe atombolami likolo ya oyo basangisaka bango na bango.

وَرَبُّكَ يَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُوْرُهُمْ وَمَا يُعْلِنُوْنَ

wa rabbuka ya‘lamu mā tukinnu ṣudūruhum wa mā yu‘linūn(a).

Mpe Nkolo na yo ayebi oyo ebombami na ntolo na bango mpe oyo babimisaka.

وَهُوَ اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۗ لَهُ الْحَمْدُ فِى الْاُوْلٰى وَالْاٰخِرَةِ ۖوَلَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

wa huwallāhu lā ilāha illā huw(a), lahul-ḥamdu fil-ūlā wal-ākhirah(ti), wa lahul-ḥukmu wa ilaihi turja‘ūn(a).

Mpe Ye azali Allah, nzambe moko te (oyo azali na lotomo ya kosambela) longola se Ye, masanzoli nyonso esengeli na Ye na mokili oyo mpe na sima, mpe epai na Ye nde mokano nyonso ezali mpe epai na Ye bokozonga.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ الَّيْلَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِضِيَاۤءٍ ۗ اَفَلَا تَسْمَعُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumul-laila sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum biḍiyā'(in), afalā tasma‘ūn(a).

Loba (E Muhammad), "Okokanisa nini soki Allah asali butu ezala continue pona yo tii mokolo ya lisekwa? Nani azali longola se Allah oyo akomemela yo pole? Okoyoka te?"

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُوْنَ فِيْهِ ۗ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumun-nahāra sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bilailin taskunūna fīh(i), afalā tubṣirūn(a).

Loba (E Muhammad), "Okokanisa nini soki Allah asali mokolo ezala continue pona yo tii mokolo ya lisekwa? Nani azali longola se Allah oyo akomemela yo butu lokola tango ya bopemi? Okomona te?"

وَمِنْ رَّحْمَتِهٖ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wa mir raḥmatihī ja‘ala lakumul-laila wan-nahāra litaskunū fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).

Mpe ezali na ngolu na Ye nde asali mpo na bino butu mpe moi, ete bopema kati na yango mpe boluka boboto na Ye (na moi) mpe ete bopesa matondi epai na Ye.

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

Mpe (bomikundola) mokolo oyo Ye (Allah) abengaki bango, mpe alobaki ete: “Wapi baninga na Ngai oyo bokanisaki kala?”

وَنَزَعْنَا مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا فَقُلْنَا هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ فَعَلِمُوْٓا اَنَّ الْحَقَّ لِلّٰهِ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ ࣖ

wa naza‘nā min kulli ummatin syahīdan faqulnā hātū burhānakum fa‘alimū annal-ḥaqqa lillāhi wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

Mpe tomemaki uta na ekolo moko na moko motatoli, na nsima Tolobaki ete: “Bopesa bilembeteli ya bosolo na bino,” mpo ete bayeba ete bosembo (bosolo) ezali ya Nzambe (Allah) mpe ete oyo bazalaki liboso elimwaki epai na bango.

۞ اِنَّ قَارُوْنَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوْسٰى فَبَغٰى عَلَيْهِمْ ۖوَاٰتَيْنٰهُ مِنَ الْكُنُوْزِ مَآ اِنَّ مَفَاتِحَهٗ لَتَنُوْۤاُ بِالْعُصْبَةِ اُولِى الْقُوَّةِ اِذْ قَالَ لَهٗ قَوْمُهٗ لَا تَفْرَحْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِيْنَ

inna qārūna kāna min qaumi mūsā fabagā ‘alaihim, wa ātaināhu minal-kunūzi mā inna mafātiḥahū latanū'u bil-‘uṣbati ulil-quwwah(ti), iż qāla lahū qaumuhū lā tafraḥ, innallāha lā yuḥibbul-fariḥīn(a).

Ya solo, Karun azalaki kati na bato ba Moize, kasi asalaki bango makambo na bosembo te, mpe Topesi ye esika ya kobomba mosolo oyo bafungola na yango ezalaki kilo mingi mpo ete motango ya bato ya makasi bámema. (Kobosana te) tango bato na ye balobaki na ye: "Kozala na lolendo mingi te. Ya solo, Allah alingaka bato oyo bamikumisaka te."

وَابْتَغِ فِيْمَآ اٰتٰىكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيْبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَآ اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِى الْاَرْضِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِيْنَ

wabtagi fīmā ātākallāhud-dāral-ākhirata wa lā tansa naṣībaka minad-dun-yā wa aḥsin kama aḥsanallāhu ilaika wa lā tabgil-fasāda fil-arḍ(i), innallāha lā yuḥibbul-mufsidīn(a).

Mpe boluka (lifuta ya) mboka ya bomoi nsima ya liwa na maye Nzambe (Allah) apesi bino, kasi bobosana te eteni na bino na mokili oyo mpe bosala malamu (na basusu) lokola Nzambe (Allah) asali bino malamu, mpe bosala mbeba te na mabele. Ya solo, Allah alingaka bato oyo basalaka mbeba te.

قَالَ اِنَّمَآ اُوْتِيْتُهٗ عَلٰى عِلْمٍ عِنْدِيْۗ اَوَلَمْ يَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ قَدْ اَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهٖ مِنَ الْقُرُوْنِ مَنْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَّاَكْثَرُ جَمْعًا ۗوَلَا يُسْـَٔلُ عَنْ ذُنُوْبِهِمُ الْمُجْرِمُوْنَ

qāla innamā ūtītuhū ‘alā ‘ilmin ‘indī, awalam ya‘lam annallāha qad ahlaka min qablihī minal-qurūni man huwa asyaddu minhu quwwataw wa akṡaru jam‘ā(n), wa lā yus'alu ‘an żunūbihimul-mujrimūn(a).

Ye (Karun) alobaki, "Ya solo, bapesaki ngai (bomengo wana), kaka mpo na boyebi oyo nazali na yango." Ayebi te ete Allah abebisi bato ya kala oyo bazalaki na makasi koleka ye, mpe ayanganisi bomengo mingi? Mpe basumuki wana basengeli te kotuna bango mpo na masumu na bango.

فَخَرَجَ عَلٰى قَوْمِهٖ فِيْ زِيْنَتِهٖ ۗقَالَ الَّذِيْنَ يُرِيْدُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا يٰلَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ قَارُوْنُۙ اِنَّهٗ لَذُوْ حَظٍّ عَظِيْمٍ

fa kharaja ‘alā qaumihī fī zīnatih(ī), qālal-lażīna yurīdūnal-ḥayātad-dun-yā yā laita lanā miṡla mā ūtiya qārūn(u), innahū lażū ḥaẓẓin ‘aẓīm(in).

Yango wana ye (Karun) abimaki epai ya bato na ye na nkembo na ye. Bato oyo balingi bomoi ya mokili balobaka ete, "Na elikya tozali na bozwi lokola oyo bapesaki Karun, ya solo azali mpenza na chance monene."

وَقَالَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللّٰهِ خَيْرٌ لِّمَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ۚوَلَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا الصّٰبِرُوْنَ

wa qālal-lażīna ūtul-‘ilma wailakum ṡawābullāhi khairul liman āmana wa ‘amila ṣāliḥā(n), wa lā yulaqqāhā illaṣ-ṣābirūn(a).

Kasi baye bazwi likabo ya boyebi balobi: "Mawa na bino! Boyeba ete mbano ya Nzambe (Allah) eleki malamu mpo na baye bandimi mpe basalaka misala ya malamu, mpe ete (lifuta monene) ezwamaka kaka na baye bazali na motema molai."

فَخَسَفْنَا بِهٖ وَبِدَارِهِ الْاَرْضَ ۗفَمَا كَانَ لَهٗ مِنْ فِئَةٍ يَّنْصُرُوْنَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖوَمَا كَانَ مِنَ الْمُنْتَصِرِيْنَ

fakhasafnā bihī wa bidārihil-arḍ(a), famā kāna lahū min fi'atiy yanṣurūnahū min dūnillāh(i), wa mā kāna minal-muntaṣirīn(a).

Yango wana tobwakaki ye (Karun) na ndako na ye na mabele, pe azalaki na moto moko te ya kosunga ye longola se Allah, pe azalaki moko te na baye bakokaki komibatela.

وَاَصْبَحَ الَّذِيْنَ تَمَنَّوْا مَكَانَهٗ بِالْاَمْسِ يَقُوْلُوْنَ وَيْكَاَنَّ اللّٰهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَيَقْدِرُۚ لَوْلَآ اَنْ مَّنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَا لَخَسَفَ بِنَا ۗوَيْكَاَنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الْكٰفِرُوْنَ ࣖ

wa aṣbaḥal-lażīna tamannau makānahū bil-amsi yaqūlūna waika'annallāha yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u min ‘ibādihī wa yaqdir(u), lau lā am mannallāhu ‘alainā lakhasafa binā, waika'annahū lā yufliḥul-kāfirūn(a).

Mpe bato wana oyo lobi bakanisaki na makanisi mpo na esika na bango (Karun) balobaki: "Mawa, ezali solo ete Nzambe (Allah) azali kopesa bilei epai ya moto oyo alingi na kati ya basali na ye mpe ndelo (mpo na oyo alingi na kati ya basali na ye). Soki Allah apesaki biso boboto na ye te, na ntembe te alingaki kokunda biso mpe. Mawa, ezali solo ete baye bawangani (Ngombo ya Allah) bakozala te." chance."

تِلْكَ الدَّارُ الْاٰخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِيْنَ لَا يُرِيْدُوْنَ عُلُوًّا فِى الْاَرْضِ وَلَا فَسَادًا ۗوَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِيْنَ

tilkad-dārul-ākhiratu naj‘aluhā lil-lażīna lā yurīdūna ‘uluwwan fil-arḍi wa lā fasādā(n), wal-‘āqibatu lil-muttaqīn(a).

Tosali mokili ya bomoi nsima ya liwa mpo na baoyo bazali komikumisa te mpe bazali kosala mabe te na mabele. Mpe mbano (ya malamu) ezali mpo na baye bazali na bonzambe.

مَنْ جَاۤءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ خَيْرٌ مِّنْهَاۚ وَمَنْ جَاۤءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى الَّذِيْنَ عَمِلُوا السَّيِّاٰتِ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

man jā'a bil-ḥasanati falahū khairum minhā, wa man jā'a bis-sayyi'ati falā yujzal-lażīna ‘amilus-sayyi'āti illā mā kānū ya‘malūn(a).

Oyo akoya na (amemi) bolamu, nde akozwa (lifuta) eleki bolamu na ye; mpe oyo akoya na (komema) mabe, nde bato oyo basali mabe wana bakozwa mbano kaka (na proportion) na oyo basalaki liboso.

اِنَّ الَّذِيْ فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْاٰنَ لَرَاۤدُّكَ اِلٰى مَعَادٍ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ مَنْ جَاۤءَ بِالْهُدٰى وَمَنْ هُوَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

innal-lażī faraḍa ‘alaikal-qur'āna larādduka ilā ma‘ād(in), qur rabbī a‘lamu man jā'a bil-hudā wa man huwa fī ḍalālim mubīn(in).

Ya solo, (Allah) oyo asengi yo (Muhammad) (osalela mibeko ya) Coran, akozongisa yo solo na esika na yo ya bozongi. Loba (Muhammad), "Nkolo na ngai ayebi baye bamemaka bokambi mpe baye bazali na libunga ya polele."

وَمَا كُنْتَ تَرْجُوْٓا اَنْ يُّلْقٰٓى اِلَيْكَ الْكِتٰبُ اِلَّا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ ظَهِيْرًا لِّلْكٰفِرِيْنَ ۖ

wa mā kunta tarjū ay yulqā ilaikal-kitābu illā raḥmatam mir rabbika falā takūnanna ẓahīral lil-kāfirīn(a).

Mpe yo (Muhammad) ozalaki na elikya ata moke te ete Buku (Al-Qur’an) ekita epai na yo, kasi e (emonisamaki) lokola ngolu ewutaki na Nkolo na yo, yango wana esengeli ata moke te ozala mosungi mpo na bato oyo bazangi kondima,

وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ بَعْدَ اِذْ اُنْزِلَتْ اِلَيْكَ وَادْعُ اِلٰى رَبِّكَ وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ ۚ

wa lā yaṣuddunnaka ‘an āyātillāhi ba‘da iż unzilat ilaika wad‘u ilā rabbika wa lā takūnanna minal-musyrikīn(a).

mpe kotika te ete bapekisa yo (Muhammad) na (kopesa) ba versets ya Allah, sima ya ba versets esili kokita na bino, mpe kobenga (bato) mpo na (kondima) Nkolo na yo, mpe bozala na kati ya ba polytheistes te.

وَلَا تَدْعُ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَۘ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهٗ ۗ لَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ ࣖ

wa lā tad‘u ma‘allāhi ilāhan ākhar(a), lā ilāha illā huw(a), kullu syai'in hālikun illā wajhah(ū), lahul-ḥukmu wa ilaihi turja‘ūn(a).

Mpe kosambela (lisusu) banzambe mosusu te longola se Allah. Nzambe (oyo azali na lotomo ya kosambela) azali te longola se Ye. Nyonso esengeli kokufa, longola se Allah. Mikano nyonso ezali bokonzi na Ye, mpe bobele epai na Ye nde bokozongisama.