اَلشَّيْطٰنُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاۤءِ ۚ وَاللّٰهُ يَعِدُكُمْ مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَفَضْلًا ۗ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ ۖ

asy-syaiṭānu ya‘idukumul-faqra wa ya'murukum bil-faḥsyā'(i), wallāhu ya‘idukum magfiratam minhu wa faḍlā(n), wallāhu wāsi'un ‘alīm(un).

شيطان توهان کي غربت جو واعدو ڏئي ٿو ۽ توهان کي برائي (بخل) ڪرڻ جو چوي ٿو، جڏهن ته الله توهان کي بخشش ۽ پنهنجي فضل جو واعدو ڪري ٿو، ۽ الله وڏي وسعت وارو ۽ ڄاڻندڙ آهي.

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ بِمَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ هُوَ خَيْرًا لَّهُمْ ۗ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَّهُمْ ۗ سَيُطَوَّقُوْنَ مَا بَخِلُوْا بِهٖ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ وَلِلّٰهِ مِيْرَاثُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ ࣖ

wa lā yaḥsabannal-lażīna yabkhalūna bimā ātāhumullāhu min faḍlihī huwa khairal lahum, bal huwa syarrul lahum, sayuṭawwaqūna mā bakhilū bihī yaumal-qiyāmah(ti), wa lillāhi mīrāṡus-samāwāti wal-arḍ(i), wallāhu bimā ta‘malūna khabīr(un).

۽ جيڪي ماڻهو الله جي فضل سان انهن کي ڏنل نعمتن تي بخل ڪن ٿا، اهي ڪڏهن به اهو نه سمجهن ته (بخل) انهن لاءِ سٺو آهي، جيتوڻيڪ (بخل) انهن لاءِ خراب آهي. اهي جيڪي (خزانا) سوچين ٿا اهي قيامت جي ڏينهن (انهن جي ڳچي ۾) لٽڪيل هوندا. آسمانن ۽ زمين ۾ (جيڪو) ورثو الله جو آهي. الله توهان جي ڪمن کان خبردار آهي.

ۨالَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ وَيَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُوْنَ مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖۗ وَاَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا مُّهِيْنًاۚ

al-lażīna yabkhalūna wa ya'murūnan-nāsa bil-bukhli wa yaktumūna mā ātāhumullāhu min faḍlih(ī), wa a‘tadnā lil-kāfirīna ‘ażābam muhīnā(n).

(يعني) جيڪي بخل ڪن ٿا ۽ ٻين کي بخل جو حڪم ڏين ٿا ۽ الله جي ڏنل نعمت کي لڪائن ٿا، اسان ڪافرن لاءِ خوار ڪندڙ عذاب تيار ڪيو آهي.

اَلْمُنٰفِقُوْنَ وَالْمُنٰفِقٰتُ بَعْضُهُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۘ يَأْمُرُوْنَ بِالْمُنْكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوْفِ وَيَقْبِضُوْنَ اَيْدِيَهُمْۗ نَسُوا اللّٰهَ فَنَسِيَهُمْ ۗ اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

al-munāfiqūna wal-munāfiqātu ba‘ḍuhum mim ba‘ḍ(in), ya'murūna bil-munkari wa yanhauna ‘anil-ma‘rūfi wa yaqbiḍūna aidiyahum, nasullāha fa nasiyahum, innal-munāfiqīna humul-fāsiqūn(a).

منافق مرد ۽ عورتون، هڪ ٻئي جا (هڪجهڙا) آهن، اهي برائي جو حڪم ڏين ٿا ۽ نيڪي کان روڪين ٿا ۽ (بخل سان) هٿ ملائين ٿا. انهن الله کي وساري ڇڏيو آهي، تنهن ڪري الله به انهن کي وساري ڇڏيو آهي. بيشڪ منافق ئي بدڪار آهن.

فَلَمَّآ اٰتٰىهُمْ مِّنْ فَضْلِهٖ بَخِلُوْا بِهٖ وَتَوَلَّوْا وَّهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

falammā ātāhum min faḍlihī bakhilū bihī wa tawallau wa hum mu‘riḍūn(a).

جڏهن الله انهن کي پنهنجي فضل سان عطا ڪيو، تڏهن اهي بخل ڪرڻ لڳا ۽ منهن موڙيائون ۽ هميشه (حق جي) مخالفت ڪندا رهيا.

وَلَا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُوْلَةً اِلٰى عُنُقِكَ وَلَا تَبْسُطْهَا كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوْمًا مَّحْسُوْرًا

wa lā taj‘al yadaka maglūlatan ilā ‘unuqika wa lā tabsuṭhā kullal-basṭi fa taq‘uda malūmam maḥsūrā(n).

۽ پنھنجا ھٿ پنھنجي ڳچيءَ ۾ نه ٻَڌل ۽ انھن کي گھڻو (تمام گھڻو) نه ڊگھو (تمام گھڻو سخاوت سان) نه ته ذليل ۽ پشيمان ٿيندؤ.

قُلْ لَّوْ اَنْتُمْ تَمْلِكُوْنَ خَزَاۤىِٕنَ رَحْمَةِ رَبِّيْٓ اِذًا لَّاَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْاِنْفَاقِۗ وَكَانَ الْاِنْسَانُ قَتُوْرًا ࣖ

qul lau antum tamlikūna khazā'ina raḥmati rabbī iżal la'amsaktum khasy-yatal-infāq(i), wa kānal-insānu qatūrā(n).

(محمد ﷺ) چئو ته جيڪڏهن منهنجي پالڻهار جي فضل جي خزاني تي توهان جو اختيار هجي ها ته ان کي (خزانو) خرچ ٿيڻ جي ڊپ کان بچائي رکو ها. ۽ انسان تمام گهڻو ڪنجوس آهي.

وَالَّذِيْنَ اِذَآ اَنْفَقُوْا لَمْ يُسْرِفُوْا وَلَمْ يَقْتُرُوْا وَكَانَ بَيْنَ ذٰلِكَ قَوَامًا

wal-lażīna iżā anfaqū lam yusrifū wa lam yaqturū wa kāna baina żālika qawāmā(n).

۽ (مهرباني ڪندڙ خدا جي ٻانهن سميت) اهي جيڪي جڏهن (مال) خرچ ڪن ٿا ته نه ته گهڻو ڪن ٿا ۽ نه ئي (به) ڪنجوسي ڪن ٿا، ۽ ٻئي معقول آهن.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ اَنْفِقُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ ۙقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنُطْعِمُ مَنْ لَّوْ يَشَاۤءُ اللّٰهُ اَطْعَمَهٗٓ ۖاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa iżā qīla lahum anfiqū mimmā razaqakumullāh(u), qālal-lażīna kafarū lil-lażīna āmanū anuṭ‘imu mal lau yasyā'ullāhu aṭ‘amah(ū), in antum illā fī ḍalālim mubīn(in).

۽ جڏهن انهن کي چيو وڃي ٿو ته جيڪو رزق الله توهان کي ڏنو آهي ان مان ڪجهه خرچ ڪريو، تڏهن ڪافر ايمان وارن کي چون ٿا ته ڇا اسان لاءِ اهو مناسب آهي ته انهن کي کارايون جن کي جيڪڏهن الله چاهي ها ته انهن کي کارائي ها؟ بيشڪ توهان صاف گمراهيءَ ۾ آهيو.

اِنْ يَّسْـَٔلْكُمُوْهَا فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوْا وَيُخْرِجْ اَضْغَانَكُمْ

iy yas'alkumūhā fa yuḥfikum tabkhalū wa yukhrij aḍgānakum.

جيڪڏهن هو توکان دولت گهري ۽ پوءِ توکي (سڀ ڪجهه ڏيڻ لاءِ) مجبور ڪري ته تون ضرور بخل ڪندين ۽ هو تنهنجي حسد ڏيکاريندو.

هٰٓاَنْتُمْ هٰٓؤُلَاۤءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِۚ فَمِنْكُمْ مَّنْ يَّبْخَلُ ۚوَمَنْ يَّبْخَلْ فَاِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَّفْسِهٖ ۗوَاللّٰهُ الْغَنِيُّ وَاَنْتُمُ الْفُقَرَاۤءُ ۗوَاِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْۙ ثُمَّ لَا يَكُوْنُوْٓا اَمْثَالَكُمْ ࣖ

hā antum hā'ulā'i tud‘auna litunfiqū fī sabīlillāh(i), fa minkum may yabkhal(u), wa may yabkhal fa innamā yabkhalu ‘an nafsih(ī), wallāhul-ganiyyu wa antumul-fuqarā'(u), wa in tatawallau yastabdil qauman gairakum, ṡumma lā yakūnū amṡālakum.

ياد رکو، توهان اهي آهيو جن کي الله جي راهه ۾ خرچ ڪرڻ جي دعوت ڏني وئي آهي. پوءِ توهان مان ڪجهه اهڙا آهن جيڪي بخل ڪن ٿا، ۽ جيڪو بخل ڪري ٿو اهو اصل ۾ پاڻ سان بخل ڪري ٿو. ۽ الله سڀ کان وڌيڪ غني آهي ۽ توهان ئي آهيو جنهن کي (سندس فضل جي) ضرورت آهي. ۽ جيڪڏهن توهان (سچي رستي کان) منهن موڙيو ته هو (توهان کي) ٻين ماڻهن سان تبديل ڪندو، ۽ اهي توهان (انهن) وانگر (نافرمان) نه هوندا.

وَاَعْطٰى قَلِيْلًا وَّاَكْدٰى

wa a‘ṭā qalīlaw wa akdā.

۽ هو ٿورو (وعدو ڪيل مان) ڏئي ٿو ۽ باقي روڪي ٿو.

ۨالَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ وَيَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ ۗوَمَنْ يَّتَوَلَّ فَاِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيْدُ

allażīna yabkhalūna wa ya'murūnan-nāsa bil-bukhl(i), wa may yatawalla fa'innallāha huwal-ganiyyul-ḥamīd(u).

يعني اهي ماڻهو جيڪي بخل ڪن ٿا ۽ ٻين کي بخل ڪرڻ جو حڪم ڏين ٿا. جيڪو به (الله جي حڪمن کان) منهن موڙيندو ته بيشڪ الله، اهو ئي سڀ کان وڌيڪ غني ۽ سڀ کان وڌيڪ تعريف جو لائق آهي.

وَالَّذِيْنَ تَبَوَّءُو الدَّارَ وَالْاِيْمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّوْنَ مَنْ هَاجَرَ اِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُوْنَ فِيْ صُدُوْرِهِمْ حَاجَةً مِّمَّآ اُوْتُوْا وَيُؤْثِرُوْنَ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ ۗوَمَنْ يُّوْقَ شُحَّ نَفْسِهٖ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَۚ

wal-lażīna tabawwa'ud-dāra wal-īmāna min qablihim yuḥibbūna man hājara ilaihim wa lā yajidūna fī ṣudūrihim ḥājatam mimmā ūtū wa yu'ṡirūna ‘alā anfusihim wa lau kāna bihim khaṣāṣah(tun), wa may yūqa syuḥḥa nafsihī fa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

۽ اهي ماڻهو (انصار) جيڪي مديني شهر ۾ آباد ٿيا هئا ۽ انهن (مهاجرن) جي اچڻ کان اڳ ايمان آندو هو، اهي انهن سان پيار ڪندا هئا جيڪي انهن جي جاءِ تي هجرت ڪري آيا هئا. ۽ انهن پنهنجي دلين ۾ ان لاءِ خواهشون نه رکيون جيڪي انهن (مهاجرن) کي ڏنيون ويون هيون؛ ۽ اهي (مهاجرن) کي پاڻ کان وڌيڪ ترجيح ڏيندا هئا، جيتوڻيڪ اهي محتاج به هوندا آهن. ۽ جيڪو پاڻ کي بخل کان بچائيندو آهي، اهي ئي خوش نصيب ماڻهو آهن.

فَاتَّقُوا اللّٰهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَاسْمَعُوْا وَاَطِيْعُوْا وَاَنْفِقُوْا خَيْرًا لِّاَنْفُسِكُمْۗ وَمَنْ يُّوْقَ شُحَّ نَفْسِهٖ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

fattaqullāha mastaṭa‘tum wasma‘ū wa aṭī‘ū wa anfiqū khairal li'anfusikum, wa may yūqa syuḥḥa nafsihī fa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

تنهن ڪري پنهنجي طاقت مطابق الله کان ڊڄو ۽ ٻڌو ۽ اطاعت ڪريو؛ ۽ پاڻ لاءِ سٺي دولت سيڙپ ڪريو. ۽ جيڪي پاڻ کي بخل کان بچائين ٿا، اهي ئي خوش نصيب آهن.

اَنْ لَّا يَدْخُلَنَّهَا الْيَوْمَ عَلَيْكُمْ مِّسْكِيْنٌۙ

allā yadkhulannahal-yauma ‘alaikum miskīn(un).

"هن ڏينهن تي ڪنهن به غريب کي پنهنجي باغ ۾ داخل نه ٿيڻ ڏيو.

وَّاِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوْعًاۙ

wa iżā massahul-khairu manū‘ā(n).

۽ جڏهن کيس نيڪي (دولت) ملندي آهي ته هو ڪنجوس ٿي ويندو آهي.

كَلَّا بَلْ لَّا تُكْرِمُوْنَ الْيَتِيْمَۙ

kallā bal lā tukrimūnal-yatīm(a).

ڪڏهن به نه! توهان يتيم جي به عزت نٿا ڪريو،

وَلَا تَحٰۤضُّوْنَ عَلٰى طَعَامِ الْمِسْكِيْنِۙ

wa lā taḥāḍḍūna ‘alā ṭa‘āmil-miskīn(i).

۽ توهان هڪ ٻئي کي مسڪينن کي کارائڻ جي ترغيب نٿا ڏيو،

وَاَمَّا مَنْۢ بَخِلَ وَاسْتَغْنٰىۙ

wa ammā man bakhila wastagnā.

۽ جيڪي ماڻهو بخل ڪن ٿا ۽ سمجهن ٿا ته اهي ڪافي آهن (خدا جي مدد جي ضرورت ناهي)،

وَلَا يَحُضُّ عَلٰى طَعَامِ الْمِسْكِيْنِۗ

wa lā yaḥuḍḍu ‘alā ṭa‘āmil-miskīn(i).

۽ مسڪينن کي کاڌو کارائڻ جي ترغيب نه ٿو ڏئي.

وَيَمْنَعُوْنَ الْمَاعُوْنَ ࣖ

wa yamna‘ūnal-mā‘ūn(a).

۽ مدد ڏيڻ کان لنوائي رهيو آهي.