اَلشَّيْطٰنُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاۤءِ ۚ وَاللّٰهُ يَعِدُكُمْ مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَفَضْلًا ۗ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ ۖ
asy-syaiṭānu ya‘idukumul-faqra wa ya'murukum bil-faḥsyā'(i), wallāhu ya‘idukum magfiratam minhu wa faḍlā(n), wallāhu wāsi'un ‘alīm(un).
Shetani aragusezeranira ubukene, akagutegeka gukora ibizira (ubujuju), mu gihe Allah akusezeranira imbabazi n’ubuntu bwiwe. Kandi Allah ni we ashobora gukingira vyose, ni we azi vyose.
وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ بِمَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ هُوَ خَيْرًا لَّهُمْ ۗ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَّهُمْ ۗ سَيُطَوَّقُوْنَ مَا بَخِلُوْا بِهٖ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ وَلِلّٰهِ مِيْرَاثُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ ࣖ
wa lā yaḥsabannal-lażīna yabkhalūna bimā ātāhumullāhu min faḍlihī huwa khairal lahum, bal huwa syarrul lahum, sayuṭawwaqūna mā bakhilū bihī yaumal-qiyāmah(ti), wa lillāhi mīrāṡus-samāwāti wal-arḍ(i), wallāhu bimā ta‘malūna khabīr(un).
Kandi abafise ubujuju kuvyo Allah yabahaye bivuye ku buntu bwiwe ntibakwiye kwigera biyumvira ko (ubunyaruyeri) ari vyiza kuri bo, naho (ubunyaruyeri) ari bibi kuri bo. Ivyo (ubutunzi) biyumvira bizomanikwa (mu mazosi yabo) ku musi w’izuka. Iragi (ibiriho) ryo mw’ijuru n’isi ni rya Allah. Allah ariyubara muvyo mukora.
ۨالَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ وَيَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُوْنَ مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖۗ وَاَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا مُّهِيْنًاۚ
al-lażīna yabkhalūna wa ya'murūnan-nāsa bil-bukhli wa yaktumūna mā ātāhumullāhu min faḍlih(ī), wa a‘tadnā lil-kāfirīna ‘ażābam muhīnā(n).
(ni ukuvuga) umuntu w’umunyaruyeri, agategeka abandi kuba umunyaruyeri, agahisha ingabirano Allah yamuhaye. Twateguriye abahakanyi igihano giteye isoni.
اَلْمُنٰفِقُوْنَ وَالْمُنٰفِقٰتُ بَعْضُهُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۘ يَأْمُرُوْنَ بِالْمُنْكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوْفِ وَيَقْبِضُوْنَ اَيْدِيَهُمْۗ نَسُوا اللّٰهَ فَنَسِيَهُمْ ۗ اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ
al-munāfiqūna wal-munāfiqātu ba‘ḍuhum mim ba‘ḍ(in), ya'murūna bil-munkari wa yanhauna ‘anil-ma‘rūfi wa yaqbiḍūna aidiyahum, nasullāha fa nasiyahum, innal-munāfiqīna humul-fāsiqūn(a).
Indyarya, abagabo n’abagore, ni (kimwe) hagati yabo, bategeka (gukora) ikibi bakabuza (gukora) ivyiza kandi bagafatanya ibiganza (abanyabute). Baribagiwe Allah, na we nyene Allah yarabibagiwe. Nkako, indyarya ni bo babisha.
فَلَمَّآ اٰتٰىهُمْ مِّنْ فَضْلِهٖ بَخِلُوْا بِهٖ وَتَوَلَّوْا وَّهُمْ مُّعْرِضُوْنَ
falammā ātāhum min faḍlihī bakhilū bihī wa tawallau wa hum mu‘riḍūn(a).
Allah iyo abahaye bimwe mu vyiza vyiwe, baragira ubujuju, barahindukira, bama barwanya (ukuri).
وَلَا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُوْلَةً اِلٰى عُنُقِكَ وَلَا تَبْسُطْهَا كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوْمًا مَّحْسُوْرًا
wa lā taj‘al yadaka maglūlatan ilā ‘unuqika wa lā tabsuṭhā kullal-basṭi fa taq‘uda malūmam maḥsūrā(n).
Kandi ntugire ibiganza vyawe biboshe ku ijosi kandi ntu (navyo) ubirambure cane (ubugwaneza cane) canke uzoba uwuteye isoni kandi wicuze.
قُلْ لَّوْ اَنْتُمْ تَمْلِكُوْنَ خَزَاۤىِٕنَ رَحْمَةِ رَبِّيْٓ اِذًا لَّاَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْاِنْفَاقِۗ وَكَانَ الْاِنْسَانُ قَتُوْرًا ࣖ
qul lau antum tamlikūna khazā'ina raḥmati rabbī iżal la'amsaktum khasy-yatal-infāq(i), wa kānal-insānu qatūrā(n).
Vuga (Muhamadi) uti: «Iyo uba ufise ububasha ku bubiko bw’ubuntu bw’Umukama wanje, wari kubuzigama (ububiko), kubera ubwoba bwo kubukoresha.» Kandi abantu ni abaguzi cane.
وَالَّذِيْنَ اِذَآ اَنْفَقُوْا لَمْ يُسْرِفُوْا وَلَمْ يَقْتُرُوْا وَكَانَ بَيْنَ ذٰلِكَ قَوَامًا
wal-lażīna iżā anfaqū lam yusrifū wa lam yaqturū wa kāna baina żālika qawāmā(n).
Kandi (harimwo n’abasavyi b’Imana Nyen’imbabazi) abo iyo bakoresheje (ubutunzi), ntibarengeje urugero, canke ngo (na bo nyene) babe abanyabute, ivyo vyose bikaba ari ibibereye, .
وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ اَنْفِقُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ ۙقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنُطْعِمُ مَنْ لَّوْ يَشَاۤءُ اللّٰهُ اَطْعَمَهٗٓ ۖاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ
wa iżā qīla lahum anfiqū mimmā razaqakumullāh(u), qālal-lażīna kafarū lil-lażīna āmanū anuṭ‘imu mal lau yasyā'ullāhu aṭ‘amah(ū), in antum illā fī ḍalālim mubīn(in).
Kandi iyo babwiwe bati: «Nimukoreshe bimwe mu vyo Allah yabahaye», abahakana babwira abemera bati: «Mbega birabereye ko tugaburira abo iyo Allah ashaka yobagaburira?
اِنْ يَّسْـَٔلْكُمُوْهَا فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوْا وَيُخْرِجْ اَضْغَانَكُمْ
iy yas'alkumūhā fa yuḥfikum tabkhalū wa yukhrij aḍgānakum.
Iyo akusaba ubutunzi hanyuma akaguhatira (kubutanga bwose) nta gukeka ko woba uri umunyaruyeri kandi akakwereka ishari ryawe.
هٰٓاَنْتُمْ هٰٓؤُلَاۤءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِۚ فَمِنْكُمْ مَّنْ يَّبْخَلُ ۚوَمَنْ يَّبْخَلْ فَاِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَّفْسِهٖ ۗوَاللّٰهُ الْغَنِيُّ وَاَنْتُمُ الْفُقَرَاۤءُ ۗوَاِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْۙ ثُمَّ لَا يَكُوْنُوْٓا اَمْثَالَكُمْ ࣖ
hā antum hā'ulā'i tud‘auna litunfiqū fī sabīlillāh(i), fa minkum may yabkhal(u), wa may yabkhal fa innamā yabkhalu ‘an nafsih(ī), wallāhul-ganiyyu wa antumul-fuqarā'(u), wa in tatawallau yastabdil qauman gairakum, ṡumma lā yakūnū amṡālakum.
Ibuka ko ari mwebwe batumiwe gukoresha (ubutunzi bwanyu) mu nzira ya Allah. Hanyuma muri mwebwe hariho abagira uburyarya, kandi uwugira uburyarya wese aba ari umunyaruyeri vy’ukuri kuri we nyene. Kandi Allah niwe Mutunzi kandi ni wewe ukeneye (ubuntu bwiwe). Kandi ni mwava mu nzira igororotse azobasubiriza uwundi mugwi, kandi ntibazoba (abatumvira) nkamwe (aba).
وَاَعْطٰى قَلِيْلًا وَّاَكْدٰى
wa a‘ṭā qalīlaw wa akdā.
kandi yatanze bike (vy’ivyo yasezeranye) hanyuma arazigama ibindi.
ۨالَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ وَيَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ ۗوَمَنْ يَّتَوَلَّ فَاِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيْدُ
allażīna yabkhalūna wa ya'murūnan-nāsa bil-bukhl(i), wa may yatawalla fa'innallāha huwal-ganiyyul-ḥamīd(u).
ni ukuvuga abantu b’abanyaruyeri bagategeka abandi bantu kuba abanyaruyeri. Uwuzohindukira (akava ku mategeko ya Allah), nta gukeka ko Allah, ni we Mutunzi, ni we ashimwa cane.
وَالَّذِيْنَ تَبَوَّءُو الدَّارَ وَالْاِيْمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّوْنَ مَنْ هَاجَرَ اِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُوْنَ فِيْ صُدُوْرِهِمْ حَاجَةً مِّمَّآ اُوْتُوْا وَيُؤْثِرُوْنَ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ ۗوَمَنْ يُّوْقَ شُحَّ نَفْسِهٖ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَۚ
wal-lażīna tabawwa'ud-dāra wal-īmāna min qablihim yuḥibbūna man hājara ilaihim wa lā yajidūna fī ṣudūrihim ḥājatam mimmā ūtū wa yu'ṡirūna ‘alā anfusihim wa lau kāna bihim khaṣāṣah(tun), wa may yūqa syuḥḥa nafsihī fa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).
Kandi abantu (Ansar) bari bigaruriye igisagara ca Madina kandi bari bemeye imbere y’uko (bashika) bo (Muhajirin), barakunda abo bimukiye mu kibanza cabo. Kandi ntibashize mu mitima yabo ivyipfuzo vy’ivyo bahawe (Muhajirin); kandi bashira imbere (Muhajirin), hejuru yabo, naho na bo nyene bakeneye. Kandi uwuzokwirinda ubugoyagoye, abo rero ni bo bantu b’amahirwe.
فَاتَّقُوا اللّٰهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَاسْمَعُوْا وَاَطِيْعُوْا وَاَنْفِقُوْا خَيْرًا لِّاَنْفُسِكُمْۗ وَمَنْ يُّوْقَ شُحَّ نَفْسِهٖ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ
fattaqullāha mastaṭa‘tum wasma‘ū wa aṭī‘ū wa anfiqū khairal li'anfusikum, wa may yūqa syuḥḥa nafsihī fa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).
Rero mutinye Allah uko mushoboye, mwumvirize kandi mwumvire; kandi wishiremwo ubutunzi bwiza. Kandi uwuzokwirinda ubugoyagoye, abo ni bo bafise amahirwe.
اَنْ لَّا يَدْخُلَنَّهَا الْيَوْمَ عَلَيْكُمْ مِّسْكِيْنٌۙ
allā yadkhulannahal-yauma ‘alaikum miskīn(un).
« Kuri uyu musi, ntihagire umukene n’umwe winjire mu murima wawe.
وَّاِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوْعًاۙ
wa iżā massahul-khairu manū‘ā(n).
kandi iyo aronse ivyiza (ubutunzi) aba umunyaruyeri, .
كَلَّا بَلْ لَّا تُكْرِمُوْنَ الْيَتِيْمَۙ
kallā bal lā tukrimūnal-yatīm(a).
Nta co bitwaye! Mbere n’impfuvyi ntimuzinahaza, .
وَلَا تَحٰۤضُّوْنَ عَلٰى طَعَامِ الْمِسْكِيْنِۙ
wa lā taḥāḍḍūna ‘alā ṭa‘āmil-miskīn(i).
kandi ntimutumirana ngo mugaburire aboro, .
وَاَمَّا مَنْۢ بَخِلَ وَاسْتَغْنٰىۙ
wa ammā man bakhila wastagnā.
kandi ku bijanye n’abantu b’abanyaruyeri kandi babona ko bahagije (ntibakeneye gufashwa n’Imana), .
وَلَا يَحُضُّ عَلٰى طَعَامِ الْمِسْكِيْنِۗ
wa lā yaḥuḍḍu ‘alā ṭa‘āmil-miskīn(i).
kandi ntiremesha kugaburira abakene.