Q.S An-Najmu (اَلنَّجْم) - 62 Igitigiri c'imirongo

وَالنَّجْمِ اِذَا هَوٰىۙ

wan-najmi iżā hawā.

Ndabira inyenyeri iyo zirengeye;

مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوٰىۚ

mā ḍalla ṣāḥibukum wa mā gawā.

umugenzi wawe (Muhamadi) ntazimiye canke ngo (na we) yibeshe,

وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوٰى

wa mā yanṭiqu ‘anil-hawā.

kandi ivyo yavuze (Korowani) ntivyari bihuye n’ivyo yipfuza.

اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْيٌ يُّوْحٰىۙ

in huwa illā waḥyuy yūḥā.

Nta kindi kiretse (Korowani) ari ihishurirwa (we),

عَلَّمَهٗ شَدِيْدُ الْقُوٰىۙ

‘allamahū syadīdul-quwā.

ivyo yigishijwe n’uwukomeye cane (Jibril), .

ذُوْ مِرَّةٍۗ فَاسْتَوٰىۙ

Żū mirrah(tin), fastawā.

uwufise ugushikama; hanyuma (Jibril) abonekera mu buryo bwiwe bwa mbere (uburyo bwiza kandi bukomeye) .

وَهُوَ بِالْاُفُقِ الْاَعْلٰىۗ

wa huwa bil-ufuqil-a‘lā.

Igihe ari ku musozi muremure.

ثُمَّ دَنَا فَتَدَلّٰىۙ

Ṡumma danā fa tadallā.

Hanyuma yegera (Muhamadi), hanyuma yegera, .

فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ اَوْ اَدْنٰىۚ

fa kāna qāba qausaini au adnā.

kugira ngo urugendo rube (nk’) imyampi ibiri canke hafi (na none).

فَاَوْحٰىٓ اِلٰى عَبْدِهٖ مَآ اَوْحٰىۗ

fa auḥā ilā ‘abdihī mā auḥā.

Hanyuma abwira umusavyi wiwe (Muhammad) ivyo Allah yari yamuhishuriye.

مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَاٰى

mā każabal-fu'ādu mā ra'ā.

Umutima wiwe ntiwahakanye ivyo yabonye.

اَفَتُمٰرُوْنَهٗ عَلٰى مَا يَرٰى

afa tumārūnahū ‘alā mā yarā.

None mwebwe (abashiriki b’i Mecca) muzoja kumutonganya ku vyo yabonye?

وَلَقَدْ رَاٰهُ نَزْلَةً اُخْرٰىۙ

wa laqad ra'āhu nazlatan ukhrā.

Kandi vy’ukuri, we (Muhamadi) yarabibonye (mu buryo bwavyo nyakuri) mu kindi gihe, .

عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهٰى

‘inda sidratil-muntahā.

(ni ukuvuga) i Sidratul Muntaha,

عِنْدَهَا جَنَّةُ الْمَأْوٰىۗ

‘indahā jannatul-ma'wā.

hafi y’aho hari Amatongo y’Icumbi, .

اِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشٰىۙ

iż yagsyas-sidrata mā yagsyā.

(Muhamadi yabonye Gaburiyeli) igihe Sidratul Muntaha yazingirwa n’ikintu camuzingiye, .

مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغٰى

mā zāgal-baṣaru wa mā ṭagā.

iyerekwa ryiwe (Muhamadi) ntiryakevye ku vyo yabonye canke ngo (rirenge).

لَقَدْ رَاٰى مِنْ اٰيٰتِ رَبِّهِ الْكُبْرٰى

laqad ra'ā min āyāti rabbihil-kubrā.

Nkako, yarabonye bimwe mu bimenyetso bikomeye vy’Umukama wiwe.

اَفَرَءَيْتُمُ اللّٰتَ وَالْعُزّٰى

afa ra'aitumul-lāta wal-‘uzzā.

None mwebwe (abasenga Imana nyinshi) mukwiye kubona (ibigirwamana) Al-Lata na Al-‘Uzza, .

وَمَنٰوةَ الثَّالِثَةَ الْاُخْرٰى

wa manātaṡ-ṡāliṡatal-ukhrā.

na Manat, uwa gatatu (mu nyuma) (nk’abakobwa ba Allah).

اَلَكُمُ الذَّكَرُ وَلَهُ الْاُنْثٰى

alakumuż-żakaru wa lahul-unṡā.

Mbega ni wewe igitsina gabo ari co, na We akagira igitsina gore?

تِلْكَ اِذًا قِسْمَةٌ ضِيْزٰى

tilka iżan qismatun ḍīzā.

Ivyo nta gukeka ko ari uguca ibice ata co bimaze.

اِنْ هِيَ اِلَّآ اَسْمَاۤءٌ سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَمَا تَهْوَى الْاَنْفُسُۚ وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ مِّنْ رَّبِّهِمُ الْهُدٰىۗ

in hiya illā asmā'un sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa mā tahwal-anfus(u), wa laqad jā'ahum mir rabbihimul-hudā.

Ayo nta kindi ariko ni amazina mwebwe na ba sogokuruza mwahinguye; Allah nta kimenyamenya na kimwe yabarungikiye. Bakurikiza gusa ibitekerezo n’ivyo ivyipfuzo vyabo vyose bipfuza. Nkako, ubuyobozi bwavuye ku Mukama wabo.

اَمْ لِلْاِنْسَانِ مَا تَمَنّٰىۖ

am lil-insāni mā tamannā.

Canke abantu boba bazoronka ivyo barota vyose?

فَلِلّٰهِ الْاٰخِرَةُ وَالْاُوْلٰى ࣖ

fa lillāhil-ākhiratu wal-ūlā.

(Oya!) Rero ubuzima bw’inyuma y’urupfu n’ubuzima bwo kw’isi ni ubwa Allah.

۞ وَكَمْ مِّنْ مَّلَكٍ فِى السَّمٰوٰتِ لَا تُغْنِيْ شَفَاعَتُهُمْ شَيْـًٔا اِلَّا مِنْۢ بَعْدِ اَنْ يَّأْذَنَ اللّٰهُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيَرْضٰى

wa kam mim malakin fis-samāwāti lā tugnī syafā‘atuhum syai'an illā mim ba‘di ay ya'żanallāhu limay yasyā'u wa yarḍā.

Kandi ni abamarayika bangahe bo mw’ijuru, ugusenga kwabo (ugufasha) ntaco bimaze na gato kiretse iyo Allah yemereye (kandi gusa) uwo ashaka kandi amuhimbara.

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ لَيُسَمُّوْنَ الْمَلٰۤىِٕكَةَ تَسْمِيَةَ الْاُنْثٰى

innal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati layusammūnal-malā'ikata tasmiyatal-unṡā.

Nkako, abatemera ubuzima bwo hanyuma y’urupfu, nkako, bita abamarayika amazina y’abagore.

وَمَا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِيْ مِنَ الْحَقِّ شَيْـًٔاۚ

wa mā lahum bihī min ‘ilm(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓann(a), wa innaẓ-ẓanna lā yugnī minal-ḥaqqi syai'ā(n).

Kandi nta bumenyi bafise ku bijanye n’ivyo. Nta kindi ariko ni ugukurikira ibiharuro, kandi mu vy’ukuri ivyo biharuro nta nyungu n’imwe bifise ku kuri.

فَاَعْرِضْ عَنْ مَّنْ تَوَلّٰىۙ عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ اِلَّا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَاۗ

fa a‘riḍ ‘am man tawallā, ‘an żikrinā wa lam yurid illal-ḥayātad-dun-yā.

Rero reka (Muhamadi) uwuhindukira akava ku ngabisho yacu, kandi yipfuza ubuzima bwo kw’isi gusa.

ذٰلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِّنَ الْعِلْمِۗ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖۙ وَهُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدٰى

Żālika mablaguhum minal-‘ilm(i), inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlih(ī), wa huwa a‘lamu bimanihtadā.

Uwo ni wo murongo w’ubumenyi bwabo. Nkako, Umukama wawe, ni we azi neza uwuzimira akava mu nzira yiwe kandi ni we azi n’uwuyobowe.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ لِيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَسَاۤءُوْا بِمَا عَمِلُوْا وَيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا بِالْحُسْنٰىۚ

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), liyajziyal-lażīna asā'ū bimā ‘amilū wa yajziyal-lażīna aḥsanū bil-ḥusnā.

Kandi ibiri mw’ijuru n’ibiri kw’isi vyose ni ivya Allah. (Gutyo) Azohemba abakora ibibi bivanye n’ivyo bakoze kandi abakora ivyiza azohemba impembo nziza kuruta (ijuru).

اَلَّذِيْنَ يَجْتَنِبُوْنَ كَبٰۤىِٕرَ الْاِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ اِلَّا اللَّمَمَۙ اِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِۗ هُوَ اَعْلَمُ بِكُمْ اِذْ اَنْشَاَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ وَاِذْ اَنْتُمْ اَجِنَّةٌ فِيْ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْۗ فَلَا تُزَكُّوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقٰى ࣖ

allażīna yajtanibūna kabā'iral-iṡmi wal-fawāḥisya illal-lamam(a), inna rabbaka wāsi‘ul-magfirah(ti), huwa a‘lamu bikum iż ansya'akum minal-arḍi wa iż antum ajinnatun fī buṭūni ummahātikum, falā tuzakkū anfusakum, huwa a‘lamu bimanittaqā.

Ni ukuvuga) abaguma kure y’ivyaha bikomeye n’ibikorwa vy’agaterasoni, kiretse amakosa matomato. Nkako, Umukama wawe ni munini mu kubabarira kwiwe. Arazi ivyawe, kuko yakuremye ukiri mw’ivu wari ukiri mu nda ya nyoko wawe. Ntukibone rero ko uri mweranda. Arazi ivy’abantu b’abanyarukundo.

اَفَرَءَيْتَ الَّذِيْ تَوَلّٰىۙ

afa ra'aital-lażī tawallā.

None ntimubona abantu bahindukira (bava kuri Korowani)?

وَاَعْطٰى قَلِيْلًا وَّاَكْدٰى

wa a‘ṭā qalīlaw wa akdā.

kandi yatanze bike (vy’ivyo yasezeranye) hanyuma arazigama ibindi.

اَعِنْدَهٗ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرٰى

a‘indahū ‘ilmul-gaibi fahuwa yarā.

Mbega afise ubumenyi bw’ibitaboneka kugira ngo ashobore kubibona (bibone)?

اَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِيْ صُحُفِ مُوْسٰى

am lam yunabba' bimā fī ṣuḥufi mūsā.

Canke ntiyamenyeshejwe (we) ibiri mu mapaji y’(Igitabo Cera cahishuriwe) Musa?

وَاِبْرٰهِيْمَ الَّذِيْ وَفّٰىٓ ۙ

wa ibrāhīmal-lażī waffā.

Kandi (amashiti ya) Aburahamu yama ashitsa amasezerano?

اَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۙ

allā taziru wāziratuw wizra ukhrā.

(ni ukuvuga) ko umunyavyaha atazokwikorera ivyaha vy’abandi, .

وَاَنْ لَّيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعٰىۙ

wa al laisa lil-insāni illā mā sa‘ā.

kandi uwo muntu azoronka ivyo yaharaniye gusa, .

وَاَنَّ سَعْيَهٗ سَوْفَ يُرٰىۖ

wa anna sa‘yahū saufa yurā.

kandi ko ukurwanya kwiwe kuzoboneka (ku we) mu nyuma, .

ثُمَّ يُجْزٰىهُ الْجَزَاۤءَ الْاَوْفٰىۙ

Ṡumma yujzāhul-jazā'al-aufā.

ni ho azohezagirwa n’inyishu itunganye kuruta izindi zose, .

وَاَنَّ اِلٰى رَبِّكَ الْمُنْتَهٰىۙ

wa anna ilā rabbikal-muntahā.

kandi vy’ukuri, iherezo ry’ibintu vyose ni ryo ry’Umukama wawe.

وَاَنَّهٗ هُوَ اَضْحَكَ وَاَبْكٰى

wa annahū huwa aḍḥaka wa abkā.

kandi vy’ukuri ni We atuma abantu batwenga, akabarira, .

وَاَنَّهٗ هُوَ اَمَاتَ وَاَحْيَاۙ

wa annahū huwa amāta wa aḥyā.

kandi vy’ukuri ni We atera urupfu n’ubuzima, .

وَاَنَّهٗ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىۙ

wa annahū khalaqaz-zaujainiż-żakara wal-unṡā.

kandi vy’ukuri ni We yaremye umugabo n’umugore;

مِنْ نُّطْفَةٍ اِذَا تُمْنٰىۙ

min nuṭfatin iżā tumnā.

kuva ku ntanga, iyo zisohotse,

وَاَنَّ عَلَيْهِ النَّشْاَةَ الْاُخْرٰىۙ

wa anna ‘alaihin nasy'atal-ukhrā.

kandi vy’ukuri ni We agena ikindi kiremwa (ukuzuka inyuma y’urupfu), .

وَاَنَّهٗ هُوَ اَغْنٰى وَاَقْنٰىۙ

wa annahū huwa agnā wa aqnā.

kandi vy’ukuri ni We atanga ubutunzi n’ibihagije.

وَاَنَّهٗ هُوَ رَبُّ الشِّعْرٰىۙ

wa annahū huwa rabbusy-syi‘rā.

kandi vy’ukuri ni we Mukama (afise) inyenyeri Shi’ra .

وَاَنَّهٗٓ اَهْلَكَ عَادًا ۨالْاُوْلٰىۙ

wa annahū ahlaka ‘ādanil-ūlā.

kandi vy’ukuri ni We yatikije abantu b’i Adi kera cane, .

وَثَمُوْدَا۟ فَمَآ اَبْقٰىۙ

wa ṡamūda famā abqā.

n’abantu b’i Samudi, ntiyasigaye n’umwe (muzima), .

وَقَوْمَ نُوْحٍ مِّنْ قَبْلُۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا هُمْ اَظْلَمَ وَاَطْغٰىۗ

wa qauma nūḥim min qabl(u), innahum kānū hum aẓlama wa aṭgā.

na (na) abantu ba Nowa imbere y’ivyo. Nkako, ni bo bantu b’abanyaruyeri kandi b’abanyaruyeri kuruta abandi bose.

وَالْمُؤْتَفِكَةَ اَهْوٰىۙ

wal-mu'tafikata ahwā.

Nuko igihuhusi c’umuyaga gitikiza igihugu ca Luti;

فَغَشّٰىهَا مَا غَشّٰىۚ

fa gasysyāhā mā gasysyā.

hanyuma arundanya igihugu (nk’igihano) n’(ibisigazwa) vyaguyeko.

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكَ تَتَمَارٰى

fa bi'ayyi ālā'i rabbika tatamārā.

None ni uwuhe muhezagiro w'Umukama wawe ukikekeranya?

هٰذَا نَذِيْرٌ مِّنَ النُّذُرِ الْاُوْلٰى

hāżā nażīrum minan-nużuril-ūlā.

Uwo (Muhammad) ni umwe mu bagabisha mu bagabisha baje imbere.

اَزِفَتِ الْاٰزِفَةُ ۚ

azifatil-āzifah(tu).

Ico kiri hafi (Umusi w’Iherezo) kiriko kirakwegera.

لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ كَاشِفَةٌ ۗ

laisa lahā min dūnillāhi kāsyifah(tun).

Nta n’umwe azoshobora guhishura (ugushika kw’uwo musi) kiretse Allah.

اَفَمِنْ هٰذَا الْحَدِيْثِ تَعْجَبُوْنَۙ

afamin hāżal-ḥadīṡi ta‘jabūn(a).

None iyo nkuru iratangazwa n’ivyo?

وَتَضْحَكُوْنَ وَلَا تَبْكُوْنَۙ

wa taḍḥakūna wa lā tabkūn(a).

kandi utwenga nturira, .

وَاَنْتُمْ سٰمِدُوْنَ

wa antum sāmidūn(a).

mu gihe wewe uri umunyaruyeri (uvuye kuri we).

فَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ وَاعْبُدُوْا ࣖ ۩

fasjudū lillāhi wa‘budū.

Rero nimupfukamire Allah mumusenge.