Q.S Al-Hujurati (اَلْحُجُرَات) - 18 Igitigiri c'imirongo

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُقَدِّمُوْا بَيْنَ يَدَيِ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tuqaddimū baina yadayillāhi wa rasūlihī wattaqullāh(a), innallāha samī‘un ‘alīm(un).

Ewe mwebwe abemera! Ntimugende imbere ya Allah n’Intumwa yiwe kandi mutinye Allah. Nkako, Allah ni uwumva vyose, ni uwumenya vyose.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَرْفَعُوْٓا اَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ وَلَا تَجْهَرُوْا لَهٗ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ اَنْ تَحْبَطَ اَعْمَالُكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تَشْعُرُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tarfa‘ū aṣwātakum fauqa ṣautin-nabiyyi wa lā tajharū lahū bil-qauli kajahri ba‘ḍikum liba‘ḍin an taḥbaṭa a‘mālukum wa antum lā tasy‘urūn(a).

Ewe mwebwe abemera! Ntimuduze ijwi ryanyu hejuru y’ijwi ry’Umuhanuzi, kandi ntimumuvugishe n’ijwi rirenga nk’uko bamwe muri mwebwe bavugana n’abandi, niho (impera) y’ibikorwa vyanyu vyose ishobora gukurwaho mu gihe mutabizi.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَغُضُّوْنَ اَصْوَاتَهُمْ عِنْدَ رَسُوْلِ اللّٰهِ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ امْتَحَنَ اللّٰهُ قُلُوْبَهُمْ لِلتَّقْوٰىۗ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّاَجْرٌ عَظِيْمٌ

innal-lażīna yaguḍḍūna aṣwātahum ‘inda rasūlillāhi ulā'ikal-lażīnamtaḥanallāhu qulūbahum lit-taqwā, lahum magfiratuw wa ajrun ‘aẓīm(un).

Nkako, abamanura amajwi yabo iruhande y’Intumwa y’Imana, abo ni abantu imitima yabo yageragejwe na Imana ngo babe abasenga Imana. Bazoronka imbabazi n’impera ikomeye.

اِنَّ الَّذِيْنَ يُنَادُوْنَكَ مِنْ وَّرَاۤءِ الْحُجُرٰتِ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ

innal-lażīna yunādūnaka miw warā'il-ḥujurāti akṡaruhum lā ya‘qilūn(a).

Nkako, benshi mu bantu baguhamagara (Muhamadi) bavuye hanze y’icumba (cawe) ntibatahura.

وَلَوْ اَنَّهُمْ صَبَرُوْا حَتّٰى تَخْرُجَ اِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ ۗوَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa lau annahum ṣabarū ḥattā takhruja ilaihim lakāna khairal lahum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Kandi iyo bihangana gushika usohotse kubasanganira, vyari kubabera vyiza. Kandi Allah ni Umubabazi, ni Umunyakigongwe.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنْ جَاۤءَكُمْ فَاسِقٌۢ بِنَبَاٍ فَتَبَيَّنُوْٓا اَنْ تُصِيْبُوْا قَوْمًاۢ بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوْا عَلٰى مَا فَعَلْتُمْ نٰدِمِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū in jā'akum fāsiqum binaba'in fa tabayyanū an tuṣībū qaumam bijahālatin fa tuṣbiḥū ‘alā mā fa‘altum nādimīn(a).

Ewe mwebwe abemera! Iyo umuntu mubi akuzanye inkuru, rero urondere ukuri, kugira ngo ntugirire nabi abantu kubera ubujuju (ubujuju), mu mpera ukicuze ivyo wakoze.

وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ فِيْكُمْ رَسُوْلَ اللّٰهِ ۗ لَوْ يُطِيْعُكُمْ فِيْ كَثِيْرٍ مِّنَ الْاَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ حَبَّبَ اِلَيْكُمُ الْاِيْمَانَ وَزَيَّنَهٗ فِيْ قُلُوْبِكُمْ وَكَرَّهَ اِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَالْفُسُوْقَ وَالْعِصْيَانَ ۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الرّٰشِدُوْنَۙ

wa‘lamū anna fīkum rasūlallāh(i), lau yuṭī‘ukum fī kaṡīrim minal-amri la‘anittum wa lākinnallāha ḥabbaba ilaikumul-īmāna wa zayyanahū fī qulūbikum wa karraha ilaikumul-kufra wal-fusūqa wal-‘iṣyān(a), ulā'ika humur-rāsyidūn(a).

Kandi mumenye ko hagati yanyu hari Intumwa y’Imana. Iyo akugamburukiye muri vyinshi, uzokwinjira mu ngorane ata kabuza. Ariko Allah yarabakunze ukwizera kandi akugira (ukwizera) kwiza mu mitima yanyu kandi abagira ukwanka ukutemera, ububisha n’ukutumvira. Abo ni bo bantu bakurikira inzira igororotse;

فَضْلًا مِّنَ اللّٰهِ وَنِعْمَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

faḍlam minallāhi wa ni‘mah(tan), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

nk’ingabire n’ubuntu buva kuri Allah. Kandi Allah ni we azi vyose, ni umunyabwenge.

وَاِنْ طَاۤىِٕفَتٰنِ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ اقْتَتَلُوْا فَاَصْلِحُوْا بَيْنَهُمَاۚ فَاِنْۢ بَغَتْ اِحْدٰىهُمَا عَلَى الْاُخْرٰى فَقَاتِلُوا الَّتِيْ تَبْغِيْ حَتّٰى تَفِيْۤءَ اِلٰٓى اَمْرِ اللّٰهِ ۖفَاِنْ فَاۤءَتْ فَاَصْلِحُوْا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَاَقْسِطُوْا ۗاِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِيْنَ

wa in ṭā'ifatāni minal-mu'minīnaqtatalū fa aṣliḥū bainahumā, fa im bagat iḥdāhumā ‘alal-ukhrā fa qātilul-latī tabgī ḥattā tafī'a ilā amrillāh(i), fa in fā'at fa aṣliḥū bainahumā bil-‘adli wa aqsiṭū, innallāha yuḥibbul-muqsiṭīn(a).

Kandi nimba hari imigwi ibiri y’abizera iri mu ntambara, rero mushireho amahoro hagati yabo. Iyo umwe muri abo babiri akoreye akarenganyo uwundi (umugwi), rero urwane n’uwo (umugwi) ukora akarenganyo, kugira ngo uwo mugwi usubire ku mategeko ya Allah. Nimba uwo mugwi wagarutse (ku itegeko rya Allah), rero mushireho amahoro hagati yabo bompi mu buryo bubereye, kandi mukore mu buryo bubereye. Nkako, Allah arakunda abakora ivy’ubutungane.

اِنَّمَا الْمُؤْمِنُوْنَ اِخْوَةٌ فَاَصْلِحُوْا بَيْنَ اَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ ࣖ

innamal-mu'minūna ikhwatun fa aṣliḥū baina akhawaikum wattaqullāha la‘allakum turḥamūn(a).

Nkako, abemera ni abavukanyi, rero musubize amahoro hagati ya bene wanyu babiri (bafitaniye amakimbirane) mutinye Allah kugira ngo mugire imbabazi.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِّنْ قَوْمٍ عَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنُوْا خَيْرًا مِّنْهُمْ وَلَا نِسَاۤءٌ مِّنْ نِّسَاۤءٍ عَسٰٓى اَنْ يَّكُنَّ خَيْرًا مِّنْهُنَّۚ وَلَا تَلْمِزُوْٓا اَنْفُسَكُمْ وَلَا تَنَابَزُوْا بِالْاَلْقَابِۗ بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوْقُ بَعْدَ الْاِيْمَانِۚ وَمَنْ لَّمْ يَتُبْ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā yaskhar qaumum min qaumin ‘asā ay yakūnū khairam minhum wa lā nisā'um min nisā'in ‘asā ay yakunna khairam minhunn(a), wa lā talmizū anfusakum wa lā tanābazū bil-alqāb(i), bi'salismul-fusūqu ba‘dal-īmān(i), wa mal lam yatub fa ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

Ewe mwebwe abemera! Igihugu ntigitwenge ikindi gihugu (kuko) bishobora kuba ari uko bo (abo batwengwa) babaruta (abatwenga) kandi n’abagore ntibakwiye (gutwenga) abandi bagore (kuko) bishobora kuba ari uko abo bagore (batwenga) baruta abagore (abatwenga). Ntimunegurane kandi ntimwitane amazina mabi. Umuhamagaro mubi cane ni (uguhamagara) ari mubi (ukudatinya Imana) inyuma yo kwizera. Kandi uwutihana wese, ni bo rero bakora ibibi.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اجْتَنِبُوْا كَثِيْرًا مِّنَ الظَّنِّۖ اِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ اِثْمٌ وَّلَا تَجَسَّسُوْا وَلَا يَغْتَبْ بَّعْضُكُمْ بَعْضًاۗ اَيُحِبُّ اَحَدُكُمْ اَنْ يَّأْكُلَ لَحْمَ اَخِيْهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوْهُۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ تَوَّابٌ رَّحِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanujtanibū kaṡīram minaẓ-ẓann(i), inna ba‘daẓ-ẓanni iṡmuw wa lā tajassasū wa lā yagtab ba‘ḍukum ba‘ḍā(n), ayuḥibbu aḥadukum ay ya'kula laḥma akhīhi maitan fa karihtumūh(u), wattaqullāh(a), innallāha tawwābur raḥīm(un).

Ewe mwebwe abemera! Muve kure y’ukwihenda kwinshi, mu vy’ukuri ivyiyumviro bimwe bimwe ni ivyaha kandi ntimurondere amakosa ku bandi kandi ntimureke ngo n’umwe muri mwebwe asebe abandi. Hari uwo muri mwebwe akunda kurya inyama z’umuvukanyi wiwe yapfuye? Cane rwose wumva uzinutswe. Kandi mutinye Allah, vy’ukuri Allah ni We yemera ukwihana, ni we Munyakigongwe.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اِنَّا خَلَقْنٰكُمْ مِّنْ ذَكَرٍ وَّاُنْثٰى وَجَعَلْنٰكُمْ شُعُوْبًا وَّقَبَاۤىِٕلَ لِتَعَارَفُوْا ۚ اِنَّ اَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللّٰهِ اَتْقٰىكُمْ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ خَبِيْرٌ

yā ayyuhan-nāsu innā khalaqnākum min żakariw wa unṡā wa ja‘alnākum syu‘ūbaw wa qabā'ila lita‘ārafū, inna akramakum ‘indallāhi atqākum, innallāha ‘alīmun khabīr(un).

Ewe bantu! Nkako, twabaremye mu mugabo n’umugore, hanyuma tubagira amahanga n’imiryango kugira ngo mumenyana. Nkako, uwuhambaye kuruta abandi bose muri mwebwe imbere ya Allah ni uwukunda Imana kuruta abandi bose. Nkako, Allah ni Umuzi vyose, ni we yumvira vyose.

۞ قَالَتِ الْاَعْرَابُ اٰمَنَّا ۗ قُلْ لَّمْ تُؤْمِنُوْا وَلٰكِنْ قُوْلُوْٓا اَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْاِيْمَانُ فِيْ قُلُوْبِكُمْ ۗوَاِنْ تُطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ لَا يَلِتْكُمْ مِّنْ اَعْمَالِكُمْ شَيْـًٔا ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

qālatil-a‘rābu āmannā, qul lam tu'minū wa lākin qūlū aslamnā wa lammā yadkhulil-īmānu fī qulūbikum, wa in tuṭī‘ullāha wa rasūlahū lā yalitkum min a‘mālikum syai'ā(n), innallāha gafūrur raḥīm(un).

Abanyaburayi b’Ababedouin bati: «Twemeye.» Mubabwire muti: "Ntimuravyemera, ariko muvuge ngo: 'Twarayobotse (ubuyisilamu),' kuko ukwizera kutarashika mu mitima yanyu. Kandi nimwamvira Allah n'Intumwa yiwe, ntazogabanya n'agatotsi (impera) y'ibikorwa vyanyu. Nkako, Allah ni Umubabazi, Umunyambabazi."

اِنَّمَا الْمُؤْمِنُوْنَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوْا وَجَاهَدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الصّٰدِقُوْنَ

innamal-mu'minūnal-lażīna āmanū billāhi wa rasūlihī ṡumma lam yartābū wa jāhadū bi'amwālihim wa anfusihim fī sabīlillāh(i), ulā'ika humuṣ-ṣādiqūn(a).

Nkako, abemera vy’ukuri ni abemera Allah n’Intumwa yiwe, hanyuma ntibacike intege kandi bagahangana n’ubutunzi bwabo n’ubugingo bwabo mu nzira ya Allah. Ni bo bantu b’ukuri.

قُلْ اَتُعَلِّمُوْنَ اللّٰهَ بِدِيْنِكُمْۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

qul atu‘alimūnallāha bidīnikum, wallāhu ya‘lamu mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wallāhu bikulli syai'in ‘alīm(un).

Mubabwire muti: «Mbega muzobwira Allah ivy’idini ryanyu (ivyo mwemera), naho Allah azi ibiri mw’ijuru n’ibiri kw’isi kandi Allah ni we azi vyose».

يَمُنُّوْنَ عَلَيْكَ اَنْ اَسْلَمُوْا ۗ قُلْ لَّا تَمُنُّوْا عَلَيَّ اِسْلَامَكُمْ ۚبَلِ اللّٰهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ اَنْ هَدٰىكُمْ لِلْاِيْمَانِ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

yamunnūna ‘alaika an aslamū, qul lā tamunnū ‘alayya islāmakum, balillāhu yamunnu ‘alaikum an hadākum lil-īmāni in kuntum ṣādiqīn(a).

Babona ko bagufashije n’ubuyisilamu bwabo. Vuga uti: «Ntukiyumvire ko wankoreye neza n’ubuyisilamu bwawe, mu vy’ukuri ni Allah yaguhaye imihezagiro mu kukwereka ko wemera, nimba uri umuntu w’ukuri».

اِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ غَيْبَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَاللّٰهُ بَصِيْرٌۢ بِمَا تَعْمَلُوْنَ ࣖ

innallāha ya‘lamu gaibas-samāwāti wal-arḍ(i), wallāhu baṣīrum bimā ta‘malūn(a).

Nkako, Allah arazi ibitaboneka mw’ijuru no kw’isi. Kandi Allah arabona ivyo mukora vyose.