عَبَسَ وَتَوَلّٰىٓۙ

‘abasa wa tawallā.

We (Muhamadi) yari afise mu maso hasharira aca arahindukira, .

اَنْ جَاۤءَهُ الْاَعْمٰىۗ

an jā'ahul-a‘mā.

kuko hari impumyi yari yaje kuri we (Abdulla bin Ummi Maktum).

وَمَا يُدْرِيْكَ لَعَلَّهٗ يَزَّكّٰىٓۙ

wa mā yudrīka la‘allahū yazzakkā.

Kandi murazi (Muhammad) kumbure ashaka kwisukura (mu caha), .

اَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّكْرٰىۗ

au yażżakkaru fatanfa‘ahuż-żikrā.

canke yoba (ashaka) kuronka inyigisho, zizomugirira akamaro?

اَمَّا مَنِ اسْتَغْنٰىۙ

ammā manistagnā.

Naho abo bumva ko bahagije (abanyacubahiro ba Qurayshi), .

فَاَنْتَ لَهٗ تَصَدّٰىۗ

fa anta lahū taṣaddā.

rero wewe (Muhamadi) umuteho umutima, .

وَمَا عَلَيْكَ اَلَّا يَزَّكّٰىۗ

wa mā ‘alaika allā yazzakkā.

ariko nta (caha) kiri kuri wewe iyo atisukuye (yizera).

وَاَمَّا مَنْ جَاۤءَكَ يَسْعٰىۙ

wa ammā man jā'aka yas‘ā.

Kandi abaza kuri wewe bihuta (kugira ngo baronke inyigisho), .

وَهُوَ يَخْشٰىۙ

wa huwa yakhsyā.

mu gihe atinya (Imana), .

فَاَنْتَ عَنْهُ تَلَهّٰىۚ

fa anta ‘anhu talahhā.

wewe (Muhamadi) mbere n’ukuvyirengagiza.

كَلَّآ اِنَّهَا تَذْكِرَةٌ ۚ

kallā innahā tażkirah(tun).

Nta na rimwe (nk’ukwo)! Nkako, (inyigisho z’Imana) ni imburi, .

فَمَنْ شَاۤءَ ذَكَرَهٗ ۘ

faman syā'a żakarah(ū).

Uwubishaka rero ntazobura kuvyitaho, .

فِيْ صُحُفٍ مُّكَرَّمَةٍۙ

fī ṣuḥufim mukarrmah(tin).

mu bitabo vy’ubuninahazwa (imbere ya Allah),

مَّرْفُوْعَةٍ مُّطَهَّرَةٍ ۢ ۙ

marfū‘atim muṭahharah(tin).

gushirwa hejuru (kandi) kwezwa, .

بِاَيْدِيْ سَفَرَةٍۙ

bi'aidī safarah(tin).

mu maboko y’intumwa (abamarayika), .

كِرَامٍۢ بَرَرَةٍۗ

kirāmim bararah(tin).

n’ivy’icubahiro kandi vy’abana.

قُتِلَ الْاِنْسَانُ مَآ اَكْفَرَهٗۗ

qutilal-insānu mā akfarah(ū).

Umuntu aragowe! Ese ukuntu atakenguruka!

مِنْ اَيِّ شَيْءٍ خَلَقَهٗۗ

min ayyi syai'in khalaqah(ū).

None (Allah) yabiremye bivuye mu ki?

مِنْ نُّطْفَةٍۗ خَلَقَهٗ فَقَدَّرَهٗۗ

min nuṭfah(tin), khalaqahū fa qaddarah(ū).

Avuye mu gitonyanga c’intanga, yarayiremye hanyuma arayigena.

ثُمَّ السَّبِيْلَ يَسَّرَهٗۙ

Ṡummas-sabīla yassarah(ū).

Hanyuma akayorosha inzira, .

ثُمَّ اَمَاتَهٗ فَاَقْبَرَهٗۙ

Ṡumma amātahū fa aqbarah(ū).

hanyuma aramwica, aramuhamba, .

ثُمَّ اِذَا شَاۤءَ اَنْشَرَهٗۗ

Ṡumma iżā syā'a ansyarah(ū).

hanyuma iyo ashaka, akamuzura.

كَلَّا لَمَّا يَقْضِ مَآ اَمَرَهٗۗ

kallā lammā yaqḍi mā amarah(ū).

Nta na rimwe (nk’ukwo)! We (umuntu) ntiyashitse ku vyo (Allah) yamutegetse gukora.

فَلْيَنْظُرِ الْاِنْسَانُ اِلٰى طَعَامِهٖٓ ۙ

falyanẓuril-insānu ilā ṭa‘āmih(ī).

Rero reka abantu bitwararike ivyo barya.

اَنَّا صَبَبْنَا الْمَاۤءَ صَبًّاۙ

annā ṣababnal-mā'a ṣabbā(n).

Ni twebwe twasutse amazi menshi (avuye mw’ijuru), .

ثُمَّ شَقَقْنَا الْاَرْضَ شَقًّاۙ

Ṡumma syaqaqnal-arḍa syaqqā(n).

maze turasambura isi;

فَاَنْۢبَتْنَا فِيْهَا حَبًّاۙ

fa'ambatnā fīhā ḥabbā(n).

kandi twagikoreyemwo intete;

وَّعِنَبًا وَّقَضْبًاۙ

wa ‘inabaw wa qaḍbā(n).

inzabibu, n’ivyatsi, .

وَّزَيْتُوْنًا وَّنَخْلًاۙ

wa zaitūnaw wa nakhlā(n).

imyelayo, n’imisukoni;

وَّحَدَاۤىِٕقَ غُلْبًا

wa ḥadā'iqa gulbā(n).

n’amatongo afise igitutu, .

وَفَاكِهَةً وَّاَبًّا

wa fākihataw wa abbā(n).

n’ivyamwa n’uburagiriro.

مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِاَنْعَامِكُمْۗ

matā‘al lakum wa li'an‘āmikum.

(Ivyo vyose) ni ukugira ngo munezerwe n’ibitungwa vyanyu.

فَاِذَا جَاۤءَتِ الصَّاۤخَّةُ ۖ

fa iżā jā'atiṣ-ṣākhkhah(tu).

Nuko rero iyo ijwi rituma umuntu agira amatwi (inzamba ya kabiri) rizoshika, .

يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ اَخِيْهِۙ

yauma yafirrul-mar'u min akhīh(i).

uwo musi umuntu azohunga mwene wabo;

وَاُمِّهٖ وَاَبِيْهِۙ

wa ummihī wa abīh(i).

kandi kuri nyina na se, .

وَصَاحِبَتِهٖ وَبَنِيْهِۗ

wa ṣāḥibatihī wa banīh(i).

kandi n’umugore wiwe n’abana biwe.

لِكُلِّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ يَوْمَىِٕذٍ شَأْنٌ يُّغْنِيْهِۗ

likullimri'im minhum yauma'iżin sya'nuy yugnīh(i).

Umwe wese muri bo uwo Musi azogira ikibazo co kumutwara.

وُجُوْهٌ يَّوْمَىِٕذٍ مُّسْفِرَةٌۙ

wujūhuy yauma'iżim musfirah(tun).

Kuri uwo musi hazoba mu maso hakayangana;

ضَاحِكَةٌ مُّسْتَبْشِرَةٌ ۚ

Ḍāḥikatum mustabsyirah(tun).

batwenga kandi banezerewe, .

وَوُجُوْهٌ يَّوْمَىِٕذٍ عَلَيْهَا غَبَرَةٌۙ

wa wujūhuy yauma'iżin ‘alaihā gabarah(tun).

kandi kuri uwo musi hazoba mu maso hapfutse umukungugu (umuzimagiza), .

تَرْهَقُهَا قَتَرَةٌ ۗ

tarhaquhā qatarah(tun).

ryuzuye umwijima (rishikirwa n’ugucishwa bugufi n’ingorane).

اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْكَفَرَةُ الْفَجَرَةُ ࣖ

ulā'ika humul-kafaratul-fajarah(tu).

Abo ni abahakanyi, ni abagarariji.

عَبَسَ وَتَوَلّٰىٓۙ

‘abasa wa tawallā.

We (Muhamadi) yari afise mu maso hasharira aca arahindukira, .

اَنْ جَاۤءَهُ الْاَعْمٰىۗ

an jā'ahul-a‘mā.

kuko hari impumyi yari yaje kuri we (Abdulla bin Ummi Maktum).

وَمَا يُدْرِيْكَ لَعَلَّهٗ يَزَّكّٰىٓۙ

wa mā yudrīka la‘allahū yazzakkā.

Kandi murazi (Muhammad) kumbure ashaka kwisukura (mu caha), .

اَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّكْرٰىۗ

au yażżakkaru fatanfa‘ahuż-żikrā.

canke yoba (ashaka) kuronka inyigisho, zizomugirira akamaro?

اَمَّا مَنِ اسْتَغْنٰىۙ

ammā manistagnā.

Naho abo bumva ko bahagije (abanyacubahiro ba Qurayshi), .

فَاَنْتَ لَهٗ تَصَدّٰىۗ

fa anta lahū taṣaddā.

rero wewe (Muhamadi) umuteho umutima, .

وَمَا عَلَيْكَ اَلَّا يَزَّكّٰىۗ

wa mā ‘alaika allā yazzakkā.

ariko nta (caha) kiri kuri wewe iyo atisukuye (yizera).

وَاَمَّا مَنْ جَاۤءَكَ يَسْعٰىۙ

wa ammā man jā'aka yas‘ā.

Kandi abaza kuri wewe bihuta (kugira ngo baronke inyigisho), .

وَهُوَ يَخْشٰىۙ

wa huwa yakhsyā.

mu gihe atinya (Imana), .

فَاَنْتَ عَنْهُ تَلَهّٰىۚ

fa anta ‘anhu talahhā.

wewe (Muhamadi) mbere n’ukuvyirengagiza.

كَلَّآ اِنَّهَا تَذْكِرَةٌ ۚ

kallā innahā tażkirah(tun).

Nta na rimwe (nk’ukwo)! Nkako, (inyigisho z’Imana) ni imburi, .

فَمَنْ شَاۤءَ ذَكَرَهٗ ۘ

faman syā'a żakarah(ū).

Uwubishaka rero ntazobura kuvyitaho, .

فِيْ صُحُفٍ مُّكَرَّمَةٍۙ

fī ṣuḥufim mukarrmah(tin).

mu bitabo vy’ubuninahazwa (imbere ya Allah),

مَّرْفُوْعَةٍ مُّطَهَّرَةٍ ۢ ۙ

marfū‘atim muṭahharah(tin).

gushirwa hejuru (kandi) kwezwa, .

بِاَيْدِيْ سَفَرَةٍۙ

bi'aidī safarah(tin).

mu maboko y’intumwa (abamarayika), .

كِرَامٍۢ بَرَرَةٍۗ

kirāmim bararah(tin).

n’ivy’icubahiro kandi vy’abana.

قُتِلَ الْاِنْسَانُ مَآ اَكْفَرَهٗۗ

qutilal-insānu mā akfarah(ū).

Umuntu aragowe! Ese ukuntu atakenguruka!

مِنْ اَيِّ شَيْءٍ خَلَقَهٗۗ

min ayyi syai'in khalaqah(ū).

None (Allah) yabiremye bivuye mu ki?

مِنْ نُّطْفَةٍۗ خَلَقَهٗ فَقَدَّرَهٗۗ

min nuṭfah(tin), khalaqahū fa qaddarah(ū).

Avuye mu gitonyanga c’intanga, yarayiremye hanyuma arayigena.

ثُمَّ السَّبِيْلَ يَسَّرَهٗۙ

Ṡummas-sabīla yassarah(ū).

Hanyuma akayorosha inzira, .

ثُمَّ اَمَاتَهٗ فَاَقْبَرَهٗۙ

Ṡumma amātahū fa aqbarah(ū).

hanyuma aramwica, aramuhamba, .

ثُمَّ اِذَا شَاۤءَ اَنْشَرَهٗۗ

Ṡumma iżā syā'a ansyarah(ū).

hanyuma iyo ashaka, akamuzura.

كَلَّا لَمَّا يَقْضِ مَآ اَمَرَهٗۗ

kallā lammā yaqḍi mā amarah(ū).

Nta na rimwe (nk’ukwo)! We (umuntu) ntiyashitse ku vyo (Allah) yamutegetse gukora.

فَلْيَنْظُرِ الْاِنْسَانُ اِلٰى طَعَامِهٖٓ ۙ

falyanẓuril-insānu ilā ṭa‘āmih(ī).

Rero reka abantu bitwararike ivyo barya.

اَنَّا صَبَبْنَا الْمَاۤءَ صَبًّاۙ

annā ṣababnal-mā'a ṣabbā(n).

Ni twebwe twasutse amazi menshi (avuye mw’ijuru), .

ثُمَّ شَقَقْنَا الْاَرْضَ شَقًّاۙ

Ṡumma syaqaqnal-arḍa syaqqā(n).

maze turasambura isi;

فَاَنْۢبَتْنَا فِيْهَا حَبًّاۙ

fa'ambatnā fīhā ḥabbā(n).

kandi twagikoreyemwo intete;

وَّعِنَبًا وَّقَضْبًاۙ

wa ‘inabaw wa qaḍbā(n).

inzabibu, n’ivyatsi, .

وَّزَيْتُوْنًا وَّنَخْلًاۙ

wa zaitūnaw wa nakhlā(n).

imyelayo, n’imisukoni;

وَّحَدَاۤىِٕقَ غُلْبًا

wa ḥadā'iqa gulbā(n).

n’amatongo afise igitutu, .

وَفَاكِهَةً وَّاَبًّا

wa fākihataw wa abbā(n).

n’ivyamwa n’uburagiriro.

مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِاَنْعَامِكُمْۗ

matā‘al lakum wa li'an‘āmikum.

(Ivyo vyose) ni ukugira ngo munezerwe n’ibitungwa vyanyu.

فَاِذَا جَاۤءَتِ الصَّاۤخَّةُ ۖ

fa iżā jā'atiṣ-ṣākhkhah(tu).

Nuko rero iyo ijwi rituma umuntu agira amatwi (inzamba ya kabiri) rizoshika, .

يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ اَخِيْهِۙ

yauma yafirrul-mar'u min akhīh(i).

uwo musi umuntu azohunga mwene wabo;

وَاُمِّهٖ وَاَبِيْهِۙ

wa ummihī wa abīh(i).

kandi kuri nyina na se, .

وَصَاحِبَتِهٖ وَبَنِيْهِۗ

wa ṣāḥibatihī wa banīh(i).

kandi n’umugore wiwe n’abana biwe.

لِكُلِّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ يَوْمَىِٕذٍ شَأْنٌ يُّغْنِيْهِۗ

likullimri'im minhum yauma'iżin sya'nuy yugnīh(i).

Umwe wese muri bo uwo Musi azogira ikibazo co kumutwara.

وُجُوْهٌ يَّوْمَىِٕذٍ مُّسْفِرَةٌۙ

wujūhuy yauma'iżim musfirah(tun).

Kuri uwo musi hazoba mu maso hakayangana;

ضَاحِكَةٌ مُّسْتَبْشِرَةٌ ۚ

Ḍāḥikatum mustabsyirah(tun).

batwenga kandi banezerewe, .

وَوُجُوْهٌ يَّوْمَىِٕذٍ عَلَيْهَا غَبَرَةٌۙ

wa wujūhuy yauma'iżin ‘alaihā gabarah(tun).

kandi kuri uwo musi hazoba mu maso hapfutse umukungugu (umuzimagiza), .

تَرْهَقُهَا قَتَرَةٌ ۗ

tarhaquhā qatarah(tun).

ryuzuye umwijima (rishikirwa n’ugucishwa bugufi n’ingorane).

اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْكَفَرَةُ الْفَجَرَةُ ࣖ

ulā'ika humul-kafaratul-fajarah(tu).

Abo ni abahakanyi, ni abagarariji.