Q.S Al-Insan (اَلْإِنسَان) - 31 Igitigiri c'imirongo

هَلْ اَتٰى عَلَى الْاِنْسَانِ حِيْنٌ مِّنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُنْ شَيْـًٔا مَّذْكُوْرًا

hal atāka ‘alal-insāni ḥīnum minad-dahri lam yakun syai'am mażkūrā(n).

Mbega nta gihe cigeze kiza ku muntu kivuye mu gihe kitari ikintu cokwitwa?

اِنَّا خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ مِنْ نُّطْفَةٍ اَمْشَاجٍۖ نَّبْتَلِيْهِ فَجَعَلْنٰهُ سَمِيْعًاۢ بَصِيْرًا

innā khalaqnal-insāna min nuṭfatin amsyājin nabtalīhi fa ja‘alnāhu samī‘am baṣīrā(n).

Nkako, twaremye umuntu mw’itonde ry’intanga zivanze twashaka kumugerageza (n’amabwirizwa n’ibibujijwe), ni co gituma twamugize yumva no kubona.

اِنَّا هَدَيْنٰهُ السَّبِيْلَ اِمَّا شَاكِرًا وَّاِمَّا كَفُوْرًا

innā hadaināhus-sabīla immā syākiraw wa immā kafūrā(n).

Nkako, twamweretse inzira igororotse; hari abashima hakaba n’abatashima.

اِنَّآ اَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ سَلٰسِلَا۟ وَاَغْلٰلًا وَّسَعِيْرًا

innā a‘tadnā lil-kāfirīna salāsila wa aglālaw wa sa‘īrā(n).

Nkako, twateguriye abahakanyi iminyororo, iminyororo n’umuriro w’iteka.

اِنَّ الْاَبْرَارَ يَشْرَبُوْنَ مِنْ كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُوْرًاۚ

innal-abrāra yasyrabūna min ka'sin kāna mizājuhā kāfūrā(n).

Nkako, abakora ivyiza bazonywa mu bikopo (birimwo ibinyobwa) bivanze n’amazi ya kafur, .

عَيْنًا يَّشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللّٰهِ يُفَجِّرُوْنَهَا تَفْجِيْرًا

‘ainay yasyrabu bihā ‘ibādullāhi yufajjirūnahā tafjīrā(n).

(ni ukuvuga) isoko y’amazi (yo mw’ijuru) abasavyi ba Allah banywa kandi bagashobora kuyamurikira neza uko bishoboka kwose.

يُوْفُوْنَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُوْنَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهٗ مُسْتَطِيْرًا

yūfūna bin-nażri wa yakhāfūna yauman kāna syarruhū mustaṭīrā(n).

Bashitsa indagano zabo kandi batinya umusi igihano kizokwiragira hose.

وَيُطْعِمُوْنَ الطَّعَامَ عَلٰى حُبِّهٖ مِسْكِيْنًا وَّيَتِيْمًا وَّاَسِيْرًا

wa yuṭ‘imūnaṭ-ṭa‘āma ‘alā ḥubbihī miskīnaw wa yatīmaw wa asīrā(n).

Kandi ivyo kurya bakunda bakabiha aboro, impfuvyi n’imbohe;

اِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللّٰهِ لَا نُرِيْدُ مِنْكُمْ جَزَاۤءً وَّلَا شُكُوْرًا

innamā nuṭ‘imukum liwajhillāhi lā nurīdu minkum jazā'aw wa lā syukūrā(n).

(mu gihe avuga ati) « Nkako, tubaha ivyo kurya gusa kuko twizigiye ko Allah azobahimbara, ntitwiteze inyishu canke ugukenguruka kuri mwebwe.

اِنَّا نَخَافُ مِنْ رَّبِّنَا يَوْمًا عَبُوْسًا قَمْطَرِيْرًا

innā nakhāfu mir rabbinā yauman ‘abūsan qamṭarīrā(n).

Nkako, turatinya (igihano c’) Imana ku musi (aho) abantu bazoba bafise mu maso hasharira harimwo ingorane.”

فَوَقٰىهُمُ اللّٰهُ شَرَّ ذٰلِكَ الْيَوْمِ وَلَقّٰىهُمْ نَضْرَةً وَّسُرُوْرًاۚ

fa waqāhumullāhu syarra żālikal-yaumi wa laqqāhum naḍrataw wa surūrā(n).

Allah rero yarabakingiye amagorwa y’uwo musi, abaha umunezero n’agahimbare.

وَجَزٰىهُمْ بِمَا صَبَرُوْا جَنَّةً وَّحَرِيْرًاۙ

wa jazāhum bimā ṣabarū jannataw wa ḥarīrā(n).

Kandi yarabahemba kubera ukwihangana kwabo (mu buryo bw’ijuru n’impuzu) z’ubudodo.

مُّتَّكِـِٕيْنَ فِيْهَا عَلَى الْاَرَاۤىِٕكِۚ لَا يَرَوْنَ فِيْهَا شَمْسًا وَّلَا زَمْهَرِيْرًاۚ

muttaki'īna fīhā ‘alal-arā'ik(i), lā yarauna fīhā syamsaw wa lā zamharīrā(n).

Aho ni ho bicara bihetse ku ntebe, aho ntibabona (bumva ubushuhe bw’) izuba canke ngo habeho ubukonje burenze urugero.

وَدَانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلٰلُهَا وَذُلِّلَتْ قُطُوْفُهَا تَذْلِيْلًا

wa dāniyatan ‘alaihim ẓilāluhā wa żullilat quṭūfuhā tażlīlā(n).

Kandi igitutu (c’ibiti) cari hafi hejuru yavyo kandi vyari vyoroshe nk’uko vyoroshe kubikuramwo (ivyamwa).

وَيُطَافُ عَلَيْهِمْ بِاٰنِيَةٍ مِّنْ فِضَّةٍ وَّاَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيْرَا۠

wa yuṭāfu ‘alaihim bi'āniyatim min fiḍḍatiw wa akwābin kānat qawārīrā.

Barazunguruka inzambo z'ifeza n'ibikombe bibonerana nk'ibuye ry'agaciro;

قَوَارِيْرَا۟ مِنْ فِضَّةٍ قَدَّرُوْهَا تَقْدِيْرًا

qawārīra min fiḍḍatin qaddarūhā taqdīrā(n).

amabuye y’agaciro asobanutse akozwe mw’ifeza, ni bo bagena ubunini bukwiye (bivanye n’ubugombe bwabo).

وَيُسْقَوْنَ فِيْهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنْجَبِيْلًاۚ

wa yusqauna fīhā ka'san kāna mizājuhā zanjabīlā(n).

Kandi ng’aho bahabwa ikirahuri c’inzoga kivanze n’itabi.

عَيْنًا فِيْهَا تُسَمّٰى سَلْسَبِيْلًا

‘ainan fīhā tusammā salsabīlā(n).

(Iryo rivuye) mw’isoko (ryo mw’ijuru) ryitwa Salsabil.

۞ وَيَطُوْفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُّخَلَّدُوْنَۚ اِذَا رَاَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤًا مَّنْثُوْرًا

wa yaṭūfu ‘alaihim wildānum mukhalladūn(a), iżā ra'aitahum ḥasibtahum lu'lu'am manṡūrā(n).

Kandi bakikujwe n’abakiri bato bakiri bato. Iyo uzibonye uzozibona nk'amasaro asasaye .

وَاِذَا رَاَيْتَ ثَمَّ رَاَيْتَ نَعِيْمًا وَّمُلْكًا كَبِيْرًا

wa iżā ra'aita ṡamma ra'aita na‘īmaw wa mulkan kabīrā(n).

Kandi niwabona (ivyo bimeze) ng’aho (ijuru), uzobona ata kabuza ubwoko butandukanye bw’umunezero n’ubwami bukomeye.

عٰلِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَّاِسْتَبْرَقٌۖ وَّحُلُّوْٓا اَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍۚ وَسَقٰىهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُوْرًا

‘Āliyahum ṡiyābu sundusin khuḍruw wa istabraq(un), wa ḥullū asāwira min fiḍḍah(tin), wa saqāhum rabbuhum syarāban ṭahūrā(n).

Bambara ubudodo bwiza bw’icatsi kibisi n’ubudodo bukomeye kandi bambara imiringa y’ifeza, Imana ibaha ivyo kunywa bisukuye (kandi vyeranda).

اِنَّ هٰذَا كَانَ لَكُمْ جَزَاۤءً وَّكَانَ سَعْيُكُمْ مَّشْكُوْرًا ࣖ

inna hāżā kāna lakum jazā'aw wa kāna sa‘yukum masykūrā(n).

Iyi ni yo mpembo yawe, kandi utwigoro twawe twose turaremerwa kandi turaremerwa (Allah).

اِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْاٰنَ تَنْزِيْلًاۚ

innā naḥnu nazzalnā ‘alaikal-qur'āna tanzīlā(n).

Nkako, ni twebwe twaguhishuriye Korowani (Muhamadi) buhoro buhoro.

فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعْ مِنْهُمْ اٰثِمًا اَوْ كَفُوْرًاۚ

faṣbir liḥukmi rabbika wa lā tuṭi‘ minhum āṡiman au kafūrā(n).

Nuko wihangane mu (gushitsa) amabwirizwa y’Umukama wawe, kandi ntukurikire abacumuzi n’abahakanyi bari muri bo.

وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَّاَصِيْلًاۚ

ważkurisma rabbika bukrataw wa aṣīlā(n).

Kandi wavuge izina ry’Umukama wawe mu gitondo no ku mugoroba.

وَمِنَ الَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهٗ وَسَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيْلًا

wa minal-laili fasjud lahū wa sabbiḥhu lailan ṭawīlā(n).

Kandi mu gice c’ijoro, mumupfukamire mumuhe ubuninahazwa mu gice kirekire c’ijoro.

اِنَّ هٰٓؤُلَاۤءِ يُحِبُّوْنَ الْعَاجِلَةَ وَيَذَرُوْنَ وَرَاۤءَهُمْ يَوْمًا ثَقِيْلًا

inna hā'ulā'i yuḥibbūnal-‘ājilata wa yażarūna warā'ahum yauman ṡaqīlā(n)

Nkako, bo (abatemera) barakunda ubuzima (iyi si) bagasiga umusi ugoye (ubuzima bw’inyuma y’urupfu).

نَحْنُ خَلَقْنٰهُمْ وَشَدَدْنَآ اَسْرَهُمْۚ وَاِذَا شِئْنَا بَدَّلْنَآ اَمْثَالَهُمْ تَبْدِيْلًا

naḥnu khalaqnāhum wa syadadnā asrahum, wa iżā syi'nā baddalnā amṡālahum tabdīlā(n).

Twarabaremye kandi dukomeza ingingo z’imibiri yabo. Ariko, nitwabishaka, turashobora kubasubirira abameze nka bo.

اِنَّ هٰذِهٖ تَذْكِرَةٌ ۚ فَمَنْ شَاۤءَ اتَّخَذَ اِلٰى رَبِّهٖ سَبِيْلًا

inna hāżihī tażkirah(tun), faman syā'attakhaża ilā rabbihī sabīlā(n).

Nkako, iyo (imirongo) ni imburi, rero uwuzokwipfuza (ivyiza) azofata ata kabuza inzira ijana ku Mukama wiwe.

وَمَا تَشَاۤءُوْنَ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗاِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيْمًا حَكِيْمًاۖ

wa mā tasyā'ūna illā ay yasyā'allāh(u), innallāha kāna ‘alīman ḥakīmā(n).

Ariko mwebwe ntimushobora (gufata iyo nzira), kiretse Allah abishatse. Nkako, Allah ni we azi vyose, ni umunyabwenge.

يُّدْخِلُ مَنْ يَّشَاۤءُ فِيْ رَحْمَتِهٖۗ وَالظّٰلِمِيْنَ اَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا ࣖ

yudkhilu may yasyā'u fī raḥmatih(ī), waẓ-ẓālimīna a‘adda lahum ‘ażāban alīmā(n).

Uwo ashaka wese amwinjiza mu mbabazi zayo (ijuru). Naho abakoze ibibi, yateguye igihano kibabaje.