اَلشَّيْطٰنُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاۤءِ ۚ وَاللّٰهُ يَعِدُكُمْ مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَفَضْلًا ۗ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ ۖ
asy-syaiṭānu ya‘idukumul-faqra wa ya'murukum bil-faḥsyā'(i), wallāhu ya‘idukum magfiratam minhu wa faḍlā(n), wallāhu wāsi'un ‘alīm(un).
Sheyxaanni hiyyummaa siif waadaa seena (sodaachisee) badii (miserly) hojjedhu siin jedha, Rabbiin immoo araarama fi tola Isaa siif waadaa seena. Rabbiin immoo hunda hammatee, waan hunda beekuudha.
وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ بِمَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ هُوَ خَيْرًا لَّهُمْ ۗ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَّهُمْ ۗ سَيُطَوَّقُوْنَ مَا بَخِلُوْا بِهٖ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ وَلِلّٰهِ مِيْرَاثُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ ࣖ
wa lā yaḥsabannal-lażīna yabkhalūna bimā ātāhumullāhu min faḍlihī huwa khairal lahum, bal huwa syarrul lahum, sayuṭawwaqūna mā bakhilū bihī yaumal-qiyāmah(ti), wa lillāhi mīrāṡus-samāwāti wal-arḍ(i), wallāhu bimā ta‘malūna khabīr(un).
Warri wanta Rabbiin tola Isaa irraa isaaniif kennetti quuqaman immoo (qadaalummaan) isaaniif hamaa ta’us, gonkumaa (miserly) isaaniif gaarii ta’a jedhanii yaaduu hin qaban. Wanti (qabeenyi) isaan itti yaadan Guyyaa Qiyaamaa (morma isaaniitti) fannifama. Dhaalli (wanti) samii fi dachii keessa jiru kan Rabbiiti. Rabbiin waan hojjettan irratti of eeggata.
ۨالَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ وَيَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُوْنَ مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖۗ وَاَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا مُّهِيْنًاۚ
al-lażīna yabkhalūna wa ya'murūnan-nāsa bil-bukhli wa yaktumūna mā ātāhumullāhu min faḍlih(ī), wa a‘tadnā lil-kāfirīna ‘ażābam muhīnā(n).
(Jechuun) warra quuqama ta’an, fi nama irratti quuqama ajajan, fi tola Rabbiin isaaniif kenne dhoksan. Kaafirootaaf azaaba salphina qopheessineerra.
اَلْمُنٰفِقُوْنَ وَالْمُنٰفِقٰتُ بَعْضُهُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۘ يَأْمُرُوْنَ بِالْمُنْكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوْفِ وَيَقْبِضُوْنَ اَيْدِيَهُمْۗ نَسُوا اللّٰهَ فَنَسِيَهُمْ ۗ اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ
al-munāfiqūna wal-munāfiqātu ba‘ḍuhum mim ba‘ḍ(in), ya'murūna bil-munkari wa yanhauna ‘anil-ma‘rūfi wa yaqbiḍūna aidiyahum, nasullāha fa nasiyahum, innal-munāfiqīna humul-fāsiqūn(a).
Fakkeessitoonni, dhiiraa fi dubartiin, walii wajjin (tokkuma) ta’u, badii ajajuu (hojjechuu) fi waan gaarii dhorkuu (hojjechuu) fi harka isaanii walitti qabatu (gara gaddisiisaa). Isaan Rabbiin irraanfataniiru, kanaaf Rabbiin isaan (akkasumas) irraanfate. Dhugumatti, fakkeessitoonni warra jal’oodha.
فَلَمَّآ اٰتٰىهُمْ مِّنْ فَضْلِهٖ بَخِلُوْا بِهٖ وَتَوَلَّوْا وَّهُمْ مُّعْرِضُوْنَ
falammā ātāhum min faḍlihī bakhilū bihī wa tawallau wa hum mu‘riḍūn(a).
Gaafa Rabbiin tola Isaa isaaniif kennu quuqama ta’anii garagalanii, yeroo hunda (haqa) mormaa turan.
وَلَا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُوْلَةً اِلٰى عُنُقِكَ وَلَا تَبْسُطْهَا كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوْمًا مَّحْسُوْرًا
wa lā taj‘al yadaka maglūlatan ilā ‘unuqika wa lā tabsuṭhā kullal-basṭi fa taq‘uda malūmam maḥsūrā(n).
Akkasumas harka kee morma keetti hidhamee hin godhin (akkasumas) garmalee hin diriirsin (baay'ee arjaa) yookaan salphina fi gaabbii ni taata.
قُلْ لَّوْ اَنْتُمْ تَمْلِكُوْنَ خَزَاۤىِٕنَ رَحْمَةِ رَبِّيْٓ اِذًا لَّاَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْاِنْفَاقِۗ وَكَانَ الْاِنْسَانُ قَتُوْرًا ࣖ
qul lau antum tamlikūna khazā'ina raḥmati rabbī iżal la'amsaktum khasy-yatal-infāq(i), wa kānal-insānu qatūrā(n).
Jedhi (Muhammad), "osoo kaznaa tola ooltummaa Rabbii kiyyaa to'annaa qabaattee, silaa (qaala) ni eegde, sodaa baasuuf." Ilmi namaa immoo baay'ee quuqama.
وَالَّذِيْنَ اِذَآ اَنْفَقُوْا لَمْ يُسْرِفُوْا وَلَمْ يَقْتُرُوْا وَكَانَ بَيْنَ ذٰلِكَ قَوَامًا
wal-lażīna iżā anfaqū lam yusrifū wa lam yaqturū wa kāna baina żālika qawāmā(n).
Akkasumas (gabroota Rabbii rahmata godhaa dabalatee) warri yeroo (qabeenya) baasan, garmalee hin taane, akkasumas (akkasumas) quuqama hin qabne, lamaan isaanii iyyuu sababa qabeessa ta’an, .
وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ اَنْفِقُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ ۙقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنُطْعِمُ مَنْ لَّوْ يَشَاۤءُ اللّٰهُ اَطْعَمَهٗٓ ۖاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ
wa iżā qīla lahum anfiqū mimmā razaqakumullāh(u), qālal-lażīna kafarū lil-lażīna āmanū anuṭ‘imu mal lau yasyā'ullāhu aṭ‘amah(ū), in antum illā fī ḍalālim mubīn(in).
Akkasumas, "Rizqiin Rabbiin isiniif kenne keessaa muraasa dabarsaa" yeroo ittiin jedhame, warri kafaran warra amananiin, "Warra osoo Rabbiin fedhe isaan nyaachisu nyaachisuun nuuf sirriidhaa? Dhugumatti dogoggora ifa ta'e keessa jirtu" jedhu.
اِنْ يَّسْـَٔلْكُمُوْهَا فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوْا وَيُخْرِجْ اَضْغَانَكُمْ
iy yas'alkumūhā fa yuḥfikum tabkhalū wa yukhrij aḍgānakum.
Qabeenya si gaafatee ergasii dhiibbaa sirratti godhe (hundaa akka kennituuf) dhugumatti quuqama ta’uun inaaffaa kee agarsiisa.
هٰٓاَنْتُمْ هٰٓؤُلَاۤءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِۚ فَمِنْكُمْ مَّنْ يَّبْخَلُ ۚوَمَنْ يَّبْخَلْ فَاِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَّفْسِهٖ ۗوَاللّٰهُ الْغَنِيُّ وَاَنْتُمُ الْفُقَرَاۤءُ ۗوَاِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْۙ ثُمَّ لَا يَكُوْنُوْٓا اَمْثَالَكُمْ ࣖ
hā antum hā'ulā'i tud‘auna litunfiqū fī sabīlillāh(i), fa minkum may yabkhal(u), wa may yabkhal fa innamā yabkhalu ‘an nafsih(ī), wallāhul-ganiyyu wa antumul-fuqarā'(u), wa in tatawallau yastabdil qauman gairakum, ṡumma lā yakūnū amṡālakum.
Yaadadhaa, isin warra karaa Rabbiitiin (qabeenya keessan) baasuuf affeeramaniidha. Ergasii isin keessaa warri quuqama qaban jiru, namni quuqama qabu dhuguma ofitti quuqama. Rabbiin immoo sooressa waan ta’eef kan (ayyaana Isaa) barbaadu sidha. Yoo (karaa qajeelaa irraa) garagaltan immoo ummata biraatiin bakka buusa (siin), isaanis akka keessan (kanneen) hin ta’an.
وَاَعْطٰى قَلِيْلًا وَّاَكْدٰى
wa a‘ṭā qalīlaw wa akdā.
xiqqoo (waan abdachiifame) kennee isa hafes ni dhorka.
ۨالَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ وَيَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ ۗوَمَنْ يَّتَوَلَّ فَاِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيْدُ
allażīna yabkhalūna wa ya'murūnan-nāsa bil-bukhl(i), wa may yatawalla fa'innallāha huwal-ganiyyul-ḥamīd(u).
jechuunis namoota qaroo ta’anii fi namoota biroo akka quuqama qaban ajajan. Namni (ajaja Rabbii irraa) garagale, egaa dhugumatti Rabbiin, Inni Irra Dureessa, Irra Faarfamaa dha.
وَالَّذِيْنَ تَبَوَّءُو الدَّارَ وَالْاِيْمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّوْنَ مَنْ هَاجَرَ اِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُوْنَ فِيْ صُدُوْرِهِمْ حَاجَةً مِّمَّآ اُوْتُوْا وَيُؤْثِرُوْنَ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ ۗوَمَنْ يُّوْقَ شُحَّ نَفْسِهٖ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَۚ
wal-lażīna tabawwa'ud-dāra wal-īmāna min qablihim yuḥibbūna man hājara ilaihim wa lā yajidūna fī ṣudūrihim ḥājatam mimmā ūtū wa yu'ṡirūna ‘alā anfusihim wa lau kāna bihim khaṣāṣah(tun), wa may yūqa syuḥḥa nafsihī fa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).
Akkasumas ummanni (Ansar) magaalaa Madiinaa qabatanii (dhufaatii) isaan (Muhajirin) dura amane, warra bakka isaaniitti godaananii jaallatan. Waan isaaniif (Muhajirin) kennameef immoo qalbii isaanii keessa fedhii hin kaa’an; akkasumas (Muhajirin) dursa kennu, ofii isaanii caalaa, osoo isaanis rakkatanillee. Namni quuqama irraa of eege immoo namoonni carraa qaban sun.
فَاتَّقُوا اللّٰهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَاسْمَعُوْا وَاَطِيْعُوْا وَاَنْفِقُوْا خَيْرًا لِّاَنْفُسِكُمْۗ وَمَنْ يُّوْقَ شُحَّ نَفْسِهٖ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ
fattaqullāha mastaṭa‘tum wasma‘ū wa aṭī‘ū wa anfiqū khairal li'anfusikum, wa may yūqa syuḥḥa nafsihī fa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).
Kanaafu akka dandeetti keessaniitti Rabbiin sodaadhaa dhaggeeffadhaa ajajamaa; qabeenya gaarii ofiif invast gochuus. Kan quuqama irraa of eege immoo warra carraa qaban sun.
اَنْ لَّا يَدْخُلَنَّهَا الْيَوْمَ عَلَيْكُمْ مِّسْكِيْنٌۙ
allā yadkhulannahal-yauma ‘alaikum miskīn(un).
“Guyyaa kanatti hiyyeessi kamiyyuu maasii keessan akka hin seenne.
وَّاِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوْعًاۙ
wa iżā massahul-khairu manū‘ā(n).
yeroo gaarii (qabeenya) argatu immoo quuqama ta'a, .
كَلَّا بَلْ لَّا تُكْرِمُوْنَ الْيَتِيْمَۙ
kallā bal lā tukrimūnal-yatīm(a).
Gonkumaa! Yatiima illee hin kabajtan, .
وَلَا تَحٰۤضُّوْنَ عَلٰى طَعَامِ الْمِسْكِيْنِۙ
wa lā taḥāḍḍūna ‘alā ṭa‘āmil-miskīn(i).
hiyyeeyyii nyaachisuufis wal hin jajjabeessitu, .
وَاَمَّا مَنْۢ بَخِلَ وَاسْتَغْنٰىۙ
wa ammā man bakhila wastagnā.
akkasumas namoota quuqama qabaniifi ga’aa ta’uu isaanii itti dhaga’amu (gargaarsi Waaqayyoo hin barbaachifne) yoo ilaalle, .
وَلَا يَحُضُّ عَلٰى طَعَامِ الْمِسْكِيْنِۗ
wa lā yaḥuḍḍu ‘alā ṭa‘āmil-miskīn(i).
akkasumas hiyyeessa nyaachisuu hin jajjabeessuu.
وَيَمْنَعُوْنَ الْمَاعُوْنَ ࣖ
wa yamna‘ūnal-mā‘ūn(a).
fi gargaarsa (kennuu) irraa duubatti jedhu.