تَنْزِيْلُ الْكِتٰبِ مِنَ اللّٰهِ الْعَزِيْزِ الْحَكِيْمِ

tanzīlul-kitābi minallāhil-‘azīzil-ḥakīm(i).

Был китап (Ҡөрьән) иң аҫыл, иң хикмәтле Аллаһ тарафынан индерелгән.

اِنَّآ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ فَاعْبُدِ اللّٰهَ مُخْلِصًا لَّهُ الدِّيْنَۗ

innā anzalnā ilaikal-kitāba bil-ḥaqqi fa‘budillāha mukhliṣal lahud-dīn(a).

Ысынлап та, Беҙ һиңә (Мөхәммәткә) Китапты (Ҡөрьәнде) хәҡиҡәт менән иңдерҙек. Шулай булғас, динегеҙҙә ихлас һәм ихласлыҡ менән Аллаһҡа ғибәҙәт ҡылығыҙ.

اَلَا لِلّٰهِ الدِّيْنُ الْخَالِصُ ۗوَالَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِهٖٓ اَوْلِيَاۤءَۘ مَا نَعْبُدُهُمْ اِلَّا لِيُقَرِّبُوْنَآ اِلَى اللّٰهِ زُلْفٰىۗ اِنَّ اللّٰهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِيْ مَا هُمْ فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ ەۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ مَنْ هُوَ كٰذِبٌ كَفَّارٌ

alā lillāhid-dīnul-khāliṣ(u), wal-lażīnattakhażū min dūnihī auliyā'(a), mā na‘buduhum illā liyuqarribūnā ilallāhi zulfā, innallāha yaḥkumu bainahum fī mā hum fīhi yakhtalifūn(a), innallāha lā yahdī man huwa kāżibun kaffār(un).

Иҫтәргә! Саф дингә (ширктән) бары тик Аллаһ ҡына ҡарай. Унан башҡа яҡлаусылар алғандар: «Беҙ уларға табынмайбыҙ, улар беҙҙе Аллаһҡа мөмкин тиклем яҡынайтасаҡ тип өмөтләнәбеҙ», — тине. Ысынлап та, улар бәхәсләшкән нәмәләре буйынса Аллаһ хөкөм итер. Ысынлап та, Аллаһ ялғансыларҙы һәм бик кәфер кешеләрҙе тура юлға күндермәй.

لَوْ اَرَادَ اللّٰهُ اَنْ يَّتَّخِذَ وَلَدًا لَّاصْطَفٰى مِمَّا يَخْلُقُ مَا يَشَاۤءُ ۙ سُبْحٰنَهٗ ۗهُوَ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ

wa lau arādallāhu ay yattakhiża waladal laṣṭafā mimmā yakhluqu mā yasyā'(u), subḥānah(ū), huwallāhul-wāḥidul-qahhār(u).

Аллаһы Тәғәлә бала алырға теләй икән, әлбиттә, Үҙе барлыҡҡа килтергәндәр араһынан Үҙе теләгәнде һайлар. Уға дан булһын! Ул – ҡөҙрәтле, ҡөҙрәтле Аллаһ.

خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۚ يُكَوِّرُ الَّيْلَ عَلَى النَّهَارِ وَيُكَوِّرُ النَّهَارَ عَلَى الَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَۗ كُلٌّ يَّجْرِيْ لِاَجَلٍ مُّسَمًّىۗ اَلَا هُوَ الْعَزِيْزُ الْغَفَّارُ

khalaqas-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), yukawwirul-laila ‘alan-nahāri wa yukawwirun nahāra ‘alal-laili wa sakhkharasy-syamsa wal-qamar(a), kulluy yajrī li'ajalim musammā(n), alā huwal-‘azīzul-gaffār(u).

Ул күктәрҙе һәм Ерҙе хаҡ (маҡсат) менән яралтҡан; Ул төндө көнгә, көндө төнгә буйһондорҙо һәм ҡояш менән айҙы буйһондорҙо, һәр береһе үҙ ваҡыты буйынса йүгерҙе. Иҫтәргә! Ул иң аҫыл, иң ярлыҡаусы.

خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ الْاَنْعَامِ ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍ ۗ يَخْلُقُكُمْ فِيْ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْ خَلْقًا مِّنْۢ بَعْدِ خَلْقٍ فِيْ ظُلُمٰتٍ ثَلٰثٍۗ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُۗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ فَاَنّٰى تُصْرَفُوْنَ

khalaqakum min nafsiw wāḥidatin ṡumma ja‘ala minhā zaujahā wa anzala lakum minal-an‘āmi ṡamāniyata azwāj(in), yakhluqukum fī buṭūni ummahātikum khalqam mim ba‘di khalqin fī ẓulumātin ṡalāṡ(in), żālikumullāhu rabbukum lahul-mulk(u), lā ilāha illā huw(a), fa'annā tuṣrafūn(a).

Ул һине бер кешенән (Әҙәмдән) барлыҡҡа килтерҙе, унан һинең иптәшеңде яралтты һәм һиңә һигеҙ пар мал ебәрҙе. Ул һине әсәйеңдең ҡорһағында өс ҡараңғылыҡта ваҡиға артынан ваҡиға яһаны. Быны эшләүсе — Аллаһ, һеҙҙең Раббығыҙ, батшалыҡҡа хужа булған Раббы. Унан башҡа илаһ юҡ; шунан ниңә һине кире борҙоң?

اِنْ تَكْفُرُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنْكُمْ ۗوَلَا يَرْضٰى لِعِبَادِهِ الْكُفْرَۚ وَاِنْ تَشْكُرُوْا يَرْضَهُ لَكُمْۗ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۗ ثُمَّ اِلٰى رَبِّكُمْ مَّرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَۗ اِنَّهٗ عَلِيْمٌ ۢبِذَاتِ الصُّدُوْرِ

in takfurū fa'innallāha ganiyyun ‘ankum, wa lā yarḍā li‘ibādihil-kufr(a), wa in tasykurū yarḍahu lakum, wa lā taziru wāziratuw wizra ukhrā, ṡumma ilā rabbikum marji‘ukum fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a), innahū ‘alīmum biżātiṣ-ṣudūr(i).

Әгәр ҙә һеҙ кәфер булһағыҙ (быны белегеҙ), тимәк, ысынлап та, Аллаһ һеҙгә мохтаж түгелһегеҙ һәм Ул Үҙенең ҡолдарының кәферлеген хупламай. Шөкөр итәһең икән, Ул һинең рәхмәтеңдән риза. Гонаһ ҡылған кеше башҡаларҙың гонаһтарын күтәрмәй. Шунан һуң һин Раббыңа ҡайтырһың һәм Ул һиңә ҡылған эштәреңде әйтер. Ысынлап та, Ул (һеҙҙең) күкрәгегеҙҙә һаҡланған нәмәләрҙе белеүсе!

۞ وَاِذَا مَسَّ الْاِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَا رَبَّهٗ مُنِيْبًا اِلَيْهِ ثُمَّ اِذَا خَوَّلَهٗ نِعْمَةً مِّنْهُ نَسِيَ مَا كَانَ يَدْعُوْٓا اِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ وَجَعَلَ لِلّٰهِ اَنْدَادًا لِّيُضِلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖ ۗ قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيْلًا ۖاِنَّكَ مِنْ اَصْحٰبِ النَّارِ

wa iżā massal-insāna ḍurrun da‘ā rabbahū munīban ilaihi ṡumma iżā khawwalahū ni‘matan minhu nasiya mā kāna yad‘ū ilaihi min qablu wa ja‘ala lilllāhi andādal liyuḍilla ‘an sabīlih(ī), qul tamatta‘ bikufrika qalīlā(n), innaka min aṣḥābin-nār(i).

Кеше башына берәй бәлә килһә, ул Раббыһынан кире ҡайтарыу юлы менән (ярҙам) һорай; әммә уға ниғмәттәр биргәндә, ул элек Аллаһҡа доға ҡылған (бәләне) онота һәм Аллаһҡа (кешеләрҙе) юлынан яҙҙырыр өсөн союздаштар булдыра. Әйт: «Бер аҙға кәферлегегеҙ менән күңел асығыҙ, ысынлап та, һеҙ йәһәннәм халҡынан булырһығыҙ!»

اَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ اٰنَاۤءَ الَّيْلِ سَاجِدًا وَّقَاۤىِٕمًا يَّحْذَرُ الْاٰخِرَةَ وَيَرْجُوْا رَحْمَةَ رَبِّهٖۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الَّذِيْنَ يَعْلَمُوْنَ وَالَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ ۗ اِنَّمَا يَتَذَكَّرُ اُولُوا الْاَلْبَابِ ࣖ

amman huwa qānitun ānā'al-laili sājidaw wa qā'imay yaḥżarul-ākhirata wa yarjū raḥmata rabbih(ī), qul hal yastawil-lażīna ya‘lamūna wal-lażīna lā ya‘lamūn(a), innamā yatażakkaru ulul-albāb(i).

(Һин бәхетлерәк булған мөшрикме) йәки теге донъянан (ғазаптан) ҡурҡып, Раббыһының рәхмәтенә өмөтләнеп, төндә сәждә ҡылып, баҫып ғибәҙәт ҡылыусымы? Әйт: «Белгәндәр менән белмәгәндәр бер үкме?» Ысынында, һабаҡтарҙы айыҡ аҡыллы кешеләр генә ҡабул итә ала.

قُلْ يٰعِبَادِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوْا رَبَّكُمْ ۗلِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ ۗوَاَرْضُ اللّٰهِ وَاسِعَةٌ ۗاِنَّمَا يُوَفَّى الصّٰبِرُوْنَ اَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ

qul yā ‘ibādil-lażīna āmanuttaqū rabbakum, lil-lażīna aḥsanū fī hāżihid-dun-yā ḥasanah(tun), wa arḍullāhi wāsi‘ah(tun), innamā yuwaffaṣ-ṣābirūna ajrahum bigairi ḥisāb(in).

Әйт (Мөхәммәткә): «Эй, минең тоғро ҡолдарым, Раббығыҙҙан ҡурҡығыҙ!» Сөнки был донъяла изгелек эшләгән кешеләр изгелеккә эйә буласаҡ. Ә Аллаһтың Ере киң. Сабыр булғандар ғына сауаптарын сикһеҙ арттырасаҡ.

قُلْ اِنِّيْٓ اُمِرْتُ اَنْ اَعْبُدَ اللّٰهَ مُخْلِصًا لَّهُ الدِّيْنَ

qul innī umirtu an a‘budallāha mukhliṣal lahud-dīn(a).

Әйт: «Ысынлап та, миңә диндә (ҡулланыуҙа) Аллаһҡа тулы итәғәт менән ғибәҙәт ҡылырға бойоролдо!»

وَاُمِرْتُ لِاَنْ اَكُوْنَ اَوَّلَ الْمُسْلِمِيْنَ

wa umirtu li'an akūna awwalal-muslimīn(a).

Һәм миңә беренсе булып капитуляция итергә ҡушылды».

قُلْ اِنِّيْٓ اَخَافُ اِنْ عَصَيْتُ رَبِّيْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

qul innī akhāfu in ‘aṣaitu rabbī ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

Әйт: «Әгәр мин Раббыма буйһонмаһам, бөйөк көндө ғазаптан ҡурҡам!»

قُلِ اللّٰهَ اَعْبُدُ مُخْلِصًا لَّهٗ دِيْنِيْۚ

qulillāha a‘budu mukhliṣal lahū dīnī.

Әйт: «Мин динемде тотоп, Уға тулыһынса буйһоноп, тик Аллаһҡа ғына табынам».

فَاعْبُدُوْا مَا شِئْتُمْ مِّنْ دُوْنِهٖۗ قُلْ اِنَّ الْخٰسِرِيْنَ الَّذِيْنَ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ وَاَهْلِيْهِمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِۗ اَلَا ذٰلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِيْنُ

fa‘budū mā syi'tum min dūnih(ī), qul innal-khāsirīnal-lażīna khasirū anfusahum wa ahlīhim yaumal-qiyāmah(ti), alā żālika huwal-khusrānul-mubīn(u).

Шулай булғас, Унан башҡаларға нисек теләйһең, шулай ғибәҙәт ҡыл! (Эй, мөшриктәр). Әйт: «Ысынлап та, ҡиәмәт көнөндә үҙҙәренә һәм ғаиләләренә зыян килтереүселәр зыян күреүселәр!» Иҫтәргә! Был ысын юғалтыу.

لَهُمْ مِّنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِّنَ النَّارِ وَمِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ ۗذٰلِكَ يُخَوِّفُ اللّٰهُ بِهٖ عِبَادَهٗ ۗيٰعِبَادِ فَاتَّقُوْنِ

lahum min fauqihim ẓulalum minan-nāri wa min taḥtihim ẓulal(un), żālika yukhawwifullāhu bihī ‘ibādah(ū), yā ‘ibādi fattaqūn(i).

Улар өҫтөндә ут ҡатламдары, аҫтында улар өсөн әҙерләнгән ҡатламдар. Аллаһ Тәғәлә ҡолдарына (шул яза менән) шулай ҡурҡыта. — Эй, ҡолдарым, Минән ҡурҡығыҙ.

وَالَّذِيْنَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوْتَ اَنْ يَّعْبُدُوْهَا وَاَنَابُوْٓا اِلَى اللّٰهِ لَهُمُ الْبُشْرٰىۚ فَبَشِّرْ عِبَادِۙ

wal-lażīnajtanabuṭ-ṭāgūta ay ya‘budūhā wa anābū ilallāhi lahumul-busyrā, fabasysyir ‘ibād(i).

Ә тағуттан (йәғни) йыраҡ тороп, уға табынмаған һәм Аллаһҡа ҡайтҡандар, улар һөйөнөслө хәбәргә лайыҡ; Шуның өсөн ҡолдарыма һөйөнөслө хәбәрҙе еткер,

الَّذِيْنَ يَسْتَمِعُوْنَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُوْنَ اَحْسَنَهٗ ۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ هَدٰىهُمُ اللّٰهُ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمْ اُولُوا الْاَلْبَابِ

allażīna yastami‘ūnal-qaula fa yattabi‘ūna aḥsanah(ū), ulā'ikal-lażīna hadāhumullāhu wa ulā'ika hum ulul-albāb(i).

(атап әйткәндә) һүҙҙәрҙе тыңлап, һуңынан улар араһында иң яҡшыһына эйәргәндәр. Улар Аллаһы Тәғәлә тарафынан тура юлға баҫҡан кешеләр һәм улар айыҡ аҡылға эйә булған кешеләр.

اَفَمَنْ حَقَّ عَلَيْهِ كَلِمَةُ الْعَذَابِۗ اَفَاَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِى النَّارِ ۚ

afaman ḥaqqa ‘alaihi kalimatul-‘ażāb(i), afa'anta tunqiżu man fin-nār(i).

Тимәк, нимә (яҙмышын үҙгәртергә теләйһегеҙме) улар һис шикһеҙ язаға тарттырыла? Һин (Мөхәммәт) йәһәннәм утында булған кешеләрҙе ҡотҡарырһыңмы?

لٰكِنِ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ غُرَفٌ مِّنْ فَوْقِهَا غُرَفٌ مَّبْنِيَّةٌ ۙتَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ ەۗ وَعْدَ اللّٰهِ ۗ لَا يُخْلِفُ اللّٰهُ الْمِيْعَادَ

lākinil-lażīnattaqau rabbahum lahum gurafum min fauqihā gurafum mabniyyah(tun), tajrī min taḥtihal-anhār(u), wa‘dallāh(i), lā yukhlifullāhul-mī‘ād(a).

Әммә Раббынан ҡурҡҡандарға (күктә) бүлмәләр булыр, улар өҫтөндә шулай уҡ бүлмәләр төҙөлгән (ҡат-ҡатлы), аҫтынан йылғалар аға. (Йәғни) Аллаһ вәғәҙәһе. Аллаһ вәғәҙәһен инҡар итмәҫ.

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَسَلَكَهٗ يَنَابِيْعَ فِى الْاَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهٖ زَرْعًا مُّخْتَلِفًا اَلْوَانُهٗ ثُمَّ يَهِيْجُ فَتَرٰىهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهٗ حُطَامًا ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَذِكْرٰى لِاُولِى الْاَلْبَابِ ࣖ

alam tara annallāha anzala minas-samā'i mā'an fasalakahū yanābī‘a fil-arḍi ṡumma yaj‘aluhū ḥuṭāmā(n), ina fī żālika lażikrā li'ulil-albāb(i).

Күрмәйһеңме ни, Аллаһ күктән һыу төшөрә һәм уны ерҙә шишмә булып ағыҙа, унан һуң уның менән төрлө төҫтәге уңыштар үҫтерә; һуңынан улар кибә һәм һин уларҙы һарғайғанын күрәһең, һуңынан Ул уларҙы һибелгән сүп-сар итә. Ысынлап та, бында аҡыллы кешеләр өсөн ғибрәт бар.

اَفَمَنْ شَرَحَ اللّٰهُ صَدْرَهٗ لِلْاِسْلَامِ فَهُوَ عَلٰى نُوْرٍ مِّنْ رَّبِّهٖ ۗفَوَيْلٌ لِّلْقٰسِيَةِ قُلُوْبُهُمْ مِّنْ ذِكْرِ اللّٰهِ ۗ اُولٰۤىِٕكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

afaman syaraḥallāhu ṣadrahū lil-islāmi fahuwa ‘alā nūrim mir rabbih(ī), fawailul lil-qāsiyati qulūbuhum min żikrillāh(i), ulā'ika fī ḍalālim mubīn(in).

Шулай булғас, Аллаһ Исламға йөрәктәрен асҡан һәм Раббыһынан нур алған кешеләр (йөрәктәре ҡатҡандар) кеүекме? Шулай булғас, Аллаһты иҫкә алыу өсөн күңелдәре ҡаты булғандарға ҡайғы! Улар асыҡтан-асыҡ аҙашыуҙа.

اَللّٰهُ نَزَّلَ اَحْسَنَ الْحَدِيْثِ كِتٰبًا مُّتَشَابِهًا مَّثَانِيَۙ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُوْدُ الَّذِيْنَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ۚ ثُمَّ تَلِيْنُ جُلُوْدُهُمْ وَقُلُوْبُهُمْ اِلٰى ذِكْرِ اللّٰهِ ۗذٰلِكَ هُدَى اللّٰهِ يَهْدِيْ بِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَمَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ هَادٍ

allāhu nazzala aḥsanal-ḥadīṡi kitābam mutasyābiham maṡāniy(a), taqsya‘irru minhu julūdul-lażīna yakhsyauna rabbahum, ṡumma talīnu julūduhum wa qulūbuhum ilā żikrillāh(i), żālika hudallāhi yahdī bihī may yasyā'(u), wa may yuḍlilillāhu famā lahū min hād(in).

Аллаһ Тәғәлә иң яҡшы һүҙҙәрҙе, Ҡөрьәнде, ҡабат-ҡабат ҡабатланған бер үк һүҙҙәрҙе (аяттар) индергән; Раббынан ҡурҡҡандарҙың тиреләре ҡалтырана, һуңынан Аллаһты иҫкә алыуҙан уларҙың тиреләре һәм күңелдәре тыныслана. Был — Аллаһтың тура юлдары; Ул уның менән теләгән кешеһен тура юлға күндерә. Аллаһ кемде аҙаштырһа, тура юлға күндерә алырлыҡ бер кем дә булмаҫ.

اَفَمَنْ يَّتَّقِيْ بِوَجْهِهٖ سُوْۤءَ الْعَذَابِ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗوَقِيْلَ لِلظّٰلِمِيْنَ ذُوْقُوْا مَا كُنْتُمْ تَكْسِبُوْنَ

afamay yattaqī biwajhihī sū'al-‘ażābi yaumal-qiyāmah(ti), wa qīla liẓ-ẓālimīna żūqū mā kuntum taksibūn(a).

Тимәк, йөҙҙәрен һаҡлаған кешеләр Ҡиәмәт көнөндә насар язанан ҡотолормо (язаға дусар булмаған мөьминдәр менән бер үк)? Һәм залимдарға: «Ҡылған эштәрегеҙҙең әжерен татығыҙ», — тип әйтелде.

كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَاَتٰىهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُوْنَ

każżabal-lażīna min qablihim fa'atāhumul-‘ażābu mi ḥaiṡu lā yasy‘urūn(a).

Уларҙан элек (пәйғәмбәрҙәрҙе) ялғанға сығарғандар (пәйғәмбәрҙәр) һуңынан уларға ғазап үҙҙәре уйламаған яҡтан килде.

فَاَذَاقَهُمُ اللّٰهُ الْخِزْيَ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۚوَلَعَذَابُ الْاٰخِرَةِ اَكْبَرُ ۘ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ

fa ażāqahumullāhul-khizya fil-ḥayātid-dun-yā, wa la‘ażābul-ākhirati akbar(u), lau kānū ya‘lamūn(a).

Шулай итеп, Аллаһ уларға донъя тормошоноң хурлығын һалды. Һәм, ысынлап та, теге донъялағы яза ҙурыраҡ, әгәр ҙә улар белһәләр.

وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَۚ

wa laqad ḍarabnā lin-nāsi fī hāżal-qur'āni min kulli maṡalil la‘allahum yatażakkarūn(a).

Һәм, ысынлап та, Беҙ был Ҡөрьәндә кешеләргә ғибрәт алһын өсөн һәр төрлө ҡиссалар яһаныҡ.

قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِيْ عِوَجٍ لَّعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

qur'ānan ‘arabiyyan gaira żī ‘iwajil la‘allahum yattaqūn(a).

(Йәғни) Ҡөрьән ғәрәп телендә, улар тәҡүә булһын өсөн (унда) кәкрелек юҡ.

ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا رَّجُلًا فِيْهِ شُرَكَاۤءُ مُتَشٰكِسُوْنَ وَرَجُلًا سَلَمًا لِّرَجُلٍ هَلْ يَسْتَوِيٰنِ مَثَلًا ۗ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

Ḍaraballāhu maṡalar rajulan fīhi syurakā'u mutasyākisūna wa rajulan salamal lirajulin hal yastawiyāni maṡalā(n), al-ḥamdu lillāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Аллаһ бәхәсләшкән берләшмәлә булған бер нисә кешенең хужаһы булған кешене (бәндәне) һәм бер (берҙән-бер) кешенең тулы мөлкәте булған ҡолдо миҫалға килтерә. Ике хеҙмәтсе бер үк хәлдәме? Әлхәмдүлилләһ, әммә уларҙың күбеһе белмәй.

اِنَّكَ مَيِّتٌ وَّاِنَّهُمْ مَّيِّتُوْنَ ۖ

innaka mayyituw wa innahum mayyitūn(a).

Ысынлап та, һин (Мөхәммәт) үлерһең, улар ҙа үлер.

ثُمَّ اِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ عِنْدَ رَبِّكُمْ تَخْتَصِمُوْنَ ࣖ ۔

Ṡumma innakum yaumal-qiyāmati ‘inda rabbikum takhtaṣimūn(a).

Һуңынан, ысынлап та, Ҡиәмәт көнөндә һеҙ Раббығыҙ алдында бәхәсләшерһегеҙ.

۞ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَبَ عَلَى اللّٰهِ وَكَذَّبَ بِالصِّدْقِ اِذْ جَاۤءَهٗۗ اَلَيْسَ فِيْ جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْكٰفِرِيْنَ

faman aẓlamu mimman każaba ‘alallāhi wa każżaba biṣ-ṣidqi iż jā'ah(ū), alaisa fī jahannama maṡwal lil-kāfirīn(a).

Шулай булғас, Аллаһҡа ҡаршы ялған уйлап сығарған һәм үҙенә килгән хәҡиҡәтте ялғанға сығарған кешенән дә залимыраҡ кем бар? Йәһәннәм иманһыҙҙар йәшәгән урын түгелме?

وَالَّذِيْ جَاۤءَ بِالصِّدْقِ وَصَدَّقَ بِهٖٓ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُتَّقُوْنَ

wal-lażī jā'a biṣ-ṣidqi wa ṣaddaqa bihī ulā'ika humul-muttaqūn(a).

Хәҡиҡәтте (Мөхәммәдте) килтергәндәр һәм уны раҫлаусылар – тәҡүә кешеләр.

لَهُمْ مَّا يَشَاۤءُوْنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۗ ذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْمُحْسِنِيْنَۚ

lahum mā yasyā'ūna ‘inda rabbihim, żālika jazā'ul-muḥsinīn(a).

Улар Раббыһынан үҙҙәре теләгән нәмәне ала. Изгелек ҡылғандарға әжер шундай булыр,

لِيُكَفِّرَ اللّٰهُ عَنْهُمْ اَسْوَاَ الَّذِيْ عَمِلُوْا وَيَجْزِيَهُمْ اَجْرَهُمْ بِاَحْسَنِ الَّذِيْ كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

liyukaffirallāhu ‘anhum aswa'al-lażī ‘amilū wa yajziyahum ajrahum bi'aḥsanil-lażī kānū ya‘malūn(a).

Аллаһ уларҙы ҡылған иң насар эштәрен юйып, ҡылғандарынан да яҡшыраҡ нәмә менән бүләкләр өсөн.

اَلَيْسَ اللّٰهُ بِكَافٍ عَبْدَهٗۗ وَيُخَوِّفُوْنَكَ بِالَّذِيْنَ مِنْ دُوْنِهٖۗ وَمَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ هَادٍۚ

alaisallāhu bikāfin ‘abdah(ū), wa yukhawwifūnaka bil-lażīna min dūnih(ī), wa may yuḍlilillāhu famā lahū min hād(in).

Үҙенең ҡолдарына Аллаһ Тәғәлә етә түгелме ни? Улар һеҙҙе Унан башҡа (ғибәҙәт) менән ҡурҡыта. Кемде Аллаһ аҙашырға рөхсәт итһә, уны бер кем дә тура юлға күндерә алмаҫ.

وَمَنْ يَّهْدِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ مُّضِلٍّ ۗ اَلَيْسَ اللّٰهُ بِعَزِيْزٍ ذِى انْتِقَامٍ

wa may yahdillāhu famā lahū min muḍill(in), alaisallāhu bi‘azīzin żintiqām(in).

Аллаһ тарафынан тура юлға баҫҡан кешене бер кем дә аҙаштыра алмаҫ. Аллаһ Ҡөҙрәтле һәм яза бирергә ҡөҙрәтле түгелме ни?

وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ مَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ لَيَقُوْلُنَّ اللّٰهُ ۗ قُلْ اَفَرَءَيْتُمْ مَّا تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ اِنْ اَرَادَنِيَ اللّٰهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ كٰشِفٰتُ ضُرِّهٖٓ اَوْ اَرَادَنِيْ بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكٰتُ رَحْمَتِهٖۗ قُلْ حَسْبِيَ اللّٰهُ ۗعَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُوْنَ

wa la'in sa'altahum man khalaqas-samāwāti wal-arḍa layaqūlunnallāh(u), qul afara'aitum mā tad‘ūna min dūnillāhi in arādaniyallāhu biḍurrin hal hunna kāsyifātu ḍurrihī au arādanī biraḥmatin hal hunna mumsikātu raḥmatih(ī), qul ḥasbiyallāh(u), ‘alaihi yatawakkalul-mutawakkilūn(a).

Һәм, ысынлап та, уларҙан: «Күктәрҙе һәм Ерҙе кем яралтты?» Улар, һис шикһеҙ, «Аллаһ» тип яуап бирер. Әйт: «Улай булғас, һеҙ Аллаһтан башҡа нимәгә табынғанығыҙҙы беләһегеҙме, әгәр Аллаһ миңә бәлә килтерергә теләһә, улар бәләне алып ташлай алырмы, әллә Аллаһ миңә рәхмәт бирергә теләһә, улар Уның рәхмәтенә юл ҡуймаҫмы?» Әйт: «Миңә Аллаһ етә, тәүәккәлләгәндәр Уға буйһона».

قُلْ يٰقَوْمِ اعْمَلُوْا عَلٰى مَكَانَتِكُمْ اِنِّيْ عَامِلٌ ۚفَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَۙ

qul yā qaumi‘malū ‘alā makānatikum innī ‘āmil(un), fa saufa ta‘lamūn(a).

Әйт (Мөхәммәткә): «Эй, халҡым! Вазифағыҙ буйынса ғәмәл итегеҙ, мин дә (шулай эшләйем) һуңынан белерһегеҙ,

مَنْ يَّأْتِيْهِ عَذَابٌ يُّخْزِيْهِ وَيَحِلُّ عَلَيْهِ عَذَابٌ مُّقِيْمٌ

may ya'tīhi ‘ażābuy yukhzīhi wa yaḥillu ‘alaihi ‘ażābum muqīm(un).

Ул кәмһетеүсе яза аласаҡ һәм мәңгелек яза уның өҫтөнә төшәсәк».

اِنَّآ اَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتٰبَ لِلنَّاسِ بِالْحَقِّۚ فَمَنِ اهْتَدٰى فَلِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ ضَلَّ فَاِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا ۚوَمَآ اَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيْلٍ ࣖ

innā anzalnā ‘alaikal-kitāba lin-nāsi bil-ḥaqq(i), fa manihtadā fa linafsih(ī), wa man ḍalla fa innamā yaḍillu ‘alaihā, wa mā anta ‘alaihim biwakīl(in).

Ысынлап та, Беҙ һиңә кешеләргә хәҡиҡәт килтереүсе Китапты (Ҡөрьәнде) иңдерҙек; Кем һуңынан (тура юлды) үҙенә ала, ә кем аҙашһа, хаҡтыр, аҙашыу үҙенә, ә һин улар өсөн яуаплы түгелһең.

اَللّٰهُ يَتَوَفَّى الْاَنْفُسَ حِيْنَ مَوْتِهَا وَالَّتِيْ لَمْ تَمُتْ فِيْ مَنَامِهَا ۚ فَيُمْسِكُ الَّتِيْ قَضٰى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْاُخْرٰىٓ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّىۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

allāhu yatawaffal-anfusa ḥīna mautihā wal-latī lam tamut fī manāmihā, fayumsikul-latī qaḍā ‘alaihal-mauta wa yursilul-ukhrā ilā ajalim musammā(n), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).

Аллаһ Тәғәлә (кешенең) үлем ваҡытында ғүмерен һәм әле үлмәгән (кешенең) ғүмерен йоҡлағанда тота; Шулай итеп, Ул үлемдәрен тәғәйенләгән (кешеләрҙең) ғүмерен һаҡлай һәм башҡаларҙың ғүмерен билдәләнгән ваҡытҡа тиклем азат итә. Ысынлап та, фекер йөрөтөүсе халыҡ өсөн Аллаһтың (бөйөклөгөнөң) аяттары ошонда бар.

اَمِ اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ شُفَعَاۤءَۗ قُلْ اَوَلَوْ كَانُوْا لَا يَمْلِكُوْنَ شَيْـًٔا وَّلَا يَعْقِلُوْنَ

amittakhażū min dūnillāhi syufa‘ā'(a), qul awalau kānū lā yamlikūna syai'aw wa lā ya‘qilūn(a).

Әллә улар Аллаһтан башҡа ярҙамсы аламы? “Бер нәмәләре булмаһа ла, аңламаһалар ҙа (һеҙ уларҙы ла алдығыҙмы)?”

قُلْ لِّلّٰهِ الشَّفَاعَةُ جَمِيْعًا ۗ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ ثُمَّ اِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

qul lillāhisy-syafā‘atu jamī‘ā(n), lahū mulkus-samāwāti wal-arḍ(i), ṡumma ilaihi turja‘ūn(a).

Әйт: «Ярҙам тик Аллаһтан ғына, күктәр һәм Ер батшалығы Уның хужаһы, шунан һуң һеҙ Уға ҡайтарыласаҡһығыҙ».

وَاِذَا ذُكِرَ اللّٰهُ وَحْدَهُ اشْمَـَٔزَّتْ قُلُوْبُ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِۚ وَاِذَا ذُكِرَ الَّذِيْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِذَا هُمْ يَسْتَبْشِرُوْنَ

wa iżā żukirallāhu waḥdahusyma'azzat qulūbul-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirah(ti), wa iżā żukiral-lażīna min dūnihī iżā hum yastabsyirūn(a).

Ә Аллаһы Тәғәләнең исеме генә телгә алынһа, теге донъяға ышанмағандарҙың күңеле ныҡ боҙоласаҡ. Әммә Аллаһ Тәғәләнән башҡа илаһтарҙың исемдәре телгә алынһа, улар ҡапыл бәхетле булып китә.

قُلِ اللّٰهُمَّ فَاطِرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ عٰلِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ اَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِيْ مَا كَانُوْا فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ

qulillāhumma fāṭiras-samāwāti wal-arḍi ‘ālimal-gaibi wasy-syahādati anta taḥkumu baina ‘ibādika fīmā kānū fīhi yakhtalifūn(a).

Әйт: «Эй, күктәрҙе һәм Ерҙе бар итеүсе, бөтә йәшеренде лә, ысынды ла белгән Аллаһ, ҡолдарыңдың һәр ваҡыт бәхәсләшкән нәмәләрен Һин хәл итәһең!»

وَلَوْ اَنَّ لِلَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مَا فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا وَّمِثْلَهٗ مَعَهٗ لَافْتَدَوْا بِهٖ مِنْ سُوْۤءِ الْعَذَابِ يَوْمَ الْقِيٰمَةِۗ وَبَدَا لَهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مَا لَمْ يَكُوْنُوْا يَحْتَسِبُوْنَ

wa lau anna lil-lażīna ẓalamū mā fil-arḍi jamī‘aw wa miṡlahū ma‘ahū laftadau bihī min sū'il-‘ażābi yaumal-qiyāmah(ti), wa badā lahum minallāhi mā lam yakūnū yaḥtasibūn(a).

Әгәр ҙә залимдарҙа ерҙәге бөтә нәмә булһа, өҫтәүенә шул тиклем күп нәмә булһа, улар, һис шикһеҙ, Ҡиәмәт көнөндәге яуыз язанан үҙҙәрен шуның менән ҡотҡарыр ине. Һәм уларға Аллаһ тарафынан быға тиклем көтмәгән яза асыҡланды.

وَبَدَا لَهُمْ سَيِّاٰتُ مَا كَسَبُوْا وَحَاقَ بِهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

wa badā lahum sayyi'ātu mā kasabū wa ḥāqa bihim mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Һәм уларға ниндәй яуызлыҡ эшләгәндәре асыҡланды һәм улар һәр ваҡыт мыҫҡыл иткән нәмәләрҙән ҡапланды.

فَاِذَا مَسَّ الْاِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَانَاۖ ثُمَّ اِذَا خَوَّلْنٰهُ نِعْمَةً مِّنَّاۙ قَالَ اِنَّمَآ اُوْتِيْتُهٗ عَلٰى عِلْمٍ ۗبَلْ هِيَ فِتْنَةٌ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

fa'iżā massal-insāna ḍurrun da‘ānā ṡumma iżā khawwalnāhu ni‘matam minnā, qāla innamā ūtītuhū ‘alā ‘ilm(in), bal hiya fitnatuw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Шулай итеп, кешегә бәлә килһә, ул Беҙгә доға ҡыла, ә Беҙ уға ниғмәттәребеҙҙе биргәндә, ул: «Ысынлап та, миңә был ниғмәт тик аҡылым арҡаһында ғына бирелде», — ти. Ысынында, һынау, әммә күбеһе белмәй.

قَدْ قَالَهَا الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَمَآ اَغْنٰى عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

qad qālahal-lażīna min qablihim famā agnā ‘anhum mā kānū yaksibūn(a).

Ысынлап та, уларҙан элек быны әйткәндәргә элек ҡылған эштәренең башҡа файҙаһы булмаясаҡ.

فَاَصَابَهُمْ سَيِّاٰتُ مَا كَسَبُوْا ۗوَالَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْ هٰٓؤُلَاۤءِ سَيُصِيْبُهُمْ سَيِّاٰتُ مَا كَسَبُوْا ۙوَمَا هُمْ بِمُعْجِزِيْنَ

fa'aṣābahum sayyi'ātu mā kasabū, wal-lażīna ẓalamū min hā'ulā'i sayuṣībuhum sayyi'ātu mā kasabū, wa mā hum bimu‘jizīn(a).

Шунан һуң улар ҡылған эштәренең насар эҙемтәләренән (бәләгә) һуҡты. Улар араһындағы залимдар ҙа ҡылған эштәренең насар эҙемтәләренән һуғылыр һәм улар ҡотола алмаҫ.

اَوَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيَقْدِرُ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

awalam ya‘lamū annallāha yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u wa yaqdir(u), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Улар белмәйҙәрме ни: Аллаһ ризыҡты теләгән кешегә киңәйтә һәм (теләгән кешегә) сикләй? Ысынлап та, иман килтергән халыҡ өсөн бында (Аллаһтың ҡөҙрәте) аяттар бар.

۞ قُلْ يٰعِبَادِيَ الَّذِيْنَ اَسْرَفُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوْا مِنْ رَّحْمَةِ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ يَغْفِرُ الذُّنُوْبَ جَمِيْعًا ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qul yā ‘ibādiyal-lażīna asrafū ‘alā anfusihim lā taqnaṭū mir raḥmatillāh(i), innallāha yagfiruż-żunūba jamī‘ā(n), innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

Әйт: "Эй, үҙ сиктәренән сығып киткән ҡолдарым! Аллаһтың рәхмәтенән өмөтһөҙлөккә бирелмәгеҙ, ысынлап та, Аллаһ һәр кемдең гонаһтарын ғәфү итә. Ысынлап та, Ул ғәфү итеүсе, рәхимле!"

وَاَنِيْبُوْٓا اِلٰى رَبِّكُمْ وَاَسْلِمُوْا لَهٗ مِنْ قَبْلِ اَنْ يَّأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنْصَرُوْنَ

wa anībū ilā rabbikum wa aslimū lahū min qabli ay ya'tiyakumul-‘ażābu ṡumma lā tunṣarūn(a).

Һәм Раббыңа әйләнеп ҡайт, ғазап килеп еткәнсе Уға бирел, ул саҡта һиңә ярҙам булмаясаҡ.

وَاتَّبِعُوْٓا اَحْسَنَ مَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ مِّنْ قَبْلِ اَنْ يَّأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ بَغْتَةً وَّاَنْتُمْ لَا تَشْعُرُوْنَ ۙ

wattabi‘ū aḥsana mā unzila ilaikum mir rabbikum min qabli ay ya'tiyakumul ‘ażābu bagtataw wa antum lā tasy‘urūn(a).

Һеҙгә ҡапыл ғазап килгәнсе, үҙегеҙ һиҙмәй ҙә ҡалғанда, Раббығыҙҙан һеҙгә (Ҡөрьәнгә) иңдерелгән нәмәләргә мөмкин тиклем яҡшыраҡ эйәрегеҙ.

اَنْ تَقُوْلَ نَفْسٌ يّٰحَسْرَتٰى عَلٰى مَا فَرَّطْتُّ فِيْ جَنْۢبِ اللّٰهِ وَاِنْ كُنْتُ لَمِنَ السّٰخِرِيْنَۙ

an taqūla yā ḥasratā ‘alā mā farraṭṭu fī jambillāhi wa in kuntu laminas-sākhirīn(a).

бер кем дә: «Аллаһҡа ҡарата (үҙемдең фарыздарымды үтәүемдә) ғәмһеҙлегем өсөн ни тиклем үкенәм, ысынлап та, мин (Аллаһтың динен) мыҫҡыл итеүселәрҙәнмен», — тип әйтмәһен өсөн.

اَوْ تَقُوْلَ لَوْ اَنَّ اللّٰهَ هَدٰىنِيْ لَكُنْتُ مِنَ الْمُتَّقِيْنَ ۙ

au taqūla lau annallāha hadānī lakuntu minal-muttaqīn(a).

йәки берәйһе: «Әгәр Аллаһ мине тура юлға күндерһә, мин тәҡүә кешеләрҙән булыр инем», — тип әйтмәһен өсөн.

اَوْ تَقُوْلَ حِيْنَ تَرَى الْعَذَابَ لَوْ اَنَّ لِيْ كَرَّةً فَاَكُوْنَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

au taqūla ḥīna taral-‘ażāba lau anna lī karratan fa akūna minal-muḥsinīn(a).

йәки (берәйһе) яза күргәс: «Әгәр ҙә мин (донъяға) ҡайтһам ине, әлбиттә, мин изгелек эшләүселәрҙәнмен», — тип әйтмәһен өсөн.

بَلٰى قَدْ جَاۤءَتْكَ اٰيٰتِيْ فَكَذَّبْتَ بِهَا وَاسْتَكْبَرْتَ وَكُنْتَ مِنَ الْكٰفِرِيْنَ

balā qad jā'atka āyātī fa każżabta bihā wastakbarta wa kunta minal-kāfirīn(a).

Ысынлап та, Минең хәбәрем һеҙгә килде, әммә һеҙ уны инҡар итәһегеҙ, киреһенсә, маҡтанып, кафырҙарҙан булаһығыҙ».

وَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ تَرَى الَّذِيْنَ كَذَبُوْا عَلَى اللّٰهِ وُجُوْهُهُمْ مُّسْوَدَّةٌ ۗ اَلَيْسَ فِيْ جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْمُتَكَبِّرِيْنَ

wa yaumal-qiyāmati taral-lażīna każabū ‘alallāhi wujūhuhum muswaddah(tun), alaisa fī jahannama maṡwal lil-mutakabbirīn(a).

Ҡиәмәт көнөндә һин Аллаһҡа ҡаршы ялған һөйләүселәрҙе күрерһең, йөҙҙәре ҡара. Йәһәннәм ғорурланып йәшәгән кешеләр өсөн урын түгелме ни?

وَيُنَجِّى اللّٰهُ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا بِمَفَازَتِهِمْۖ لَا يَمَسُّهُمُ السُّوْۤءُ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

wa yunajjillāhul-lażīnattaqau bimafāzatihim, lā yamassuhumus-sū'u wa lā hum yaḥzanūn(a).

Аллаһ тәҡүәлеләрҙе уларҙың еңеүе арҡаһында ҡотҡара. Уларға ғазап ҡағылмай, ҡайғырмай.

اَللّٰهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ ۙوَّهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ وَّكِيْلٌ

allāhu khāliqu kulli syai'(in), wa huwa ‘alā kulli syai'iw wakīl(un).

Аллаһ – бөтә нәмәне бар итеүсе һәм Ул – бөтә нәмәне тотоусы.

لَهٗ مَقَالِيْدُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ

lahū maqālīdus-samāwāti wal-arḍ(i), wal-lażīna kafarū bi'āyātillāhi ulā'ika humul-khāsirūn(a).

Күктәрҙең һәм Ерҙең асҡыстары (хазиналары) Уныҡы. Аллаһтың аяттарына инҡар итеүселәр улар юғалтыуға дусар булыр.

قُلْ اَفَغَيْرَ اللّٰهِ تَأْمُرُوْۤنِّيْٓ اَعْبُدُ اَيُّهَا الْجٰهِلُوْنَ

qul afagairallāhi ta'murūnnī a‘budu ayyuhal-jāhilūn(a).

Әйт (Мөхәммәткә): «Һеҙ миңә Аллаһтан башҡаға ғибәҙәт ҡылырға бойораһығыҙмы, наҙан халыҡ?»

وَلَقَدْ اُوْحِيَ اِلَيْكَ وَاِلَى الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكَۚ لَىِٕنْ اَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

wa laqad ūḥiya ilaika wa ilal-lażīna min qablik(a), la'in asyrakta layaḥbaṭanna ‘amaluka wa latakūnanna minal-khāsirīn(a).

Һәм, ысынлап та, һиңә һәм һинән элекке пәйғәмбәрҙәргә: «Әгәр ҙә һин (Аллаһҡа) тиңдәш тотһаң, ғәмәлдәрең юйыласаҡ һәм һис шикһеҙ, һин зыян күреүселәрҙән булырһың!»

بَلِ اللّٰهَ فَاعْبُدْ وَكُنْ مِّنَ الشّٰكِرِيْنَ

balillāha fa‘bud wa kum minasy-syākirīn(a).

Шуға күрә Аллаһҡа ғына ғибәҙәт ҡылығыҙ һәм һеҙ шөкөр итеүселәрҙән булһын».

وَمَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهٖۖ وَالْاَرْضُ جَمِيْعًا قَبْضَتُهٗ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَالسَّمٰوٰتُ مَطْوِيّٰتٌۢ بِيَمِيْنِهٖ ۗسُبْحٰنَهٗ وَتَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

wa mā qadarullāha ḥaqqa qadrih(ī), wal-arḍu jamī‘an qabḍatuhū yaumal-qiyāmati was-samāwātu maṭwiyyātum biyamīnih(ī), subḥānahū wa ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

Ҡиәмәт көнөндә бөтә ер йөҙө Уның ҡулында булһа ла, күктәр Уның уң ҡулы менән йомарланһа ла, Аллаһты тейешле кимәлдә тәсбихләмәйҙәр. Уларҙың бер-береһенә тиңләштергән нәмәләренән дә Ул дан һәм бейек!

وَنُفِخَ فِى الصُّوْرِ فَصَعِقَ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَمَنْ فِى الْاَرْضِ اِلَّا مَنْ شَاۤءَ اللّٰهُ ۗ ثُمَّ نُفِخَ فِيْهِ اُخْرٰى فَاِذَا هُمْ قِيَامٌ يَّنْظُرُوْنَ

wa nufikha fiṣ-ṣūri faṣa‘iqa man fis-samāwāti wa man fil-arḍi illā man syā'allāh(u), ṡumma nufikha fīhi ukhrā fa'iżā hum qiyāmuy yanẓurūn(a).

Һәм Сур өрөлә һәм күктәрҙә һәм Ерҙә булғандар, Аллаһ теләгәндәрҙән башҡа бөтә нәмә үлә. Шунан һуң тағы ла өрәләр, шунда уҡ улар (Аллаһтың ҡарарын) көтөп тороп ҡалалар.

وَاَشْرَقَتِ الْاَرْضُ بِنُوْرِ رَبِّهَا وَوُضِعَ الْكِتٰبُ وَجِايْۤءَ بِالنَّبِيّٖنَ وَالشُّهَدَاۤءِ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

wa asyraqatil-arḍu binūri rabbihā wa wuḍi‘al-kitābu wa jī'a bin-nabiyyīna wasy-syuhadā'i wa quḍiya bainahum bil-ḥaqqi wa hum lā yuẓlamūn(a).

Ер (Мәхсиәр тигеҙлеге) Раббыһының (ғәҙеллек) нуры менән яҡтырып китә; һәм китаптар (уларҙың иҫәп-хисаптары) (һәр кешегә) бирелә, пәйғәмбәрҙәр һәм шаһиттар килтерелә, һәм улар араһында ғәҙеллек менән хөкөм сығарыла, һәм улар ғәҙелһеҙлеккә дусар ителмәй.

وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ وَهُوَ اَعْلَمُ بِمَا يَفْعَلُوْنَ ࣖ

wa wuffiyat kullu nafsim mā ‘amilat wa huwa a‘lamu bimā yaf‘alūn(a).

Һәр йәнгә үҙенең ҡылған эштәренә ҡарап камил сауап бирелә һәм уларҙың нимә эшләгәндәрен Ул яҡшыраҡ белә.

وَسِيْقَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِلٰى جَهَنَّمَ زُمَرًا ۗحَتّٰىٓ اِذَا جَاۤءُوْهَا فُتِحَتْ اَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَآ اَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَتْلُوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِ رَبِّكُمْ وَيُنْذِرُوْنَكُمْ لِقَاۤءَ يَوْمِكُمْ هٰذَا ۗقَالُوْا بَلٰى وَلٰكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكٰفِرِيْنَ

wasīqal-lażīna kafarū ilā jahannama zumarā(n), ḥattā iżā jā'ūhā futiḥat abwābuhā wa qāla lahum khazanatuhā alam ya'tikum rusulum minkum yatlūna ‘alaikum āyāti rabbikum wa yunżirūnakum liqā'a yaumikum hāżā, qālū balā wa lākin ḥaqqat kalimatul-‘ażābi ‘alal-kāfirīn(a).

Кәферҙәрҙе төркөм-төркөм итеп йәһәннәмгә алып китәләр. Шулай итеп, улар уға (йәһәннәмгә) барып еткәс, ишектәр асылып китте һәм һаҡсы уларға: «Һеҙгә бер ҡасан да Раббығыҙҙың аяттарын уҡыған һәм һеҙҙең көнөгөҙ менән осрашыу тураһында иҫкәрткән илселәр килмәнеме?» Улар: «Эйе, бар», – тип яуап бирҙеләр, әммә яза фарманы мотлаҡ кафырҙарға ҡағыла.

قِيْلَ ادْخُلُوْٓا اَبْوَابَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۚفَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِيْنَ

qīladkhulū abwāba jahannama khālidīna fīhā, fa bi'sa maṡwal-mutakabūbirīn(a).

Уларға: «Йәһәннәм ҡапҡаларына инегеҙ, унда мәңге ҡалырһығыҙ», — тип әйтелде. Тимәк (тамуҡ) маҡтаныусылар өсөн иң насар йәшәү урыны.

وَسِيْقَ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ اِلَى الْجَنَّةِ زُمَرًا ۗحَتّٰىٓ اِذَا جَاۤءُوْهَا وَفُتِحَتْ اَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلٰمٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوْهَا خٰلِدِيْنَ

wasīqal-lażīnattaqau rabbahum ilal-jannati zumarā(n), ḥattā iżā jā'ūhā wa futiḥat abwābuhā wa qāla lahum khazanatuhā salāmun ‘alaikum ṭibtum fadkhulūhā khālidīn(a).

Раббынан ҡурҡҡандарҙы төркөм-төркөм күккә индерәләр. Шуға күрә улар унда (күккә) барып еткәс, ишектәре асылғас, һаҡсы уларға: «Һеҙгә бәхетле булһын, һеҙ бәхетле!

وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ صَدَقَنَا وَعْدَهٗ وَاَوْرَثَنَا الْاَرْضَ نَتَبَوَّاُ مِنَ الْجَنَّةِ حَيْثُ نَشَاۤءُ ۚفَنِعْمَ اَجْرُ الْعٰمِلِيْنَ

wa qālul-ḥamdu lillāhil-lażī ṣadaqanā wa‘dahū wa auraṡanal-arḍa natabawwa'u minal-jannati ḥaiṡu nasyā'(u), fani‘ma ajrul-‘āmilīn(a).

Һәм улар: «Беҙгә биргән вәғәҙәһен үтәгән һәм беҙгә был урынды биргән, ә беҙ теләгән ерҙә ожмахты биләргә рөхсәт ителгән Аллаһҡа маҡтау булһын», — тинеләр. Тимәк, изге эштәр ҡылғандар өсөн (ожмах) иң яҡшы әжер.

وَتَرَى الْمَلٰۤىِٕكَةَ حَاۤفِّيْنَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ يُسَبِّحُوْنَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْۚ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَقِيْلَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ࣖ

wa taral-malā'ikata ḥāffīna min ḥaulil-‘arsyi yusabbiḥūna biḥamdi rabbihim, wa quḍiya bainahum bil-ḥaqqi wa qīlal-ḥamdu lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).

Һин (Мөхәммәт) фәрештәләрҙең Ғәрш тирәһендә әйләнеп йөрөгәнен күрерһең, улар үҙҙәренең Раббыһын маҡтағанда данлай; Һуңынан улар араһында (Аллаһтың ҡолдары) ғәҙел ҡарар ҡабул ителде һәм: «Бөтә донъяның Раббыһы Аллаһҡа маҡтау», — тип әйтелде.

تَنْزِيْلُ الْكِتٰبِ مِنَ اللّٰهِ الْعَزِيْزِ الْحَكِيْمِ

tanzīlul-kitābi minallāhil-‘azīzil-ḥakīm(i).

Был китап (Ҡөрьән) иң аҫыл, иң хикмәтле Аллаһ тарафынан индерелгән.

اِنَّآ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ فَاعْبُدِ اللّٰهَ مُخْلِصًا لَّهُ الدِّيْنَۗ

innā anzalnā ilaikal-kitāba bil-ḥaqqi fa‘budillāha mukhliṣal lahud-dīn(a).

Ысынлап та, Беҙ һиңә (Мөхәммәткә) Китапты (Ҡөрьәнде) хәҡиҡәт менән иңдерҙек. Шулай булғас, динегеҙҙә ихлас һәм ихласлыҡ менән Аллаһҡа ғибәҙәт ҡылығыҙ.

اَلَا لِلّٰهِ الدِّيْنُ الْخَالِصُ ۗوَالَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِهٖٓ اَوْلِيَاۤءَۘ مَا نَعْبُدُهُمْ اِلَّا لِيُقَرِّبُوْنَآ اِلَى اللّٰهِ زُلْفٰىۗ اِنَّ اللّٰهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِيْ مَا هُمْ فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ ەۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ مَنْ هُوَ كٰذِبٌ كَفَّارٌ

alā lillāhid-dīnul-khāliṣ(u), wal-lażīnattakhażū min dūnihī auliyā'(a), mā na‘buduhum illā liyuqarribūnā ilallāhi zulfā, innallāha yaḥkumu bainahum fī mā hum fīhi yakhtalifūn(a), innallāha lā yahdī man huwa kāżibun kaffār(un).

Иҫтәргә! Саф дингә (ширктән) бары тик Аллаһ ҡына ҡарай. Унан башҡа яҡлаусылар алғандар: «Беҙ уларға табынмайбыҙ, улар беҙҙе Аллаһҡа мөмкин тиклем яҡынайтасаҡ тип өмөтләнәбеҙ», — тине. Ысынлап та, улар бәхәсләшкән нәмәләре буйынса Аллаһ хөкөм итер. Ысынлап та, Аллаһ ялғансыларҙы һәм бик кәфер кешеләрҙе тура юлға күндермәй.

لَوْ اَرَادَ اللّٰهُ اَنْ يَّتَّخِذَ وَلَدًا لَّاصْطَفٰى مِمَّا يَخْلُقُ مَا يَشَاۤءُ ۙ سُبْحٰنَهٗ ۗهُوَ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ

wa lau arādallāhu ay yattakhiża waladal laṣṭafā mimmā yakhluqu mā yasyā'(u), subḥānah(ū), huwallāhul-wāḥidul-qahhār(u).

Аллаһы Тәғәлә бала алырға теләй икән, әлбиттә, Үҙе барлыҡҡа килтергәндәр араһынан Үҙе теләгәнде һайлар. Уға дан булһын! Ул – ҡөҙрәтле, ҡөҙрәтле Аллаһ.

خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۚ يُكَوِّرُ الَّيْلَ عَلَى النَّهَارِ وَيُكَوِّرُ النَّهَارَ عَلَى الَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَۗ كُلٌّ يَّجْرِيْ لِاَجَلٍ مُّسَمًّىۗ اَلَا هُوَ الْعَزِيْزُ الْغَفَّارُ

khalaqas-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), yukawwirul-laila ‘alan-nahāri wa yukawwirun nahāra ‘alal-laili wa sakhkharasy-syamsa wal-qamar(a), kulluy yajrī li'ajalim musammā(n), alā huwal-‘azīzul-gaffār(u).

Ул күктәрҙе һәм Ерҙе хаҡ (маҡсат) менән яралтҡан; Ул төндө көнгә, көндө төнгә буйһондорҙо һәм ҡояш менән айҙы буйһондорҙо, һәр береһе үҙ ваҡыты буйынса йүгерҙе. Иҫтәргә! Ул иң аҫыл, иң ярлыҡаусы.

خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ الْاَنْعَامِ ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍ ۗ يَخْلُقُكُمْ فِيْ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْ خَلْقًا مِّنْۢ بَعْدِ خَلْقٍ فِيْ ظُلُمٰتٍ ثَلٰثٍۗ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُۗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ فَاَنّٰى تُصْرَفُوْنَ

khalaqakum min nafsiw wāḥidatin ṡumma ja‘ala minhā zaujahā wa anzala lakum minal-an‘āmi ṡamāniyata azwāj(in), yakhluqukum fī buṭūni ummahātikum khalqam mim ba‘di khalqin fī ẓulumātin ṡalāṡ(in), żālikumullāhu rabbukum lahul-mulk(u), lā ilāha illā huw(a), fa'annā tuṣrafūn(a).

Ул һине бер кешенән (Әҙәмдән) барлыҡҡа килтерҙе, унан һинең иптәшеңде яралтты һәм һиңә һигеҙ пар мал ебәрҙе. Ул һине әсәйеңдең ҡорһағында өс ҡараңғылыҡта ваҡиға артынан ваҡиға яһаны. Быны эшләүсе — Аллаһ, һеҙҙең Раббығыҙ, батшалыҡҡа хужа булған Раббы. Унан башҡа илаһ юҡ; шунан ниңә һине кире борҙоң?

اِنْ تَكْفُرُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنْكُمْ ۗوَلَا يَرْضٰى لِعِبَادِهِ الْكُفْرَۚ وَاِنْ تَشْكُرُوْا يَرْضَهُ لَكُمْۗ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۗ ثُمَّ اِلٰى رَبِّكُمْ مَّرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَۗ اِنَّهٗ عَلِيْمٌ ۢبِذَاتِ الصُّدُوْرِ

in takfurū fa'innallāha ganiyyun ‘ankum, wa lā yarḍā li‘ibādihil-kufr(a), wa in tasykurū yarḍahu lakum, wa lā taziru wāziratuw wizra ukhrā, ṡumma ilā rabbikum marji‘ukum fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a), innahū ‘alīmum biżātiṣ-ṣudūr(i).

Әгәр ҙә һеҙ кәфер булһағыҙ (быны белегеҙ), тимәк, ысынлап та, Аллаһ һеҙгә мохтаж түгелһегеҙ һәм Ул Үҙенең ҡолдарының кәферлеген хупламай. Шөкөр итәһең икән, Ул һинең рәхмәтеңдән риза. Гонаһ ҡылған кеше башҡаларҙың гонаһтарын күтәрмәй. Шунан һуң һин Раббыңа ҡайтырһың һәм Ул һиңә ҡылған эштәреңде әйтер. Ысынлап та, Ул (һеҙҙең) күкрәгегеҙҙә һаҡланған нәмәләрҙе белеүсе!

۞ وَاِذَا مَسَّ الْاِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَا رَبَّهٗ مُنِيْبًا اِلَيْهِ ثُمَّ اِذَا خَوَّلَهٗ نِعْمَةً مِّنْهُ نَسِيَ مَا كَانَ يَدْعُوْٓا اِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ وَجَعَلَ لِلّٰهِ اَنْدَادًا لِّيُضِلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖ ۗ قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيْلًا ۖاِنَّكَ مِنْ اَصْحٰبِ النَّارِ

wa iżā massal-insāna ḍurrun da‘ā rabbahū munīban ilaihi ṡumma iżā khawwalahū ni‘matan minhu nasiya mā kāna yad‘ū ilaihi min qablu wa ja‘ala lilllāhi andādal liyuḍilla ‘an sabīlih(ī), qul tamatta‘ bikufrika qalīlā(n), innaka min aṣḥābin-nār(i).

Кеше башына берәй бәлә килһә, ул Раббыһынан кире ҡайтарыу юлы менән (ярҙам) һорай; әммә уға ниғмәттәр биргәндә, ул элек Аллаһҡа доға ҡылған (бәләне) онота һәм Аллаһҡа (кешеләрҙе) юлынан яҙҙырыр өсөн союздаштар булдыра. Әйт: «Бер аҙға кәферлегегеҙ менән күңел асығыҙ, ысынлап та, һеҙ йәһәннәм халҡынан булырһығыҙ!»

اَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ اٰنَاۤءَ الَّيْلِ سَاجِدًا وَّقَاۤىِٕمًا يَّحْذَرُ الْاٰخِرَةَ وَيَرْجُوْا رَحْمَةَ رَبِّهٖۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الَّذِيْنَ يَعْلَمُوْنَ وَالَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ ۗ اِنَّمَا يَتَذَكَّرُ اُولُوا الْاَلْبَابِ ࣖ

amman huwa qānitun ānā'al-laili sājidaw wa qā'imay yaḥżarul-ākhirata wa yarjū raḥmata rabbih(ī), qul hal yastawil-lażīna ya‘lamūna wal-lażīna lā ya‘lamūn(a), innamā yatażakkaru ulul-albāb(i).

(Һин бәхетлерәк булған мөшрикме) йәки теге донъянан (ғазаптан) ҡурҡып, Раббыһының рәхмәтенә өмөтләнеп, төндә сәждә ҡылып, баҫып ғибәҙәт ҡылыусымы? Әйт: «Белгәндәр менән белмәгәндәр бер үкме?» Ысынында, һабаҡтарҙы айыҡ аҡыллы кешеләр генә ҡабул итә ала.

قُلْ يٰعِبَادِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوْا رَبَّكُمْ ۗلِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ ۗوَاَرْضُ اللّٰهِ وَاسِعَةٌ ۗاِنَّمَا يُوَفَّى الصّٰبِرُوْنَ اَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ

qul yā ‘ibādil-lażīna āmanuttaqū rabbakum, lil-lażīna aḥsanū fī hāżihid-dun-yā ḥasanah(tun), wa arḍullāhi wāsi‘ah(tun), innamā yuwaffaṣ-ṣābirūna ajrahum bigairi ḥisāb(in).

Әйт (Мөхәммәткә): «Эй, минең тоғро ҡолдарым, Раббығыҙҙан ҡурҡығыҙ!» Сөнки был донъяла изгелек эшләгән кешеләр изгелеккә эйә буласаҡ. Ә Аллаһтың Ере киң. Сабыр булғандар ғына сауаптарын сикһеҙ арттырасаҡ.

قُلْ اِنِّيْٓ اُمِرْتُ اَنْ اَعْبُدَ اللّٰهَ مُخْلِصًا لَّهُ الدِّيْنَ

qul innī umirtu an a‘budallāha mukhliṣal lahud-dīn(a).

Әйт: «Ысынлап та, миңә диндә (ҡулланыуҙа) Аллаһҡа тулы итәғәт менән ғибәҙәт ҡылырға бойоролдо!»

وَاُمِرْتُ لِاَنْ اَكُوْنَ اَوَّلَ الْمُسْلِمِيْنَ

wa umirtu li'an akūna awwalal-muslimīn(a).

Һәм миңә беренсе булып капитуляция итергә ҡушылды».

قُلْ اِنِّيْٓ اَخَافُ اِنْ عَصَيْتُ رَبِّيْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

qul innī akhāfu in ‘aṣaitu rabbī ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

Әйт: «Әгәр мин Раббыма буйһонмаһам, бөйөк көндө ғазаптан ҡурҡам!»

قُلِ اللّٰهَ اَعْبُدُ مُخْلِصًا لَّهٗ دِيْنِيْۚ

qulillāha a‘budu mukhliṣal lahū dīnī.

Әйт: «Мин динемде тотоп, Уға тулыһынса буйһоноп, тик Аллаһҡа ғына табынам».

فَاعْبُدُوْا مَا شِئْتُمْ مِّنْ دُوْنِهٖۗ قُلْ اِنَّ الْخٰسِرِيْنَ الَّذِيْنَ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ وَاَهْلِيْهِمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِۗ اَلَا ذٰلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِيْنُ

fa‘budū mā syi'tum min dūnih(ī), qul innal-khāsirīnal-lażīna khasirū anfusahum wa ahlīhim yaumal-qiyāmah(ti), alā żālika huwal-khusrānul-mubīn(u).

Шулай булғас, Унан башҡаларға нисек теләйһең, шулай ғибәҙәт ҡыл! (Эй, мөшриктәр). Әйт: «Ысынлап та, ҡиәмәт көнөндә үҙҙәренә һәм ғаиләләренә зыян килтереүселәр зыян күреүселәр!» Иҫтәргә! Был ысын юғалтыу.

لَهُمْ مِّنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِّنَ النَّارِ وَمِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ ۗذٰلِكَ يُخَوِّفُ اللّٰهُ بِهٖ عِبَادَهٗ ۗيٰعِبَادِ فَاتَّقُوْنِ

lahum min fauqihim ẓulalum minan-nāri wa min taḥtihim ẓulal(un), żālika yukhawwifullāhu bihī ‘ibādah(ū), yā ‘ibādi fattaqūn(i).

Улар өҫтөндә ут ҡатламдары, аҫтында улар өсөн әҙерләнгән ҡатламдар. Аллаһ Тәғәлә ҡолдарына (шул яза менән) шулай ҡурҡыта. — Эй, ҡолдарым, Минән ҡурҡығыҙ.

وَالَّذِيْنَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوْتَ اَنْ يَّعْبُدُوْهَا وَاَنَابُوْٓا اِلَى اللّٰهِ لَهُمُ الْبُشْرٰىۚ فَبَشِّرْ عِبَادِۙ

wal-lażīnajtanabuṭ-ṭāgūta ay ya‘budūhā wa anābū ilallāhi lahumul-busyrā, fabasysyir ‘ibād(i).

Ә тағуттан (йәғни) йыраҡ тороп, уға табынмаған һәм Аллаһҡа ҡайтҡандар, улар һөйөнөслө хәбәргә лайыҡ; Шуның өсөн ҡолдарыма һөйөнөслө хәбәрҙе еткер,

الَّذِيْنَ يَسْتَمِعُوْنَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُوْنَ اَحْسَنَهٗ ۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ هَدٰىهُمُ اللّٰهُ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمْ اُولُوا الْاَلْبَابِ

allażīna yastami‘ūnal-qaula fa yattabi‘ūna aḥsanah(ū), ulā'ikal-lażīna hadāhumullāhu wa ulā'ika hum ulul-albāb(i).

(атап әйткәндә) һүҙҙәрҙе тыңлап, һуңынан улар араһында иң яҡшыһына эйәргәндәр. Улар Аллаһы Тәғәлә тарафынан тура юлға баҫҡан кешеләр һәм улар айыҡ аҡылға эйә булған кешеләр.

اَفَمَنْ حَقَّ عَلَيْهِ كَلِمَةُ الْعَذَابِۗ اَفَاَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِى النَّارِ ۚ

afaman ḥaqqa ‘alaihi kalimatul-‘ażāb(i), afa'anta tunqiżu man fin-nār(i).

Тимәк, нимә (яҙмышын үҙгәртергә теләйһегеҙме) улар һис шикһеҙ язаға тарттырыла? Һин (Мөхәммәт) йәһәннәм утында булған кешеләрҙе ҡотҡарырһыңмы?

لٰكِنِ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ غُرَفٌ مِّنْ فَوْقِهَا غُرَفٌ مَّبْنِيَّةٌ ۙتَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ ەۗ وَعْدَ اللّٰهِ ۗ لَا يُخْلِفُ اللّٰهُ الْمِيْعَادَ

lākinil-lażīnattaqau rabbahum lahum gurafum min fauqihā gurafum mabniyyah(tun), tajrī min taḥtihal-anhār(u), wa‘dallāh(i), lā yukhlifullāhul-mī‘ād(a).

Әммә Раббынан ҡурҡҡандарға (күктә) бүлмәләр булыр, улар өҫтөндә шулай уҡ бүлмәләр төҙөлгән (ҡат-ҡатлы), аҫтынан йылғалар аға. (Йәғни) Аллаһ вәғәҙәһе. Аллаһ вәғәҙәһен инҡар итмәҫ.

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَسَلَكَهٗ يَنَابِيْعَ فِى الْاَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهٖ زَرْعًا مُّخْتَلِفًا اَلْوَانُهٗ ثُمَّ يَهِيْجُ فَتَرٰىهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهٗ حُطَامًا ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَذِكْرٰى لِاُولِى الْاَلْبَابِ ࣖ

alam tara annallāha anzala minas-samā'i mā'an fasalakahū yanābī‘a fil-arḍi ṡumma yaj‘aluhū ḥuṭāmā(n), ina fī żālika lażikrā li'ulil-albāb(i).

Күрмәйһеңме ни, Аллаһ күктән һыу төшөрә һәм уны ерҙә шишмә булып ағыҙа, унан һуң уның менән төрлө төҫтәге уңыштар үҫтерә; һуңынан улар кибә һәм һин уларҙы һарғайғанын күрәһең, һуңынан Ул уларҙы һибелгән сүп-сар итә. Ысынлап та, бында аҡыллы кешеләр өсөн ғибрәт бар.

اَفَمَنْ شَرَحَ اللّٰهُ صَدْرَهٗ لِلْاِسْلَامِ فَهُوَ عَلٰى نُوْرٍ مِّنْ رَّبِّهٖ ۗفَوَيْلٌ لِّلْقٰسِيَةِ قُلُوْبُهُمْ مِّنْ ذِكْرِ اللّٰهِ ۗ اُولٰۤىِٕكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

afaman syaraḥallāhu ṣadrahū lil-islāmi fahuwa ‘alā nūrim mir rabbih(ī), fawailul lil-qāsiyati qulūbuhum min żikrillāh(i), ulā'ika fī ḍalālim mubīn(in).

Шулай булғас, Аллаһ Исламға йөрәктәрен асҡан һәм Раббыһынан нур алған кешеләр (йөрәктәре ҡатҡандар) кеүекме? Шулай булғас, Аллаһты иҫкә алыу өсөн күңелдәре ҡаты булғандарға ҡайғы! Улар асыҡтан-асыҡ аҙашыуҙа.

اَللّٰهُ نَزَّلَ اَحْسَنَ الْحَدِيْثِ كِتٰبًا مُّتَشَابِهًا مَّثَانِيَۙ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُوْدُ الَّذِيْنَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ۚ ثُمَّ تَلِيْنُ جُلُوْدُهُمْ وَقُلُوْبُهُمْ اِلٰى ذِكْرِ اللّٰهِ ۗذٰلِكَ هُدَى اللّٰهِ يَهْدِيْ بِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَمَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ هَادٍ

allāhu nazzala aḥsanal-ḥadīṡi kitābam mutasyābiham maṡāniy(a), taqsya‘irru minhu julūdul-lażīna yakhsyauna rabbahum, ṡumma talīnu julūduhum wa qulūbuhum ilā żikrillāh(i), żālika hudallāhi yahdī bihī may yasyā'(u), wa may yuḍlilillāhu famā lahū min hād(in).

Аллаһ Тәғәлә иң яҡшы һүҙҙәрҙе, Ҡөрьәнде, ҡабат-ҡабат ҡабатланған бер үк һүҙҙәрҙе (аяттар) индергән; Раббынан ҡурҡҡандарҙың тиреләре ҡалтырана, һуңынан Аллаһты иҫкә алыуҙан уларҙың тиреләре һәм күңелдәре тыныслана. Был — Аллаһтың тура юлдары; Ул уның менән теләгән кешеһен тура юлға күндерә. Аллаһ кемде аҙаштырһа, тура юлға күндерә алырлыҡ бер кем дә булмаҫ.

اَفَمَنْ يَّتَّقِيْ بِوَجْهِهٖ سُوْۤءَ الْعَذَابِ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗوَقِيْلَ لِلظّٰلِمِيْنَ ذُوْقُوْا مَا كُنْتُمْ تَكْسِبُوْنَ

afamay yattaqī biwajhihī sū'al-‘ażābi yaumal-qiyāmah(ti), wa qīla liẓ-ẓālimīna żūqū mā kuntum taksibūn(a).

Тимәк, йөҙҙәрен һаҡлаған кешеләр Ҡиәмәт көнөндә насар язанан ҡотолормо (язаға дусар булмаған мөьминдәр менән бер үк)? Һәм залимдарға: «Ҡылған эштәрегеҙҙең әжерен татығыҙ», — тип әйтелде.

كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَاَتٰىهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُوْنَ

każżabal-lażīna min qablihim fa'atāhumul-‘ażābu mi ḥaiṡu lā yasy‘urūn(a).

Уларҙан элек (пәйғәмбәрҙәрҙе) ялғанға сығарғандар (пәйғәмбәрҙәр) һуңынан уларға ғазап үҙҙәре уйламаған яҡтан килде.

فَاَذَاقَهُمُ اللّٰهُ الْخِزْيَ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۚوَلَعَذَابُ الْاٰخِرَةِ اَكْبَرُ ۘ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ

fa ażāqahumullāhul-khizya fil-ḥayātid-dun-yā, wa la‘ażābul-ākhirati akbar(u), lau kānū ya‘lamūn(a).

Шулай итеп, Аллаһ уларға донъя тормошоноң хурлығын һалды. Һәм, ысынлап та, теге донъялағы яза ҙурыраҡ, әгәр ҙә улар белһәләр.

وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَۚ

wa laqad ḍarabnā lin-nāsi fī hāżal-qur'āni min kulli maṡalil la‘allahum yatażakkarūn(a).

Һәм, ысынлап та, Беҙ был Ҡөрьәндә кешеләргә ғибрәт алһын өсөн һәр төрлө ҡиссалар яһаныҡ.

قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِيْ عِوَجٍ لَّعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

qur'ānan ‘arabiyyan gaira żī ‘iwajil la‘allahum yattaqūn(a).

(Йәғни) Ҡөрьән ғәрәп телендә, улар тәҡүә булһын өсөн (унда) кәкрелек юҡ.

ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا رَّجُلًا فِيْهِ شُرَكَاۤءُ مُتَشٰكِسُوْنَ وَرَجُلًا سَلَمًا لِّرَجُلٍ هَلْ يَسْتَوِيٰنِ مَثَلًا ۗ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

Ḍaraballāhu maṡalar rajulan fīhi syurakā'u mutasyākisūna wa rajulan salamal lirajulin hal yastawiyāni maṡalā(n), al-ḥamdu lillāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Аллаһ бәхәсләшкән берләшмәлә булған бер нисә кешенең хужаһы булған кешене (бәндәне) һәм бер (берҙән-бер) кешенең тулы мөлкәте булған ҡолдо миҫалға килтерә. Ике хеҙмәтсе бер үк хәлдәме? Әлхәмдүлилләһ, әммә уларҙың күбеһе белмәй.

اِنَّكَ مَيِّتٌ وَّاِنَّهُمْ مَّيِّتُوْنَ ۖ

innaka mayyituw wa innahum mayyitūn(a).

Ысынлап та, һин (Мөхәммәт) үлерһең, улар ҙа үлер.

ثُمَّ اِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ عِنْدَ رَبِّكُمْ تَخْتَصِمُوْنَ ࣖ ۔

Ṡumma innakum yaumal-qiyāmati ‘inda rabbikum takhtaṣimūn(a).

Һуңынан, ысынлап та, Ҡиәмәт көнөндә һеҙ Раббығыҙ алдында бәхәсләшерһегеҙ.

۞ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَبَ عَلَى اللّٰهِ وَكَذَّبَ بِالصِّدْقِ اِذْ جَاۤءَهٗۗ اَلَيْسَ فِيْ جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْكٰفِرِيْنَ

faman aẓlamu mimman każaba ‘alallāhi wa każżaba biṣ-ṣidqi iż jā'ah(ū), alaisa fī jahannama maṡwal lil-kāfirīn(a).

Шулай булғас, Аллаһҡа ҡаршы ялған уйлап сығарған һәм үҙенә килгән хәҡиҡәтте ялғанға сығарған кешенән дә залимыраҡ кем бар? Йәһәннәм иманһыҙҙар йәшәгән урын түгелме?

وَالَّذِيْ جَاۤءَ بِالصِّدْقِ وَصَدَّقَ بِهٖٓ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُتَّقُوْنَ

wal-lażī jā'a biṣ-ṣidqi wa ṣaddaqa bihī ulā'ika humul-muttaqūn(a).

Хәҡиҡәтте (Мөхәммәдте) килтергәндәр һәм уны раҫлаусылар – тәҡүә кешеләр.

لَهُمْ مَّا يَشَاۤءُوْنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۗ ذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْمُحْسِنِيْنَۚ

lahum mā yasyā'ūna ‘inda rabbihim, żālika jazā'ul-muḥsinīn(a).

Улар Раббыһынан үҙҙәре теләгән нәмәне ала. Изгелек ҡылғандарға әжер шундай булыр,

لِيُكَفِّرَ اللّٰهُ عَنْهُمْ اَسْوَاَ الَّذِيْ عَمِلُوْا وَيَجْزِيَهُمْ اَجْرَهُمْ بِاَحْسَنِ الَّذِيْ كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

liyukaffirallāhu ‘anhum aswa'al-lażī ‘amilū wa yajziyahum ajrahum bi'aḥsanil-lażī kānū ya‘malūn(a).

Аллаһ уларҙы ҡылған иң насар эштәрен юйып, ҡылғандарынан да яҡшыраҡ нәмә менән бүләкләр өсөн.

اَلَيْسَ اللّٰهُ بِكَافٍ عَبْدَهٗۗ وَيُخَوِّفُوْنَكَ بِالَّذِيْنَ مِنْ دُوْنِهٖۗ وَمَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ هَادٍۚ

alaisallāhu bikāfin ‘abdah(ū), wa yukhawwifūnaka bil-lażīna min dūnih(ī), wa may yuḍlilillāhu famā lahū min hād(in).

Үҙенең ҡолдарына Аллаһ Тәғәлә етә түгелме ни? Улар һеҙҙе Унан башҡа (ғибәҙәт) менән ҡурҡыта. Кемде Аллаһ аҙашырға рөхсәт итһә, уны бер кем дә тура юлға күндерә алмаҫ.

وَمَنْ يَّهْدِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ مُّضِلٍّ ۗ اَلَيْسَ اللّٰهُ بِعَزِيْزٍ ذِى انْتِقَامٍ

wa may yahdillāhu famā lahū min muḍill(in), alaisallāhu bi‘azīzin żintiqām(in).

Аллаһ тарафынан тура юлға баҫҡан кешене бер кем дә аҙаштыра алмаҫ. Аллаһ Ҡөҙрәтле һәм яза бирергә ҡөҙрәтле түгелме ни?

وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ مَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ لَيَقُوْلُنَّ اللّٰهُ ۗ قُلْ اَفَرَءَيْتُمْ مَّا تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ اِنْ اَرَادَنِيَ اللّٰهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ كٰشِفٰتُ ضُرِّهٖٓ اَوْ اَرَادَنِيْ بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكٰتُ رَحْمَتِهٖۗ قُلْ حَسْبِيَ اللّٰهُ ۗعَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُوْنَ

wa la'in sa'altahum man khalaqas-samāwāti wal-arḍa layaqūlunnallāh(u), qul afara'aitum mā tad‘ūna min dūnillāhi in arādaniyallāhu biḍurrin hal hunna kāsyifātu ḍurrihī au arādanī biraḥmatin hal hunna mumsikātu raḥmatih(ī), qul ḥasbiyallāh(u), ‘alaihi yatawakkalul-mutawakkilūn(a).

Һәм, ысынлап та, уларҙан: «Күктәрҙе һәм Ерҙе кем яралтты?» Улар, һис шикһеҙ, «Аллаһ» тип яуап бирер. Әйт: «Улай булғас, һеҙ Аллаһтан башҡа нимәгә табынғанығыҙҙы беләһегеҙме, әгәр Аллаһ миңә бәлә килтерергә теләһә, улар бәләне алып ташлай алырмы, әллә Аллаһ миңә рәхмәт бирергә теләһә, улар Уның рәхмәтенә юл ҡуймаҫмы?» Әйт: «Миңә Аллаһ етә, тәүәккәлләгәндәр Уға буйһона».

قُلْ يٰقَوْمِ اعْمَلُوْا عَلٰى مَكَانَتِكُمْ اِنِّيْ عَامِلٌ ۚفَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَۙ

qul yā qaumi‘malū ‘alā makānatikum innī ‘āmil(un), fa saufa ta‘lamūn(a).

Әйт (Мөхәммәткә): «Эй, халҡым! Вазифағыҙ буйынса ғәмәл итегеҙ, мин дә (шулай эшләйем) һуңынан белерһегеҙ,

مَنْ يَّأْتِيْهِ عَذَابٌ يُّخْزِيْهِ وَيَحِلُّ عَلَيْهِ عَذَابٌ مُّقِيْمٌ

may ya'tīhi ‘ażābuy yukhzīhi wa yaḥillu ‘alaihi ‘ażābum muqīm(un).

Ул кәмһетеүсе яза аласаҡ һәм мәңгелек яза уның өҫтөнә төшәсәк».

اِنَّآ اَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتٰبَ لِلنَّاسِ بِالْحَقِّۚ فَمَنِ اهْتَدٰى فَلِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ ضَلَّ فَاِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا ۚوَمَآ اَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيْلٍ ࣖ

innā anzalnā ‘alaikal-kitāba lin-nāsi bil-ḥaqq(i), fa manihtadā fa linafsih(ī), wa man ḍalla fa innamā yaḍillu ‘alaihā, wa mā anta ‘alaihim biwakīl(in).

Ысынлап та, Беҙ һиңә кешеләргә хәҡиҡәт килтереүсе Китапты (Ҡөрьәнде) иңдерҙек; Кем һуңынан (тура юлды) үҙенә ала, ә кем аҙашһа, хаҡтыр, аҙашыу үҙенә, ә һин улар өсөн яуаплы түгелһең.

اَللّٰهُ يَتَوَفَّى الْاَنْفُسَ حِيْنَ مَوْتِهَا وَالَّتِيْ لَمْ تَمُتْ فِيْ مَنَامِهَا ۚ فَيُمْسِكُ الَّتِيْ قَضٰى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْاُخْرٰىٓ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّىۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

allāhu yatawaffal-anfusa ḥīna mautihā wal-latī lam tamut fī manāmihā, fayumsikul-latī qaḍā ‘alaihal-mauta wa yursilul-ukhrā ilā ajalim musammā(n), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).

Аллаһ Тәғәлә (кешенең) үлем ваҡытында ғүмерен һәм әле үлмәгән (кешенең) ғүмерен йоҡлағанда тота; Шулай итеп, Ул үлемдәрен тәғәйенләгән (кешеләрҙең) ғүмерен һаҡлай һәм башҡаларҙың ғүмерен билдәләнгән ваҡытҡа тиклем азат итә. Ысынлап та, фекер йөрөтөүсе халыҡ өсөн Аллаһтың (бөйөклөгөнөң) аяттары ошонда бар.

اَمِ اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ شُفَعَاۤءَۗ قُلْ اَوَلَوْ كَانُوْا لَا يَمْلِكُوْنَ شَيْـًٔا وَّلَا يَعْقِلُوْنَ

amittakhażū min dūnillāhi syufa‘ā'(a), qul awalau kānū lā yamlikūna syai'aw wa lā ya‘qilūn(a).

Әллә улар Аллаһтан башҡа ярҙамсы аламы? “Бер нәмәләре булмаһа ла, аңламаһалар ҙа (һеҙ уларҙы ла алдығыҙмы)?”

قُلْ لِّلّٰهِ الشَّفَاعَةُ جَمِيْعًا ۗ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ ثُمَّ اِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

qul lillāhisy-syafā‘atu jamī‘ā(n), lahū mulkus-samāwāti wal-arḍ(i), ṡumma ilaihi turja‘ūn(a).

Әйт: «Ярҙам тик Аллаһтан ғына, күктәр һәм Ер батшалығы Уның хужаһы, шунан һуң һеҙ Уға ҡайтарыласаҡһығыҙ».

وَاِذَا ذُكِرَ اللّٰهُ وَحْدَهُ اشْمَـَٔزَّتْ قُلُوْبُ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِۚ وَاِذَا ذُكِرَ الَّذِيْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِذَا هُمْ يَسْتَبْشِرُوْنَ

wa iżā żukirallāhu waḥdahusyma'azzat qulūbul-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirah(ti), wa iżā żukiral-lażīna min dūnihī iżā hum yastabsyirūn(a).

Ә Аллаһы Тәғәләнең исеме генә телгә алынһа, теге донъяға ышанмағандарҙың күңеле ныҡ боҙоласаҡ. Әммә Аллаһ Тәғәләнән башҡа илаһтарҙың исемдәре телгә алынһа, улар ҡапыл бәхетле булып китә.

قُلِ اللّٰهُمَّ فَاطِرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ عٰلِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ اَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِيْ مَا كَانُوْا فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ

qulillāhumma fāṭiras-samāwāti wal-arḍi ‘ālimal-gaibi wasy-syahādati anta taḥkumu baina ‘ibādika fīmā kānū fīhi yakhtalifūn(a).

Әйт: «Эй, күктәрҙе һәм Ерҙе бар итеүсе, бөтә йәшеренде лә, ысынды ла белгән Аллаһ, ҡолдарыңдың һәр ваҡыт бәхәсләшкән нәмәләрен Һин хәл итәһең!»

وَلَوْ اَنَّ لِلَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مَا فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا وَّمِثْلَهٗ مَعَهٗ لَافْتَدَوْا بِهٖ مِنْ سُوْۤءِ الْعَذَابِ يَوْمَ الْقِيٰمَةِۗ وَبَدَا لَهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مَا لَمْ يَكُوْنُوْا يَحْتَسِبُوْنَ

wa lau anna lil-lażīna ẓalamū mā fil-arḍi jamī‘aw wa miṡlahū ma‘ahū laftadau bihī min sū'il-‘ażābi yaumal-qiyāmah(ti), wa badā lahum minallāhi mā lam yakūnū yaḥtasibūn(a).

Әгәр ҙә залимдарҙа ерҙәге бөтә нәмә булһа, өҫтәүенә шул тиклем күп нәмә булһа, улар, һис шикһеҙ, Ҡиәмәт көнөндәге яуыз язанан үҙҙәрен шуның менән ҡотҡарыр ине. Һәм уларға Аллаһ тарафынан быға тиклем көтмәгән яза асыҡланды.

وَبَدَا لَهُمْ سَيِّاٰتُ مَا كَسَبُوْا وَحَاقَ بِهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

wa badā lahum sayyi'ātu mā kasabū wa ḥāqa bihim mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Һәм уларға ниндәй яуызлыҡ эшләгәндәре асыҡланды һәм улар һәр ваҡыт мыҫҡыл иткән нәмәләрҙән ҡапланды.

فَاِذَا مَسَّ الْاِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَانَاۖ ثُمَّ اِذَا خَوَّلْنٰهُ نِعْمَةً مِّنَّاۙ قَالَ اِنَّمَآ اُوْتِيْتُهٗ عَلٰى عِلْمٍ ۗبَلْ هِيَ فِتْنَةٌ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

fa'iżā massal-insāna ḍurrun da‘ānā ṡumma iżā khawwalnāhu ni‘matam minnā, qāla innamā ūtītuhū ‘alā ‘ilm(in), bal hiya fitnatuw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Шулай итеп, кешегә бәлә килһә, ул Беҙгә доға ҡыла, ә Беҙ уға ниғмәттәребеҙҙе биргәндә, ул: «Ысынлап та, миңә был ниғмәт тик аҡылым арҡаһында ғына бирелде», — ти. Ысынында, һынау, әммә күбеһе белмәй.

قَدْ قَالَهَا الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَمَآ اَغْنٰى عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

qad qālahal-lażīna min qablihim famā agnā ‘anhum mā kānū yaksibūn(a).

Ысынлап та, уларҙан элек быны әйткәндәргә элек ҡылған эштәренең башҡа файҙаһы булмаясаҡ.

فَاَصَابَهُمْ سَيِّاٰتُ مَا كَسَبُوْا ۗوَالَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْ هٰٓؤُلَاۤءِ سَيُصِيْبُهُمْ سَيِّاٰتُ مَا كَسَبُوْا ۙوَمَا هُمْ بِمُعْجِزِيْنَ

fa'aṣābahum sayyi'ātu mā kasabū, wal-lażīna ẓalamū min hā'ulā'i sayuṣībuhum sayyi'ātu mā kasabū, wa mā hum bimu‘jizīn(a).

Шунан һуң улар ҡылған эштәренең насар эҙемтәләренән (бәләгә) һуҡты. Улар араһындағы залимдар ҙа ҡылған эштәренең насар эҙемтәләренән һуғылыр һәм улар ҡотола алмаҫ.

اَوَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيَقْدِرُ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

awalam ya‘lamū annallāha yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u wa yaqdir(u), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Улар белмәйҙәрме ни: Аллаһ ризыҡты теләгән кешегә киңәйтә һәм (теләгән кешегә) сикләй? Ысынлап та, иман килтергән халыҡ өсөн бында (Аллаһтың ҡөҙрәте) аяттар бар.

۞ قُلْ يٰعِبَادِيَ الَّذِيْنَ اَسْرَفُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوْا مِنْ رَّحْمَةِ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ يَغْفِرُ الذُّنُوْبَ جَمِيْعًا ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qul yā ‘ibādiyal-lażīna asrafū ‘alā anfusihim lā taqnaṭū mir raḥmatillāh(i), innallāha yagfiruż-żunūba jamī‘ā(n), innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

Әйт: "Эй, үҙ сиктәренән сығып киткән ҡолдарым! Аллаһтың рәхмәтенән өмөтһөҙлөккә бирелмәгеҙ, ысынлап та, Аллаһ һәр кемдең гонаһтарын ғәфү итә. Ысынлап та, Ул ғәфү итеүсе, рәхимле!"

وَاَنِيْبُوْٓا اِلٰى رَبِّكُمْ وَاَسْلِمُوْا لَهٗ مِنْ قَبْلِ اَنْ يَّأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنْصَرُوْنَ

wa anībū ilā rabbikum wa aslimū lahū min qabli ay ya'tiyakumul-‘ażābu ṡumma lā tunṣarūn(a).

Һәм Раббыңа әйләнеп ҡайт, ғазап килеп еткәнсе Уға бирел, ул саҡта һиңә ярҙам булмаясаҡ.

وَاتَّبِعُوْٓا اَحْسَنَ مَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ مِّنْ قَبْلِ اَنْ يَّأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ بَغْتَةً وَّاَنْتُمْ لَا تَشْعُرُوْنَ ۙ

wattabi‘ū aḥsana mā unzila ilaikum mir rabbikum min qabli ay ya'tiyakumul ‘ażābu bagtataw wa antum lā tasy‘urūn(a).

Һеҙгә ҡапыл ғазап килгәнсе, үҙегеҙ һиҙмәй ҙә ҡалғанда, Раббығыҙҙан һеҙгә (Ҡөрьәнгә) иңдерелгән нәмәләргә мөмкин тиклем яҡшыраҡ эйәрегеҙ.

اَنْ تَقُوْلَ نَفْسٌ يّٰحَسْرَتٰى عَلٰى مَا فَرَّطْتُّ فِيْ جَنْۢبِ اللّٰهِ وَاِنْ كُنْتُ لَمِنَ السّٰخِرِيْنَۙ

an taqūla yā ḥasratā ‘alā mā farraṭṭu fī jambillāhi wa in kuntu laminas-sākhirīn(a).

бер кем дә: «Аллаһҡа ҡарата (үҙемдең фарыздарымды үтәүемдә) ғәмһеҙлегем өсөн ни тиклем үкенәм, ысынлап та, мин (Аллаһтың динен) мыҫҡыл итеүселәрҙәнмен», — тип әйтмәһен өсөн.

اَوْ تَقُوْلَ لَوْ اَنَّ اللّٰهَ هَدٰىنِيْ لَكُنْتُ مِنَ الْمُتَّقِيْنَ ۙ

au taqūla lau annallāha hadānī lakuntu minal-muttaqīn(a).

йәки берәйһе: «Әгәр Аллаһ мине тура юлға күндерһә, мин тәҡүә кешеләрҙән булыр инем», — тип әйтмәһен өсөн.

اَوْ تَقُوْلَ حِيْنَ تَرَى الْعَذَابَ لَوْ اَنَّ لِيْ كَرَّةً فَاَكُوْنَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

au taqūla ḥīna taral-‘ażāba lau anna lī karratan fa akūna minal-muḥsinīn(a).

йәки (берәйһе) яза күргәс: «Әгәр ҙә мин (донъяға) ҡайтһам ине, әлбиттә, мин изгелек эшләүселәрҙәнмен», — тип әйтмәһен өсөн.

بَلٰى قَدْ جَاۤءَتْكَ اٰيٰتِيْ فَكَذَّبْتَ بِهَا وَاسْتَكْبَرْتَ وَكُنْتَ مِنَ الْكٰفِرِيْنَ

balā qad jā'atka āyātī fa każżabta bihā wastakbarta wa kunta minal-kāfirīn(a).

Ысынлап та, Минең хәбәрем һеҙгә килде, әммә һеҙ уны инҡар итәһегеҙ, киреһенсә, маҡтанып, кафырҙарҙан булаһығыҙ».

وَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ تَرَى الَّذِيْنَ كَذَبُوْا عَلَى اللّٰهِ وُجُوْهُهُمْ مُّسْوَدَّةٌ ۗ اَلَيْسَ فِيْ جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْمُتَكَبِّرِيْنَ

wa yaumal-qiyāmati taral-lażīna każabū ‘alallāhi wujūhuhum muswaddah(tun), alaisa fī jahannama maṡwal lil-mutakabbirīn(a).

Ҡиәмәт көнөндә һин Аллаһҡа ҡаршы ялған һөйләүселәрҙе күрерһең, йөҙҙәре ҡара. Йәһәннәм ғорурланып йәшәгән кешеләр өсөн урын түгелме ни?

وَيُنَجِّى اللّٰهُ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا بِمَفَازَتِهِمْۖ لَا يَمَسُّهُمُ السُّوْۤءُ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

wa yunajjillāhul-lażīnattaqau bimafāzatihim, lā yamassuhumus-sū'u wa lā hum yaḥzanūn(a).

Аллаһ тәҡүәлеләрҙе уларҙың еңеүе арҡаһында ҡотҡара. Уларға ғазап ҡағылмай, ҡайғырмай.

اَللّٰهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ ۙوَّهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ وَّكِيْلٌ

allāhu khāliqu kulli syai'(in), wa huwa ‘alā kulli syai'iw wakīl(un).

Аллаһ – бөтә нәмәне бар итеүсе һәм Ул – бөтә нәмәне тотоусы.

لَهٗ مَقَالِيْدُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ

lahū maqālīdus-samāwāti wal-arḍ(i), wal-lażīna kafarū bi'āyātillāhi ulā'ika humul-khāsirūn(a).

Күктәрҙең һәм Ерҙең асҡыстары (хазиналары) Уныҡы. Аллаһтың аяттарына инҡар итеүселәр улар юғалтыуға дусар булыр.

قُلْ اَفَغَيْرَ اللّٰهِ تَأْمُرُوْۤنِّيْٓ اَعْبُدُ اَيُّهَا الْجٰهِلُوْنَ

qul afagairallāhi ta'murūnnī a‘budu ayyuhal-jāhilūn(a).

Әйт (Мөхәммәткә): «Һеҙ миңә Аллаһтан башҡаға ғибәҙәт ҡылырға бойораһығыҙмы, наҙан халыҡ?»

وَلَقَدْ اُوْحِيَ اِلَيْكَ وَاِلَى الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكَۚ لَىِٕنْ اَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

wa laqad ūḥiya ilaika wa ilal-lażīna min qablik(a), la'in asyrakta layaḥbaṭanna ‘amaluka wa latakūnanna minal-khāsirīn(a).

Һәм, ысынлап та, һиңә һәм һинән элекке пәйғәмбәрҙәргә: «Әгәр ҙә һин (Аллаһҡа) тиңдәш тотһаң, ғәмәлдәрең юйыласаҡ һәм һис шикһеҙ, һин зыян күреүселәрҙән булырһың!»

بَلِ اللّٰهَ فَاعْبُدْ وَكُنْ مِّنَ الشّٰكِرِيْنَ

balillāha fa‘bud wa kum minasy-syākirīn(a).

Шуға күрә Аллаһҡа ғына ғибәҙәт ҡылығыҙ һәм һеҙ шөкөр итеүселәрҙән булһын».

وَمَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهٖۖ وَالْاَرْضُ جَمِيْعًا قَبْضَتُهٗ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَالسَّمٰوٰتُ مَطْوِيّٰتٌۢ بِيَمِيْنِهٖ ۗسُبْحٰنَهٗ وَتَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

wa mā qadarullāha ḥaqqa qadrih(ī), wal-arḍu jamī‘an qabḍatuhū yaumal-qiyāmati was-samāwātu maṭwiyyātum biyamīnih(ī), subḥānahū wa ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

Ҡиәмәт көнөндә бөтә ер йөҙө Уның ҡулында булһа ла, күктәр Уның уң ҡулы менән йомарланһа ла, Аллаһты тейешле кимәлдә тәсбихләмәйҙәр. Уларҙың бер-береһенә тиңләштергән нәмәләренән дә Ул дан һәм бейек!

وَنُفِخَ فِى الصُّوْرِ فَصَعِقَ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَمَنْ فِى الْاَرْضِ اِلَّا مَنْ شَاۤءَ اللّٰهُ ۗ ثُمَّ نُفِخَ فِيْهِ اُخْرٰى فَاِذَا هُمْ قِيَامٌ يَّنْظُرُوْنَ

wa nufikha fiṣ-ṣūri faṣa‘iqa man fis-samāwāti wa man fil-arḍi illā man syā'allāh(u), ṡumma nufikha fīhi ukhrā fa'iżā hum qiyāmuy yanẓurūn(a).

Һәм Сур өрөлә һәм күктәрҙә һәм Ерҙә булғандар, Аллаһ теләгәндәрҙән башҡа бөтә нәмә үлә. Шунан һуң тағы ла өрәләр, шунда уҡ улар (Аллаһтың ҡарарын) көтөп тороп ҡалалар.

وَاَشْرَقَتِ الْاَرْضُ بِنُوْرِ رَبِّهَا وَوُضِعَ الْكِتٰبُ وَجِايْۤءَ بِالنَّبِيّٖنَ وَالشُّهَدَاۤءِ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

wa asyraqatil-arḍu binūri rabbihā wa wuḍi‘al-kitābu wa jī'a bin-nabiyyīna wasy-syuhadā'i wa quḍiya bainahum bil-ḥaqqi wa hum lā yuẓlamūn(a).

Ер (Мәхсиәр тигеҙлеге) Раббыһының (ғәҙеллек) нуры менән яҡтырып китә; һәм китаптар (уларҙың иҫәп-хисаптары) (һәр кешегә) бирелә, пәйғәмбәрҙәр һәм шаһиттар килтерелә, һәм улар араһында ғәҙеллек менән хөкөм сығарыла, һәм улар ғәҙелһеҙлеккә дусар ителмәй.

وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ وَهُوَ اَعْلَمُ بِمَا يَفْعَلُوْنَ ࣖ

wa wuffiyat kullu nafsim mā ‘amilat wa huwa a‘lamu bimā yaf‘alūn(a).

Һәр йәнгә үҙенең ҡылған эштәренә ҡарап камил сауап бирелә һәм уларҙың нимә эшләгәндәрен Ул яҡшыраҡ белә.

وَسِيْقَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِلٰى جَهَنَّمَ زُمَرًا ۗحَتّٰىٓ اِذَا جَاۤءُوْهَا فُتِحَتْ اَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَآ اَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَتْلُوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِ رَبِّكُمْ وَيُنْذِرُوْنَكُمْ لِقَاۤءَ يَوْمِكُمْ هٰذَا ۗقَالُوْا بَلٰى وَلٰكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكٰفِرِيْنَ

wasīqal-lażīna kafarū ilā jahannama zumarā(n), ḥattā iżā jā'ūhā futiḥat abwābuhā wa qāla lahum khazanatuhā alam ya'tikum rusulum minkum yatlūna ‘alaikum āyāti rabbikum wa yunżirūnakum liqā'a yaumikum hāżā, qālū balā wa lākin ḥaqqat kalimatul-‘ażābi ‘alal-kāfirīn(a).

Кәферҙәрҙе төркөм-төркөм итеп йәһәннәмгә алып китәләр. Шулай итеп, улар уға (йәһәннәмгә) барып еткәс, ишектәр асылып китте һәм һаҡсы уларға: «Һеҙгә бер ҡасан да Раббығыҙҙың аяттарын уҡыған һәм һеҙҙең көнөгөҙ менән осрашыу тураһында иҫкәрткән илселәр килмәнеме?» Улар: «Эйе, бар», – тип яуап бирҙеләр, әммә яза фарманы мотлаҡ кафырҙарға ҡағыла.

قِيْلَ ادْخُلُوْٓا اَبْوَابَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۚفَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِيْنَ

qīladkhulū abwāba jahannama khālidīna fīhā, fa bi'sa maṡwal-mutakabūbirīn(a).

Уларға: «Йәһәннәм ҡапҡаларына инегеҙ, унда мәңге ҡалырһығыҙ», — тип әйтелде. Тимәк (тамуҡ) маҡтаныусылар өсөн иң насар йәшәү урыны.

وَسِيْقَ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ اِلَى الْجَنَّةِ زُمَرًا ۗحَتّٰىٓ اِذَا جَاۤءُوْهَا وَفُتِحَتْ اَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلٰمٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوْهَا خٰلِدِيْنَ

wasīqal-lażīnattaqau rabbahum ilal-jannati zumarā(n), ḥattā iżā jā'ūhā wa futiḥat abwābuhā wa qāla lahum khazanatuhā salāmun ‘alaikum ṭibtum fadkhulūhā khālidīn(a).

Раббынан ҡурҡҡандарҙы төркөм-төркөм күккә индерәләр. Шуға күрә улар унда (күккә) барып еткәс, ишектәре асылғас, һаҡсы уларға: «Һеҙгә бәхетле булһын, һеҙ бәхетле!

وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ صَدَقَنَا وَعْدَهٗ وَاَوْرَثَنَا الْاَرْضَ نَتَبَوَّاُ مِنَ الْجَنَّةِ حَيْثُ نَشَاۤءُ ۚفَنِعْمَ اَجْرُ الْعٰمِلِيْنَ

wa qālul-ḥamdu lillāhil-lażī ṣadaqanā wa‘dahū wa auraṡanal-arḍa natabawwa'u minal-jannati ḥaiṡu nasyā'(u), fani‘ma ajrul-‘āmilīn(a).

Һәм улар: «Беҙгә биргән вәғәҙәһен үтәгән һәм беҙгә был урынды биргән, ә беҙ теләгән ерҙә ожмахты биләргә рөхсәт ителгән Аллаһҡа маҡтау булһын», — тинеләр. Тимәк, изге эштәр ҡылғандар өсөн (ожмах) иң яҡшы әжер.

وَتَرَى الْمَلٰۤىِٕكَةَ حَاۤفِّيْنَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ يُسَبِّحُوْنَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْۚ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَقِيْلَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ࣖ

wa taral-malā'ikata ḥāffīna min ḥaulil-‘arsyi yusabbiḥūna biḥamdi rabbihim, wa quḍiya bainahum bil-ḥaqqi wa qīlal-ḥamdu lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).

Һин (Мөхәммәт) фәрештәләрҙең Ғәрш тирәһендә әйләнеп йөрөгәнен күрерһең, улар үҙҙәренең Раббыһын маҡтағанда данлай; Һуңынан улар араһында (Аллаһтың ҡолдары) ғәҙел ҡарар ҡабул ителде һәм: «Бөтә донъяның Раббыһы Аллаһҡа маҡтау», — тип әйтелде.