قَالُوْا سُبْحٰنَكَ لَا عِلْمَ لَنَآ اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا ۗاِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

qālū subḥānaka lā ‘ilma lanā illā mā ‘allamtanā, innaka antal-‘alīmul-ḥakīm(u).

U y'a jaabi ko: "Bonya ka kɛ i ye, an tɛ foyi lɔn fɔɔ i ye min kalan an ye. Tiɲɛ na, ele lo ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye, fɛn bɛɛ lɔnbaga ye."

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَخْفٰى عَلَيْهِ شَيْءٌ فِى الْاَرْضِ وَلَا فِى السَّمَاۤءِ

innallāha lā yakhfā ‘alaihi syai'un fil-arḍi wa lā fis-samā'(i).

Ala fɛ, foyi dogonin tɛ dugukolo kan ani sankolo la.

هُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتٰبَ مِنْهُ اٰيٰتٌ مُّحْكَمٰتٌ هُنَّ اُمُّ الْكِتٰبِ وَاُخَرُ مُتَشٰبِهٰتٌ ۗ فَاَمَّا الَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُوْنَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاۤءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاۤءَ تَأْوِيْلِهٖۚ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيْلَهٗٓ اِلَّا اللّٰهُ ۘوَالرّٰسِخُوْنَ فِى الْعِلْمِ يَقُوْلُوْنَ اٰمَنَّا بِهٖۙ كُلٌّ مِّنْ عِنْدِ رَبِّنَا ۚ وَمَا يَذَّكَّرُ اِلَّآ اُولُوا الْاَلْبَابِ

huwal-lażī anzala ‘alaikal-kitāba minhu āyātum muḥkamātun hunna ummul-kitābi wa ukharu mutasyābihāt(un), fa'ammal-lażīna fī qulūbihim zaigun fayattabi‘ūna mā tasyābaha minhubtigā'al-fitnati wabtigā'a ta'wīlih(ī), wa mā ya‘lamu ta'wīlahū illallāh(u), war-rāsikhūna fil-‘ilmi yaqūlūna āmannā bih(ī), kullum min ‘indi rabbinā, wa mā yażżakkaru illā ulul-albāb(i).

Ale lo ye kitabu (Ali-kurana) jigi i (Muhamadu) kan. O la, vɛrise dɔw be yen minw ye dafaninw ye, minw ye kitabu (Al-Qur’an) ka miiriya jɔnjɔnw ye ani dɔw wɛrɛ minw ye mutasyabihat ye. Minw dusukun b’a fɛ ka tunu, olu be tugu mutashabihat kɔ ka tɔgɔjugu ɲini ani k’u ka tawil ɲini, hali ni mɔgɔ si t’u ka tawil lɔn fɔɔ Ala. Ani minw ka lɔnniya ka bon, olu b’a fɔ ko: «An lanin b’a ra (alikurana), fɛn bɛɛ bɔra an Matigi le ra.» Mɔgɔ si tɛ se ka kalan sɔrɔ, ni mɔgɔ minw bɛ faamuri kɛ.

هٰٓاَنْتُمْ هٰٓؤُلَاۤءِ حَاجَجْتُمْ فِيْمَا لَكُمْ بِهٖ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاۤجُّوْنَ فِيْمَا لَيْسَ لَكُمْ بِهٖ عِلْمٌ ۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ

hā antum hā'ulā'i ḥājajtum fīmā lakum bihī ‘ilmun falima tuḥājjūna fīmā laisa lakum bihī ‘ilm(un), wallāhu ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).

Aw bɛ ten le! I be min lɔn, aw be sɔsɔli kɛ o koo la, nka aw tɛ min lɔn, mun na aw be sɔsɔli kɛ o koo la? Ala b’a lɔn k’a sɔrɔ aw m’a lɔn.

وَمَنْ لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا اَنْ يَّنْكِحَ الْمُحْصَنٰتِ الْمُؤْمِنٰتِ فَمِنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ فَتَيٰتِكُمُ الْمُؤْمِنٰتِۗ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاِيْمَانِكُمْ ۗ بَعْضُكُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۚ فَانْكِحُوْهُنَّ بِاِذْنِ اَهْلِهِنَّ وَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ مُحْصَنٰتٍ غَيْرَ مُسٰفِحٰتٍ وَّلَا مُتَّخِذٰتِ اَخْدَانٍ ۚ فَاِذَآ اُحْصِنَّ فَاِنْ اَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنٰتِ مِنَ الْعَذَابِۗ ذٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ۗ وَاَنْ تَصْبِرُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa mal lam yastaṭi‘ minkum ṭaulan ay yankiḥal-muḥṣanātil-mu'mināti fa mim mā malakat aimānukum min fatayātikumul-mu'mināt(i), wallāhu a‘lamu bi'īmānikum, ba‘ḍukum mim ba‘ḍ(in), fankiḥūhunna bi'iżni ahlihinna wa ātūhunna ujūrahunna bil-ma‘rūfi muḥṣanātin gaira musāfiḥātiw wa lā muttakhiżāti akhdān(in), fa iżā uḥṣinna fa in ataina bifāḥisyatin fa ‘alaihinna niṣfu mā ‘alal-muḥṣanāti minal-‘ażāb(i), żālika limay khasyial-‘anata minkum, wa an taṣbirū khairul lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Ni mɔgɔ min tɛ se ka muso hɔɔrɔn lanabaga dɔ furu, o tigi ka muso lanabaga dɔ furu a ka jɔɔnw cɛma. Ala b’aw ka limaniya lɔn. Aw dɔw bɔra ɲɔgɔn na (Adama ni Awa bɔnsɔn kelenw), o la, aw k’u furu n’u kuntigiw ka yamaruya ye ani ka sara bɛnnin di u ma, bari u ye musow ye minw b’u yɛrɛ kɔlɔsi, u tɛ kakalayakɛlaw ye, ani (o fana) musow tɛ minw be cɛɛ wɛrɛw minɛ k’u kɛ u ka sokɔnɔbaganw ye. N’u furunin lo ka ban (u furunin lo), nka u ye koo jugu dɔ kɛ (zina), o tuma na (ɲangili) min be sɔrɔ u fɛ, o ye (ɲangili) min be sɔrɔ muso hɔɔrɔnw fɛ (minw ma furu) tilancɛ ye. (Se min be baaraden furu) ye mɔgɔw ta ye minw be siran gɛlɛyaw ɲɛ u yɛrɛ tangacogo la (ka bɔ kakalaya ma). Nga n'i be muɲu, o ka fisa i ma. Ala ye yafali ye, hinɛbaga lo.

وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاَعْدَاۤىِٕكُمْ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ وَلِيًّا ۙوَّكَفٰى بِاللّٰهِ نَصِيْرًا

wallāhu a‘lamu bi'a‘dā'ikum, wa kafā billāhi waliyyaw wa kafā billāhi naṣīrā(n).

Ala le ka aw juguw lɔn ka tɛmɛ. Ala be se ka kɛ latangabaga ye, Ala be se ka kɛ dɛmɛbaga ye (aw ye).

اُبَلِّغُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَاَنْصَحُ لَكُمْ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

uballigukum risālāti rabbī wa anṣaḥu lakum wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Ne be n Matigi ka cikan lase aw ma, ne be ladili di aw ma, aw tɛ min lɔn, ne b’o lɔn ka bɔ Ala fɛ.»

يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ السَّاعَةِ اَيَّانَ مُرْسٰىهَاۗ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّيْۚ لَا يُجَلِّيْهَا لِوَقْتِهَآ اِلَّا هُوَۘ ثَقُلَتْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ لَا تَأْتِيْكُمْ اِلَّا بَغْتَةً ۗيَسْـَٔلُوْنَكَ كَاَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَاۗ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللّٰهِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

yas'alūnaka ‘anis-sā‘ati ayyāna mursāhā, qul innamā ‘ilmuhā ‘inda rabbī, lā yujallīhā liwaqtihā illā huw(a), ṡaqulat fis-samāwāti wal-arḍ(i), lā ta'tīkum illā bagtah(tan), yas'alūnaka ka'annaka ḥafiyyun ‘anhā, qul innamā ‘ilmuhā ‘indallāhi wa lākinna akṡaran nāsi lā ya‘lamūn(a).

U b'i ɲininga (Muhamadu) lɛrɛ koo la ko: «A bena kɛ tuma jumɛn?» A fɔ ko: "Tiɲɛ na, Apokalipisi lɔnniya be ne Matigi fɛ; mɔgɔ si (mɔgɔ si) tɛ se k'a kɛwagati ɲɛfɔ fɔɔ ale. (Apokalipisi) ka jugu kosɛbɛ (a ka yɛlɛma danfɛnw kama) min be sankolow ni dugukolo kan, o tɛna na i fɛ fɔɔ yɔrɔnin kelen." U b’i ɲininga i n’a fɔ i b’a lɔn. A fɔ (Muhamadu) ko: «Tiɲɛ na, (kiiri loon) lɔnniya be Ala fɛ, nka mɔgɔ fanba t’o lɔn.»

وَمِنْهُمْ مَّنْ يُّؤْمِنُ بِهٖ وَمِنْهُمْ مَّنْ لَّا يُؤْمِنُ بِهٖۗ وَرَبُّكَ اَعْلَمُ بِالْمُفْسِدِيْنَ ࣖ

wa minhum may yu'minu bihī wa minhum mal lā yu'minu bih(ī), wa rabbuka a‘lamu bil-mufsidīn(a).

Ani o cɛma, mɔgɔ dɔw be yen minw lara a la (alikurana), ani dɔw be yen (o fana) minw ma la a la. K’a sɔrɔ i Matigi le bɛ tiɲɛni kɛbagaw lɔn ka tɛmɛ.

فَبَدَاَ بِاَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاۤءِ اَخِيْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَاۤءِ اَخِيْهِۗ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِيُوْسُفَۗ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ اَخَاهُ فِيْ دِيْنِ الْمَلِكِ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗنَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِيْ عِلْمٍ عَلِيْمٌ

fa bada'a bi'au‘iyatihim qabla wi‘ā'i akhīhi ṡummastakhrajahā miw wi‘ā'i akhīh(i), każālika kidnā liyūsuf(a), mā kāna liya'khuża akhāhu fī dīnil-maliki illā ay yasyā'allāh(u), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), wa fauqa kulli żī ‘ilmin ‘alīm(un).

O la, a y’a daminɛ k’u ka bɔrɔw sɛgɛsɛgɛ a yɛrɛ balimacɛ ta ɲɛfɛ, o kɔ, a y’u bɔ a balimacɛ ka bɔrɔ kɔnɔ. O cogo la, An ye labɛn kɛ Yusufu ye. A tun tɛ se k’a balimacɛ ɲangi ka kɛɲɛ ni masacɛ ka sariya ye fɔɔ ni Ala sɔnna. An be min fɛ, an b’o tigi lawuli. ani lɔnnibaga bɛɛ sanfɛ, mɔgɔ dɔ be yen min ka lɔnniya ka bon .

۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ

qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).

U ko: «N'a ye sonyali kɛ, a balimacɛ fana ye sonyali kɛ ka kɔn o ɲɛ.» O la, Yusufu ye (dimi) dogo a dusukun na, a m’o yira u la. A ko (a dusukun na) ko: "I ka lɔyɔrɔ ka jugu ka tɛmɛ. I be min ɲɛfɔ, Ala b'o lɔn ka ɲɛ."

فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

O kama, kibaro diiman fɔbaga sera tuma min na, a ye (fani) mɔmɔ a (Yakuba) ɲɛda kan, o kɔ, a ye yeli kɛ tugun. A (Yakuba) ko: «Yala ne m’a fɔ aw ye ko aw tɛ min lɔn, ne b’o lɔn ka bɔ Ala fɛ wa?»

وَاللّٰهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفّٰىكُمْ وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّرَدُّ اِلٰٓى اَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْـًٔاۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ قَدِيْرٌ ࣖ

wallāhu khalaqakum ṡumma yatawaffākum wa minkum may yuraddu ilā arżalil-‘umuri likai lā ya‘lama ba‘da ‘ilmin syai'ā(n), innallāha ‘alīmun qadīr(un).

Ala ka aw dan, o kɔ, a ka aw faga; aw dɔw kɔsegira kɔrɔya la, fɔɔ u tun be min lɔn fɔlɔ la, u t’o lɔn tugun. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ lɔnbaga ye, sebagayabɛɛtigi lo.

وَاَوْفُوْا بِعَهْدِ اللّٰهِ اِذَا عَاهَدْتُّمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْاَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيْدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللّٰهَ عَلَيْكُمْ كَفِيْلًا ۗاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُوْنَ

wa aufū bi‘ahdillāhi iżā ‘āhattum wa lā tanquḍul-aimāna ba‘da taukīdihā wa qad ja‘altumullāha ‘alaikum kafīlā(n), innallāha ya‘lamu mā taf‘alūn(a).

Aw k’aw ka layidu dafa Ala ye, n’aw ye layidu ta, aw kana kali tiɲɛ, a kalinin kɔ, k’a sɔrɔ aw ye Ala kɛ aw seere ye (o kali la). Tiɲɛ na, aw be min kɛ, Ala b’o lɔn.

وَاِذَا بَدَّلْنَآ اٰيَةً مَّكَانَ اٰيَةٍ ۙوَّاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوْٓا اِنَّمَآ اَنْتَ مُفْتَرٍۗ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa iżā baddalnā āyatam makāna āyah(tin), wallāhu a‘lamu bimā yunazzilu qālū innamā anta muftar(in), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Ni an ye ayat dɔ yɛlɛma ni dɔ wɛrɛ ye, ani Ala b’a lɔn ka ɲɛ a ye min jigi, u b’a fɔ ko: «Tiɲɛ na, ele (Muhamadu) b’a labɛnna dɔrɔn.» Tiɲɛn na, u fanba t’o lɔn.

اُدْعُ اِلٰى سَبِيْلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُۗ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖ وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

ud‘u ilā sabīli rabbika bil-ḥikmati wal-mau‘iẓatil-ḥasanati wa jādilhum bil-latī hiya aḥsan(u), inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlihī wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Aw ye (mɔgɔw) wele ka na aw Matigi ta sira kan ni hakiritigiya ni kalan ɲuman ye, ka sɔsɔli kɛ n’u ye cogo ɲuman na. Tiɲɛ na, i Matigi, mɔgɔ min be tunu a ka sira kan, ale lo b’o lɔn ka tɛmɛ ani mɔgɔ min be bila sira kan, ale lo b’o lɔn ka tɛmɛ.

رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِكُمْ اِنْ يَّشَأْ يَرْحَمْكُمْ اَوْ اِنْ يَّشَأْ يُعَذِّبْكُمْۗ وَمَآ اَرْسَلْنٰكَ عَلَيْهِمْ وَكِيْلًا

rabbukum a‘lamu bikum, iy yasya' yarḥamkum au iy yasya' yu‘ażżibkum, wa mā arsalnāka ‘alaihim wakīlā(n).

I ka Ala be koo caaman lɔn i koo la. N'a sɔnna, siga t'a la, a bena hina aw la, n'a sɔnna, siga t'a la, a bena aw ɲangi. An ma ele (Muhamadu) ci ka kɛ o kɔrɔsibaga ye.

وَرَبُّكَ اَعْلَمُ بِمَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَلَقَدْ فَضَّلْنَا بَعْضَ النَّبِيّٖنَ عَلٰى بَعْضٍ وَّاٰتَيْنَا دَاوٗدَ زَبُوْرًا

wa rabbuka a‘lamu biman fis-samāwāti wal-arḍ(i), wa laqad faḍḍalnā ba‘ḍan nabiyyīna ‘alā ba‘ḍiw wa ātainā dāwūda zabūrā(n).

Min bɛ sankolo ra, ani dugukolo kan, aw Matigi le ka o lɔn ka tɛmɛ. Tiɲɛ na, an ye kira dɔw di ka tɛmɛ dɔw kan.

وَاِذْ قُلْنَا لَكَ اِنَّ رَبَّكَ اَحَاطَ بِالنَّاسِۗ وَمَا جَعَلْنَا الرُّءْيَا الَّتِيْٓ اَرَيْنٰكَ اِلَّا فِتْنَةً لِّلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُوْنَةَ فِى الْقُرْاٰنِ ۗ وَنُخَوِّفُهُمْۙ فَمَا يَزِيْدُهُمْ اِلَّا طُغْيَانًا كَبِيْرًا ࣖ

wa iż qulnā laka inna rabbaka aḥāṭa bin-nās(i), wa mā ja‘alnar-ru'yal-latī araināka illā fitnatal lin-nāsi wasy-syajaratal mal‘ūnata fil-qur'ān(i), wa nukhawwifuhum, famā yazīduhum illā ṭugyānan kabīrā(n).

An y'a fɔ i ye tuma min na ko: «I Matigi ka lɔnniya be adamadenw bɛɛ datugu.» An ye siko min yira aw la, an m’o kɛ kɔrɔbɔli ye adamadenw fɛ ani (o cogo kelen na) yiri danganin (zaqqum) min be alikurana kɔnɔ. An y’u lasiran, nka o ye dɔ fara u ka kanminɛbaliya kan dɔrɔn.

قُلْ كُلٌّ يَّعْمَلُ عَلٰى شَاكِلَتِهٖۗ فَرَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ اَهْدٰى سَبِيْلًا ࣖ

qul kulluy ya‘malu ‘alā syākilatih(ī), fa rabbukum a‘lamu biman huwa ahdā sabīlā(n).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Mɔgɔ bɛɛ be koow kɛ ka kɛɲɛ n’a yɛrɛ ka cogoya ye.» O la, i Matigi b’a lɔn ka tɛmɛ min ka sira ye tiɲɛ ye.

وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الرُّوْحِۗ قُلِ الرُّوْحُ مِنْ اَمْرِ رَبِّيْ وَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنَ الْعِلْمِ اِلَّا قَلِيْلًا

wa yas'alūnaka ‘anir-rūḥ(i), qulir-rūḥu min amri rabbī wa mā ūtītum minal-‘ilmi illā qalīlā(n).

Ani u b’i ɲininga (Muhamadu) niin koo la. A fɔ ko: «Niin ye ne Matigi ta ko ye, k’a sɔrɔ lɔnniya dɔɔni dɔrɔn lo dira i ma.»

وَعَلَّمْنٰهُ صَنْعَةَ لَبُوْسٍ لَّكُمْ لِتُحْصِنَكُمْ مِّنْۢ بَأْسِكُمْۚ فَهَلْ اَنْتُمْ شٰكِرُوْنَ

wa ‘allamnāhu ṣan‘ata labūsil lakum lituḥṣinakum mim ba'sikum, fahal antum syākirūn(a).

An ye Dawuda kalan i ka kɛlɛkɛminanw dilan cogo la, k’i latanga kɛlɛ la. Yala aw be barikada (Ala) ye wa?