قَالُوْا سُبْحٰنَكَ لَا عِلْمَ لَنَآ اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا ۗاِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
qālū subḥānaka lā ‘ilma lanā illā mā ‘allamtanā, innaka antal-‘alīmul-ḥakīm(u).
هغوی ځواب ورکړ: "پاک یې ته، موږ له هغه څه پرته بل څه نه پوهیږو چې تا موږ ته راښودلي دي. په حقیقت کې، ته په هرڅه پوه او حکمت لرونکی یې."
اِنَّ اللّٰهَ لَا يَخْفٰى عَلَيْهِ شَيْءٌ فِى الْاَرْضِ وَلَا فِى السَّمَاۤءِ
innallāha lā yakhfā ‘alaihi syai'un fil-arḍi wa lā fis-samā'(i).
د الله لپاره په ځمکه او اسمان کې هیڅ شی پټ نه دی.
هُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتٰبَ مِنْهُ اٰيٰتٌ مُّحْكَمٰتٌ هُنَّ اُمُّ الْكِتٰبِ وَاُخَرُ مُتَشٰبِهٰتٌ ۗ فَاَمَّا الَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُوْنَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاۤءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاۤءَ تَأْوِيْلِهٖۚ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيْلَهٗٓ اِلَّا اللّٰهُ ۘوَالرّٰسِخُوْنَ فِى الْعِلْمِ يَقُوْلُوْنَ اٰمَنَّا بِهٖۙ كُلٌّ مِّنْ عِنْدِ رَبِّنَا ۚ وَمَا يَذَّكَّرُ اِلَّآ اُولُوا الْاَلْبَابِ
huwal-lażī anzala ‘alaikal-kitāba minhu āyātum muḥkamātun hunna ummul-kitābi wa ukharu mutasyābihāt(un), fa'ammal-lażīna fī qulūbihim zaigun fayattabi‘ūna mā tasyābaha minhubtigā'al-fitnati wabtigā'a ta'wīlih(ī), wa mā ya‘lamu ta'wīlahū illallāh(u), war-rāsikhūna fil-‘ilmi yaqūlūna āmannā bih(ī), kullum min ‘indi rabbinā, wa mā yażżakkaru illā ulul-albāb(i).
هغه ذات دی چې پر تا یې کتاب (قرآن) نازل کړ (محمد صلی الله علیه وسلم). په دوی کې داسې آیتونه شته چې مطلق دي، چې د کتاب (قرآن) اصلي ټکي دي او نور یې متشابهات دي. هغه کسان چې په زړونو کې یې ګمراهۍ ته لیواله دي، دوی د غیبت او د خپل تاویل د لټون لپاره د متشابهات پیروي کوي، پداسې حال کې چې د دوی تاویل پرته له الله څخه بل څوک نه پوهیږي. او هغه کسان چې ژوره پوهه لري وايي، "موږ په دې (قرآن) ایمان لرو، هرڅه زموږ د رب له خوا دي." هیڅوک نشي کولی درس واخلي مګر هغه خلک چې پوهیږي.
هٰٓاَنْتُمْ هٰٓؤُلَاۤءِ حَاجَجْتُمْ فِيْمَا لَكُمْ بِهٖ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاۤجُّوْنَ فِيْمَا لَيْسَ لَكُمْ بِهٖ عِلْمٌ ۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ
hā antum hā'ulā'i ḥājajtum fīmā lakum bihī ‘ilmun falima tuḥājjūna fīmā laisa lakum bihī ‘ilm(un), wallāhu ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).
همداسې یاست! تاسو د هغه څه په اړه بحث کوئ چې پوهیږئ، مګر ولې د هغه څه په اړه بحث کوئ چې نه پوهیږئ؟ الله پوهیږي پداسې حال کې چې تاسو نه پوهیږئ.
وَمَنْ لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا اَنْ يَّنْكِحَ الْمُحْصَنٰتِ الْمُؤْمِنٰتِ فَمِنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ فَتَيٰتِكُمُ الْمُؤْمِنٰتِۗ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاِيْمَانِكُمْ ۗ بَعْضُكُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۚ فَانْكِحُوْهُنَّ بِاِذْنِ اَهْلِهِنَّ وَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ مُحْصَنٰتٍ غَيْرَ مُسٰفِحٰتٍ وَّلَا مُتَّخِذٰتِ اَخْدَانٍ ۚ فَاِذَآ اُحْصِنَّ فَاِنْ اَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنٰتِ مِنَ الْعَذَابِۗ ذٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ۗ وَاَنْ تَصْبِرُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ
wa mal lam yastaṭi‘ minkum ṭaulan ay yankiḥal-muḥṣanātil-mu'mināti fa mim mā malakat aimānukum min fatayātikumul-mu'mināt(i), wallāhu a‘lamu bi'īmānikum, ba‘ḍukum mim ba‘ḍ(in), fankiḥūhunna bi'iżni ahlihinna wa ātūhunna ujūrahunna bil-ma‘rūfi muḥṣanātin gaira musāfiḥātiw wa lā muttakhiżāti akhdān(in), fa iżā uḥṣinna fa in ataina bifāḥisyatin fa ‘alaihinna niṣfu mā ‘alal-muḥṣanāti minal-‘ażāb(i), żālika limay khasyial-‘anata minkum, wa an taṣbirū khairul lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).
او څوک چې ستاسو څخه د یوې آزادې مومنې ښځې سره د واده کولو توان ونلري، نو (د هغه لپاره دا حلاله ده چې ستاسو د وینځو څخه د یوې مومنې ښځې سره واده وکړي. الله ستاسو ایمان پیژني. ځینې ستاسو څخه د یو بل څخه دي (د آدم او حوا اولاد)، نو د دوی د مالکانو په اجازه سره ورسره واده وکړئ او دوی ته مناسب مهر ورکړئ، ځکه چې دوی هغه ښځې دي چې ځانونه ساتي، نه زناکارې، او نه (او نه) هغه ښځې چې نور نارینه د څارویو په توګه نیسي. که دوی واده شوي وي (د میړونو سره) مګر بدکاري (زنا) کوي، نو د دوی لپاره (سزا) د هغو آزادو ښځو (چې میړونه نلري) نیمایي ده. (د وینځو سره د واده کولو اجازه) د هغو کسانو لپاره ده چې د ځان ساتلو کې له سختۍ څخه ویره لري (له زنا کولو څخه). مګر که تاسو صبر وکړئ، نو دا ستاسو لپاره غوره ده. الله ډیر بخښونکی او ډیر رحم کوونکی دی.
وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاَعْدَاۤىِٕكُمْ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ وَلِيًّا ۙوَّكَفٰى بِاللّٰهِ نَصِيْرًا
wallāhu a‘lamu bi'a‘dā'ikum, wa kafā billāhi waliyyaw wa kafā billāhi naṣīrā(n).
او الله ستاسو د دښمنانو په اړه ښه پوهیږي. الله د ساتونکي لپاره کافي دی او الله ستاسو د مرستندوی لپاره کافي دی.
اُبَلِّغُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَاَنْصَحُ لَكُمْ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
uballigukum risālāti rabbī wa anṣaḥu lakum wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
زه تاسو ته د خپل رب پیغام رسوم، تاسو ته نصیحت کوم، او زه د الله له لوري هغه څه پوهیږم چې تاسو یې نه پوهیږئ."
يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ السَّاعَةِ اَيَّانَ مُرْسٰىهَاۗ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّيْۚ لَا يُجَلِّيْهَا لِوَقْتِهَآ اِلَّا هُوَۘ ثَقُلَتْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ لَا تَأْتِيْكُمْ اِلَّا بَغْتَةً ۗيَسْـَٔلُوْنَكَ كَاَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَاۗ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللّٰهِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
yas'alūnaka ‘anis-sā‘ati ayyāna mursāhā, qul innamā ‘ilmuhā ‘inda rabbī, lā yujallīhā liwaqtihā illā huw(a), ṡaqulat fis-samāwāti wal-arḍ(i), lā ta'tīkum illā bagtah(tan), yas'alūnaka ka'annaka ḥafiyyun ‘anhā, qul innamā ‘ilmuhā ‘indallāhi wa lākinna akṡaran nāsi lā ya‘lamūn(a).
دوی له تا څخه د قیامت په اړه پوښتنه کوي چې "کله به راشي؟" ووایه، "په حقیقت کې د قیامت علم زما رب سره دی، هیڅوک د هغه پرته د هغه د وخت بیان نشي کولی. (قیامت) ډیر سخت دی (د مخلوقاتو لپاره د هغې ګډوډي) چې په اسمانونو او ځمکه کې به تاسو ته راشي مګر ناڅاپي." دوی له تا څخه داسې پوښتنه کوي لکه څنګه چې تاسو پوهیږئ. ووایه (محمد)، "په حقیقت کې د (قیامت) علم له الله سره دی، مګر ډیری خلک نه پوهیږي."
وَمِنْهُمْ مَّنْ يُّؤْمِنُ بِهٖ وَمِنْهُمْ مَّنْ لَّا يُؤْمِنُ بِهٖۗ وَرَبُّكَ اَعْلَمُ بِالْمُفْسِدِيْنَ ࣖ
wa minhum may yu'minu bihī wa minhum mal lā yu'minu bih(ī), wa rabbuka a‘lamu bil-mufsidīn(a).
او له دوی څخه ځینې داسې دي چې په دې (قرآن) ایمان لري، او ځینې داسې دي چې په دې ایمان نه لري، په داسې حال کې چې ستا رب د هغو کسانو په اړه ښه پوهیږي چې زیان رسوي.
فَبَدَاَ بِاَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاۤءِ اَخِيْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَاۤءِ اَخِيْهِۗ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِيُوْسُفَۗ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ اَخَاهُ فِيْ دِيْنِ الْمَلِكِ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗنَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِيْ عِلْمٍ عَلِيْمٌ
fa bada'a bi'au‘iyatihim qabla wi‘ā'i akhīhi ṡummastakhrajahā miw wi‘ā'i akhīh(i), każālika kidnā liyūsuf(a), mā kāna liya'khuża akhāhu fī dīnil-maliki illā ay yasyā'allāh(u), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), wa fauqa kulli żī ‘ilmin ‘alīm(un).
نو هغه د خپل ورور د بوجۍ څخه مخکې د هغوی د بوجۍ پلټنه پیل کړه، او بیا یې د خپل ورور د بوجۍ څخه د پاچا پیاله راوویستله. په دې توګه موږ یوسف ته انتظام وکړ. هغه د پاچا د قانون سره سم خپل ورور ته سزا نه شوه ورکولی مګر دا چې الله وغواړي. موږ چې چا ته وغواړو رتبه لوړوو؛ او د هر پوه سړي څخه پورته هغه څوک دی چې ډیر پوهیږي.
۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ
qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).
هغوی وویل: "که هغه غلا کړې وي، نو یقینا له دې مخکې یې ورور هم غلا کړې وه." نو یوسف (ع) په خپل زړه کې (غصه) پټه کړه او دوی ته یې ښکاره نه کړه. هغه (په زړه کې) وویل: "ستاسو حالت په حقیقت کې بدتر دی. او الله ښه پوهیږي چې تاسو څه بیانوئ."
فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
نو کله چې د بشارت راوړونکی راغی، نو هغه (جامه) په خپل مخ (یعقوب) مسح کړه، او هغه بینا شو، هغه (یعقوب) وویل: "ایا ما تاسو ته نه وو ویلي چې زه د الله له خوا هغه څه پوهیږم چې تاسو یې نه پوهیږئ؟"
وَاللّٰهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفّٰىكُمْ وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّرَدُّ اِلٰٓى اَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْـًٔاۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ قَدِيْرٌ ࣖ
wallāhu khalaqakum ṡumma yatawaffākum wa minkum may yuraddu ilā arżalil-‘umuri likai lā ya‘lama ba‘da ‘ilmin syai'ā(n), innallāha ‘alīmun qadīr(un).
او الله تاسو پیدا کړل، بیا یې له تاسو څخه تېر کړل، ځینې ستاسو څخه بیرته زاړه عمر ته راستانه شول، نو هغه نور هغه څه نه پوهیږي چې یو وخت یې پوهیده. په حقیقت کې، الله په هرڅه پوه او قادر دی.
وَاَوْفُوْا بِعَهْدِ اللّٰهِ اِذَا عَاهَدْتُّمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْاَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيْدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللّٰهَ عَلَيْكُمْ كَفِيْلًا ۗاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُوْنَ
wa aufū bi‘ahdillāhi iżā ‘āhattum wa lā tanquḍul-aimāna ba‘da taukīdihā wa qad ja‘altumullāha ‘alaikum kafīlā(n), innallāha ya‘lamu mā taf‘alūn(a).
او کله چې له الله سره ژمنه کوئ نو وفا وکړئ او قسم مه ماتوئ وروسته له هغه چې ژمنه مو کړې وي، په داسې حال کې چې الله مو په خپل (قسم) شاهد ګرځولی وي، بېشکه الله په هغه څه پوهیږي چې تاسو یې کوئ.
وَاِذَا بَدَّلْنَآ اٰيَةً مَّكَانَ اٰيَةٍ ۙوَّاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوْٓا اِنَّمَآ اَنْتَ مُفْتَرٍۗ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ
wa iżā baddalnā āyatam makāna āyah(tin), wallāhu a‘lamu bimā yunazzilu qālū innamā anta muftar(in), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).
او کله چې موږ یو آیت په بل آیت بدلوو، او الله ښه پوهیږي چې هغه څه چې نازل کړي دي، دوی وايي، "په حقیقت کې، ته (محمد صلی الله علیه وسلم) دا یوازې جوړوې." په حقیقت کې، ډیری یې نه پوهیږي.
اُدْعُ اِلٰى سَبِيْلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُۗ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖ وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ
ud‘u ilā sabīli rabbika bil-ḥikmati wal-mau‘iẓatil-ḥasanati wa jādilhum bil-latī hiya aḥsan(u), inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlihī wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).
د خپل رب لارې ته په حکمت او ښې نصیحت سره بلنه ورکړه، او له هغوی سره په ښه طریقه بحث وکړه، په حقیقت کې ستا رب ښه پوهیږي چې څوک د هغه له لارې څخه ګمراه کیږي او هغه ښه پوهیږي چې څوک په سمه لار روان دي.
رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِكُمْ اِنْ يَّشَأْ يَرْحَمْكُمْ اَوْ اِنْ يَّشَأْ يُعَذِّبْكُمْۗ وَمَآ اَرْسَلْنٰكَ عَلَيْهِمْ وَكِيْلًا
rabbukum a‘lamu bikum, iy yasya' yarḥamkum au iy yasya' yu‘ażżibkum, wa mā arsalnāka ‘alaihim wakīlā(n).
ستاسو خدای ستاسو په اړه ډېر ښه پوهیږي. که هغه وغواړي، نو خامخا به پر تاسو رحم وکړي، او که وغواړي، نو خامخا به تاسو ته سزا درکړي. او موږ ته (محمد صلی الله علیه وسلم) د دوی لپاره ساتونکی نه یې لیږلی.
وَرَبُّكَ اَعْلَمُ بِمَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَلَقَدْ فَضَّلْنَا بَعْضَ النَّبِيّٖنَ عَلٰى بَعْضٍ وَّاٰتَيْنَا دَاوٗدَ زَبُوْرًا
wa rabbuka a‘lamu biman fis-samāwāti wal-arḍ(i), wa laqad faḍḍalnā ba‘ḍan nabiyyīna ‘alā ba‘ḍiw wa ātainā dāwūda zabūrā(n).
او ستا رب ښه پوهیږي چې په اسمانونو او ځمکه کې څوک دي. او په حقیقت کې، موږ ځینو پیغمبرانو ته په ځینو نورو باندې فضیلت ورکړی دی.
وَاِذْ قُلْنَا لَكَ اِنَّ رَبَّكَ اَحَاطَ بِالنَّاسِۗ وَمَا جَعَلْنَا الرُّءْيَا الَّتِيْٓ اَرَيْنٰكَ اِلَّا فِتْنَةً لِّلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُوْنَةَ فِى الْقُرْاٰنِ ۗ وَنُخَوِّفُهُمْۙ فَمَا يَزِيْدُهُمْ اِلَّا طُغْيَانًا كَبِيْرًا ࣖ
wa iż qulnā laka inna rabbaka aḥāṭa bin-nās(i), wa mā ja‘alnar-ru'yal-latī araināka illā fitnatal lin-nāsi wasy-syajaratal mal‘ūnata fil-qur'ān(i), wa nukhawwifuhum, famā yazīduhum illā ṭugyānan kabīrā(n).
او (یاد کړه) کله چې موږ تاته وحی وکړه چې "بېشکه ستا د رب (علم) ټول انسانان پوښلي دي." او موږ هغه خوب چې موږ تاته ښودلی دی، د انسانانو لپاره د ازموینې او په قرآن کې د لعنت شوې ونې (زقوم) په توګه نه دی ګرځولی. او موږ دوی ویرول، مګر دې کار د دوی نافرماني زیاته کړه.
قُلْ كُلٌّ يَّعْمَلُ عَلٰى شَاكِلَتِهٖۗ فَرَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ اَهْدٰى سَبِيْلًا ࣖ
qul kulluy ya‘malu ‘alā syākilatih(ī), fa rabbukum a‘lamu biman huwa ahdā sabīlā(n).
ووایه (اې محمده)، "هرڅوک د خپلې خوښې سره سم عمل کوي." نو ستا رب ښه پوهیږي چې څوک په لاره کې تر ټولو سم دی.
وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الرُّوْحِۗ قُلِ الرُّوْحُ مِنْ اَمْرِ رَبِّيْ وَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنَ الْعِلْمِ اِلَّا قَلِيْلًا
wa yas'alūnaka ‘anir-rūḥ(i), qulir-rūḥu min amri rabbī wa mā ūtītum minal-‘ilmi illā qalīlā(n).
او له تا څخه د روح په اړه پوښتنه کوي (اې محمده!) ووایه: "روح زما د رب له امر څخه دی، او تاسو ته یوازې لږ علم ورکړل شوی دی."
وَعَلَّمْنٰهُ صَنْعَةَ لَبُوْسٍ لَّكُمْ لِتُحْصِنَكُمْ مِّنْۢ بَأْسِكُمْۚ فَهَلْ اَنْتُمْ شٰكِرُوْنَ
wa ‘allamnāhu ṣan‘ata labūsil lakum lituḥṣinakum mim ba'sikum, fahal antum syākirūn(a).
او موږ داود ته (هم) ستاسو لپاره زغره جوړول ورزده کړل، ترڅو په جګړه کې ستاسو ساتنه وکړي، ایا تاسو (د الله شکر ادا کوئ)؟