قَالُوْا سُبْحٰنَكَ لَا عِلْمَ لَنَآ اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا ۗاِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
qālū subḥānaka lā ‘ilma lanā illā mā ‘allamtanā, innaka antal-‘alīmul-ḥakīm(u).
बां जवाब दियो, "थारी महिमा है, म्हे थारी सिखाई रै अलावा और कीं नीं जाणां। साची, थै सर्वज्ञ अर सर्वज्ञ हो।"
اِنَّ اللّٰهَ لَا يَخْفٰى عَلَيْهِ شَيْءٌ فِى الْاَرْضِ وَلَا فِى السَّمَاۤءِ
innallāha lā yakhfā ‘alaihi syai'un fil-arḍi wa lā fis-samā'(i).
अल्लाह रै वास्तै धरती अर आकाश रै मांय कोई भी चीज छुपी कोनी है।
هُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتٰبَ مِنْهُ اٰيٰتٌ مُّحْكَمٰتٌ هُنَّ اُمُّ الْكِتٰبِ وَاُخَرُ مُتَشٰبِهٰتٌ ۗ فَاَمَّا الَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُوْنَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاۤءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاۤءَ تَأْوِيْلِهٖۚ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيْلَهٗٓ اِلَّا اللّٰهُ ۘوَالرّٰسِخُوْنَ فِى الْعِلْمِ يَقُوْلُوْنَ اٰمَنَّا بِهٖۙ كُلٌّ مِّنْ عِنْدِ رَبِّنَا ۚ وَمَا يَذَّكَّرُ اِلَّآ اُولُوا الْاَلْبَابِ
huwal-lażī anzala ‘alaikal-kitāba minhu āyātum muḥkamātun hunna ummul-kitābi wa ukharu mutasyābihāt(un), fa'ammal-lażīna fī qulūbihim zaigun fayattabi‘ūna mā tasyābaha minhubtigā'al-fitnati wabtigā'a ta'wīlih(ī), wa mā ya‘lamu ta'wīlahū illallāh(u), war-rāsikhūna fil-‘ilmi yaqūlūna āmannā bih(ī), kullum min ‘indi rabbinā, wa mā yażżakkaru illā ulul-albāb(i).
वो ही है जिण थारै (मुहम्मद) नै किताब (अल-कुरान) उतारी है। बां मांय सूं अस्या आयत है जका निरपेक्ष है, जका किताब (अल-कुरान) रा मुख्य बिंदु है अर दूजा जिका मुताशबिहत है। जठै तण बां लोगां री बात है जिका आपरै दिल रै मांय भटकबा री प्रवृत्ति राखै है, वै बदनामी री तलाश करण अर आपरी तविल री तलाश करण सारू मुतशाबिहत रै पाछै चालै है, भलांई अल्लाह रै अलावा बांरी तविल नै कोई नीं जाणै। अर गहरी जाणकारी राखण आळा कैवे है, "म्हे इण (कुरान) माथै विस्वास करां, सगळो कीं म्हारै प्रभु री तरफ सूं है।" समझण आळा लोगां रै अलावा कोई भी सबक कोनी सीख सकै।
هٰٓاَنْتُمْ هٰٓؤُلَاۤءِ حَاجَجْتُمْ فِيْمَا لَكُمْ بِهٖ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاۤجُّوْنَ فِيْمَا لَيْسَ لَكُمْ بِهٖ عِلْمٌ ۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ
hā antum hā'ulā'i ḥājajtum fīmā lakum bihī ‘ilmun falima tuḥājjūna fīmā laisa lakum bihī ‘ilm(un), wallāhu ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).
थै इयां ई हो! थै जकी बातां नै जाणौ हो बां माथै बहस करो हो, पण थै जकी नीं जाणौ हो बां माथै क्यूं बहस करो हो? अल्लाह जाणै है जदकै थनै ठा कोनी।
وَمَنْ لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا اَنْ يَّنْكِحَ الْمُحْصَنٰتِ الْمُؤْمِنٰتِ فَمِنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ فَتَيٰتِكُمُ الْمُؤْمِنٰتِۗ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاِيْمَانِكُمْ ۗ بَعْضُكُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۚ فَانْكِحُوْهُنَّ بِاِذْنِ اَهْلِهِنَّ وَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ مُحْصَنٰتٍ غَيْرَ مُسٰفِحٰتٍ وَّلَا مُتَّخِذٰتِ اَخْدَانٍ ۚ فَاِذَآ اُحْصِنَّ فَاِنْ اَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنٰتِ مِنَ الْعَذَابِۗ ذٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ۗ وَاَنْ تَصْبِرُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ
wa mal lam yastaṭi‘ minkum ṭaulan ay yankiḥal-muḥṣanātil-mu'mināti fa mim mā malakat aimānukum min fatayātikumul-mu'mināt(i), wallāhu a‘lamu bi'īmānikum, ba‘ḍukum mim ba‘ḍ(in), fankiḥūhunna bi'iżni ahlihinna wa ātūhunna ujūrahunna bil-ma‘rūfi muḥṣanātin gaira musāfiḥātiw wa lā muttakhiżāti akhdān(in), fa iżā uḥṣinna fa in ataina bifāḥisyatin fa ‘alaihinna niṣfu mā ‘alal-muḥṣanāti minal-‘ażāb(i), żālika limay khasyial-‘anata minkum, wa an taṣbirū khairul lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).
अर थारै मांय सूं जिको कोई आजाद लुगाई सूं ब्याव नीं कर सकै, तो थारै दासां मांय सूं एक आस्थावान लुगाई सूं ब्याव करणो ठीक है। अल्लाह थारै विश्वास नै जाणै है। थारै मांय सूं केई लोग एक दूजा सूं है (आदम अर हव्वा रा ई वंशज), सो बांनै आपरै स्वामी री इजाजत सूं ब्याव करो अर बांनै एक उचित दहेज देवो, क्यूंकै बै खुद री रक्षा करण आळी लुगायां है, व्यभिचारी नीं है, अर नीं ई (इणरै अलावा) लुगायां है जकी दूजा मिनखां नै आपरा पालतू जानवर बणावै है। जे वे पैली सूं ही ब्याव कर चुक्या है, पण कोई घृणित काम (जीना) करै है, तो बां रै वास्तै (दंड) आधी है जिकी (सजा) आजाद लुगायां (जिणरी ब्याव नीं हुई है) रै वास्तै है। (नौकर सूं ब्याव करण री क्षमता) बां लोगां रै वास्तै है जका खुद नै बचाबा में (व्यभिचार करण सूं) कठिनाइयां सूं डरता है। पण जे थै धीरज राखोला तो थारै वास्तै आछो है। अल्लाह माफ करण आळो है अर घणो दयालु है।
وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاَعْدَاۤىِٕكُمْ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ وَلِيًّا ۙوَّكَفٰى بِاللّٰهِ نَصِيْرًا
wallāhu a‘lamu bi'a‘dā'ikum, wa kafā billāhi waliyyaw wa kafā billāhi naṣīrā(n).
अर अल्लाह थारा दुश्मनां रै बारै में बेसी जाणै है। अल्लाह एक रक्षक बणबा रै वास्तै काफी है अर अल्लाह एक मददगार बणबा रै वास्तै काफी है (थारै वास्तै)।
اُبَلِّغُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَاَنْصَحُ لَكُمْ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
uballigukum risālāti rabbī wa anṣaḥu lakum wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
मैं थानै म्हारा प्रभु रो संदेश देवूं, थानै सलाह देवूं अर म्हैं अल्लाह सूं जाणूं हूं कै थै कांई नीं जाणौ।"
يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ السَّاعَةِ اَيَّانَ مُرْسٰىهَاۗ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّيْۚ لَا يُجَلِّيْهَا لِوَقْتِهَآ اِلَّا هُوَۘ ثَقُلَتْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ لَا تَأْتِيْكُمْ اِلَّا بَغْتَةً ۗيَسْـَٔلُوْنَكَ كَاَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَاۗ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللّٰهِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
yas'alūnaka ‘anis-sā‘ati ayyāna mursāhā, qul innamā ‘ilmuhā ‘inda rabbī, lā yujallīhā liwaqtihā illā huw(a), ṡaqulat fis-samāwāti wal-arḍ(i), lā ta'tīkum illā bagtah(tan), yas'alūnaka ka'annaka ḥafiyyun ‘anhā, qul innamā ‘ilmuhā ‘indallāhi wa lākinna akṡaran nāsi lā ya‘lamūn(a).
वे थानै (मुहम्मद) घाट रै बारै में पूछै है, "ओ कद होसी?" कैवो, "सचमुच, सर्वनाश रो ज्ञान म्हारै प्रभु रै कनै है; कोई भी (कोई) इणरै होवण रो बगत उणरै अलावा नीं बता सकै। (प्रलय) घणो गंभीर है (जीवों रै वास्तै इणरो उथल-पुथल) जिको आकास अर धरती माथै, थारै कनै अचाणचक नीं आवैला।" वे थानै इयां पूछै है जाणै थै जाणौ हो। (मुहम्मद) कैवो, "वास्तव में (कियामत) रो ज्ञान अल्लाह रै कनै है, पण घणकरा लोगां नै ओ नीं मालूम है।"
وَمِنْهُمْ مَّنْ يُّؤْمِنُ بِهٖ وَمِنْهُمْ مَّنْ لَّا يُؤْمِنُ بِهٖۗ وَرَبُّكَ اَعْلَمُ بِالْمُفْسِدِيْنَ ࣖ
wa minhum may yu'minu bihī wa minhum mal lā yu'minu bih(ī), wa rabbuka a‘lamu bil-mufsidīn(a).
अर बां मांय सूं केई लोग है जका इणनै (कुरान) मानै है, अर बां मांय सूं केई लोग है जका इण माथै अविश्वास करै है। पण थारा प्रभु बदमासी करण आळा नै सबसूं बेसी जाणै है।
فَبَدَاَ بِاَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاۤءِ اَخِيْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَاۤءِ اَخِيْهِۗ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِيُوْسُفَۗ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ اَخَاهُ فِيْ دِيْنِ الْمَلِكِ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗنَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِيْ عِلْمٍ عَلِيْمٌ
fa bada'a bi'au‘iyatihim qabla wi‘ā'i akhīhi ṡummastakhrajahā miw wi‘ā'i akhīh(i), każālika kidnā liyūsuf(a), mā kāna liya'khuża akhāhu fī dīnil-maliki illā ay yasyā'allāh(u), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), wa fauqa kulli żī ‘ilmin ‘alīm(un).
सो बो आपरै भाई री बोरियां सूं पैली बां री बोरियां नै तलाशण लाग्यो अर पछै बां नै आपरै भाई री बोरियां सूं काढ ली। इण भांत म्हे यूसुफ रै वास्तै व्यवस्था करी। वो राजा रै कानून रै मुजब आपरै भाई नै सजा नीं दे सकै हो जद तांई अल्लाह नीं चावै। आपां जिण नै चावांला उणनै हैसियत माथै उठावांला। अर हरेक जाणकार मिनख सूं ऊपर कोई न कोई इसो होवै है जको ज्यादा जाणै है
۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ
qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).
वे बोल्या, "अगर वो चोरी करै है तो उणसूं पैली उणरो भाई भी चोरी करतो हो।" तो यूसुफ आपरै दिल रै मांय (चुंझलाहट) लुकायो अर बांनै नीं दिखायो। उण (आपरै मन मांय) कैयो, "थारी स्थिति असल मांय और भी बदतर है। अर अल्लाह सबसूं बेसी जाणै है कै थै कांई समझावो हो।"
فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
जद आच्छी खबर सुणाबा आळो पूग्यो, तो बो (कपड़ा) आपरै (याकूब) चेहरै माथै रगड़ दियो, फेर बो पाछो देख सक्यो। उण (याकूब) कह्यो, "कांई म्हैं थानै नीं बतायो हो कै म्हैं अल्लाह सूं जाणूं हूं कै थूं नीं जाणै है।"
وَاللّٰهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفّٰىكُمْ وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّرَدُّ اِلٰٓى اَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْـًٔاۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ قَدِيْرٌ ࣖ
wallāhu khalaqakum ṡumma yatawaffākum wa minkum may yuraddu ilā arżalil-‘umuri likai lā ya‘lama ba‘da ‘ilmin syai'ā(n), innallāha ‘alīmun qadīr(un).
अर अल्लाह थानै बणायो अर पछै थानै मरवायो; थारै मांय सूं केई लोग बुढ़ापा मांय पाछा आ चुक्या है, इण वास्तै बांनै अबै ओ नीं मालूम है कै बै पैली कांई जाणता हा। साची, अल्लाह सर्वज्ञ अर सर्वशक्तिमान है।
وَاَوْفُوْا بِعَهْدِ اللّٰهِ اِذَا عَاهَدْتُّمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْاَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيْدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللّٰهَ عَلَيْكُمْ كَفِيْلًا ۗاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُوْنَ
wa aufū bi‘ahdillāhi iżā ‘āhattum wa lā tanquḍul-aimāna ba‘da taukīdihā wa qad ja‘altumullāha ‘alaikum kafīlā(n), innallāha ya‘lamu mā taf‘alūn(a).
अर जद थै वचन करो हो तो अल्लाह सूं आपरो वचन निभावो हो अर कसम नीं तोड़ो हो, जद थै अल्लाह नै आपरो गवाह बणायो हो (उण कसम रो)। साची, अल्लाह जाणै है कै थै कांई करो हो।
وَاِذَا بَدَّلْنَآ اٰيَةً مَّكَانَ اٰيَةٍ ۙوَّاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوْٓا اِنَّمَآ اَنْتَ مُفْتَرٍۗ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ
wa iżā baddalnā āyatam makāna āyah(tin), wallāhu a‘lamu bimā yunazzilu qālū innamā anta muftar(in), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).
अर जद आपां एक आयत नै दूजी आयत सूं बदलां अर अल्लाह नै आच्छी तरियां ठाह है कै वो कांई बताई है, तो वै कैवै है, "वास्तव में, थै (मुहम्मद) बस इणनै बणा रैया हो।" असल म्हं, बां मांय सूं घणकरा नै ठा कोनी।
اُدْعُ اِلٰى سَبِيْلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُۗ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖ وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ
ud‘u ilā sabīli rabbika bil-ḥikmati wal-mau‘iẓatil-ḥasanati wa jādilhum bil-latī hiya aḥsan(u), inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlihī wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).
(लोगां नै) बुद्धि अर आच्छी शिक्षा रै साथै आपरै प्रभु रै मारग माथै बुलाओ अर बां सूं आच्छी तरियां सूं बहस करो। साचाणी, थारा प्रभु, वो आच्छी तरियां जाणै है कै कुण उणरै मारग सूं भटक जावै है अर वो आच्छी तरियां जाणै है कै कुण मार्गदर्शन करै है।
رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِكُمْ اِنْ يَّشَأْ يَرْحَمْكُمْ اَوْ اِنْ يَّشَأْ يُعَذِّبْكُمْۗ وَمَآ اَرْسَلْنٰكَ عَلَيْهِمْ وَكِيْلًا
rabbukum a‘lamu bikum, iy yasya' yarḥamkum au iy yasya' yu‘ażżibkum, wa mā arsalnāka ‘alaihim wakīlā(n).
थारा भगवान थारै बारै में और ज्यादा जाणै है। जे वो चावैला तो वो थानै जरूर दया करैला अर जे वो चावैला तो वो थानै जरूर दंडित करैला। अर म्हे थानै (मुहम्मद) बां रै वास्तै पहरा देवण सारू कोनी भेज्यो।
وَرَبُّكَ اَعْلَمُ بِمَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَلَقَدْ فَضَّلْنَا بَعْضَ النَّبِيّٖنَ عَلٰى بَعْضٍ وَّاٰتَيْنَا دَاوٗدَ زَبُوْرًا
wa rabbuka a‘lamu biman fis-samāwāti wal-arḍ(i), wa laqad faḍḍalnā ba‘ḍan nabiyyīna ‘alā ba‘ḍiw wa ātainā dāwūda zabūrā(n).
अर थारा प्रभु आच्छी तरियां जाणै है कै आकास अर धरती माथै कुण है। अर साचाणी, म्हे केई नबियां नै केई (दूजा) माथै श्रेष्ठता दी है,
وَاِذْ قُلْنَا لَكَ اِنَّ رَبَّكَ اَحَاطَ بِالنَّاسِۗ وَمَا جَعَلْنَا الرُّءْيَا الَّتِيْٓ اَرَيْنٰكَ اِلَّا فِتْنَةً لِّلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُوْنَةَ فِى الْقُرْاٰنِ ۗ وَنُخَوِّفُهُمْۙ فَمَا يَزِيْدُهُمْ اِلَّا طُغْيَانًا كَبِيْرًا ࣖ
wa iż qulnā laka inna rabbaka aḥāṭa bin-nās(i), wa mā ja‘alnar-ru'yal-latī araināka illā fitnatal lin-nāsi wasy-syajaratal mal‘ūnata fil-qur'ān(i), wa nukhawwifuhum, famā yazīduhum illā ṭugyānan kabīrā(n).
अर (याद राखजो) जद म्हे थानै प्रगट करियो हो, "वास्तव में, (थारै प्रभु रो) ज्ञान सगळा मिनखां नै ढक लेवै है।" अर म्हे थानै दिखायोड़ो सुपनो नीं देख्यो, पण कुरान रै मांय मिनखां अर (इणी भांत) शापित पेड़ (जक्कम) री परीक्षा रै रूप मांय देख्यो। अर म्हे बांनै डराया, पण इणसूं बांरी अवज्ञा में और भी वृद्धि हुई।
قُلْ كُلٌّ يَّعْمَلُ عَلٰى شَاكِلَتِهٖۗ فَرَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ اَهْدٰى سَبِيْلًا ࣖ
qul kulluy ya‘malu ‘alā syākilatih(ī), fa rabbukum a‘lamu biman huwa ahdā sabīlā(n).
(मुहम्मद) कैवो, "हर कोई आपरी प्रकृति रै मुजब काम करै है।" तो थारो प्रभु आच्छो जाणै है कै किण रो मारग साचो है।
وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الرُّوْحِۗ قُلِ الرُّوْحُ مِنْ اَمْرِ رَبِّيْ وَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنَ الْعِلْمِ اِلَّا قَلِيْلًا
wa yas'alūnaka ‘anir-rūḥ(i), qulir-rūḥu min amri rabbī wa mā ūtītum minal-‘ilmi illā qalīlā(n).
अर वे थानै (मुहम्मद) आत्मा रै बारै में पूछै है। कैवो, "आत्मा म्हारै प्रभु री बात है, जदकै थनै थोड़ो सो ज्ञान ई दियो गयो है।"
وَعَلَّمْنٰهُ صَنْعَةَ لَبُوْسٍ لَّكُمْ لِتُحْصِنَكُمْ مِّنْۢ بَأْسِكُمْۚ فَهَلْ اَنْتُمْ شٰكِرُوْنَ
wa ‘allamnāhu ṣan‘ata labūsil lakum lituḥṣinakum mim ba'sikum, fahal antum syākirūn(a).
अर म्हे (भी) दाऊद नै सिखायो कै थारै वास्तै कवच कियां बणाया जावै, ताकि थारी लड़ाई रै मांय थारी रक्षा कर सकै। कांई थै अल्लाह रा आभारी हो?