وَالنَّجْمِ اِذَا هَوٰىۙ

wan-najmi iżā hawā.

Pe-e stelle quande se tramontan,

مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوٰىۚ

mā ḍalla ṣāḥibukum wa mā gawā.

o to amigo (Mahomed) o no l’é ni sbaliou ni (anche) sbaliou,

وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوٰى

wa mā yanṭiqu ‘anil-hawā.

e quello ch’o diva (o Coran) o no l’ea segondo i seu dexidëi.

اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْيٌ يُّوْحٰىۙ

in huwa illā waḥyuy yūḥā.

Nisciuña cösa che (o Coran) a l’é unna revelaçion revelâ (à lê),

عَلَّمَهٗ شَدِيْدُ الْقُوٰىۙ

‘allamahū syadīdul-quwā.

che gh’é stæto mostrou da-o potente assæ (Jibril),

ذُوْ مِرَّةٍۗ فَاسْتَوٰىۙ

Żū mirrah(tin), fastawā.

ch’o l’à a fermetæ; alloa (Jibril) o l'é compario inta seu apparensa originäia (unn'apparensa boña e potente)

وَهُوَ بِالْاُفُقِ الْاَعْلٰىۗ

wa huwa bil-ufuqil-a‘lā.

Mentre o l'é in sce l'erto orizzonte.

ثُمَّ دَنَا فَتَدَلّٰىۙ

Ṡumma danā fa tadallā.

Dapeu o s’é avvexinou (a-o Mahomed), dapeu o s’é avvexinou,

فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ اَوْ اَدْنٰىۚ

fa kāna qāba qausaini au adnā.

de mòddo che a distansa a segge (ciù o meno) doe frecce ò ciù vexiña (ancon).

فَاَوْحٰىٓ اِلٰى عَبْدِهٖ مَآ اَوْحٰىۗ

fa auḥā ilā ‘abdihī mā auḥā.

Dapeu o l’à trasmisso a-o seu servitô (Muhammad) quello che Allah o l’aiva revelou.

مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَاٰى

mā każabal-fu'ādu mā ra'ā.

O seu cheu o no negava quello ch'o l'aiva visto.

اَفَتُمٰرُوْنَهٗ عَلٰى مَا يَرٰى

afa tumārūnahū ‘alā mā yarā.

Alò ti (i politeisti da Mecca) ti vai à discutte con lê in sce quello ch’o l’à visto?

وَلَقَدْ رَاٰهُ نَزْلَةً اُخْرٰىۙ

wa laqad ra'āhu nazlatan ukhrā.

E de fæto, lê (o Muhammad) o l’à visto (inta seu vea forma) inte un atro momento,

عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهٰى

‘inda sidratil-muntahā.

(saieiva à dî) a-o Sidratul Muntaha,

عِنْدَهَا جَنَّةُ الْمَأْوٰىۗ

‘indahā jannatul-ma'wā.

vexin a-i quæ gh'é i Giardin da Abitaçion,

اِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشٰىۙ

iż yagsyas-sidrata mā yagsyā.

(O Mahomed o l’à visto o Gabriele) quande o Sidratul Muntaha o l’é stæto avvolto da quarcösa ch’o l’à avvolto,

مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغٰى

mā zāgal-baṣaru wa mā ṭagā.

a seu vixon (Mahomed) a no s’é desviâ da quello ch’o veddeiva e a no l’à (trascendendo).

لَقَدْ رَاٰى مِنْ اٰيٰتِ رَبِّهِ الْكُبْرٰى

laqad ra'ā min āyāti rabbihil-kubrā.

De fæto, o l’à visto quarchedun di segni ciù grendi do seu Segnô.

اَفَرَءَيْتُمُ اللّٰتَ وَالْعُزّٰى

afa ra'aitumul-lāta wal-‘uzzā.

Coscì dovieiva ti (politeisti) tegnî (i idoli) Al-Lata e Al-‘Uzza,

وَمَنٰوةَ الثَّالِثَةَ الْاُخْرٰى

wa manātaṡ-ṡāliṡatal-ukhrā.

e Manat, a tersa (ciù tardi) (comme figge de Allah).

اَلَكُمُ الذَّكَرُ وَلَهُ الْاُنْثٰى

alakumuż-żakaru wa lahul-unṡā.

L’é pe ti o masccio e pe Lê a femina?

تِلْكَ اِذًا قِسْمَةٌ ضِيْزٰى

tilka iżan qismatun ḍīzā.

Quella a l'é de seguo unna divixon ingiusta.

اِنْ هِيَ اِلَّآ اَسْمَاۤءٌ سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَمَا تَهْوَى الْاَنْفُسُۚ وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ مِّنْ رَّبِّهِمُ الْهُدٰىۗ

in hiya illā asmā'un sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa mā tahwal-anfus(u), wa laqad jā'ahum mir rabbihimul-hudā.

Questi no son nint’atro che di nommi che ti e i to poæ l’é stæto inventou; Allah o no l’à mandou nisciuña preuva pe loiatri. An apreuvo solo che à l’ipòtexi e à quello che veuan i seu dexidëi. De fæto, a guidda a l’é vegnua da-o seu Segnô.

اَمْ لِلْاِنْسَانِ مَا تَمَنّٰىۖ

am lil-insāni mā tamannā.

Ò i umoen ottëgnan tutto quello che sonnan?

فَلِلّٰهِ الْاٰخِرَةُ وَالْاُوْلٰى ࣖ

fa lillāhil-ākhiratu wal-ūlā.

(No!) Coscì à Allah appartëgne a vitta de l’atro mondo e a vitta de sto mondo.

۞ وَكَمْ مِّنْ مَّلَكٍ فِى السَّمٰوٰتِ لَا تُغْنِيْ شَفَاعَتُهُمْ شَيْـًٔا اِلَّا مِنْۢ بَعْدِ اَنْ يَّأْذَنَ اللّٰهُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيَرْضٰى

wa kam mim malakin fis-samāwāti lā tugnī syafā‘atuhum syai'an illā mim ba‘di ay ya'żanallāhu limay yasyā'u wa yarḍā.

E quanti angeli gh’é into çê, a seu interçescion (aggiutto) a no serve pe ninte feua che quande Allah o l’à permisso (e solo) pe chi O veu e o l’é contento.

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ لَيُسَمُّوْنَ الْمَلٰۤىِٕكَةَ تَسْمِيَةَ الْاُنْثٰى

innal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati layusammūnal-malā'ikata tasmiyatal-unṡā.

De fæto, quelli che no creddan inte l’atro mondo, de fæto dan o nomme di angeli co-e dònne.

وَمَا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِيْ مِنَ الْحَقِّ شَيْـًٔاۚ

wa mā lahum bihī min ‘ilm(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓann(a), wa innaẓ-ẓanna lā yugnī minal-ḥaqqi syai'ā(n).

E no gh'an nisciuña conoscensa in sce quello. No son nint’atro che anâ apreuvo à de ipòtexi e de fæto ste ipòtexi no an o ciù piccin benefiçio pe-a veitæ.

فَاَعْرِضْ عَنْ مَّنْ تَوَلّٰىۙ عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ اِلَّا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَاۗ

fa a‘riḍ ‘am man tawallā, ‘an żikrinā wa lam yurid illal-ḥayātad-dun-yā.

Coscì lasciâ (Mahomed) quello ch’o se destacca da-o Nòstro avvertimento, e o dexidia solo a vitta de sto mondo.

ذٰلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِّنَ الْعِلْمِۗ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖۙ وَهُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدٰى

Żālika mablaguhum minal-‘ilm(i), inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlih(ī), wa huwa a‘lamu bimanihtadā.

Quello o l'é o livello da seu conoscensa. De fæto, o teu Segnô, o sa megio chi se perde da-o seu cammin e o sa ascì chi l’é guiddou.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ لِيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَسَاۤءُوْا بِمَا عَمِلُوْا وَيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا بِالْحُسْنٰىۚ

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), liyajziyal-lażīna asā'ū bimā ‘amilū wa yajziyal-lażīna aḥsanū bil-ḥusnā.

E à Allah o l’appartëgne quello ch’o l’é inti çê e quello ch’o l’é in sciâ tæra. (Così) O premierà quelli che fan o mâ segondo quello ch’an fæto e o premierà quelli che fan o ben con unna recompensa megio (o çê).

اَلَّذِيْنَ يَجْتَنِبُوْنَ كَبٰۤىِٕرَ الْاِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ اِلَّا اللَّمَمَۙ اِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِۗ هُوَ اَعْلَمُ بِكُمْ اِذْ اَنْشَاَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ وَاِذْ اَنْتُمْ اَجِنَّةٌ فِيْ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْۗ فَلَا تُزَكُّوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقٰى ࣖ

allażīna yajtanibūna kabā'iral-iṡmi wal-fawāḥisya illal-lamam(a), inna rabbaka wāsi‘ul-magfirah(ti), huwa a‘lamu bikum iż ansya'akum minal-arḍi wa iż antum ajinnatun fī buṭūni ummahātikum, falā tuzakkū anfusakum, huwa a‘lamu bimanittaqā.

Saieiva à dî) quelli che s’arrestan lontan da-i pecchi ciù grendi e da-i atti heinoxi, feua che pe di erroî piccin. De fæto, o teu Segnô o l’é vasto into seu perdono. O conosce de ti, dæto ch’o t’à creou da-a tæra quande ti l’ea ancon un feto into ventre de to moæ. Coscì no te consciderâ santo. O conosce de gente piose.

اَفَرَءَيْتَ الَّذِيْ تَوَلّٰىۙ

afa ra'aital-lażī tawallā.

Coscì no vedde de gente che se desvian (da-o Coran)?

وَاَعْطٰى قَلِيْلًا وَّاَكْدٰى

wa a‘ṭā qalīlaw wa akdā.

e o l’à dæto un pittin (de quello ch’o l’ea stæto promesso) e dapeu o l’à mantegnuo o resto.

اَعِنْدَهٗ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرٰى

a‘indahū ‘ilmul-gaibi fahuwa yarā.

O l’à a conoscensa de l’invixibile pe poeilo vedde?

اَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِيْ صُحُفِ مُوْسٰى

am lam yunabba' bimā fī ṣuḥufi mūsā.

Ò no l’é stæto reportou (à lê) quello ch’o l’é inte pagine do (Libbro Santo ch’o l’é stæto revelou à) Mosè?

وَاِبْرٰهِيْمَ الَّذِيْ وَفّٰىٓ ۙ

wa ibrāhīmal-lażī waffā.

E (e feugge de) Abraham ch’o compisce delongo e promesse?

اَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۙ

allā taziru wāziratuw wizra ukhrā.

(saieiva à dî) che unna persoña ch’a pecca a no portiâ i peccati di atri,

وَاَنْ لَّيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعٰىۙ

wa al laisa lil-insāni illā mā sa‘ā.

e quell'òmmo o l'ottëgne solo quello pe-o quæ o l'à travaggiou,

وَاَنَّ سَعْيَهٗ سَوْفَ يُرٰىۖ

wa anna sa‘yahū saufa yurā.

e in veitæ i seu sfòrsci saian mostræ (à lê), .

ثُمَّ يُجْزٰىهُ الْجَزَاۤءَ الْاَوْفٰىۙ

Ṡumma yujzāhul-jazā'al-aufā.

alloa o saià premiou co-a respòsta ciù perfetta,

وَاَنَّ اِلٰى رَبِّكَ الْمُنْتَهٰىۙ

wa anna ilā rabbikal-muntahā.

e in veitæ a-o to Segnô a l’é a fin (de tutte e cöse),

وَاَنَّهٗ هُوَ اَضْحَكَ وَاَبْكٰى

wa annahū huwa aḍḥaka wa abkā.

e in veitæ o l’é Quello ch’o fa rie e piangî a gente,

وَاَنَّهٗ هُوَ اَمَاتَ وَاَحْيَاۙ

wa annahū huwa amāta wa aḥyā.

e in veitæ o l’é Quello ch’o provoca a mòrte e a vitta,

وَاَنَّهٗ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىۙ

wa annahū khalaqaz-zaujainiż-żakara wal-unṡā.

e de fæto o l’é Lê ch’o l’à creou a cobbia masccio e femina,

مِنْ نُّطْفَةٍ اِذَا تُمْنٰىۙ

min nuṭfatin iżā tumnā.

da-o semen, quande o l’é emisso,

وَاَنَّ عَلَيْهِ النَّشْاَةَ الْاُخْرٰىۙ

wa anna ‘alaihin nasy'atal-ukhrā.

e de fæto o l’é Lê ch’o determina unn’atra creaçion (resurreçion dòppo a mòrte),

وَاَنَّهٗ هُوَ اَغْنٰى وَاَقْنٰىۙ

wa annahū huwa agnā wa aqnā.

e de fæto o l’é Quello ch’o dà ricchessa e suffiçensa.

وَاَنَّهٗ هُوَ رَبُّ الشِّعْرٰىۙ

wa annahū huwa rabbusy-syi‘rā.

e de fæto O l’é o Segnô (ch’o possede) a stella Shi’ra .

وَاَنَّهٗٓ اَهْلَكَ عَادًا ۨالْاُوْلٰىۙ

wa annahū ahlaka ‘ādanil-ūlā.

e de fæto o l’é stæto Lê ch’o l’à destruto o pòpolo de ‘Ad tempo fa,

وَثَمُوْدَا۟ فَمَآ اَبْقٰىۙ

wa ṡamūda famā abqā.

e o pòpolo de Samud, O no l'à lasciou nisciun (vivo),

وَقَوْمَ نُوْحٍ مِّنْ قَبْلُۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا هُمْ اَظْلَمَ وَاَطْغٰىۗ

wa qauma nūḥim min qabl(u), innahum kānū hum aẓlama wa aṭgā.

e (anche) o pòpolo de Noè avanti de quello. De fæto, son o pòpolo ciù ingiusto e ciù desobediente.

وَالْمُؤْتَفِكَةَ اَهْوٰىۙ

wal-mu'tafikata ahwā.

E a tempesta do vento a l'à destruto (a tæra do pòpolo de Lut),

فَغَشّٰىهَا مَا غَشّٰىۚ

fa gasysyāhā mā gasysyā.

dapeu o l’ammuggiava a tæra (comme castiggo) co-i (detriti) che ghe cazzeivan in sce.

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكَ تَتَمَارٰى

fa bi'ayyi ālā'i rabbika tatamārā.

Alò quæ de benediçioin do teu Segnô t’æ ancon in dubio?

هٰذَا نَذِيْرٌ مِّنَ النُّذُرِ الْاُوْلٰى

hāżā nażīrum minan-nużuril-ūlā.

Sto chì (Muhammad) o l’é un di avvertitoî tra i avvertitoî ch’en vegnui avanti.

اَزِفَتِ الْاٰزِفَةُ ۚ

azifatil-āzifah(tu).

O vexin (Doomsday) o s'avvexiña.

لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ كَاشِفَةٌ ۗ

laisa lahā min dūnillāhi kāsyifah(tun).

Nisciun o saià bon de revelâ (l’occorrensa de quello giorno) feua che Allah.

اَفَمِنْ هٰذَا الْحَدِيْثِ تَعْجَبُوْنَۙ

afamin hāżal-ḥadīṡi ta‘jabūn(a).

Coscì ti l'æ sorpreiso da sta neuva?

وَتَضْحَكُوْنَ وَلَا تَبْكُوْنَۙ

wa taḍḥakūna wa lā tabkūn(a).

e ti ri e no piangi,

وَاَنْتُمْ سٰمِدُوْنَ

wa antum sāmidūn(a).

mentre ti l’æ imprudente (da lê).

فَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ وَاعْبُدُوْا ࣖ ۩

fasjudū lillāhi wa‘budū.

Coscì inchinâte à Allah e adorâ (Lê).