Q.S As-juukruv (اَلزُّخْرُف) - 89 Qassiuningit titiraqsimajut

حٰمۤ ۚ

Ḥā mīm.

Ha mim

وَالْكِتٰبِ الْمُبِيْنِ ۙ

wal-kitābil-mubīn(i).

Nalunaijaqsimattiaqtuq uqalimaagaq pijjutigillugu (al-kuraan).

اِنَّا جَعَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَۚ

innā ja‘alnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).

Kuraan sanalauqtavut arapiktitut tukisiniarassi.

وَاِنَّهٗ فِيْٓ اُمِّ الْكِتٰبِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيْمٌ ۗ

wa innahū fī ummil-kitābi ladainā la‘aliyyun ḥakīm(un).

Ammalu sulilluni kuraan tavvaniittuq ummul uqalimaagarmi (Lauh Mahfuzh) uvattinnik, sulijumik (akitujummariulluni) ammalu tatattuni silatunirmik.

اَفَنَضْرِبُ عَنْكُمُ الذِّكْرَ صَفْحًا اَنْ كُنْتُمْ قَوْمًا مُّسْرِفِيْنَ

afa naḍribu ‘ankumuż-żikra ṣafḥan an kuntum qaumam musrifīn(a).

Taimali nuqqarniaqpita tikitittiqattarnirmik titiraqsimajunik (ujjiqsuqujillutik) kuraanmik iliksinnut, pijjutigillugu inuqutisi siqumittivaktut?

وَكَمْ اَرْسَلْنَا مِنْ نَّبِيٍّ فِى الْاَوَّلِيْنَ

wa kam arsalnā min nabiyyin fil-awwalīn(a).

Ammalu qattinik qaujimajitanik aullaqtittisimaliqpita kingullirnut inunnut.

وَمَا يَأْتِيْهِمْ مِّنْ نَّبِيٍّ اِلَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

wa mā ya'tīhim min nabiyyin illā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Taivitilu tusaqtitsiji tikigaimmat taakkununga, taanna mitautigijaunginnaqpalauqpuq.

فَاَهْلَكْنَآ اَشَدَّ مِنْهُمْ بَطْشًا وَّمَضٰى مَثَلُ الْاَوَّلِيْنَ

fa ahlaknā asyadda minhum baṭsyaw wa maḍā maṡalul-awwalīn(a).

Taimaimmat surailauqpugut taikkuninga sannginiqsaulauqtunik taikkunanngat amma uuktuutigilauqtangit inuit sivuniani aniguqsimaliqput.

وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ مَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ لَيَقُوْلُنَّ خَلَقَهُنَّ الْعَزِيْزُ الْعَلِيْمُۙ

wa la'in sa'altahum man khalaqas-samāwāti wal-arḍa layaqūlunna khalaqahunnal-‘azīzul-‘alīm(u).

Ammalu apiriguvigit, "kina sanalauqpa qilangmik nunamiglu?" Nalunanngittuq kiuniaqput, "kisulimaat sanajaulauqput sanngijualungmut, qaujimajulimaamut."

الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ مَهْدًا وَّجَعَلَ لَكُمْ فِيْهَا سُبُلًا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَ ۚ

allażī ja‘ala lakumul-arḍa mahdaw wa ja‘ala lakum fīhā subulal la‘allakum tahtadūn(a).

Kina nunamik sanalauqpa ilingnut iglugijauqullugu ammalu aqqutiliulauqpa nunami ilitsinnut tukimuaktitauqullusi.

وَالَّذِيْ نَزَّلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءًۢ بِقَدَرٍۚ فَاَنْشَرْنَا بِهٖ بَلْدَةً مَّيْتًا ۚ كَذٰلِكَ تُخْرَجُوْنَ

wal-lażī nazzala minas-samā'i mā'am biqadar(in), fa'ansyarnā bihī baldatam maitā(n), każālika tukhrajūn(a).

Ammalu taanna imarmik qilangmik tikitittijuq naammaktumik, ammalu tavvuuna uummaqtittivakpugut tuqungajumik nunamik. Taimanna saqqitauniaqputit (iluvirnit).

وَالَّذِيْ خَلَقَ الْاَزْوَاجَ كُلَّهَا وَجَعَلَ لَكُمْ مِّنَ الْفُلْكِ وَالْاَنْعَامِ مَا تَرْكَبُوْنَۙ

wal-lażī khalaqal-azwāja kullahā wa ja‘ala lakum minal-fulki wal-an‘āmi mā tarkabūn(a).

Ammalu taanna sanalauqtuq kisulimaanik marruuliqqangajunik ammalu sanalluni ilitsinnut umiarjuanik ammalu uumajunik aqutigivattasinnik.

لِتَسْتَوٗا عَلٰى ظُهُوْرِهٖ ثُمَّ تَذْكُرُوْا نِعْمَةَ رَبِّكُمْ اِذَا اسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ وَتَقُوْلُوْا سُبْحٰنَ الَّذِيْ سَخَّرَ لَنَا هٰذَا وَمَا كُنَّا لَهٗ مُقْرِنِيْنَۙ

litastawū ‘alā ẓuhūrihī ṡumma tażkurū ni‘mata rabbikum iżastawaitum ‘alaihi wa taqūlū subḥānal-lażī sakhkhara lanā hāżā wa mā kunnā lahū muqrinīn(a).

Tunuani iksivautaqarniaqpusi, iqqaumalusilu atanisi piugijanganik iksivalirussi; Uqarunnaqullusilu, “qujagijauli taanna uvattinnut tunisilauqtuq, aulattijunnalaunngikkaluaqtilluta,

وَاِنَّآ اِلٰى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُوْنَ

wa innā ilā rabbinā lamunqalibūn(a).

Ammalu sulilluni, atanittinnut utirniaqpugut."

وَجَعَلُوْا لَهٗ مِنْ عِبَادِهٖ جُزْءًا ۗاِنَّ الْاِنْسَانَ لَكَفُوْرٌ مُّبِيْنٌ ۗ ࣖ

wa ja‘alū lahū min ‘ibādihī juz'ā(n), innal-insāna lakafūrum mubīn(un).

Ammalu ilangit pijingit ilagijauliqtitaullutik taatsumunga. Iilaak, inuit qujalinngimmata.

اَمِ اتَّخَذَ مِمَّا يَخْلُقُ بَنٰتٍ وَّاَصْفٰىكُمْ بِالْبَنِيْنَ ۗ

amittakhażū mimmā yakhluqu banātiw wa aṣfākum bil-banīn(a).

Paniqariaqaqpaa sanasimajaminik irniqtaaqtillugulu ilingnik?

وَاِذَا بُشِّرَ اَحَدُهُمْ بِمَا ضَرَبَ لِلرَّحْمٰنِ مَثَلًا ظَلَّ وَجْهُهٗ مُسْوَدًّا وَّهُوَ كَظِيْمٌ

wa iżā busysyira aḥaduhum bimā ḍaraba lir-raḥmāni maṡalan ẓalla wajhuhū muswaddaw wa huwa kaẓīm(un).

Ammalu ilangat tusaqtitaujaraangat uuktuutigijauniaqtumik tunirrutiqaqtumut, kiinanga qirniqtummariuliqpakpuq qiksaangnikkut (ammalu ninngaumanikkut).

اَوَمَنْ يُّنَشَّؤُا فِى الْحِلْيَةِ وَهُوَ فِى الْخِصَامِ غَيْرُ مُبِيْنٍ

awamay yunasysya'u fil-ḥilyati wa huwa fil-khiṣāmi gairu mubīn(in).

Ammalu naammakkaluaqpaa (guutiup qiturngarijauluni) kinatuinnarmut piruqsajaulauqtumut sanannguagaulluni tunisijunnangitillugu nalunaiqsimattiaqtunik pijjutiksanik aivaniujumi?

وَجَعَلُوا الْمَلٰۤىِٕكَةَ الَّذِيْنَ هُمْ عِبٰدُ الرَّحْمٰنِ اِنَاثًا ۗ اَشَهِدُوْا خَلْقَهُمْ ۗسَتُكْتَبُ شَهَادَتُهُمْ وَيُسْـَٔلُوْنَ

wa ja‘alul-malā'ikatal-lażīna hum ‘ibādur raḥmāni ināṡā(n), asyahidū khalqahum, satuktabu syahādatuhum wa yus'alūn(a).

Ammalu sanalauqput tingmianik pijinginnut (ala) nalligusungniqpaap arnatitut. Takulauqpaat sanajauninganik (ainjil)? Kinguniagut uqausirijangit titiraqtauniaqput kiujariaqarlutillu.

وَقَالُوْا لَوْ شَاۤءَ الرَّحْمٰنُ مَا عَبَدْنٰهُمْ ۗمَا لَهُمْ بِذٰلِكَ مِنْ عِلْمٍ اِنْ هُمْ اِلَّا يَخْرُصُوْنَۗ

wa qālū lau syā'ar-raḥmānu mā ‘abadnāhum, mā lahum biżālika min ‘ilm(in), in hum illā yakhruṣūn(a).

Ammalu uqalauqput, "(ala) nalligusunniqpaaq pijumanniqpat, tuksiarajanngilagut taakkuninga (ainjilinik)." Qaujimaniqanngittiammarimmata tamatuminga. Nalauttaarnituinnaummata.

اَمْ اٰتَيْنٰهُمْ كِتٰبًا مِّنْ قَبْلِهٖ فَهُمْ بِهٖ مُسْتَمْسِكُوْنَ

am ātaināhum kitābam min qablihī fahum bihī mustamsikūn(a).

Uvvaluunniit tunisisimavitigut uqalimaagarmik sivuniani, maliksimallutiglu?

بَلْ قَالُوْٓا اِنَّا وَجَدْنَآ اٰبَاۤءَنَا عَلٰٓى اُمَّةٍ وَّاِنَّا عَلٰٓى اٰثٰرِهِمْ مُّهْتَدُوْنَ

bal qālū innā wajadnā ābā'anā ‘alā ummatiw wa innā ‘alā āṡārihim muhtadūn(a).

Uqalauqput allaat, "aksualuk, qaujilauqpugut sivulivut maliksimalaurmata uppirnirmik, amma tukimuaktitausimalluta maliqujaulluta tuminginnik."

وَكَذٰلِكَ مَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ فِيْ قَرْيَةٍ مِّنْ نَّذِيْرٍۙ اِلَّا قَالَ مُتْرَفُوْهَآ ۙاِنَّا وَجَدْنَآ اٰبَاۤءَنَا عَلٰٓى اُمَّةٍ وَّاِنَّا عَلٰٓى اٰثٰرِهِمْ مُّقْتَدُوْنَ

wa każālika mā arsalnā min qablika fī qaryatim min nażīr(in), illā qāla mutrafūhā, innā wajadnā ābā'anā ‘alā ummatiw wa innā ‘alā āṡārihim muqtadūn(a).

Ammalu taimaatsainnaq, tusaqtittijimik tikitittigaigatta iliksinnut (muhaamat) nunami, inuit inuulauqtut quvianaqtukkut (taikani nunami) uqainnaqpalauqtut, "aksualuk, nanisilauqtugut sivulittinnik maliktunik (uppirnirmik) ammalu sulilluni maliktituinnauvugut tuminginnik."

۞ قٰلَ اَوَلَوْ جِئْتُكُمْ بِاَهْدٰى مِمَّا وَجَدْتُّمْ عَلَيْهِ اٰبَاۤءَكُمْۗ قَالُوْٓا اِنَّا بِمَآ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ

qāla awalau ji'tukum bi'ahdā mimmā wajattum ‘alaihi ābā'akum, qālū innā bimā ursiltum bihī kāfirūn(a).

(apusitu) uqalauqpuq, "malinniaqpusittauq naksaraluaruma ilissinnut (uppirnirmik) piuniqsamik pilauqtassinnik (uppirnirmik) sivulivisi malilauqtanginnik." Kiulauqput, "aksualuk, aaggaaqpugut (uppirnirmik) tusaqtittiqujaulauqtarnik."

فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ ࣖ

fantaqamnā minhum fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Taimali surattilauqpavut, taimali takugit qanuilinganiarmangaata taikkua aaggaaqtut (sulijumik).

وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهِيْمُ لِاَبِيْهِ وَقَوْمِهٖٓ اِنَّنِيْ بَرَاۤءٌ مِّمَّا تَعْبُدُوْنَۙ

wa iż qāla ibrāhīmu li'abīhi wa qaumihī innanī barā'um mimmā ta‘budūn(a).

Ammalu (iqqaumagit) aivalaha uqaqtillugu ataataminut inuqutiminullu, "aksualuk, nangminiq piiqsivunga tuksiarvigijatsinnik,

اِلَّا الَّذِيْ فَطَرَنِيْ فَاِنَّهٗ سَيَهْدِيْنِ

illāl-lażī faṭaranī fa'innahū sayahdīn(i).

Kisiani (tuksiaruvit) aalamik uvannik sanalauqtumik; Sulijumik, taanna tukimuaktittiniarngmat uvannik.”

وَجَعَلَهَا كَلِمَةً ۢ بَاقِيَةً فِيْ عَقِبِهٖ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَۗ

wa ja‘alahā kalimatam bāqiyatan fī ‘aqibihī la‘allahum yarji‘ūn(a).

Ammalu (ipuraham) sanalauqtuq (iqqaqtuqtaujjutimik atausirmik tuksiarnirmik) taimanngalimaaq iqqaqtuqtaujjutimik kinguvaanginnut utiqullugit (iqqaqtuqtaujjutimut atausirmik tuksiarnirmik).

بَلْ مَتَّعْتُ هٰٓؤُلَاۤءِ وَاٰبَاۤءَهُمْ حَتّٰى جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ وَرَسُوْلٌ مُّبِيْنٌ

bal matta‘tu hā'ulā'i wa ābā'ahum ḥattā jā'ahumul-ḥaqqu wa rasūlum mubīn(un).

Imaimmallu, tunisilaurakkit taakkuninga amma sivuliminingit quviasugutiksamik sulijuq (kuraan) tikilauqtinnagu taakkununga tilijausimajumik nalunaiqsijumik.

وَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ قَالُوْا هٰذَا سِحْرٌ وَّاِنَّا بِهٖ كٰفِرُوْنَ

wa lammā jā'ahumul-ḥaqqu qālū hāżā siḥruw wa innā bihī kāfirūn(a).

Kisianili sulijuq (kuraan) tikimmat taakkununga, uqalauqput, "una takuminaqtummariuvuq, sulillunilu aaggaaqpavut."

وَقَالُوْا لَوْلَا نُزِّلَ هٰذَا الْقُرْاٰنُ عَلٰى رَجُلٍ مِّنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيْمٍ

wa qālū lau lā nuzzila hāżal-qur'ānu ‘alā rajulim minal-qaryataini ‘aẓīm(in).

Ammalu (ammalu) uqaqattarmata, "summat taanna kuraan saqqitaulaunngilaq angijumut (ajuqsangittumut ammalu aktuiniqaqtumut) angummut taakkunanngat marruungnik nunalipaujanik (maka ammalu taiv)?"

اَهُمْ يَقْسِمُوْنَ رَحْمَتَ رَبِّكَۗ نَحْنُ قَسَمْنَا بَيْنَهُمْ مَّعِيْشَتَهُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۙ وَرَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجٰتٍ لِّيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا سُخْرِيًّا ۗوَرَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُوْنَ

ahum yaqsimūna raḥmata rabbik(a), naḥnu qasamnā bainahum ma‘īsyatahum fil-ḥayātid-dun-yā, wa rafa‘nā ba‘ḍahum fauqa ba‘ḍin darajātil liyattakhiża ba‘ḍuhum ba‘ḍan sukhriyyā(n), wa raḥmatu rabbika khairum mimmā yajma‘ūn(a).

Tuniuqqaivakpat nalligusungnirmik atanirnut? Nalunaiqsivakkatta inuunasuarutinginnik inuusirmi silarjuarmi, ammalu ilangit quvvariaqtisimallutigu asinginnik quttingniqsanik, ilangit ikajurniqarunnaqullugit asinginnut. Ammalu nalligusungninga atanivit piuniqsauvuq nuattivaktanginnik.

وَلَوْلَآ اَنْ يَّكُوْنَ النَّاسُ اُمَّةً وَّاحِدَةً لَّجَعَلْنَا لِمَنْ يَّكْفُرُ بِالرَّحْمٰنِ لِبُيُوْتِهِمْ سُقُفًا مِّنْ فِضَّةٍ وَّمَعَارِجَ عَلَيْهَا يَظْهَرُوْنَۙ

wa lau lā ay yakūnan-nāsu ummataw wāḥidatal laja‘alnā limay yakfuru bir-raḥmāni libuyūtihim suqufam min fiḍḍatiw wa ma‘ārija ‘alaihā yaẓharūn(a).

Ammalu nuqqangatittinningikkutta inungnik atausiuliqunagit (ukpirusunnginnikkut), sanagajalauqpugut taikkununga ukpirusunngittunut (alaa) nagligusungniqpaamik, iglungita qulaani siulvumik, ammaluttauq majurautingit majurautigivaktangit,

وَلِبُيُوْتِهِمْ اَبْوَابًا وَّسُرُرًا عَلَيْهَا يَتَّكِـُٔوْنَۙ

wa libuyūtihim abwābaw wa sururan ‘alaihā yattaki'ūn(a).

Ammalu (sanalaurmijugut) (siulvumik) paanik iglunginnut, ammalu (ammalu) iksivautarnik natirijauvaktunik,

وَزُخْرُفًاۗ وَاِنْ كُلُّ ذٰلِكَ لَمَّا مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَالْاٰخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِيْنَ ࣖ

wa zukhrufā(n), wa in kullu żālika lammā matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wal-ākhiratu ‘inda rabbika lil-muttaqīn(a).

Ammalu (sanavangmijugut) sanaugarnik guulumik. Ammalu tamakkualimaat kisutuinnaunngilat kisiani quvianarniujut nunarjuarmi inuusirmut, inuusiq kinguniagut inuusiup atanirnut sanirvaktausimavuq taikkununga tuksiarniqaqtunut.

وَمَنْ يَّعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمٰنِ نُقَيِّضْ لَهٗ شَيْطٰنًا فَهُوَ لَهٗ قَرِيْنٌ

wa may ya‘syu ‘an żikrir-raḥmāni nuqayyiḍ lahū syaiṭānan fahuwa lahū qarīn(un).

Ammalu kinatuinnaq qimaijuq aalaup ilinniaqtittijjutinginnik, nalligusunniqpaaq (kuraan), saataanasimik (tukimuaktittiluni) piqannariliqpavut.

وَاِنَّهُمْ لَيَصُدُّوْنَهُمْ عَنِ السَّبِيْلِ وَيَحْسَبُوْنَ اَنَّهُمْ مُّهْتَدُوْنَ

wa innahum layaṣuddūnahum ‘anis-sabīli wa yaḥsabūna annahum muhtadūn(a).

Ammalu sulilluni, taikkua (tiavait) avviarutiqallarippammata tammaqsimanngittumik aqqutimik, isumagaluaqtillugit tukimuattitaunirminik.

حَتّٰىٓ اِذَا جَاۤءَنَا قَالَ يٰلَيْتَ بَيْنِيْ وَبَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِيْنُ

Ḥattā iżā jā'anā qāla yā laita bainī wa bainaka bu‘dal-masyriqaini fa bi'sal-qarīn(u).

Taimali taikkua qimaijut uvattinnut tikippata (makinniup ullungani) uqarniaqpuq, "ai! (ungasinniujuq) uvangalu ivvillu akunningani kanangnaup pingannauplu ungasinnirijangatitut! sulilluni (tiaval) piqannarijauniqpaanguvuq (inungnut)."

وَلَنْ يَّنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ اِذْ ظَّلَمْتُمْ اَنَّكُمْ فِى الْعَذَابِ مُشْتَرِكُوْنَ

wa lay yanfa‘akumul-yauma iẓ ẓalamtum annakum fil-‘ażābi musytarikūn(a).

Ammalu (niriugijait) ikajuutiqalauqsimajjaangittuq ilinnut taikani ullurmi pijjutigillugu tammaqsimagavit (imminik). Iilaak, katinngajariaqarassi taikani aanniqtiriniujumi.

اَفَاَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ اَوْ تَهْدِى الْعُمْيَ وَمَنْ كَانَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

afa anta tusmi‘uṣ-ṣumma au tahdil-‘umya wa man kāna fī ḍalālim mubīn(in).

Taimali tusaanngittumik tusaatittijunnaqpiit, uvvaluunniit (tukimuaktittijunnaqpiit) tautunngittumik (uummatimigut) ammalu tammaqsimainnaqtumik?

فَاِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ فَاِنَّا مِنْهُمْ مُّنْتَقِمُوْنَۙ

fa immā nażhabanna bika fa innā minhum muntaqimūn(a).

Taimaimmat, ilinnik tunisinnirutta (saalaqalaunnginnirni), taimali suli anullaksirajaqpugut taakkuninga (inuusiup kinguniani),

اَوْ نُرِيَنَّكَ الَّذِيْ وَعَدْنٰهُمْ فَاِنَّا عَلَيْهِمْ مُّقْتَدِرُوْنَ

au nuriyannakal-lażī wa‘adnāhum fa'innā ‘alaihim muqtadirūn(a).

Uvvaluunniit takutinniaqpagit (anullaksirniq) kappiasaarisimajattinnik. Taimaimmat, sannginiqaqpugut taakkuninga.

فَاسْتَمْسِكْ بِالَّذِيْٓ اُوْحِيَ اِلَيْكَ ۚاِنَّكَ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

fastamsik bil-lażī ūḥiya ilaik(a), innaka ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Taimaimmat tigumiarlugu (uppirniq) ilinnut saqqitausimajuq. Iilaak, tukiliaqtukkut aqqutimiikkavit.

وَاِنَّهٗ لَذِكْرٌ لَّكَ وَلِقَوْمِكَ ۚوَسَوْفَ تُسْـَٔلُوْنَ

wa innahū lażikrul laka wa liqaumik(a), wa saufa tus'alūn(a).

Ammalu sulilluni, kuraan sulijumik ujjiqsuqujijjutiuvuq ilingnut ammalu inuqutinnut, ammalu qangatuinnaq kiujariaqarniaqputit.

وَسْـَٔلْ مَنْ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رُّسُلِنَآ ۖ اَجَعَلْنَا مِنْ دُوْنِ الرَّحْمٰنِ اٰلِهَةً يُّعْبَدُوْنَ ࣖ

was'al man arsalnā min qablika mir rusulinā, aja‘alnā min dūnir-raḥmāni ālihatay yu‘badūn(a).

Ammalu apirilugit (muham) tilijausimajuqutivut iliksi sivuniani tilisisimajavut, "tikkuaqsisimavitaa guutimik asianik (ala) nalligusunniqpaamik tuksiaqtauniaqtumik?"

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مُوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ فَقَالَ اِنِّيْ رَسُوْلُ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

wa laqad arsalnā mūsā bi'āyātinā ilā fir‘auna wa mala'ihī fa qāla innī rasūlu rabbil-‘ālamīn(a).

Ammalu sulilluni, muusisimik aullaqtittilauqpugut kamanaqtunik piiraunmut ammalu inuqutingita sivuliqtinginnut. Taimali taanna (muusisi) uqalauqpuq, "aksualuk tilijausimavunga atanirmik nunarjualimaami."

فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ بِاٰيٰتِنَآ اِذَا هُمْ مِّنْهَا يَضْحَكُوْنَ

falammā jā'ahum bi'āyātinā iżā hum minhā yaḍḥakūn(a).

Taimali taanna (muusisi) tikimmat taikkununga naksaqtuni kamanaqtunik, illattautigilauqput taassuminga.

وَمَا نُرِيْهِمْ مِّنْ اٰيَةٍ اِلَّا هِيَ اَكْبَرُ مِنْ اُخْتِهَاۗ وَاَخَذْنٰهُمْ بِالْعَذَابِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa mā nurīhim min āyatin illā hiya akbaru min ukhtihā, wa akhażnāhum bil-‘ażābi la‘allahum yarji‘ūn(a).

Ammalu takutilaunngilavut kamanaqtumik kisiani (kamanaqtuq) anginiqsaunniqpat (sivuniani) kamanaqtunik. Ammalu aanniqtirilauqpugut utiqullugit (aqqutimut tammaqsimanngittumut).

وَقَالُوْا يٰٓاَيُّهَ السَّاحِرُ ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَۚ اِنَّنَا لَمُهْتَدُوْنَ

wa qālū yā ayyuhas-sāḥirud‘u lanā rabbaka bimā ‘ahida ‘indak(a), innanā lamuhtadūn(a).

Uqaqpullu, "ai tarrijaliuqti! tuksiarit atanirnut (sakkuiqullugu) uvattinnik maliglugu angirutigisimajanga ilingnut; ii, uvagut (tuksiarnirijait kiujaukpat) tukimuaktitauniaqpugut."

فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ اِذَا هُمْ يَنْكُثُوْنَ

falammā kasyafnā ‘anhumul-‘ażāba iżā hum yankuṡūn(a).

Taimali piiqsigatta anullaksirnirmik taikkunanngat, tavvattautigi (ammalu) siqumittilauqput angirutigisimajaminik.

وَنَادٰى فِرْعَوْنُ فِيْ قَوْمِهٖ قَالَ يٰقَوْمِ اَلَيْسَ لِيْ مُلْكُ مِصْرَ وَهٰذِهِ الْاَنْهٰرُ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِيْۚ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَۗ

wa nādā fir‘aunu fī qaumihī qāla yā qaumi alaisa lī mulku miṣra wa hāżihil-anhāru tajrī min taḥtī, afalā tubṣirūn(a).

Taivitilu qaiqujivuq inuqutiminut uqaqluni, “inuqutikka! iijippimiut gavamangat uvangaunngilaq, taakkualu kuut kuukput uvanga ataani, takunngilatit?

اَمْ اَنَا۠ خَيْرٌ مِّنْ هٰذَا الَّذِيْ هُوَ مَهِيْنٌ ەۙ وَّلَا يَكَادُ يُبِيْنُ

am ana khairum min hāżal-lażī huwa mahīn(un), wa lā yakādu yubīn(u).

Piuniqsaunngilangaa taassuminga angummik (muusisimik) mikijukulummik nalunaiqsijunnangittumillu (uqausinginnik)?

فَلَوْلَآ اُلْقِيَ عَلَيْهِ اَسْوِرَةٌ مِّنْ ذَهَبٍ اَوْ جَاۤءَ مَعَهُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ مُقْتَرِنِيْنَ

falau lā ulqiya ‘alaihi aswiratum min żahabin au jā'a ma‘ahul-malā'ikatu muqtarinīn(a).

Taimali summat taanna (muusisi) guulunik talirnik atulaunngilaq uvvaluunniit tingmiamik tikitittilaunngilaq maliktauqullugu?”

فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهٗ فَاَطَاعُوْهُ ۗاِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

fastakhaffa qaumahū fa aṭā‘ūh(u), innahum kānū qauman fāsiqīn(a).

Taimali (piiraun) taakkuninga uqausirnik atuqhluni aktuiniqalauqpuq inuqutiminik, naalaktiullutik taassuminga. Sulilluni, piunngittunik inuqaqput.

فَلَمَّآ اٰسَفُوْنَا انْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَاَغْرَقْنٰهُمْ اَجْمَعِيْنَۙ

falammā āsafūnantaqamnā minhum fa agraqnāhum ajma‘īn(a).

Taimali uvattinnik ninngaktittitillugit, iniqtirilauqpugut, taimali ipitilauqpavut iluunnatik (tariurmi),

فَجَعَلْنٰهُمْ سَلَفًا وَّمَثَلًا لِّلْاٰخِرِيْنَ ࣖ

fa ja‘alnāhum salafaw wa maṡalal lil-ākhirīn(a).

Taimaimmat taikkua sivulliulauqtut (inuit) ilippalliajjutigillugillu kingunittinni.

۞ وَلَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا اِذَا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّوْنَ

wa lammā ḍuribabnu maryama maṡalan iżā qaumuka minhu yaṣiddūn(a).

Ammalu miali irninga (isa) atuqtautillugu uuktuutigijaulluni, taimaikallakhluni inuqutitit (kurais kinguvaangit) quviasulilauqput pijjutigillugu.

وَقَالُوْٓا ءَاٰلِهَتُنَا خَيْرٌ اَمْ هُوَ ۗمَا ضَرَبُوْهُ لَكَ اِلَّا جَدَلًا ۗبَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُوْنَ

wa qālū a'ālihatunā khairun am huw(a), mā ḍarabūhu laka illā jadalā(n), bal hum qaumun khaṣimūn(a).

Uqaqpullu, "naliak piuniqsauva, guutivut uvvaluunniit taanna (isa)?" Tunisilaunngilat (uuttuutimik) ilinnut kisiani aivautiqarumatuinnaqtutik, aivagumasuungummata.

اِنْ هُوَ اِلَّا عَبْدٌ اَنْعَمْنَا عَلَيْهِ وَجَعَلْنٰهُ مَثَلًا لِّبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۗ

in huwa illā ‘abdun an‘amnā ‘alaihi wa ja‘alnāhu maṡalal libanī isrā'īl(a).

Taanna (isa) kisutuinnaulaunngilaq kisiani piji tunisilauqtavut (sivuniksamut takunnagaksaq) taassumunga amma uuktuutigilauqpavut ilinniarutiksaulluni iisarailimiut qiturnganginnut.

وَلَوْ نَشَاۤءُ لَجَعَلْنَا مِنْكُمْ مَّلٰۤىِٕكَةً فِى الْاَرْضِ يَخْلُفُوْنَ

wa lau nasyā'u laja‘alnā minkum malā'ikatan fil-arḍi yakhlufūn(a).

Ammalu pijumannirutta, tingmianik saqqittigajalauqtugut (kinguvaaksattinnik kinguvaaksattinnut) iliksinnik inangiqtiuniaqtunik nunami.

وَاِنَّهٗ لَعِلْمٌ لِّلسَّاعَةِ فَلَا تَمْتَرُنَّ بِهَا وَاتَّبِعُوْنِۗ هٰذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيْمٌ

wa innahū la‘ilmul lis-sā‘ati falā tamtarunna bihā wattabi‘ūn(i), hāżā ṣirāṭum mustaqīm(un).

Ammalu sulilluni, taanna (isa) nalunaikkutaullarimmat tikinniarninganut ikarraup. Taimaimmat, qulaliqtailigit tamatuminga (isumakkut ulluq) ammalu uvannik maliglutit. Taanna tukiliattiaqtuq aqquti.

وَلَا يَصُدَّنَّكُمُ الشَّيْطٰنُۚ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

wa lā yaṣuddannakumusy-syaiṭān(u), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).

Saataanasimut qimaktaulauqsimattailigit; Sulilluni, saataanasi akirallariuvuq ilinnut.

وَلَمَّا جَاۤءَ عِيْسٰى بِالْبَيِّنٰتِ قَالَ قَدْ جِئْتُكُمْ بِالْحِكْمَةِ وَلِاُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِيْ تَخْتَلِفُوْنَ فِيْهِۚ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ

wa lammā jā'a ‘īsā bil-bayyināti qāla qad ji'tukum bil-ḥikmati wa li'ubayyina lakum ba‘ḍal-lażī takhtalifūna fīh(i), fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).

Ammalu jiisusi tukisigiarutiksanik tikimmat, uqalauqpuq, "aksualuk, ilitsinnut tikisimavunga silatunirmik ammalu nalunaiqsijumallunga ilitsinnut ilanginnik aivautigijarnik, taimaimmat kappiasugitsi aalamik ammalu naalagitsi uvannik."

اِنَّ اللّٰهَ هُوَ رَبِّيْ وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوْهُۗ هٰذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيْمٌ

innallāha huwa rabbī wa rabbukum fa‘budūh(u), hāżā ṣirāṭum mustaqīm(un).

Sulilluni aala, atanirivara atanirillugillu, taimaimmat tuksiarvigilugu. Taanna tukiliattiaqtuq aqquti.”

فَاخْتَلَفَ الْاَحْزَابُ مِنْۢ بَيْنِهِمْ ۚفَوَيْلٌ لِّلَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْ عَذَابِ يَوْمٍ اَلِيْمٍ

fakhtalafal-aḥzābu mim bainihim, fawailul lil-lażīna ẓalamūmin ‘ażābi yaumin alīm(in).

Kisianili katujjiqatigiit (atuinnaujut) ajjigiinngittuutiuvut imminik, taimaimmat aittaangugaluaq pirajaksimajut pijjutigillugu anullaksiqtauningit aannirnaqtumi ullumi (isumakkut ulluq).

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّا السَّاعَةَ اَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

hal yanẓurūna illas-sā‘ata an ta'tiyahum bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Utaqqituinnaqpaat tuqutauviksanganik tikikallanniarninganik qaujimanatik?

اَلْاَخِلَّاۤءُ يَوْمَىِٕذٍۢ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ اِلَّا الْمُتَّقِيْنَ ۗ ࣖ

al-akhillā'u yauma'iżim ba‘ḍuhum liba‘ḍin ‘aduwwun illal-muttaqīn(a).

Piqannarijakka taiksumani ullumi tukisiaqattautilaunngimmata, kisianili taikkua tuksiaqtiujut.

يٰعِبَادِ لَاخَوْفٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ وَلَآ اَنْتُمْ تَحْزَنُوْنَۚ

yā ‘ibādi lā khaufun ‘alaikumul-yauma wa lā antum taḥzanūn(a).

pijikka! ilitsinnut kappiasungniqajjaanngilasi ullumi tavvani qiksaangnianngilasilu.

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِاٰيٰتِنَا وَكَانُوْا مُسْلِمِيْنَۚ

allażīna āmanū bi'āyātinā wa kānū muslimīn(a).

(ilaak) taikkua uppirusuktut titiraqsimajuqutittinnik ammalu tunisivaktutik.

اُدْخُلُوا الْجَنَّةَ اَنْتُمْ وَاَزْوَاجُكُمْ تُحْبَرُوْنَ

udkhulul-jannata antum wa azwājukum tuḥbarūn(a).

Isirit qulaanut, ivvit aippaillu quviasungniaqpusi."

يُطَافُ عَلَيْهِمْ بِصِحَافٍ مِّنْ ذَهَبٍ وَّاَكْوَابٍ ۚوَفِيْهَا مَا تَشْتَهِيْهِ الْاَنْفُسُ وَتَلَذُّ الْاَعْيُنُ ۚوَاَنْتُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَۚ

yuṭāfu ‘alaihim biṣiḥāfim min żahabiw wa akwāb(in), wa fīhā mā tasytahīhil-anfusu wa talażżul-a‘yun(u), wa antum fīhā khālidūn(a).

Tuniuqqaqtauvalauqput guuluit paliat amma igalaat, amma qulaani kisutuinnait uummatiup pijumajangit amma kisutuinnait ijinut quvianaqtut. Ammalu tavvaniinniaqpusi.

وَتِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِيْٓ اُوْرِثْتُمُوْهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

wa tilkal-jannatul-latī ūriṡtumūhā bimā kuntum ta‘malūn(a).

Ammalu tainna qilak ilitsinnik tigujauniaqtuq pijjutigillugu piujunik pinasuarnirisimajasi.

لَكُمْ فِيْهَا فَاكِهَةٌ كَثِيْرَةٌ مِّنْهَا تَأْكُلُوْنَ

lakum fīhā fākihatun kaṡīratum minhā ta'kulūn(a).

Qilangmiuni amisunik niqitaqaqpuq ilingnut, ilangit niriniaqtatit.

اِنَّ الْمُجْرِمِيْنَ فِيْ عَذَابِ جَهَنَّمَ خٰلِدُوْنَۖ

innal-mujrimīna fī ‘ażābi jahannama khālidūn(a).

Sulilluni, taikkua ajursaqtut taikaniinginnarniaqput aanniqtiriniujumi hiulmi.

لَا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ وَهُمْ فِيْهِ مُبْلِسُوْنَ ۚ

lā yufattaru ‘anhum wa hum fīhi mublisūn(a).

Qaumatitausimanngimmat (anullaksirniq) taakkununga, ammalu niriugunniiqpaktutik.

وَمَا ظَلَمْنٰهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْا هُمُ الظّٰلِمِيْنَ

wa mā ẓalamnāhum wa lākin kānū humuẓ-ẓālimīn(a).

Ammalu tammaqtilaunngitavut, kisianili imminik tammalauqput.

وَنَادَوْا يٰمٰلِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَۗ قَالَ اِنَّكُمْ مّٰكِثُوْنَ

wa nādau yā māliku liyaqḍi ‘alainā rabbuk(a), qāla innakum mākiṡūn(a).

Ammalu qiallutik, "ai (ainjiul) malik! ataniit tuquttituinnarli uvattinnik." Kiuvuq, “aksualuk, taikaniinginnarniaqputit (tavvani ikuallaktumi).”

لَقَدْ جِئْنٰكُمْ بِالْحَقِّ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَكُمْ لِلْحَقِّ كٰرِهُوْنَ

laqad ji'nākum bil-ḥaqqi wa lākinna akṡarakum lil-ḥaqqi kārihūn(a).

Sulilluni, tikisimavugut sulijumik ilissinnut tunisijaqtuqtuta kisianili amisuuniqsait sulijumik quviaginngitassi.

اَمْ اَبْرَمُوْٓا اَمْرًا فَاِنَّا مُبْرِمُوْنَۚ

am abramū amran fa innā mubrimūn(a).

Uvvaluunniit parnaksimavat (piunngittumik) saglunirmik, taimali parnaksimavugut (saalaqarasuarluta saglunirminik).

اَمْ يَحْسَبُوْنَ اَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوٰىهُمْ ۗ بَلٰى وَرُسُلُنَا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُوْنَ

am yaḥsabūna annā lā nasma‘u sirrahum wa najwāhum, balā wa rusulunā ladaihim yaktubūn(a).

Uvvaluunniit isumavat tusaqattanginnattigu kanngunaqtuqutingit ammalu uqallagutigivaktangit? Imaimmallu (tusaqpappugut), amma tilijausimajuqutivut (ainjiliit) titirainnaqpapput taikkununga.

قُلْ اِنْ كَانَ لِلرَّحْمٰنِ وَلَدٌ ۖفَاَنَا۠ اَوَّلُ الْعٰبِدِيْنَ

qul in kāna lir-raḥmāni walad(un), fa ana awwalul-‘ābidīn(a).

Uqarlutit (muham), "sulippat nalligusuniqpaaq guuti nutaraqarmat, taimali uvanga sivulliqpaami quviasuutiqalauqpunga (nutararmik).

سُبْحٰنَ رَبِّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُوْنَ

subḥāna rabbis-samāwāti wal-arḍi rabbil-‘arsyi ‘ammā yaṣifūn(a).

Quviagijauli ataniq qilangmiup nunamiullu, ataniq iksivautarjuap, taimanna nalunaiqsininginnik."

فَذَرْهُمْ يَخُوْضُوْا وَيَلْعَبُوْا حَتّٰى يُلٰقُوْا يَوْمَهُمُ الَّذِيْ يُوْعَدُوْنَ

fa żarhum yakhūḍū wa yal‘abū ḥattā yulāqū yaumahumul-lażī yū‘adūn(a).

Taimaimmat kivititaulirli (tammarlutik) pinnguarlutillu tikiutinasuarninginni ullurmut suliniraqtausimajumut.

وَهُوَ الَّذِيْ فِى السَّمَاۤءِ اِلٰهٌ وَّ فِى الْاَرْضِ اِلٰهٌ ۗوَهُوَ الْحَكِيْمُ الْعَلِيْمُ

wa huwal-lażī fis-samā'i ilāhuw wa fil-arḍi ilāh(un), wa huwal-ḥakīmul-‘alīm(u).

Ammalu taanna ataniq (tuksiaqtaujuq) qilangmi ammalu ataniq (tuksiaqtaujuq) nunami ammalu taanna silatujulimaaq, qaujimajulimaaq.

وَتَبٰرَكَ الَّذِيْ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۚوَعِنْدَهٗ عِلْمُ السَّاعَةِۚ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

wa tabārakal-lażī lahū mulkus-samāwāti wal-arḍi wa mā bainahumā, wa ‘indahū ‘ilmus-sā‘ah(ti), wa ilaihi turja‘ūn(a).

Ammalu quviagijauli (ala) nangminiqaqtuq qilangmiup nunamiullu gavamanganik, ammalu kisut akunninganiittut; Taatsumungalu qaujimaniqaqpuq iqqaqtuiviup ullunganik taatsumungalu utiqtitauniaqpusi.

وَلَا يَمْلِكُ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهِ الشَّفَاعَةَ اِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

wa lā yamlikul-lażīna yad‘ūna min dūnihisy-syafā‘ata illā man syahida bil-ḥaqqi wa hum ya‘lamūn(a).

Ammalu taikkua tuksiaqtut asianik aalamik tuksiarnikkut pijjaangittut (ikajuqtaunirmik inuusiup kinguniani); Kisiani taikkua ilitaqsijut sulijumik (tauhit) ammalu uppirusuktut taassuminga.

وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ مَّنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُوْلُنَّ اللّٰهُ فَاَنّٰى يُؤْفَكُوْنَۙ

wa la'in sa'altahum man khalaqahum layaqūlunnallāhu fa annā yu'fakūn(a).

Ammalu apiriguvigit, "kina sanalauqpat taakkuninga, kiuniaqput nalunanngittuq, "ala," qanurli sangutitaujunnaqpat (alamik tuksiarnikkut),"

وَقِيْلِهٖ يٰرَبِّ اِنَّ هٰٓؤُلَاۤءِ قَوْمٌ لَّا يُؤْمِنُوْنَۘ

wa qīlihī yā rabbi inna hā'ulā'i qaumul lā yu'minūn(a).

Ammalu (ala qaujimajuq) taanna (muhamat) uqaqtillugu, "ataniga, sulilluni taakkua inuit uppirusunngittut."

فَاصْفَحْ عَنْهُمْ وَقُلْ سَلٰمٌۗ فَسَوْفَ يَعْلَمُوْنَ ࣖ

faṣfaḥ ‘anhum wa qul salām(un), fa saufa ya‘lamūn(a).

Taimaimmat qimailugit uqautilugillu, “salaam (tavvauvutii).” Kinguniagut qaujimaniaqput (piunnginnirijaminik).