Q.S Ipuraim (إِبْرَاهِيم) - 52 Qassiuningit titiraqsimajut

الۤرٰ ۗ كِتٰبٌ اَنْزَلْنٰهُ اِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمٰتِ اِلَى النُّوْرِ ەۙ بِاِذْنِ رَبِّهِمْ اِلٰى صِرَاطِ الْعَزِيْزِ الْحَمِيْدِۙ

alif lām rā, kitābun anzalnāhu ilaika litukhrijan-nāsa minaẓ-ẓulumāti ilan-nūr(i), bi'iżni rabbihim ilā ṣirāṭil-‘azīzil-ḥamīd(i).

Aliv laam raa. (una) uqalimaagaq ilingnut tunisimajavut (muhamat) taimanna saqqittijunnaqullutit inungnik taaqtumi qaumajumut guutiup pijunnaqtitauninganut, (ilaak) guutiup aqqutinganut, sanngijualuk, quviagijauniqpaaq.

اللّٰهِ الَّذِيْ لَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَوَيْلٌ لِّلْكٰفِرِيْنَ مِنْ عَذَابٍ شَدِيْدٍۙ

allāhil-lażī lahū mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa wailul lil-kāfirīna min ‘ażābin syadīd(in).

Aala nangminiqaqpuq qulaaniittunik nunamiglu. Taikkua guutimik qipiluktut aksualuk aanniqtiqtauninginnut,

ۨالَّذِيْنَ يَسْتَحِبُّوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا عَلَى الْاٰخِرَةِ وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَيَبْغُوْنَهَا عِوَجًا ۗ اُولٰۤىِٕكَ فِيْ ضَلٰلٍۢ بَعِيْدٍ

allażīna yastaḥibbūnal-ḥayātad-dun-yā ‘alal-ākhirati wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāhi wa yabgūnahā ‘iwajā(n), ulā'ika fī ḍalālim ba‘īd(in).

(ilaak) inuit piuksarniqsauvaktut inuusirmik tamaani nunarjuarmi (inuusirmik) kinguniagut, ammalu avviarutiqaqpaktut (inungnik) aqqutinganik aala ammalu pijumallutik (aqqutimik) sangusimajumik. Tammaqsimallarimmata

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ رَّسُوْلٍ اِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهٖ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ ۗفَيُضِلُّ اللّٰهُ مَنْ يَّشَاۤءُ وَيَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَهُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

wa mā arsalnā mir rasūlin illā bilisāni qaumihī liyubayyina lahum, fa yuḍillullāhu may yasyā'u wa yahdī may yasyā'(u), wa huwal-‘azīzul-ḥakīm(u).

Tilijausimajumik aullaqtittilaunngilagut, kisianili inuqutingita uqausingagut, nalunaiqsiqullugu taakkununga. Taimaimmat aala tukimuaktittivuq kinatuinnarmik pijumajaminik, tukimuaktittillunilu kinatuinnarmik pijumajaminik. Sannginiqpaanguvuq, silatuniqpaangullunilu.

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مُوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اَنْ اَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمٰتِ اِلَى النُّوْرِ ەۙ وَذَكِّرْهُمْ بِاَيّٰىمِ اللّٰهِ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُوْرٍ

wa laqad arsalnā mūsā bi'āyātinā an akhrij qaumaka minaẓ-ẓulumāti ilan-nūr(i), wa żakkirhum bi'ayyāmillāh(i), inna fī żālika la'āyātil likulli ṣabbārin syakūr(in).

Ammalu sulilluni, muusisimik aullaqtittilauqpugut nalunaikkutattinnik (sannginirmik), (ammalu tilisilauqpugut), "inuqutitit taaqtumiinngaaqtillugit qaumajumut qaumajumut iqqaitillugillu aala ullunginnik." Sulilluni, taimainninganut nalunaikkutaqaqpuq (ala sannginirijanganik) kikkulimaanut qinuisaarunnaqtunut qujalijunullu.

وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهِ اذْكُرُوْا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ اَنْجٰىكُمْ مِّنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ يَسُوْمُوْنَكُمْ سُوْۤءَ الْعَذَابِ وَيُذَبِّحُوْنَ اَبْنَاۤءَكُمْ وَيَسْتَحْيُوْنَ نِسَاۤءَكُمْ ۗوَفِيْ ذٰلِكُمْ بَلَاۤءٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَظِيْمٌ ࣖ

wa iż qāla mūsā liqaumihiżkurū ni‘matallāhi ‘alaikum iż anjākum min āli fir‘auna yasūmūnakum sū'al-‘ażābi wa yużabbiḥūna abnā'akum wa yastaḥyūna nisā'akum, wa fī żālikum balā'um mir rabbikum ‘aẓīm(un).

Ammalu (iqqaumagit) muusisi uqaqtillugu inuqutiminut, "iqqaumagitsi aalaup piugijanganik ilitsinnut saputisimatillugu ilitsinnik piiraun maliktinginnik; ilitsinnik aannirnaqtukkut aanniqtirilaurmata, irnissinnik tuquttillutik, panissinnik saputisimallutik; taimainninganut angijumik uukturarniulaurmat atanirnut."

وَاِذْ تَاَذَّنَ رَبُّكُمْ لَىِٕنْ شَكَرْتُمْ لَاَزِيْدَنَّكُمْ وَلَىِٕنْ كَفَرْتُمْ اِنَّ عَذَابِيْ لَشَدِيْدٌ

wa iż ta'ażżana rabbukum la'in syakartum la'azīdannakum wa la'in kafartum inna ‘ażābī lasyadīd(un).

Ammalu (iqqaumagit) ataniit tusaqtittitillugu, "aksualuk, qujaliguvit, angilligiaqtittiniaqpunga (piugijarnik) ilingnut, kisianili aaggaaruvit (piugijannik), taimali anullaksirnira uqumaittummariuniaqpuq."

وَقَالَ مُوْسٰٓى اِنْ تَكْفُرُوْٓا اَنْتُمْ وَمَنْ فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا ۙفَاِنَّ اللّٰهَ لَغَنِيٌّ حَمِيْدٌ

wa qāla mūsā in takfurū antum wa man fil-arḍi jamī‘ā(n), fa innallāha laganiyyun ḥamīd(un).

Ammalu muusa uqaqpuq, "ivvit ammalu nunamiutalimaat aaggaaqpata (alaup qujalijjutinginnik), taimali sulilluni aala ajuqsannginniqpaanguvuq, qujagijauniqpaangulluni."

اَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَؤُا الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ ەۗ وَالَّذِيْنَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ ۗ لَا يَعْلَمُهُمْ اِلَّا اللّٰهُ ۗجَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَرَدُّوْٓا اَيْدِيَهُمْ فِيْٓ اَفْوَاهِهِمْ وَقَالُوْٓا اِنَّا كَفَرْنَا بِمَآ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ وَاِنَّا لَفِيْ شَكٍّ مِّمَّا تَدْعُوْنَنَآ اِلَيْهِ مُرِيْبٍ

alam ya'tikum naba'ul-lażīna min qablikum qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūd(a), wal-lażīna mim ba‘dihim, lā ya‘lamuhum illallāh(u), jā'athum rusuluhum bil-bayyināti fa raddū aidiyahum fī afwāhihim wa qālū innā kafarnā bimā ursiltum bihī wa innā lafī syakkim mimmā tad‘ūnanā ilaihi murīb(in).

Tusagaksaq ilitsinnut tikiutisimanngilaq taikkununga sivunittinni (ilaak) nuap inungit, 'at, samuut amma kinguniani? Qaujimajaunngilat kisiani aala. Tilijausimajut tikilaurmata naksaqtutik (sulijunik) nalunaiqsijjutinik, kisianili aggaminik qaninginnut tikitittilauqput (uumisungnikkut), uqaqhlutiglu, "aksualuk, ukpirusunngilagut (nalunaiqsijjutinik) ilingnik aullaqtitaulauravit (uvattinnut), ammalu sulijumik qulaliqpugut kisumut qaiqujingmangaaqpit uvattinnik."

۞ قَالَتْ رُسُلُهُمْ اَفِى اللّٰهِ شَكٌّ فَاطِرِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ يَدْعُوْكُمْ لِيَغْفِرَ لَكُمْ مِّنْ ذُنُوْبِكُمْ وَيُؤَخِّرَكُمْ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّىۗ قَالُوْٓا اِنْ اَنْتُمْ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُنَا ۗ تُرِيْدُوْنَ اَنْ تَصُدُّوْنَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ اٰبَاۤؤُنَا فَأْتُوْنَا بِسُلْطٰنٍ مُّبِيْنٍ

qālat rusuluhum afillāhi syakkun fāṭiris-samāwāti wal-arḍ(i), yad‘ūkum liyagfira lakum min żunūbikum wa yu'akhkhirakum ilā ajalim musammā(n), qālū in antum illā basyarum miṡlunā, turīdūna an taṣuddūnā ‘ammā kāna ya‘budu ābā'unā fa'tūnā bisulṭānim mubīn(in).

Tilijausimajut uqalauqput, "qularnanngilaq aalamut, sanajiujuq qilangmik nunamiglu? ilingnik qaiqujivuq (ukpirusuqullutit) isumagijunnaiqsiqullugu ilanginnik ajurngnirijarnik amma kinguvariaqtittiqullugu (aksururnirijarnik) aaqqiktausimajumut tikillugu?" Uqalauqput, "inutuinnaugavit uvattitut. nuqqaqtittijumagavit uvattinnik (tuksiarnirmik) sivulivut tuksiaqattalauqtanginnik, taimaimmat nalunaiqsijjutinik tunisilaurit."

قَالَتْ لَهُمْ رُسُلُهُمْ اِنْ نَّحْنُ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَمُنُّ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖۗ وَمَا كَانَ لَنَآ اَنْ نَّأْتِيَكُمْ بِسُلْطٰنٍ اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

qālat lahum rusuluhum in naḥnu illā basyarum miṡlukum wa lākinnallāha yamunnu ‘alā may yasyā'u min ‘ibādih(ī), wa mā kāna lanā an na'tiyakum bisulṭānin illā bi'iżnillāh(i), wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mu'minūn(a).

Tilijausimajut uqalauqput taakkununga, "inutuinnauvugut ilitsititut, kisianili aala tunisivakpuq kinatuinnarmut pijumajaminut pijiqutiminik. naammanngilaq uvattinnut nalunaiqsijjutinik ilissinnut naksariaksaq kisiani aala angirutiqaqpat. amma aala kisiani uppirusuktut uppirusugiaqaqput."

وَمَا لَنَآ اَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى اللّٰهِ وَقَدْ هَدٰىنَا سُبُلَنَاۗ وَلَنَصْبِرَنَّ عَلٰى مَآ اٰذَيْتُمُوْنَاۗ وَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ ࣖ

wa mā lanā allā natawakkala ‘alallāhi wa qad hadānā subulanā, wa lanaṣbiranna ‘alā mā āżaitumūnā, wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).

Ammalu summat uppirusujjaanngilagut aalamik, takutisimatillugu uvattinnut aqqutimik, ammalu uvagut sulijumik, qinuisaainnarniaqtugut pavvisaktautillusi uvattinnut. Ammalu aalamut kisiani taikkua uppirusuttut tunisivapput."

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِرُسُلِهِمْ لَنُخْرِجَنَّكُمْ مِّنْ اَرْضِنَآ اَوْ لَتَعُوْدُنَّ فِيْ مِلَّتِنَاۗ فَاَوْحٰٓى اِلَيْهِمْ رَبُّهُمْ لَنُهْلِكَنَّ الظّٰلِمِيْنَ ۗ

wa qālal-lażīna kafarū lirusulihim lanukhrijannakum min arḍinā au lata‘ūdunna fī millatinā, fa auḥā ilaihim rabbuhum lanuhlikannaẓ-ẓālimīn(a).

Ammalu uppirusunngittut uqalauqput tilijausimajunut, "anitinniaqpasi nunattinnit uvvaluunniit utillarinniaqpusi uppirnirijattinnut." Tavva guutiup saqqittivuq taakkununga, “piungittumik inungnik surainiaqpugut.

وَلَنُسْكِنَنَّكُمُ الْاَرْضَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ ۗذٰلِكَ لِمَنْ خَافَ مَقَامِيْ وَخَافَ وَعِيْدِ

wa lanuskinannakumul-arḍa mim ba‘dihim, żālika liman khāfa maqāmī wa khāfa wa‘īd(i).

Ammalu ilitsinnik taikkununga nunanut ilisiniaqpugut kinguniagut. Taanna (atuqtaujuq) taikkununga kappiasuktunut (saanngajariaksaq) uvanga saanganiinninnik ammalu kappiasuktunut kappiasaarininnik."

وَاسْتَفْتَحُوْا وَخَابَ كُلُّ جَبَّارٍ عَنِيْدٍۙ

wastaftaḥū wa khāba kullu jabbārin ‘anīd(in).

Saalaksaqujillutiglu surattiriqujillutiglu taikkuningalimaaq imminik pinasualauqtunik sanngijumiglu,

مِّنْ وَّرَاۤىِٕهٖ جَهَنَّمُ وَيُسْقٰى مِنْ مَّاۤءٍ صَدِيْدٍۙ

miw warā'ihī jahannamu wa yusqā mim mā'in ṣadīd(in).

Sivuniani tuqungajuqtaqaqpuq imiqtitauniaqtunilu qupirruarjungmik imirmik,

يَّتَجَرَّعُهٗ وَلَا يَكَادُ يُسِيْغُهٗ وَيَأْتِيْهِ الْمَوْتُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَّمَا هُوَ بِمَيِّتٍۗ وَمِنْ وَّرَاۤىِٕهٖ عَذَابٌ غَلِيْظٌ

yatajarra‘uhū wa lā yakādu yusīguhū wa ya'tīhil-mautu min kulli makāniw wa mā huwa bimayyit(in), wa miw warā'ihī ‘ażābun galīẓ(un).

Iijailauqpuq (imirmik qupirruarjungmik) iijarunnailillunilu tuqunirlu (attarnarniq) tikilauqpuq nakituinnaq, kisiani tuqulaunngilaq, sivunianilu (suli) uqumaittumik anullaksiqtauniqalauqpuq.

مَثَلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِرَبِّهِمْ اَعْمَالُهُمْ كَرَمَادِ ِۨاشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيْحُ فِيْ يَوْمٍ عَاصِفٍۗ لَا يَقْدِرُوْنَ مِمَّا كَسَبُوْا عَلٰى شَيْءٍ ۗذٰلِكَ هُوَ الضَّلٰلُ الْبَعِيْدُ

maṡalul-lażīna kafarū birabbihim a‘māluhum karamādinisytaddat bihir-rīḥu fī yaumin ‘āṣif(in), lā yaqdirūna mimmā kasabū ‘alā syai'(in), żālika huwaḍ-ḍalālul-ba‘īd(u).

Uuktuutiujuq inungnut uppirusunngittunut ataniminik, qanuiliurnirijangit suurlu tuqungajutitut tingmikaaqtitausimajut anurimut sanngijumik anuraaqtillugu ullumi. Sannginiqanngittiaqtut (ikajuutiqanngittiaqtut) iqqanaijaarisimajaminik (silarjuarmi). Tamanna tammarniummat.

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۗ اِنْ يَّشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيْدٍۙ

alam tara annallāha khalaqas-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), iy yasya' yużhibkum wa ya'ti bikhalqin jadīd(in).

Qaujimanngilatit aala sanasimangmat qilangmik nunamiglu sulijumik? Pijumanniruni, suraigajaqpuq ilingnik nutaaniglu uumajunik saqqittiluni (inangiqsiniaqtunik ilingnik),

وَّمَا ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ بِعَزِيْزٍ

wa mā żālika ‘alallāhi bi‘azīz(in).

Ammalu tamanna pijariatunngilaq aalamut.

وَبَرَزُوْا لِلّٰهِ جَمِيْعًا فَقَالَ الضُّعَفٰۤؤُا لِلَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْٓا اِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ اَنْتُمْ مُّغْنُوْنَ عَنَّا مِنْ عَذَابِ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ ۗقَالُوْا لَوْ هَدٰىنَا اللّٰهُ لَهَدَيْنٰكُمْۗ سَوَاۤءٌ عَلَيْنَآ اَجَزِعْنَآ اَمْ صَبَرْنَا مَا لَنَا مِنْ مَّحِيْصٍ ࣖ

wa barazū lillāhi jamī‘an fa qālaḍ-ḍu‘afā'u lil-lażīnastakbarū innā kunnā lakum taba‘an fahal antum mugnūna ‘annā min ‘ażābillāhi min syai'(in), qālū lau hadānallāhu lahadainākum, sawā'un ‘alainā ajazi‘nā am ṣabarnā mā lanā mim maḥīṣ(in).

Ammalu tamarmik (Mahsyar silami) katilauqput saanngajaqturlutik aala saanganiinninganik, taimali sanngiittut uqalauqput quviasunngittunut, "aksualuk, maliktigilauqpavut, taimali sapujjijunnaqpiit uvattinnik aala iniqtirininganik (allaat) mikittukulungmik?" Kiulauqput, "ala tukimuaktittinniqpat uvattinnik, ilingnik tukimuaktittijunnarajalauqpugut. taimaituinnaqpuq uvattinnut akaqsannginnirutta qinuisaaraluaruttaluunniit. qimaaviksaqanngilagut."

وَقَالَ الشَّيْطٰنُ لَمَّا قُضِيَ الْاَمْرُ اِنَّ اللّٰهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَوَعَدْتُّكُمْ فَاَخْلَفْتُكُمْۗ وَمَا كَانَ لِيَ عَلَيْكُمْ مِّنْ سُلْطٰنٍ اِلَّآ اَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِيْ ۚفَلَا تَلُوْمُوْنِيْ وَلُوْمُوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ مَآ اَنَا۠ بِمُصْرِخِكُمْ وَمَآ اَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّۗ اِنِّيْ كَفَرْتُ بِمَآ اَشْرَكْتُمُوْنِ مِنْ قَبْلُ ۗاِنَّ الظّٰلِمِيْنَ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa qālasy-syaiṭānu lammā quḍiyal-amru innallāha wa‘adakum wa‘dal-ḥaqqi wa wa‘attukum fa akhlaftukum, wa mā kāna liya ‘alaikum min sulṭānin illā an da‘autukum fastajabtum lī, falā talūmūnī wa lūmū anfusakum, wa mā ana bimuṣrikhikum wa mā antum bimuṣrikhiyy(a), innī kafartu bimā asyraktumūni min qabl(u), innaẓ-ẓālimīna lahum ‘ażābun alīm(un).

Ammalu saataanasi uqalauqpuq tamanna (naasainiq) aaqqiktausimaliqtillugu, "aksualuk, aala sulijumik suliniraisimavuq ilingnut, ammalu suliniralaurmijunga ilingnut kisiani siqumittilaurama. sannginiqanngilanga ilingnik, kisianili (imannatuinnaq) qaiqujilaurama ilingnik ammalu malilauravit qaiqujinirnik, taimaimmat aanniqtirittailigit uvannik, kisianili aanniqtirijunnanngilanga ilingnik, ikajurunnanngilagit. Qujanaaqsittailigit qanuiliurnirijarnik katujjiqatiqarnirmik uvannik (alamik) kingunittinni." Sulilluni, taikkua naammangittut aannirnaqtumik aanniqtiqtauniaqtut.

وَاُدْخِلَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا بِاِذْنِ رَبِّهِمْۗ تَحِيَّتُهُمْ فِيْهَا سَلٰمٌ

wa udkhilal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā bi'iżni rabbihim, taḥiyyatuhum fīhā salām(un).

Ammalu taikkua uppirusuktut ammalu piujunik pinasuaqtut isirniaqput mirnguiqsirvingnut ataani kuut kuuppalliajunut. Taikaniinniaqput ataningata angiqtausimaninganut. Nalunaiqsiningit ikpigusuttiarnirmik (qilammi) tunngasuktittiniuvuq.

اَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ اَصْلُهَا ثَابِتٌ وَّفَرْعُهَا فِى السَّمَاۤءِۙ

alam tara kaifa ḍaraballāhu maṡalan kalimatan ṭayyibatan kasyajaratin ṭayyibatin aṣluhā ṡābituw wa far‘uhā fis-samā'(i).

Qaujimanngilatit qanuq aala sanasimangmangaat uuktuutittiavangmik napaaqtuttiavangmik, tunngavingit sanngijuullutik ammalu aggungit (tikiutillutik) qulaanut,

تُؤْتِيْٓ اُكُلَهَا كُلَّ حِيْنٍ ۢبِاِذْنِ رَبِّهَاۗ وَيَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

tu'tī ukulahā kulla ḥīnim bi'iżni rabbihā, wa yaḍribullāhul-amṡāla lin-nāsi la‘allahum yatażakkarūn(a).

Tainna (napaaqtuk) niqitaaqattaqtuq qangatuinnakkut angiqtausimaluni ataninganut. Ammalu aala sanalauqtuq taassuminga uuktuutimik inungnut iqqaumainnarniarmata.

وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيْثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيْثَةِ ِۨاجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الْاَرْضِ مَا لَهَا مِنْ قَرَارٍ

wa maṡalu kalimatin khabīṡatin kasyajaratin khabīṡatinijtuṡṡat min fauqil-arḍi mā lahā min qarār(in).

Uuktuutigilugulu piungittumik iqqaqtuivikkuuqtittiniq napaaqtutitut piungittumik, tunngavingit piijaqtausimalirmata nunaup qaanganik; Taimainginnarunnangittuq (nangiqsiluni) mikijukulungmik.

يُثَبِّتُ اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَفِى الْاٰخِرَةِۚ وَيُضِلُّ اللّٰهُ الظّٰلِمِيْنَۗ وَيَفْعَلُ اللّٰهُ مَا يَشَاۤءُ ࣖ

yuṡabbitullāhul-lażīna āmanū bil-qauliṣ-ṣābiti fil-ḥayātid-dun-yā wa fil-ākhirah(ti), wa yuḍillullāhuẓ-ẓālimīn(a), wa yaf‘alullāhu mā yasyā'(u).

Aala nalunaiqsivuq (ukpirniq) taikkununga ukpirusuktunut sanngijukkut uqallangnikkut (inuusirmi) tamaani nunarjuarmi amma kinguniagut; Ammalu aala tukisinirluktittivakpuq pirajaktunik ammalu aala pijumajaminik pivakpuq.

۞ اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ بَدَّلُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ كُفْرًا وَّاَحَلُّوْا قَوْمَهُمْ دَارَ الْبَوَارِۙ

alam tara ilal-lażīna baddalū ni‘matallāhi kufraw wa aḥallū qaumahum dāral-bawār(i).

Qaujimanngilatit taikkuninga tauqsiisimajunik aalamut piugijanginnik naalannginninginnut aalamik ammalu tuquttillutik inuqutiminik suraktirinirmut sikumut?

جَهَنَّمَ ۚيَصْلَوْنَهَاۗ وَبِئْسَ الْقَرَارُ

jahannama yaṣlaunahā, wa bi'sal-qarār(u).

Taimanna hiul; Isiqpalliajut tavvunga; Ammalu tainna piunngilaangulluni inuuvigilugu.

وَجَعَلُوْا لِلّٰهِ اَنْدَادًا لِّيُضِلُّوْا عَنْ سَبِيْلِهٖۗ قُلْ تَمَتَّعُوْا فَاِنَّ مَصِيْرَكُمْ اِلَى النَّارِ

wa ja‘alū lillāhi andādal liyuḍillū ‘an sabīlih(ī), qul tamatta‘ū fa inna maṣīrakum ilan-nār(i).

Ammalu taakkua (ukpirusunngittut) saqqittisimavut akiraqaqtumik aalamut tukimuaktittiqullugu (inungnik) aqqutinganik. Uqarlutit (muhaamat), "quviasugit, utirniriniaqtait tuqungajunut."

قُلْ لِّعِبَادِيَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا يُقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَيُنْفِقُوْا مِمَّا رَزَقْنٰهُمْ سِرًّا وَّعَلَانِيَةً مِّنْ قَبْلِ اَنْ يَّأْتِيَ يَوْمٌ لَّا بَيْعٌ فِيْهِ وَلَا خِلٰلٌ

qul li‘ibādiyal-lażīna āmanū yuqīmuṣ-ṣalāta wa yunfiqū mimmā razaqnāhum sirraw wa ‘alāniyatam min qabli ay ya'tiya yaumul lā bai‘un fīhi wa lā khilāl(un).

Uqarlutit (muhaamat) pijiqutinnut uppirusuksimajunut, "tuksiaqattaqullugit, atuqullugit ilanginnik niqinik tunivaktattinnik kanngunaqtukkut uvvaluunniit matuingajukkut ulluq tikilauqtinnagu, niuvirniqtaqarunniiqtillugu niuviaksaqarunniiqtillugulu piqannarijaqarunniiqtillugulu."

اَللّٰهُ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَاَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَخْرَجَ بِهٖ مِنَ الثَّمَرٰتِ رِزْقًا لَّكُمْ ۚوَسَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِى الْبَحْرِ بِاَمْرِهٖ ۚوَسَخَّرَ لَكُمُ الْاَنْهٰرَ

allāhul-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa anzala minas-samā'i mā'an fa akhraja bihī minaṡ-ṡamarāti rizqal lakum, wa sakhkhara lakumul-fulka litajriya fil-baḥri bi'amrih(ī), wa sakhkhara lakumul-anhār(a).

Aala sanalauqtuq qilangmik nunamiglu ammalu tikitittilluni imarmik (sikumi) silami, taimali tainna (sikumi imaq) saqqittilauqtuq ajjigiinngittunik niqinik iliksinnut niqigijauniaqtunik; Ammalu umiarjuanik ilitsinnut tunisisimavuq tariurmi ingirraqullusi pijumajanga maliglugu, kuungniglu ilitsinnut tunisisimavuq.

وَسَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دَاۤىِٕبَيْنِۚ وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ ۚ

wa sakhkhara lakumusy-syamsa wal-qamara dā'ibaīn(i), wa sakhkhara lakumul-laila wan-nahār(a).

Ammalu siqinirmik taqqimillu ilitsinnut tunisisimavuq taikkununga kajusijukkut kaivainnaqtunut (aulaninginni); Unnuarlu ullurlu ilitsinnut tunisisimavuq.

وَاٰتٰىكُمْ مِّنْ كُلِّ مَا سَاَلْتُمُوْهُۗ وَاِنْ تَعُدُّوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ لَا تُحْصُوْهَاۗ اِنَّ الْاِنْسَانَ لَظَلُوْمٌ كَفَّارٌ ࣖ

wa ātākum min kulli mā sa'altumūh(u), wa in ta‘uddū ni‘matallāhi lā tuḥṣūhā, innal-insāna laẓalūmun kaffār(un).

Ammalu tunisisimavuq ilitsinnut kisulimaanik tuksirautigijatsinnik. Ammalu naasaruvigit aalaup qujalijjutingit, nalunanngittuq naasarunnajjaanngilatit. Sulilluni, inuit aksualuk naammanngiliurutiqaqput amma aksualuk qipilukhlutik (ala qujalininga).

وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهِيْمُ رَبِّ اجْعَلْ هٰذَا الْبَلَدَ اٰمِنًا وَّاجْنُبْنِيْ وَبَنِيَّ اَنْ نَّعْبُدَ الْاَصْنَامَ ۗ

wa iż qāla ibrāhīmu rabbij‘al hāżal-balada āminaw wajnubnī wa baniyya an na‘budal-aṣnām(a).

Ammalu (iqqaumagit), aivalaha tuksiaqtillugu, "guuti, taanna nuna (maka), attananngittumik nunaliuqtilauruk, ammalu uvannik qiturngakkalu irngutakkalu tuksiarniqaqunagit tuksiarvingnut."

رَبِّ اِنَّهُنَّ اَضْلَلْنَ كَثِيْرًا مِّنَ النَّاسِۚ فَمَنْ تَبِعَنِيْ فَاِنَّهٗ مِنِّيْۚ وَمَنْ عَصَانِيْ فَاِنَّكَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

rabbi innahunna aḍlalna kaṡīram minan-nās(i), faman tabi‘anī fa innahū minnī, wa man ‘aṣānī fa innaka gafūrur raḥīm(un).

Ataniiq, taakkua guutiksait amisunik inungnik tammaqtittisimavut. Kinatuinnaq uvannik malikpat, taimali tainna inuk uvannik ilagijauvuq, ammalu kinatuinnaq uvannik naalanngippat, taimali isumagijunnaiqsiniqpaanguvutit, nalligusunniqpaanguvutit.

رَبَّنَآ اِنِّيْٓ اَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِيْ بِوَادٍ غَيْرِ ذِيْ زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِۙ رَبَّنَا لِيُقِيْمُوا الصَّلٰوةَ فَاجْعَلْ اَفْـِٕدَةً مِّنَ النَّاسِ تَهْوِيْٓ اِلَيْهِمْ وَارْزُقْهُمْ مِّنَ الثَّمَرٰتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُوْنَ

rabbanā innī askantu min żurriyyatī biwādin gairi żī zar‘in ‘inda baitikal-muḥarram(i), rabbanā liyuqīmuṣ-ṣalāta faj‘al af'idatam minan-nāsi tahwī ilaihim warzuqhum minaṡ-ṡamarāti la‘allahum yasykurūn(a).

Ataniiq, ii, kinguvaakka ilangit ilisisimavakka sijjami piruqtuqanngittumi qanigijaani ivvit iglungata (paitula) ikpigijauttiaqtuq, ataniiq (imanna) tuksiarunnaqullugit, taimaimmat uummatingit ilangit inuit taikkununga turaaqtillugit niqiqaqtitaulutillu niqinik, qujaliniaqput.

رَبَّنَآ اِنَّكَ تَعْلَمُ مَا نُخْفِيْ وَمَا نُعْلِنُۗ وَمَا يَخْفٰى عَلَى اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ فِى الْاَرْضِ وَلَا فِى السَّمَاۤءِ

rabbanā innaka ta‘lamu mā nukhfī wa mā nu‘lin(u), wa mā yakhfā ‘alallāhi min syai'in fil-arḍi wa lā fis-samā'(i).

Atanivut, qaujimallarikputit kisunik ijiqsisimangmangaatta kisuniglu saqqittivangmangaatta; Ammalu kisutuinnaq ijiqsimanngilaq aalamut, nunami qilangmiluunniit.

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ وَهَبَ لِيْ عَلَى الْكِبَرِ اِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبِّيْ لَسَمِيْعُ الدُّعَاۤءِ

al-ḥamdu lillāhil-lażī wahaba lī ‘alal-kibari ismā‘īla wa isḥāq(a), inna rabbī lasamī‘ud-du‘ā'(i).

Qujagijauli aala tunisilauqtuq uvannik innauliqtillunga ismaiul amma aisak. Sulilluni, guutiga sulijuq tusaattiaqtuq (pijunnaqtittijuq) tuksiarnirmik.

رَبِّ اجْعَلْنِيْ مُقِيْمَ الصَّلٰوةِ وَمِنْ ذُرِّيَّتِيْۖ رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاۤءِ

rabbij‘alnī muqīmaṣ-ṣalāti wa min żurriyyatī, rabbanā wa taqabbal du‘ā'(i).

Guutiga, uvannik qiturngakkalu irngutakkalu tuksianginnaqtilaurlakka, guutivut, tuksiarnira angilauruk.

رَبَّنَا اغْفِرْ لِيْ وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِيْنَ يَوْمَ يَقُوْمُ الْحِسَابُ ࣖ

rabbanagfir lī wa liwālidayya wa lil-mu'minīna yauma yaqūmul-ḥisāb(u).

Atanivut, isumagijunnairvigilaunnga angajuqqaakkalu taikkunungalimaaq uppirusuktunut ullungani naasainiup (inuujunniirviup ullungani)."

وَلَا تَحْسَبَنَّ اللّٰهَ غَافِلًا عَمَّا يَعْمَلُ الظّٰلِمُوْنَ ەۗ اِنَّمَا يُؤَخِّرُهُمْ لِيَوْمٍ تَشْخَصُ فِيْهِ الْاَبْصَارُۙ

wa lā taḥsabannallāha gāfilan ‘ammā ya‘maluẓ-ẓālimūn(a), innamā yu'akhkhiruhum liyaumin tasykhaṣu fīhil-abṣār(u).

Ammalu isumattailigit aala tusaanngimmat qanuiliurniujunik naammangittunik inungnik. Sulilluni, aala kinguvariaqtittiniaqpuq ullurmut tikillugu (ijingit) matuirniaqtillugit,

مُهْطِعِيْنَ مُقْنِعِيْ رُءُوْسِهِمْ لَا يَرْتَدُّ اِلَيْهِمْ طَرْفُهُمْ ۚوَاَفْـِٕدَتُهُمْ هَوَاۤءٌ ۗ

muhṭi‘īna muqni‘ī ru'ūsihim lā yartaddu ilaihim ṭarfuhum, wa af'idatuhum hawā'(un).

Tuavirnaqtukkut tikippakput (kiujaqturlutik uqaalajumik) niaqungit qummuaktitausimallutik, ijingit qilamikuluk qilamikuluk qilamikuluk qilamikuluk qilamikuluk qilamikuluk qilamikuluk qilamikuluk qilamikuluk qilamikuluk.

وَاَنْذِرِ النَّاسَ يَوْمَ يَأْتِيْهِمُ الْعَذَابُۙ فَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا رَبَّنَآ اَخِّرْنَآ اِلٰٓى اَجَلٍ قَرِيْبٍۙ نُّجِبْ دَعْوَتَكَ وَنَتَّبِعِ الرُّسُلَۗ اَوَلَمْ تَكُوْنُوْٓا اَقْسَمْتُمْ مِّنْ قَبْلُ مَا لَكُمْ مِّنْ زَوَالٍۙ

wa anżirin-nāsa yauma ya'tīhimul-‘ażāb(u), fa yaqūlul-lażīna ẓalamū rabbanā akhkhirnā ilā ajalin qarīb(in), nujib da‘wataka wa nattabi‘ir-rusul(a), awalam takūnū aqsamtum min qablu mā lakum min zawāl(in).

Ammalu tunisilutit ujjiqsuqujinirmik (muhamat) inungnik ullungani (qanga) anullaksiqtauningit tikippata taakkununga, taimali pirajaksimajut uqarniaqput, "atanivut, piviqaqtilauqtigut (utirunnaqulluta nunarjuarmut) qilamikulukluunniit, naalangniaqpugut qaiqujinirijarnik ammalu malingniaqpugut tilijausimajunik." (taikkununga uqaqtaulauqpuq), "angilaunngilatit sivuniani (nunami) tuqulauqsimajjaannginnavit?

وَّسَكَنْتُمْ فِيْ مَسٰكِنِ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ وَتَبَيَّنَ لَكُمْ كَيْفَ فَعَلْنَا بِهِمْ وَضَرَبْنَا لَكُمُ الْاَمْثَالَ

wa sakantum fī masākinil-lażīna ẓalamū anfusahum wa tabayyana lakum kaifa fa‘alnā bihim wa ḍarabnā lakumul-amṡāl(a).

Ammalu inuusiqaqsimavutit inuit nangminiq pirajakpaktut inigijangani, ammalu nalunarunniiqsimavuq ilingnut qanuiliurnirisimajattinnik taakkununga ammalu tunisisimalluta ilingnut amisukallangnik uuktuutinik."

وَقَدْ مَكَرُوْا مَكْرَهُمْ وَعِنْدَ اللّٰهِ مَكْرُهُمْۗ وَاِنْ كَانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُوْلَ مِنْهُ الْجِبَالُ

wa qad makarū makrahum wa ‘indallāhi makruhum, wa in kāna makruhum litazūla minhul-jibāl(u).

Ammalu sulilluni, sallusimavut aala (qaujimagaluaqtillugu ammalu tunisiniaqtuq) sallunirijaminik. Sagluningit qaqqanik piijaijunnangimmata.

فَلَا تَحْسَبَنَّ اللّٰهَ مُخْلِفَ وَعْدِهٖ رُسُلَهٗ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ ذُو انْتِقَامٍۗ

falā taḥsabannallāha mukhlifa wa‘dihī rusulah(ū), innallāha ‘azīzun żun tiqām(in).

Taimaimmat, isumalauqsimattailigit aala siqumittilaurmat angirutigisimajaminik tilijausimajuqutiminut. Sulilluni, aala sanngijummariuvuq amma akiraqturunnaqtuni.

يَوْمَ تُبَدَّلُ الْاَرْضُ غَيْرَ الْاَرْضِ وَالسَّمٰوٰتُ وَبَرَزُوْا لِلّٰهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ

yauma tubaddalul-arḍu gairal-arḍi was-samāwātu wa barazū lillāhil-wāḥidil-qahhār(i).

(imanna) ullungani (taiksumani) nuna kinguvviqtautillugu asianut nunamut ammalu (taimaatsainnaq) silamut, ammalu taakkua (inuit) katinngallutik (patang mahsiami) saanngajaqturlutik aalamik, sanngijumik, sanngijumik.

وَتَرَى الْمُجْرِمِيْنَ يَوْمَىِٕذٍ مُّقَرَّنِيْنَ فِى الْاَصْفَادِۚ

wa taral-mujrimīna yauma'iżim muqarranīna fil-aṣfād(i).

Taivitiup ullungani takuniaqpusi ajurngniqaqtunik katinngajunik savirajangnut aaqqiktausimajunik.

سَرَابِيْلُهُمْ مِّنْ قَطِرَانٍ وَّتَغْشٰى وُجُوْهَهُمُ النَّارُۙ

sarābīluhum min qaṭirāniw wa tagsyā wujūhahumun-nār(u).

Annuraangit imarmut qikuliangusimajut, kiinangillu matujausimallutik ikuallaktumut,

لِيَجْزِيَ اللّٰهُ كُلَّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْۗ اِنَّ اللّٰهَ سَرِيْعُ الْحِسَابِ

liyajziyallāhu kulla nafsim mā kasabat, innallāha sarī‘ul-ḥisāb(i).

Taimaimmat aala tunisiniaqpuq kikkulimaanik aksururnirijanginnut. Sulilluni, aala sukkajummariuvuq naasainirminik.

هٰذَا بَلٰغٌ لِّلنَّاسِ وَلِيُنْذَرُوْا بِهٖ وَلِيَعْلَمُوْٓا اَنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ وَّلِيَذَّكَّرَ اُولُوا الْاَلْبَابِ ࣖ

hāżā balāgul lin-nāsi wa liyunżarū bihī wa liya‘lamū annamā huwa ilāhuw wāḥiduw wa liyażżakkara ulul-albāb(i).

Ammalu taanna (al-kuraan) (piujummarik) nalunaijaijjutiuvuq inungnut, taimanna ujjiqsuqujauqullugit taassumunga, qaujimaqullugit taanna sanngijummariuninganik guuti ammalu inuit tukisiumaniqaqtut ilittiqullugit.