وَاِذْ قُلْنَا لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْٓا اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ اَبٰى وَاسْتَكْبَرَۖ وَكَانَ مِنَ الْكٰفِرِيْنَ

wa iż qulnā lil-malā'ikatisjudū li ādama fasajadū illā iblīs(a), abā wastakbara wa kāna minal-kāfirīn(a).

Na (dabe ti mo) na ngoi so E tene na a-ange, “Ala kuku na gbe ti Adam!” Tongaso, ala kuku gi Satan. Lo ke na lo pika kate ti lo, na lo yeke na yâ ti bungbi ti azo so amä na bê pëpe.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُ اتَّقِ اللّٰهَ اَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْاِثْمِ فَحَسْبُهٗ جَهَنَّمُ ۗ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ

wa iżā qīla lahuttaqillāha akhażathul-‘izzatu bil-iṡmi faḥasbuhū jahannam(u), wa labi'sal-mihād(u).

Na ngoi so a tene na lo, “Sara mbeto ti Allah”, fandara ti lo alondo ti sara siokpari. Tongaso, enfer ayeke enfer teti lo, na biani (Enfer so) ayeke ndo so ayeke sioni mingi ti duti dä.

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ اِنَّ اللّٰهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوْتَ مَلِكًا ۗ قَالُوْٓا اَنّٰى يَكُوْنُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ اَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِّنَ الْمَالِۗ قَالَ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰىهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهٗ بَسْطَةً فِى الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ ۗ وَاللّٰهُ يُؤْتِيْ مُلْكَهٗ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

wa qāla lahum nabiyyuhum innallāha qad ba‘aṡa lakum ṭālūta malikā(n), qālū annā yakūnu lahul-mulku ‘alainā wa naḥnu aḥaqqu bil-mulki minhu wa lam yu'ta sa‘atam minal-māl(i), qāla innallāhaṣṭafāhu ‘alaikum wa zādahū basṭatan fil-‘ilmi wal-jism(i), wallāhu yu'tī mulkahū may yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).

Na prophète ti ala atene na ala: “Biani, Allah azia Talut ti ga gbia ti ala.” Ala kiri tënë, atene: “Talut awara royaume na ndö ti e tongana nyen, na ngoi so e yeke na droit ti wara royaume ni ahon lo, na a mû na lo mosoro mingi pëpe?” (Prophète ni) akiri tënë, lo tene: “Allah asoro lo (ti ga gbia) ndali ti mo na lo mû na mo hingango ye so ayeke kota mingi nga na ngangu ti mitele.” Allah a mu royaume ti Lo na zo so Lo ye, na Allah a yeke Lo so a kanga ye kue, Lo hinga ye kue.

۞ وَاعْبُدُوا اللّٰهَ وَلَا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْـًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا وَّبِذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَالْجَارِ ذِى الْقُرْبٰى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْۢبِ وَابْنِ السَّبِيْلِۙ وَمَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ مُخْتَالًا فَخُوْرًاۙ

wa‘budullāha wa lā tusyrikū bihī syai'aw wa bil-wālidaini iḥsānaw wa biżil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wal-jāri żil-qurbā wal-jāril-junubi waṣ-ṣāḥibi bil-jambi wabnis-sabīl(i), wa mā malakat aimānukum, innallāha lā yuḥibbu man kāna mukhtālan fakhūrā(n).

Na vorongo Allah na bungbi mbeni ye na Lo pepe. Na sala nzobe na ababâ na mama, afami ti mo so ayeke ndulu na mo, amolenge so babâ na mama ti ala akui awe, awayere, avoizin so ayeke ndulu na mo nga na so ayeke yongoro, amba ti mo ti kusala, Ibn Sabil nga na awakua kue so mo yeke na ala. Biani, Allah aye pepe azo so ayeke na fandara na so ayeke na fandara, .

لَنْ يَّسْتَنْكِفَ الْمَسِيْحُ اَنْ يَّكُوْنَ عَبْدًا لِّلّٰهِ وَلَا الْمَلٰۤىِٕكَةُ الْمُقَرَّبُوْنَۗ وَمَنْ يَّسْتَنْكِفْ عَنْ عِبَادَتِهٖ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ اِلَيْهِ جَمِيْعًا

lay yastankifal-masīḥu ay yakūna ‘abdal lillāhi wa lal-malā'ikatul-muqarrabūn(a), wa may yastankif ‘an ‘ibādatihī wa yastakbir fa sayaḥsyuruhum ilaihi jamī‘ā(n).

Messie a yeke na kite oko pepe ti duti wakua ti Allah, na a-ange so ayeke ndulu mingi (na Allah) a yeke nga na kite pepe. Na zo so ayeke na kite ti voro Lo na lo yeke pika kate ti lo, fade Allah ayeke bungbi ala kue na Lo.

فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ فَيُوَفِّيْهِمْ اُجُوْرَهُمْ وَيَزِيْدُهُمْ مِّنْ فَضْلِهٖۚ وَاَمَّا الَّذِيْنَ اسْتَنْكَفُوْا وَاسْتَكْبَرُوْا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًاۙ وَّلَا يَجِدُوْنَ لَهُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلِيًّا وَّلَا نَصِيْرًا

fa ammal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti fa yuwaffīhim ujūrahum wa yazīduhum min faḍlih(ī), wa ammal-lażīnastankafū wastakbarū fa yu‘ażżibuhum ‘ażāban alīmā(n), wa lā yajidūna lahum min dūnillāhi waliyyaw wa lā naṣīrā(n).

Ti azo so amä na bê na asala anzoni kusala, fade Allah ayeke hunzi futa ti ala na lo yeke kono ambeni matabisi ti Lo. Na ngoi ni so, teti azo so ayeke na kite (ti voro Allah) na so ayeke na fandara, Allah ayeke punir ala na mbeni punition ti vundu. Na ala yeke wara ande mbeni zo ti batango ala wala ti mungo maboko na ala pëpe, gi Allah.

اَوْ تَقُوْلُوْا لَوْ اَنَّآ اُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتٰبُ لَكُنَّآ اَهْدٰى مِنْهُمْۚ فَقَدْ جَاۤءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَّرَحْمَةٌ ۚفَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَصَدَفَ عَنْهَا ۗسَنَجْزِى الَّذِيْنَ يَصْدِفُوْنَ عَنْ اٰيٰتِنَا سُوْۤءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوْا يَصْدِفُوْنَ

au taqūlū lau annā unzila ‘alainal-kitābu lakunnā ahdā minhum, faqad jā'akum bayyinatum mir rabbikum wa hudaw wa raḥmah(tun), faman aẓlamu mimman każżaba bi'āyātillāhi wa ṣadafa ‘anhā, sanajzil-lażīna yaṣdifūna ‘an āyātinā sū'al-‘ażābi bimā kānū yaṣdifūn(a).

wala so mo (pepe) tene, “Tongana fade a fa Buku ni na e, ka e yeke wara fango lege mingi ahon ala.” Biani, mbeni fango nda ti ye, fango lege nga na be-nzoni so alondo na Seigneur ti mo aga na mo polele. Zo wa la ayeke sara ye ti kirikiri ahon zo so ake aversê ti Allah na lo tourné peko ti lo? Na ngoi so ayeke ga, fade E yeke futa azo so ake aversê ti E na mbeni ngangu punition, ngbanga ti so ala yeke ke lakue.

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاسْتَكْبَرُوْا عَنْهَآ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā wastakbarū ‘anhā ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Me azo so ake aversê ti E na ala yeke na fandara ndali ni, ala yeke azo ti enfer; ala yeke ngbâ dä .

اِنَّ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاسْتَكْبَرُوْا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ اَبْوَابُ السَّمَاۤءِ وَلَا يَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ حَتّٰى يَلِجَ الْجَمَلُ فِيْ سَمِّ الْخِيَاطِ ۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُجْرِمِيْنَ

innal-lażīna każżabū bi'āyātinā wastakbarū ‘anhā lā tufattaḥu lahum abwābus-samā'i wa lā yadkhulūnal-jannata ḥattā yalijal-jamalu fī sammil-khiyāṭ(i), wa każālika najzil-mujrimīn(a).

Biani, azo so ake afä ti E na ala yeke na fandara ndali ni, ayanga ti yayu ayeke zi na ala pëpe, nga ala yeke lï na yâ ti Paradis pëpe, juska mbeni chameau ahon na yâ ti lê ti mbeni aiguille. Tongaso, E yeke futa azo so asara sioni.

وَنَادٰٓى اَصْحٰبُ الْاَعْرَافِ رِجَالًا يَّعْرِفُوْنَهُمْ بِسِيْمٰىهُمْ قَالُوْا مَآ اَغْنٰى عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُوْنَ

wa nādā aṣḥābul-a‘rāfi rijālay ya‘rifūnahum bisīmāhum qālū mā agnā ‘ankum jam‘ukum wa mā kuntum tastakbirūn(a).

Na azo so ayeke na nduzu na A’raf (ndo so ayeke na nduzu mingi) airi azo so ala hinga ala na afä, ala tene: “Mosoro so mo bungbi nga na ye so mo yeke gonda ni, (a sigigi) ayeke na lege ni pëpe na mo.”

قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لِلَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا لِمَنْ اٰمَنَ مِنْهُمْ اَتَعْلَمُوْنَ اَنَّ صٰلِحًا مُّرْسَلٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ قَالُوْٓا اِنَّا بِمَآ اُرْسِلَ بِهٖ مُؤْمِنُوْنَ

qālal-mala'ul-lażīnastakbarū min qaumihī lil-lażīnastuḍ‘ifū liman āmana minhum ata‘lamūna anna ṣāliḥam mursalum mir rabbih(ī), qālū innā bimā ursila bihī mu'minūn(a).

Akota zo ti fandara ni atene na azo so a bâ ala tongana azo so awoko, so ti tene azo so amä na bê na popo ti azo ti ala, atene: “Ala hinga so Saleh ayeke mbeni bazengele so alondo na Seigneur ti lo?” Ala kiri tënë, atene: “Biani, e mä na bê na tënë so lo tene so.”

قَالَ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْٓا اِنَّا بِالَّذِيْٓ اٰمَنْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ

qālal-lażīnastakbarū innā bil-lażī āmantum bihī kāfirūn(a).

Azo so ayeke pika kate ti ala atene: “Biani, e ke ye so mo mä na bê na ni.”

فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوْفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ وَالضَّفَادِعَ وَالدَّمَ اٰيٰتٍ مُّفَصَّلٰتٍۗ فَاسْتَكْبَرُوْا وَكَانُوْا قَوْمًا مُّجْرِمِيْنَ

fa arsalnā ‘alaihimuṭ-ṭūfāna wal-jarāda wal-qummala waḍ-ḍafādi‘a wad-dama āyātim mufaṣṣalāt(in), fastakbarū wa kānū qaumam mujrimīn(a).

Tongaso, E tokua na ala akota pupu, asusu, asusu, asusu nga na mênë (ngu ti nyongo ni so aga mênë) tongana aye so afa ni polele, me ala ngbâ ti gonda tere ti ala na ala yeke azo ti siokpari.

سَاَصْرِفُ عَنْ اٰيٰتِيَ الَّذِيْنَ يَتَكَبَّرُوْنَ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّۗ وَاِنْ يَّرَوْا كُلَّ اٰيَةٍ لَّا يُؤْمِنُوْا بِهَاۚ وَاِنْ يَّرَوْا سَبِيْلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوْهُ سَبِيْلًاۚ وَاِنْ يَّرَوْا سَبِيْلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوْهُ سَبِيْلًاۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَكَانُوْا عَنْهَا غٰفِلِيْنَ

sa'aṣrifu ‘an āyātiyal-lażīna yatakabbarūna fil-arḍi bigairil-ḥaqq(i), wa iy yarau kulla āyatil lā yu'minū bihā, wa iy yarau sabīlar-rusydi lā yattakhiżūhu sabīlā(n), wa iy yarau sabīlal-gayyi yattakhiżūhu sabīlā(n), żālika bi'annahum każżabū bi'āyātinā wa kānū ‘anhā gāfilīn(a).

Mbi yeke zi lege na afä (ti ngangu ti Mbi) ti azo so ayeke pika kate ti ala na ndo ti sese sân ti tene mbeni nzoni raison aduti dä. Même tongana ala bâ afä kue (ti ngangu ti Mbi) ala yeke ngbâ ti mä na bê na ni pëpe. Na tongana ala bâ mbeni lege so ague na ala ti wara fango lege, ala yeke (yeke) mû pekoni pëpe, me tongana ala bâ mbeni lege ti faute, ala yeke mû pekoni. Ye so ayeke ngbanga ti so ala ke afä ti E na ala yeke bi bê lakue na ndo ni pëpe.

اِنَّ الَّذِيْنَ عِنْدَ رَبِّكَ لَا يَسْتَكْبِرُوْنَ عَنْ عِبَادَتِهٖ وَيُسَبِّحُوْنَهٗ وَلَهٗ يَسْجُدُوْنَ ࣖ ۩

innal-lażīna ‘inda rabbika lā yastakbirūna ‘an ‘ibādatihī wa yusabbiḥūnahū wa lahū yasjudūn(a).

Biani, azo so ayeke na tere ti Seigneur ti mo ayeke sara mbeto pëpe ti voro Allah na ala yeke sukula Lo na gi na Lo la ala yeke kuku.

ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ مُّوْسٰى وَهٰرُوْنَ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ بِاٰيٰتِنَا فَاسْتَكْبَرُوْا وَكَانُوْا قَوْمًا مُّجْرِمِيْنَ

Ṡumma ba‘aṡnā mim ba‘dihim mūsā wa hārūna ilā fir‘auna wa mala'ihī bi'āyātinā fastakbarū wa kānū qaumam mujrimīn(a).

Na pekoni, na peko ti ala, E tokua Moïse na Harun na Pharaon nga na amokonzi ti azo ti lo, ti ga na afä ti E (ti ngangu). A si na mbeni ngoi, ala yeke pika kate ti ala na ala yeke awasiokpari.

اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ اَبٰىٓ اَنْ يَّكُوْنَ مَعَ السّٰجِدِيْنَ

illā iblīs(a), abā ay yakūna ma‘as-sājidīn(a).

gi Zabolo. Lo yeke lani na kite ti bungbi oko na (a-ange) so ayeke kuku na sese.

قَالَ لَمْ اَكُنْ لِّاَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهٗ مِنْ صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَاٍ مَّسْنُوْنٍ

qāla lam akul li'asjuda libasyarin khalaqtahū min ṣalṣālim min ḥama'im masnūn(in).

Lo (Iblis) atene: “Mbi yeke kuku lâ oko pëpe na gbe ti zo so Mo sara lo na kurungo sese na lege ti vukongo potopoto so a mû na lo forme.”

لَا جَرَمَ اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّوْنَ وَمَا يُعْلِنُوْنَ ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِيْنَ

lā jarama annallāha ya‘lamu mā yusirrūna wa mā yu‘linūn(a), innahū lā yuḥibbul-mustakbirīn(a).

Kite ayeke pepe so Allah ahinga ye so ala bata na hondengo ni nga na ye so ala fa. Biani, Lo ye azo ti fandara pëpe.

فَادْخُلُوْٓا اَبْوَابَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۗفَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِيْنَ

fadkhulū abwāba jahannama khālidīna fīhā, fa labi'sa maṡwal-mutakabbirīn(a).

Tongaso, lï na yâ ti ayanga ti gbagba ti enfer, mo yeke ngbâ lakue lakue na yâ ni. Biani, a yeke ndo so ayeke sioni mingi teti azo so ayeke pika kate ti ala.

وَلَا تَمْشِ فِى الْاَرْضِ مَرَحًاۚ اِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْاَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُوْلًا

wa lā tamsyi fil-arḍi marahā(n), innaka lan takhriqal-arḍa wa lan tablugal-jibāla ṭūlā(n).

Nga tambela na ndö ti sese na fandara pëpe, ndali ti so mo lingbi ti fâ yâ ti sese pëpe, nga mo lingbi pëpe ti gue na li ti ahoto so ayo na nduzu mingi.

ثَانِيَ عِطْفِهٖ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ لَهٗ فِى الدُّنْيَا خِزْيٌ وَّنُذِيْقُهٗ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ عَذَابَ الْحَرِيْقِ

Ṡāniya ‘iṭfihī liyuḍilla ‘an sabīlillāh(i), lahū fid-dun-yā khizyuw wa nużīquhū yaumal-qiyāmati ‘ażābal-ḥarīq(i).

Na ngoi so lo yeke turnê mbage ti lo (na fandara) ti gue na azo yongoro na lege ti Allah. A sara si lo wara kamene na yâ ti dunia so, na na Lâ ti londongo ti awakinda A yeke mû na lo go ti pasi ti wâ ti enfer.

اَيَعِدُكُمْ اَنَّكُمْ اِذَا مِتُّمْ وَكُنْتُمْ تُرَابًا وَّعِظَامًا اَنَّكُمْ مُّخْرَجُوْنَ ۖ

aya‘idukum annakum iżā mittum wa kuntum turābaw wa ‘iẓāman annakum mukhrajūn(a).

Lo mû zendo na mo so tongana mo kui na mo ga pupu-sese na bio, a yeke zi mo biani (na yâ ti dû ti kuâ ti mo)?

اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ فَاسْتَكْبَرُوْا وَكَانُوْا قَوْمًا عَالِيْنَ ۚ

ilā fir‘auna wa mala'ihī fastakbarū wa kānū qauman ‘ālīn(a).

na Pharaon nga na amokonzi ti azo ti lo, me ala sara ye na fandara nga ala yeke biani azo ti fandara.

وَالَّذِيْنَ يُؤْتُوْنَ مَآ اٰتَوْا وَّقُلُوْبُهُمْ وَجِلَةٌ اَنَّهُمْ اِلٰى رَبِّهِمْ رٰجِعُوْنَ ۙ

wal-lażīna yu'tūna mā ātaw wa qulūbuhum wajilatun annahum ilā rabbihim rāji‘ūn(a).

na azo so amû ye so ala mû (alm) na bê so asi singo na mbeto (ngbanga ti so ala hinga) so biani ala yeke kiri ande na Seigneur ti ala, .

مُسْتَكْبِرِيْنَۙ بِهٖ سٰمِرًا تَهْجُرُوْنَ

mustakbirīn(a), bihī sāmiran tahjurūn(a).

na lege ti gondango tele nga na tenengo asioni tënë na tele ni (Coran) tongana mo yeke sala lisoro na bï.

وَلَقَدْ اَخَذْنٰهُمْ بِالْعَذَابِ فَمَا اسْتَكَانُوْا لِرَبِّهِمْ وَمَا يَتَضَرَّعُوْنَ

wa laqad akhażnāhum bil-‘ażābi famastakānū lirabbihim wa mā yataḍarra‘ūn(a).

Na biani, E sala pasi na ala, me ala mä yanga ti Seigneur ti ala pepe, na ala sala tele ti ala kete pepe.

۞ وَقَالَ الَّذِيْنَ لَا يَرْجُوْنَ لِقَاۤءَنَا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَوْ نَرٰى رَبَّنَا ۗ لَقَدِ اسْتَكْبَرُوْا فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ وَعَتَوْ عُتُوًّا كَبِيْرًا

wa qālal-lażīna lā yarjūna liqā'anā lau lā unzila ‘alainal-malā'ikata au narā rabbanā, laqadistakbarū fī anfusihim wa ‘atau ‘utuwwan kabīrā(n).

Na azo so ayeke na beku ti tingbi na E pepe (na nda ti aye ti peko) atene: “Ngbanga ti nyen a tokua a-ange na e pepe, wala (ngbanga ti nyen) e ba Seigneur ti e pepe?” Biani, ala ga azo ti fandara na ala doro ndia biani (na salango ye ti kirikiri).

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمُ اسْجُدُوْا لِلرَّحْمٰنِ قَالُوْا وَمَا الرَّحْمٰنُ اَنَسْجُدُ لِمَا تَأْمُرُنَا وَزَادَهُمْ نُفُوْرًا ۩ ࣖ

wa iżā qīla lahumusjudū lir-raḥmāni qālū wa mar-raḥmānu anasjudu limā ta'murunā wa zādahum nufūrā(n).

Na tongana a tene na ala, "Mo kuku na gbe ti Lo so ayeke na be-nzoni mingi", ala kiri tene: "Zo wa ayeke Lo so ayeke na be-nzoni mingi? A lingbi e kuku na gbe ti Allah so mo (Mohammed) a komande na e (ti kuku na gbe ti Lo)?" Na ala kpe yongoro mingi (na lege ti tâ tënë).

وَمَا يَأْتِيْهِمْ مِّنْ ذِكْرٍ مِّنَ الرَّحْمٰنِ مُحْدَثٍ اِلَّا كَانُوْا عَنْهُ مُعْرِضِيْنَ

wa mā ya'tīhim min żikrim minar-raḥmāni muḥdaṡin illā kānū ‘anhu mu‘riḍīn(a).

Na ngoi kue so a fa na ala mbeni fini gbotongo mê (mbeni versê ti Coran so a fa ni awe) so alondo na Nzapa so ayeke na be-nzoni mingi, ala yeke kiri lakue na peko ni.

وَجَحَدُوْا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَآ اَنْفُسُهُمْ ظُلْمًا وَّعُلُوًّاۗ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ ࣖ

wa jaḥadū bihā wastaiqanathā anfusuhum ẓulmaw wa ‘uluwwā(n), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

Na ala ke ni ndali ti so ala sara ye na lege ni pëpe nga ala sara ye na fandara, atâa so bê ti ala amä na bê na (tâ tënë ti) ni. Tongaso, bi bê na ye so ayeke si na azo so ayeke buba ye.

وَاسْتَكْبَرَ هُوَ وَجُنُوْدُهٗ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ اِلَيْنَا لَا يُرْجَعُوْنَ

wastakbara huwa wa judūduhū fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa ẓannū annahum ilainā lā yurja‘ūn(a).

Na lo (Pharaon) na aturugu ti lo asala ye na fandara, na ndo sese na nzoni raison pepe, na ala pensé so fade ala yeke kiri na E pepe.

وَقَارُوْنَ وَفِرْعَوْنَ وَهَامٰنَۗ وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ مُّوْسٰى بِالْبَيِّنٰتِ فَاسْتَكْبَرُوْا فِى الْاَرْضِ وَمَا كَانُوْا سٰبِقِيْنَ ۚ

wa qārūna wa fir‘auna wa hāmān(a), wa laqad jā'ahum mūsā bil-bayyināti fastakbarū fil-arḍi wa mā kānū sābiqīn(a).

na (nga) Karun, Pharaon na Haman. Biani, Moïse aga na ala na (ga na) asango so ayeke polele. Me ala sala ye na fandara na ndo sese, na ala yeke azo so asala pepe (na punition ti Allah).

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِ اٰيٰتُنَا وَلّٰى مُسْتَكْبِرًا كَاَنْ لَّمْ يَسْمَعْهَا كَاَنَّ فِيْٓ اُذُنَيْهِ وَقْرًاۚ فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ اَلِيْمٍ

wa iżā tutlā ‘alaihi āyātunā wallā mustakbiran ka'allam yasma‘hā ka'anna fī użunaihi waqrā(n), fabasyyirhu bi‘ażābin alīm(in).

Na tongana a diko aversê ti E na lo, lo yeke kiri na peko na fandara mo bâ mo tene lo mä ni pëpe, mo bâ mo tene a kanga mê ti lo use kue, na pekoni lo yeke sara si lo duti na ngia na mbeni punition so ayeke sara zo vundu.

وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِى الْاَرْضِ مَرَحًاۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُوْرٍۚ

wa lā tuṣa‘‘ir khaddaka lin-nāsi wa lā tamsyi fil-arḍi maraḥā(n), innallāha lā yuḥibbu kulla mukhtālin fakhūr(in).

Na mo tourné lê ti mo yongoro na azo pëpe (ndali ti fandara) nga mo tambela pëpe na ndo ti sese na fandara. Biani, Allah aye pepe azo so ayeke na fandara na so ayeke na fandara.

اِنَّمَا يُؤْمِنُ بِاٰيٰتِنَا الَّذِيْنَ اِذَا ذُكِّرُوْا بِهَا خَرُّوْا سُجَّدًا وَّسَبَّحُوْا بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُوْنَ ۩

innamā yu'minu bi'āyātinal-lażīna iżā żukkirū bihā kharrū sujjadaw wa sabbaḥū biḥamdi rabbihim wa hum lā yastakbirūn(a).

Azo so amä na bê na aversê ti e ayeke gi azo so, tongana a dabe ti ala na ala (aversê ti e), ala kuku na sese na ala mû gloire na ala gonda Seigneur ti ala, na ala pika kate ti ala pëpe.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ بِهٰذَا الْقُرْاٰنِ وَلَا بِالَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِۗ وَلَوْ تَرٰىٓ اِذِ الظّٰلِمُوْنَ مَوْقُوْفُوْنَ عِنْدَ رَبِّهِمْۖ يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضِ ِۨالْقَوْلَۚ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا لِلَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا لَوْلَآ اَنْتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِيْنَ

wa qālal-lażīna kafarū lan nu'mina bihāżal-qur'āni wa lā bil-lażī baina yadaih(i), wa lau tarā iżiẓ-ẓālimūna mauqūfūna ‘inda rabbihim, yarji‘u ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍinil-qaul(a), yaqūlul-lażīnastuḍ‘ifū lil-lażīnastakbarū lau lā antum lakunnā mu'minīn(a).

Na azo so amä na bê pëpe atene: “E yeke mä na bê pëpe na Coran so wala (wala) na Buku so ahon.” Na (so ye ti sioni mingi) tongana mo ba so tongana a ga na azo ti sioni na gbele Seigneur ti ala, ambeni na popo ti ala ayeke kiri tene ti ala na ambeni zo; Azo so a bâ ala tongana azo so awoko ayeke tene na azo so ayeke na fandara, atene: “Tongana a yeke ndali ti ala pëpe, ka e ga azo so amä na bê.”

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّا رَجُلٌ يُّرِيْدُ اَنْ يَّصُدَّكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ اٰبَاۤؤُكُمْ ۚوَقَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّآ اِفْكٌ مُّفْتَرًىۗ وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِلْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَهُمْۙ اِنْ هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā bayyinātin qālū mā hāżā illā rajuluy yurīdu ay yaṣuddakum ‘ammā kāna ya‘budu ābā'ukum, wa qālū mā hāżā illā ifkum muftarā(n), wa qālal-lażīna kafarū lil-ḥaqqi lammā jā'ahum, in hāżā illā siḥrum mubīn(un).

Na ngoi so a diko na ala aversê ti e so ayeke polele, ala tene: “Zo so aye mbeni ye nde pëpe gi ti kanga lege na mo ti sara ye so akotara ti mo ayeke voro lani”, na ala tene: “So (Coran) ayeke gi mbeni mvene so a leke ni.” Na azo so amä na bê pëpe atene na ndo ti tâ tënë na ngoi so tâ tënë (Coran) aga na ala, atene: “So ayeke mbeni ye nde pëpe gi magie so ayeke polele.”

ۨاسْتِكْبَارًا فِى الْاَرْضِ وَمَكْرَ السَّيِّئِۗ وَلَا يَحِيْقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ اِلَّا بِاَهْلِهٖ ۗفَهَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّا سُنَّتَ الْاَوَّلِيْنَۚ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللّٰهِ تَبْدِيْلًا ەۚ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللّٰهِ تَحْوِيْلًا

istikbāran fil-arḍi wa makras-sayyi'(i), wa lā yaḥīqul-makrus-sayyi'u illā bi'ahlih(ī), fahal yanẓurūna illā sunnatal-awwalīn(a), falan tajida lisunnatillāhi tabdīlā(n), wa lan tajida lisunnatillāhi taḥwīlā(n).

ndali ti fandara ti ala na ndö ti sese nga na sioni ye so ala leke ti sara. Sioni lekengo ye ayeke sara gi ngangu na ndo ti azo so aleke ni. Ala yeke ku gi yanga ti azo so aga kozo na ala. Tongaso, mo yeke wara mbeni gbiango ye pepe teti Allah, wala mo yeke wara pepe mbeni ye so ague nde na ndia ti Allah.

وَاِذَا ذُكِّرُوْا لَا يَذْكُرُوْنَ ۖ

wa iżā żukkirū lā yażkurūn(a).

Na tongana a gboto mê ti ala, ala yeke mä ni pëpe.

اِنَّهُمْ كَانُوْٓا اِذَا قِيْلَ لَهُمْ لَآ اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ يَسْتَكْبِرُوْنَ ۙ

innahum kānū iżā qīla lahum lā ilāha illallāhu yastakbirūn(a).

Biani, tongana a tene na ala: “La ilaha illallah” (Mbeni nzapa nde ayeke dä pëpe gi Allah), ala pika kate ti ala, .

اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ اِسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكٰفِرِيْنَ

illā iblīs(a), istakbara wa kāna minal-kafirīn(a).

gi Zabolo; lo yeke pika kate ti lo na lo yeke na yâ ti groupe ti azo so amä na bê pëpe.

قَالَ يٰٓاِبْلِيْسُ مَا مَنَعَكَ اَنْ تَسْجُدَ لِمَا خَلَقْتُ بِيَدَيَّ ۗ اَسْتَكْبَرْتَ اَمْ كُنْتَ مِنَ الْعَالِيْنَ

qāla yā iblīsu mā mana‘aka an tasjuda limā khalaqtu biyadayy(a), astakbarta am kunta minal-‘ālīn(a).

(Allah) atene: "O Satan, nyen la akanga lege na mo ti kuku na gbe ti ye so mbi sara na ngangu ti mbi. Mo yeke na fandara wala mo (bâ) so mo yeke na yâ ti mbeni bungbi (so ayeke kota mingi)?"

بَلٰى قَدْ جَاۤءَتْكَ اٰيٰتِيْ فَكَذَّبْتَ بِهَا وَاسْتَكْبَرْتَ وَكُنْتَ مِنَ الْكٰفِرِيْنَ

balā qad jā'atka āyātī fa każżabta bihā wastakbarta wa kunta minal-kāfirīn(a).

Biani, sango ti Mbi asi na mo, me mo ke ni, na place ni mo pika kate ti mo na mo yeke na popo ti azo so amä na bê pëpe.”

وَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ تَرَى الَّذِيْنَ كَذَبُوْا عَلَى اللّٰهِ وُجُوْهُهُمْ مُّسْوَدَّةٌ ۗ اَلَيْسَ فِيْ جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْمُتَكَبِّرِيْنَ

wa yaumal-qiyāmati taral-lażīna każabū ‘alallāhi wujūhuhum muswaddah(tun), alaisa fī jahannama maṡwal lil-mutakabbirīn(a).

Na lango ti zingongo ti awakinda mo yeke ba azo so a tene mvene na Allah, le ti ala ayeke vuko. Enfer ayeke pëpe mbeni ndo so azo so ayeke na baba ayeke duti dä?

قِيْلَ ادْخُلُوْٓا اَبْوَابَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۚفَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِيْنَ

qīladkhulū abwāba jahannama khālidīna fīhā, fa bi'sa maṡwal-mutakabūbirīn(a).

A tene (na ala) : “Ala lï na yâ ti ayanga ti gbagba ti Enfer, (ala) yeke ngbâ dä lakue lakue.” Tongaso (enfer) ayeke ndo so ayeke sioni mingi ti duti dä teti azo so ayeke pika kate.

فَاَمَّا عَادٌ فَاسْتَكْبَرُوْا فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَقَالُوْا مَنْ اَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً ۗ اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ الَّذِيْ خَلَقَهُمْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً ۗ وَكَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ

fa ammā ‘ādun fastakbarū fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa qālū man asyaddu minnā quwwah(tan), awalam yarau annallāhal-lażī khalaqahum huwa asyaddu minhum quwwah(tan), wa kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).

Tongaso, ti azo ti Ad, ala pika kate ti ala na ndo ti sese sân ti tene (na ndo ti) tâ tënë na ala tene: “Zo wa la ayeke na ngangu ahon e?” Ala bâ pëpe so a yeke biani Allah si asara ala? Lo yeke na ngangu mingi ahon ala? Na ala ke afä ti E (kota ye).

يَّسْمَعُ اٰيٰتِ اللّٰهِ تُتْلٰى عَلَيْهِ ثُمَّ يُصِرُّ مُسْتَكْبِرًا كَاَنْ لَّمْ يَسْمَعْهَاۚ فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ اَلِيْمٍ

yasma‘u āyātillāhi tutlā ‘alaihi ṡumma yuṣirru mustakbiran ka'allam yasma‘hā, fa basysyirhu bi‘ażābin alīm(in).

(so ti tene) zo so amä aversê ti Allah tongana a diko ni na lo me lo ngbâ ti pika kate ti lo mo bâ mo tene lo mä ni pëpe. Tongaso, gboto mê ti lo na lege ti mbeni punition so amû vundu mingi.

وَاَمَّا الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۗ اَفَلَمْ تَكُنْ اٰيٰتِيْ تُتْلٰى عَلَيْكُمْ فَاسْتَكْبَرْتُمْ وَكُنْتُمْ قَوْمًا مُّجْرِمِيْنَ

wa ammal-lażīna kafarū, falam takun āyātī tutlā ‘alaikum fastakbartum wa kuntum qaumam mujrimīn(a).

Na ndo ti (na) azo so amä na bê pëpe (a tene), “A diko aversê ti Mbi na ala pëpe me ala pika kate ti ala na ala ga awasiokpari?”

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ كَانَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ وَكَفَرْتُمْ بِهٖ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْۢ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ عَلٰى مِثْلِهٖ فَاٰمَنَ وَاسْتَكْبَرْتُمْۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

qul ara'aitum in kāna min ‘indillāhi wa kafartum bihī wa syahida syāhidum mim banī isrā'īla ‘alā miṡlihī fa āmana wastakbartum, innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Mo tene: “Fa na mbi, nyen la mo yeke pensé tongana ye so (Al Qur’an) alondo biani na Allah, na mo ke ni, atâa so mbeni témoin ayeke dä so alondo na amolenge ti Israël so ayeda na (tâ tënë) so ayeke legeoko na (ye so a sara tënë ni na yâ ti) Coran na pekoni lo mä na bê, Biani, mo yeke fa lege na azo ni pëpe.”

وَيَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا عَلَى النَّارِۗ اَذْهَبْتُمْ طَيِّبٰتِكُمْ فِيْ حَيَاتِكُمُ الدُّنْيَا وَاسْتَمْتَعْتُمْ بِهَاۚ فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُوْنِ بِمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُوْنَ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِمَا كُنْتُمْ تَفْسُقُوْنَ ࣖ

wa yauma yu‘raḍul-lażīna kafarū ‘alan-nār(i), ażhabtum ṭayyibātikum fī ḥayātikumud-dun-yā wastamta‘tum bihā, fal-yauma tujzauna ‘ażābal-hūni bimā kuntum tastakbirūna fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa bimā kuntum tafsuqūn(a).

Na (dabe ti mo) na Lango so fade a yeke gue na azo so amä na bê pëpe na Enfer (na a yeke tene na ala): "I sala kusala na anzoni ye ti fini ti i ti sese so na i sala ngia dä. Tongaso laso a yeke kiri na i na mbeni punition ti kamene ngbanga ti so i yeke lani na fandara na ndo sese sân ti bi bê na ndo ti tâ tënë (Allahsobedi) na bê ti i kue."

وَاِنْ يَّرَوْا اٰيَةً يُّعْرِضُوْا وَيَقُوْلُوْا سِحْرٌ مُّسْتَمِرٌّ

wa iy yarau āyatay yu‘riḍū wa yaqūlū siḥrum mustamirr(un).

Na tongana ala (azo ti vorongo nzapa mingi) abâ mbeni fä (miracle), ala kiri na peko na ala tene: “(So ayeke) magie so ayeke gue na li ni lakue.”

لِّكَيْلَا تَأْسَوْا عَلٰى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوْا بِمَآ اٰتٰىكُمْ ۗوَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُوْرٍۙ

likailā ta'sau ‘alā mā fātakum wa lā tafraḥū bimā ātākum, wallāhu lā yuḥibbu kulla mukhtālin fakhūr(in).

Tongaso si mo duti na vundu pëpe ndali ti ye so amanke mo, nga mo duti na ngia mingi pëpe ndali ti ye so Lo mû na mo. Na Allah aye pepe zo so ayeke na fandara na so ayeke na fandara, .

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ تَعَالَوْا يَسْتَغْفِرْ لَكُمْ رَسُوْلُ اللّٰهِ لَوَّوْا رُءُوْسَهُمْ وَرَاَيْتَهُمْ يَصُدُّوْنَ وَهُمْ مُّسْتَكْبِرُوْنَ

wa iżā qīla lahum ta‘ālau yastagfir lakum rasūlullāhi lawwau ru'ūsahum wa ra'aitahum yaṣuddūna wa hum mustakbirūn(a).

Na tongana a tene na ala, a tene: “Ala ga (ala mä na bê), si Watokua ti Nzapa ahunda pardon ndali ti ala”, ala bâ ndo yongoro na mo bâ ala yeke kiri na peko, ala yeke gonda tere ti ala.

وَاِنِّيْ كُلَّمَا دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوْٓا اَصَابِعَهُمْ فِيْٓ اٰذَانِهِمْ وَاسْتَغْشَوْا ثِيَابَهُمْ وَاَصَرُّوْا وَاسْتَكْبَرُوا اسْتِكْبَارًاۚ

wa innī kullamā da‘autuhum litagfira lahum ja‘alū aṣābi‘ahum fī āżānihim wastagsyau ṡiyābahum wa aṣarrū wastakbarustikbārā(n).

Na biani, na ngoi kue so mbi iri ala (ti mä na bê) si Mo pardone ala, ala zia maboko ti ala na mê ti ala na ala kanga bongo ti ala (na ndo ti lê ti ala) na ala ngbâ (ke) na ala yeke na fandara mingi na ndo ti ala wani.

ثُمَّ اَدْبَرَ وَاسْتَكْبَرَۙ

Ṡumma adbara wastakbar(a).

na pekoni, lo zia lege ti tâ tënë, na lo pika kate ti lo, .

فَمَا لَهُمْ عَنِ التَّذْكِرَةِ مُعْرِضِيْنَۙ

famā lahum ‘anit-tażkirati mu‘riḍīn(a).

Na pekoni, ngbanga ti nyen ala (azo so amä na bê pëpe) ague yongoro na gbotongo mê ti (Allah)?