وَاِذْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ لَا تَعْبُدُوْنَ اِلَّا اللّٰهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا وَّذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَقُوْلُوْا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَّاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۗ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ اِلَّا قَلِيْلًا مِّنْكُمْ وَاَنْتُمْ مُّعْرِضُوْنَ

wa iż akhażnā mīṡāqa banī isrā'īla lā ta‘budūna illallāha wa bil-wālidaini iḥsānaw wa żil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wa qūlū lin-nāsi ḥusnaw wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāh(ta), ṡumma tawallaitum illā qalīlam minkum wa antum mu‘riḍūn(a).

Ɓe mbiyi, “ñaagoɗaa joom maa yoo min faamnu min ko fayti e ɗuum (nagge debbo).” O (Muusaa) jaabii, "O (Alla) wiyi nagge ngee wonaa mawnde, wonaa suka, (kono) ko hakkunde. Ko ɗuum waɗi mbaɗon ko njamiraa koo."

بَلٰى مَنْ اَسْلَمَ وَجْهَهٗ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهٗٓ اَجْرُهٗ عِنْدَ رَبِّهٖۖ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ ࣖ

balā man aslama wajhahū lillāhi wa huwa muḥsinun falahū ajruhū ‘inda rabbih(i), wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Kay! Kala mo hokki hoore mum haa timmi e Alla, kadi o waɗi ko moƴƴi, maa o dañ njoɓdi makko to joom makko kadi alaa kulhuli e maɓɓe kadi ɓe mettinaani.

۞ لَيْسَ الْبِرَّاَنْ تُوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةِ وَالْكِتٰبِ وَالنَّبِيّٖنَ ۚ وَاٰتَى الْمَالَ عَلٰى حُبِّهٖ ذَوِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنَ وَابْنَ السَّبِيْلِۙ وَالسَّاۤىِٕلِيْنَ وَفىِ الرِّقَابِۚ وَاَقَامَ الصَّلٰوةَ وَاٰتَى الزَّكٰوةَ ۚ وَالْمُوْفُوْنَ بِعَهْدِهِمْ اِذَا عَاهَدُوْا ۚ وَالصّٰبِرِيْنَ فِى الْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ وَحِيْنَ الْبَأْسِۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ صَدَقُوْا ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُتَّقُوْنَ

laisal-birra an tuwallū wujūhakum qibalal-masyriqi wal-magribi wa lākinnal-birra man āmana billāhi wal-yaumil ākhiri wal-malā'ikati wal-kitābi wan-nabiyyīn(a), wa ātal-māla ‘alā ḥubbihī żawil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīna wabnas-sabīl(i), was-sā'ilīna wa fir-riqāb(i), wa aqāmaṣ-ṣalāta wa ātaz-zakāh(ta), wal mūfūna bi‘ahdihim iżā ‘āhadū, waṣ-ṣābirīna fil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i wa ḥīnal-ba's(i), ulā'ikal-lażīna ṣadaqū, wa ulā'ika humul-muttaqūn(a).

Moƴƴere wonaa ruttaade yeeso maa feewde fuɗnaange e hirnaange, kono moƴƴere ko (moƴƴere) ɓeen gooŋɗinɓe Alla, ñalawma cakkitiiɗo oo, maleykaaji ɗii, defte ɗee, e annabaaɓe ɓee e rokkude jawdi ndi ɓe njiɗi e banndiraaɓe, yaayaaɓe, miskineeɓe, yimɓe wonɓe e yahdu (musafir), ñaawooɓe, ɓe njoɓata yimɓe mum en fodoore nde fodoore, e yimɓe muñɓe e baasal, e caɗeele e nder sahaaji wolde. Ko kamɓe ngoni yimɓe gooŋɗinɓe, kadi ko kamɓe ngoni dewondirɓe.

وَاَنْفِقُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا تُلْقُوْا بِاَيْدِيْكُمْ اِلَى التَّهْلُكَةِ ۛ وَاَحْسِنُوْا ۛ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ

wa anfiqū fī sabīlillāhi wa lā tulqū bi'aidīkum ilat-tahlukah(ti), wa aḥsinū, innallāha yuḥibbul-muḥsinīn(a).

Kadi njaltinee (jawdi moodon) e laawol Alla, woto mberlo-don e halkaare e juucfe mon, mbacfee ko woocfi. Goonga, Alla ina yiɗi waɗooɓe ko moƴƴi.

اَلطَّلَاقُ مَرَّتٰنِ ۖ فَاِمْسَاكٌۢ بِمَعْرُوْفٍ اَوْ تَسْرِيْحٌۢ بِاِحْسَانٍ ۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمْ اَنْ تَأْخُذُوْا مِمَّآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ شَيْـًٔا اِلَّآ اَنْ يَّخَافَآ اَلَّا يُقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۗ فَاِنْ خِفْتُمْ اَلَّا يُقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۙ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيْمَا افْتَدَتْ بِهٖ ۗ تِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ فَلَا تَعْتَدُوْهَا ۚوَمَنْ يَّتَعَدَّ حُدُوْدَ اللّٰهِ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

aṭ-ṭalāqu marratān(i), fa imsākum bima‘rūfin au tasrīḥum bi'iḥsān(in), wa lā yaḥillu lakum an ta'khużū mimmā ātaitumūhunna syai'an illā ay yakhāfā allā yuqīmā ḥudūdullāh(i), fa in khiftum allā yuqīmā ḥudūdullāh(i) falā junāḥa ‘alaihimā fīmaftadat bih(ī), tilka ḥudūdullāhi falā ta‘tadūhā, wa may yata‘adda ḥudūdullāhi fa'ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

Talak (ina waawi tuugnaade heen) ina waɗee laabi ɗiɗi. (Caggal ɗuum gorko oo ina waawi) jogaade no moƴƴi, walla woppude no moƴƴi. Wonaa halal e maa artude huunde nde ndokkuɗaa ɓe, so wonaa tawa kamɓe ɗiɗo fof (jom suudu e gorko) ina ngondi e kulol hoto ɓe mbaawa waɗde sariyaaji Alla. So tawii ko aan (gardiiɗo) aɗa sunii wonde kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbaawaa waɗde sariyaaji Alla, kamɓe ɗiɗo fof ɓe ngalaa aybe e yoɓde nde (foti) rokkeede (jom suudu) ngam soodtude koye maɓɓe. Ko ɗum woni sariya Alla, ɗum noon woto njejjitee ɗum. Kala mbo bonni sariyaaji Alla, kamɓe ngoni tooñooɓe.

الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ فِى السَّرَّۤاءِ وَالضَّرَّۤاءِ وَالْكٰظِمِيْنَ الْغَيْظَ وَالْعَافِيْنَ عَنِ النَّاسِۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَۚ

al-lażīna yunfiqūna fis-sarrā'i waḍ-ḍarrā'i wal-kāẓimīnal gaiẓa wal-‘āfīna ‘anin-nās(i), wallāhu yuḥibbul-muḥsinīn(a).

(ɗum woni) yimɓe dokkuɓe e dow yarlitaare, e nder sahaaji ɓuuɓɗi e juutɗi, e yimɓe reennooɓe tikkere mum en e yaafnaade (juumre) woɗɓe. Kadi Allah ina yiɗi waɗooɓe ko moƴƴi,

فَاٰتٰىهُمُ اللّٰهُ ثَوَابَ الدُّنْيَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْاٰخِرَةِ ۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ ࣖ

fa ātāhumullāhu ṡawābad-dun-yā wa ḥusna ṡawābil-ākhirah(ti), wallāhu yuḥibbul-muḥsinīn(a).

Dum noon Alla rokkibe njeenaari aduna, njeenaari moyyeri caggal maayka. Kadi Alla ina yiɗi gollooɓe ko moƴƴi.

اَلَّذِيْنَ اسْتَجَابُوْا لِلّٰهِ وَالرَّسُوْلِ مِنْۢ بَعْدِ مَآ اَصَابَهُمُ الْقَرْحُ ۖ لِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا اَجْرٌ عَظِيْمٌۚ

al-lażīnastajābū lillāhi war-rasūli mim ba‘di mā aṣābahumul-qarḥ(u), lil-lażīna aḥsanū minhum wattaqau ajrun ‘aẓīm(un).

(ɗum woni) ɗooftotooɓe (jamirooje) Alla e Nelaaɗo caggal nde ɓe keɓi gaañanɗe (e wolde Uhuud). Ɓeen waɗooɓe golle moƴƴe, dewondirɓe e maɓɓe, keɓata ko njeenaari mawndi.

وَمَنْ اَحْسَنُ دِيْنًا مِّمَّنْ اَسْلَمَ وَجْهَهٗ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَّاتَّبَعَ مِلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًا ۗوَاتَّخَذَ اللّٰهُ اِبْرٰهِيْمَ خَلِيْلًا

wa man aḥsanu dīnam mimman aslama wajhahū lillāhi wa huwa muḥsinuw wattaba‘a millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wattakhażallāhu ibrāhīma khalīlā(n).

Kadi hol jogiiɗo diine ɓurɗo moƴƴude e neɗɗo gonɗo e dow nuunɗal, tawa ina waɗa golle moƴƴe, ina rewa diine peewal Ibraahiima? Kadi Alla suɓiima Ibrahiima wona (giɗo mum).

وَاِنِ امْرَاَةٌ خَافَتْ مِنْۢ بَعْلِهَا نُشُوْزًا اَوْ اِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَآ اَنْ يُّصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا ۗوَالصُّلْحُ خَيْرٌ ۗوَاُحْضِرَتِ الْاَنْفُسُ الشُّحَّۗ وَاِنْ تُحْسِنُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا

wa inimra'atun khāfat mim ba‘lihā nusyūzan au i‘rāḍan falā junāḥa ‘alaihimā ay yuṣliḥā bainahumā ṣulḥā(n), waṣ-ṣulḥu khair(un), wa uḥḍiratil-anfususy-syuḥḥ(a), wa in tuḥsinū wa tattaqū fa innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).

Kadi so debbo ina sunii wonde gorko mum ina wondi e naafigaagal walla ina 6eydoo 6ooyde, ndeen kam6e cficfo fof ina mbaawi wacfde jam goonga, kadi oon jam ina 6uri (e ma66e) hay so tawii gorko oo ko 6ooycfo e tagoore mum. Kadi so a moƴƴinii (jokkondiral maa e debbo maa) a reenii hoore maa (e nusyuz e waasde faamde), ndeen noon, goonga, Alla ina reena ko mbaɗata koo.

فَاَثَابَهُمُ اللّٰهُ بِمَا قَالُوْا جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۗ وَذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْمُحْسِنِيْنَ

fa aṡābahumullāhu bimā qālū jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā, wa żālika jazā'ul-muḥsinīn(a).

Nii woni Alla yoɓi ɓe konnguɗi ɗi ɓe kaaldi ɗii, (ɗum woni) aljanna mo maayooji njippii les mum, ɓe ngona e mum haa abada. Kadi ɗum woni njoɓdi (wonɓe) waɗooɓe ko moƴƴi.

لَيْسَ عَلَى الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جُنَاحٌ فِيْمَا طَعِمُوْٓا اِذَا مَا اتَّقَوْا وَّاٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَّاٰمَنُوْا ثُمَّ اتَّقَوْا وَّاَحْسَنُوْا ۗوَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ ࣖ

laisa ‘alal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti ṡummattaqau wa āmanū ṡummattaqau wa aḥsanū, wallāhu yuḥibbul-muḥsinīn(a).

Alaa bakkaat wonande gooŋɗinɓe e waɗooɓe golle moƴƴe ko fayti e ko ɓe ñaamata (ko adii), so tawii ko ɓe juulɓe ɓe ngoongɗini, ɓe mbaɗi golle moƴƴe, ndeen ɓe njokka e juulɓe e goongɗinde, ndeen ɓe (haa jooni) ina njogii juulɓe e waɗde golle moƴƴe. Kadi Allah ina yiɗi waɗooɓe golle moƴƴe.

وَلَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ بَعْدَ اِصْلَاحِهَا وَادْعُوْهُ خَوْفًا وَّطَمَعًاۗ اِنَّ رَحْمَتَ اللّٰهِ قَرِيْبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa lā tufsidū fil-arḍi ba‘da iṣlāḥihā wad‘ūhu khaufaw wa ṭama‘ā(n), inna raḥmatallāhi qarībum minal-muḥsinīn(a).

Kadi woto ngaccee bonannde e leydi caggal nde ndi (tagaa) no moƴƴi. Torlee mo e kulol e yaakaare. Goonga, yurmeende Alla ina ɓadii gollooɓe ko moƴƴi no feewi.

وَاِذْ قِيْلَ لَهُمُ اسْكُنُوْا هٰذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُوْا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُوْلُوْا حِطَّةٌ وَّادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطِيْۤـٰٔتِكُمْۗ سَنَزِيْدُ الْمُحْسِنِيْنَ

wa iżā qīla lahumuskunū hāżihil-qaryata wa kulū minhā ḥaiṡu syi'tum wa qūlū ḥiṭṭatuw wadkhulul-bāba sujjadan nagfir lakum khaṭī'ātikum, sanazīdul-muḥsinīn(a).

Kadi (siftor), nde ɓe mbi’aa (Ɓiɓɓe Isra’iila) “Njooɗee e ndii leydi (Baitulmaqdis) ñaamee e (geɗe mum) kala ɗo njiɗɗon.” Kadi mbi’aa, “Hisnu min e bakkatuuji amen, naataa e damal hee tawa aɗa sujjana, min njaafo ma aybeeji maa.” Caggal mum Min ɓeydan (njeenaari) waɗooɓe ko moƴƴi.

لَيْسَ عَلَى الضُّعَفَاۤءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضٰى وَلَا عَلَى الَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ مَا يُنْفِقُوْنَ حَرَجٌ اِذَا نَصَحُوْا لِلّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ مَا عَلَى الْمُحْسِنِيْنَ مِنْ سَبِيْلٍ ۗوَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌۙ

laisa ‘alaḍ-ḍu‘afā'i wa lā ‘alal-marḍā wa lā ‘alal-lażīna lā yajidūna mā yunfiqūna ḥarajun iżā naṣaḥū lillāhi wa rasūlih(ī), mā ‘alal-muḥsinīna min sabīl(in), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Alaa bakkaat (ngam waasde yahde hare) wonande jom doole en, ñawɓe e ɓe keɓaani ko ɓe njoɓata, so tawii ko ɓe laaɓɓe e Alla e Nelaaɗo mum. Alaa fof daliilu ngam aybinde yimɓe waɗooɓe ko moƴƴi. Kadi Alla ko jaafotooɗo, jom yurmeende, .

وَالسّٰبِقُوْنَ الْاَوَّلُوْنَ مِنَ الْمُهٰجِرِيْنَ وَالْاَنْصَارِ وَالَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُمْ بِاِحْسَانٍۙ رَّضِيَ اللّٰهُ عَنْهُمْ وَرَضُوْا عَنْهُ وَاَعَدَّ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ تَحْتَهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

was-sābiqūnal-awwalūna minal-muhājirīna wal-anṣāri wal-lażīnattaba‘ūhum bi'iḥsān(in), raḍiyallāhu ‘anhum wa raḍū ‘anhu wa a‘adda lahum jannātin tajrī taḥtahal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

Kadi ɓeen adiiɓe (naatde e diine lislaam) e nder Muhajirin en e Ansar en e rewooɓe ɗum en no moƴƴi, Alla weltiima e maɓɓe kadi ɓe mbeltiima e Alla. Alla feewnirii e6e aljenaaji cfi maayooji ngonata les mum. Ɓe ngona heen haa abada. Ko ɗum jaalal mawngal.

مَا كَانَ لِاَهْلِ الْمَدِيْنَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِّنَ الْاَعْرَابِ اَنْ يَّتَخَلَّفُوْا عَنْ رَّسُوْلِ اللّٰهِ وَلَا يَرْغَبُوْا بِاَنْفُسِهِمْ عَنْ نَّفْسِهٖۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ لَا يُصِيْبُهُمْ ظَمَاٌ وَّلَا نَصَبٌ وَّلَا مَخْمَصَةٌ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا يَطَـُٔوْنَ مَوْطِئًا يَّغِيْظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُوْنَ مِنْ عَدُوٍّ نَّيْلًا اِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهٖ عَمَلٌ صَالِحٌۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

mā kāna li'ahlil-madīnati wa man ḥaulahum minal-a‘rābi ay yatakhallafū ‘ar rasūlillāhi wa lā yargabū bi'anfusihim ‘an nafsih(ī), żālika bi'annahum lā yuṣībuhum ẓama'uw wa lā naṣabuw wa lā makhmaṣatun fī sabīlillāhi wa lā yaṭa'ūna mauṭi'ay yagīẓul-kuffāra wa lā yanālūna min ‘aduwwin nailan illā kutiba lahum bihī ‘amalun ṣāliḥ(un), innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Haani ko yimɓe Madiina e aarabeeɓe Beduin en hoɗɓe e saraaji mum en, ngona e yahdude e Nelaaɗo Alla (yahde hare) kadi ina haani (kañum ne) yiɗde koye mum en ko ɓuri (yiɗde) koye mum en. Ko cfuum wacfi 6e 6eydaani 6ooyde, 6uu6ol walla heege e laawol Alla, kadi 6e 6eydaani (kañum ne) e nokku mo 6eydotoo tikkere heefer6e, kadi 6e ngaddataa musiiba e gaño, so wonaa tawa (fof) ina winndee e ma66e ko golle moyye. Ndeke, Alla yoɓataa njobdi gollooɓe ko moƴƴi, .

۞ لِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوا الْحُسْنٰى وَزِيَادَةٌ ۗوَلَا يَرْهَقُ وُجُوْهَهُمْ قَتَرٌ وَّلَا ذِلَّةٌ ۗاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

lil-lażīna aḥsanul-ḥusnā wa ziyādah(tun), wa lā yarhaqu wujūhahum qataruw wa lā żillah(tun), ulā'ika aṣḥābul-jannati hum fīhā khālidūn(a).

Wonande waɗooɓe ko moƴƴi ko njoɓdi ɓurndi moƴƴude (Aljanna) e ko ɓuri ɗum (weltaare yiide Alla). Kadi yeeso maɓɓe ɓuuɓnaaka e ɓuuɓri ɓaleeri, ɓe ngonaa e hersa. Ko kamɓe ngoni hoɗɓe e asamaan, ɓe ngonata heen haa abada.

وَاصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

waṣbir fa innallāha lā yaḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Kadi muñanee, sabu goonga Alla yoɓataa njoɓdi gollooɓe ko moƴƴi.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

Nde o mawni min ndokki mo baawɗe e ganndal. Ko noon min njoɓirta waɗooɓe ko moƴƴi.

قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ اِنَّ لَهٗٓ اَبًا شَيْخًا كَبِيْرًا فَخُذْ اَحَدَنَا مَكَانَهٗ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū yā ayyuhal-‘azīzu inna lahū aban syaikhan kabīran fa khuż aḥadanā makānah(ū), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

Ɓe mbiyi, "eehey maa Al-Aziis! Omo jogii baaba mawɗo, ƴettu gooto e amen lomto, goonga min njii aɗa jeyaa e waɗooɓe ko moƴƴi."

قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Ɓe mbiyi: “Ko aan woni Yuusuf tigi?” O (Yusuf) jaabii, "Ko miin woni Yuusuf, oo ko miñi am. Goonga, Alla rokkii en moƴƴere mum. Goonga, kala dewondirɗo e muñɗo, ndeen noon, Alla bonnataa njoɓdi waɗooɓe ko moƴƴi."

۞ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْاِحْسَانِ وَاِيْتَاۤئِ ذِى الْقُرْبٰى وَيَنْهٰى عَنِ الْفَحْشَاۤءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

innallāha ya'muru bil-‘adli wal-iḥsāni wa ītā'i żil-qurbā wa yanhā ‘anil-faḥsyā'i wal-munkari wal-bagyi ya‘iẓukum la‘allakum tażakkarūn(a).

Ndeke, Alla ina yamiri (on) waɗde peewal e waɗde golle moƴƴe, rokkude ballal e banndiraaɓe, kadi O haɗii (waɗde) golle bonɗe, bonannde e gaññeeje. O jannginta on mbele mbaawen janngude.

اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا وَّالَّذِيْنَ هُمْ مُّحْسِنُوْنَ ࣖ ۔

innallāha ma‘al-lażīnattaqau wal-lażīna hum muḥsinūn(a).

E goonga, Alla ina wondi e dewal e waɗooɓe ko moƴƴi.

اِنْ اَحْسَنْتُمْ اَحْسَنْتُمْ لِاَنْفُسِكُمْ ۗوَاِنْ اَسَأْتُمْ فَلَهَاۗ فَاِذَا جَاۤءَ وَعْدُ الْاٰخِرَةِ لِيَسٗۤـُٔوْا وُجُوْهَكُمْ وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوْهُ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّلِيُتَبِّرُوْا مَا عَلَوْا تَتْبِيْرًا

in aḥsantum aḥsantum li'anfusikum, wa in asa'tum fa lahā, fa iżā jā'a wa‘dul-ākhirati liyasū'ū wujūhakum wa liyadkhulal-masjida kamā dakhalūhu awwala marratiw wa liyutabbirū mā ‘alau tatbīrā(n).

So a waɗii ko moƴƴi (maanaa) aɗa waɗana hoore maa ko moƴƴi. Kadi so a waɗii ko boni, ndeen (majjude bonannde) ko e hoore maa. So jukkungo ɗiɗaɓo (bonannde) arii, (Min umminii añɓe maa) ngam hersude yeeso maa ndeen ɓe naata juulirde (Juulirde Aqsa), hono no nde ɓe naatirta nde adannde ndee nii ɓe mbonna kala ko ɓe njogii.

لَنْ يَّنَالَ اللّٰهَ لُحُوْمُهَا وَلَا دِمَاۤؤُهَا وَلٰكِنْ يَّنَالُهُ التَّقْوٰى مِنْكُمْۗ كَذٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللّٰهَ عَلٰى مَا هَدٰىكُمْ ۗ وَبَشِّرِ الْمُحْسِنِيْنَ

lay yanālallāha luḥūmuhā wa lā dimā'uhā wa lākiy yanāluhut-taqwā minkum, każālika sakhkharahā lakum litukabbirullāha ‘alā mā hadākum, wa basysyiril-muḥsinīn(a).

Teesel (daaba sadak) e ƴiiƴam mum njottataa Alla haa abada, kono ko yettii mo ko dewal maa. Ko noon o lelniri cfum e dow mon mbele mbaawen teddinde Alla sabu ardinoowo mo o hokki on oo. Kadi yettina waɗooɓe ko moƴƴi kabaaru belɗo.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَاسْتَوٰىٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًاۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū wastawā ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

Caggal nde o (Muusa) mawni, o timmini hakkille makko, min ndokki mo hakkille (annabaagal) e ganndal. Kadi hono noon min njoɓrata ɓeen waɗooɓe ko moƴƴi.

وَابْتَغِ فِيْمَآ اٰتٰىكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيْبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَآ اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِى الْاَرْضِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِيْنَ

wabtagi fīmā ātākallāhud-dāral-ākhirata wa lā tansa naṣībaka minad-dun-yā wa aḥsin kama aḥsanallāhu ilaika wa lā tabgil-fasāda fil-arḍ(i), innallāha lā yuḥibbul-mufsidīn(a).

Kadi ɗaɓɓu (njeenaari) leydi caggal maayde e ko Alla rokki ma, kono woto njejjitee geɗal maa e aduna, mbaɗaa moƴƴere (woɗɓe) no Alla waɗiri ma moƴƴere nii, woto bonnu e dow leydi. Goonga, Alla yiɗaa yimɓe bonnooɓe.

وَالَّذِيْنَ جَاهَدُوْا فِيْنَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَاۗ وَاِنَّ اللّٰهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِيْنَ ࣖ

wal-lażīna jāhadū fīnā lanahdiyannahum subulanā, wa innallāha lama‘al-muḥsinīn(a).

Kadi ɓeen tiiɗnooɓe ngam (yiɗde jaɓde) amen, min kolla ɓe laabi amen. E goonga, Alla ina wondi e waɗooɓe ko moƴƴi.

هُدًى وَّرَحْمَةً لِّلْمُحْسِنِيْنَۙ

hudaw wa raḥmatal lil-muḥsinīn(a).

hono ardo e yurmeende wonande waɗooɓe ko moƴƴi,

۞ وَمَنْ يُّسْلِمْ وَجْهَهٗٓ اِلَى اللّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقٰىۗ وَاِلَى اللّٰهِ عَاقِبَةُ الْاُمُوْرِ

wa may yuslim wajhahū ilallāhi wa huwa muḥsinun faqadistamsaka bil-‘urwatil-wuṡqā, wa ilallāhi ‘āqibatul-umūr(i).

Kadi kala mo suuɗii hoore mum e Alla, tawi ko neɗɗo baawɗo waɗde ko moƴƴi, ndeen noon, ko goonga o nanngii gusset (kaɓirgal) tiiɗngal. Ko Alla tan woni joofnirde geɗe fof.

اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

innā każālika najzil-muḥsinīn(a).

Ndeke noon, ko nii min njoɓrata waɗooɓe ko moƴƴi.

قَدْ صَدَّقْتَ الرُّءْيَا ۚاِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

qad ṣaddaqtar-ru'yā, innā każālika najzil-muḥsinīn(a).

goonga, a goongɗinii oon koyɗol.” Ndeke noon, ko nii min njoɓrata waɗooɓe ko moƴƴi.

كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

każālika najzil-muḥsinīn(a).

Ko noon min njoɓirta waɗooɓe ko moƴƴi.

اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

innā każālika najzil-muḥsinīn(a).

Ko noon min njoɓirta waɗooɓe ko moƴƴi.

اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

innā każālika najzil-muḥsinīn(a).

Ko noon min njoɓirta waɗooɓe ko moƴƴi.

قُلْ يٰعِبَادِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوْا رَبَّكُمْ ۗلِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ ۗوَاَرْضُ اللّٰهِ وَاسِعَةٌ ۗاِنَّمَا يُوَفَّى الصّٰبِرُوْنَ اَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ

qul yā ‘ibādil-lażīna āmanuttaqū rabbakum, lil-lażīna aḥsanū fī hāżihid-dun-yā ḥasanah(tun), wa arḍullāhi wāsi‘ah(tun), innamā yuwaffaṣ-ṣābirūna ajrahum bigairi ḥisāb(in).

Wi'u (Muhammadu) “Eeh maccuɓe am gooŋɗinɓe kulee joomi mon.” Sibu yimɓe waɗooɓe ko moƴƴi e aduna maa keɓ ko moƴƴi. Kadi leydi Alla ina yaaji. Ko muñɓe tan njoɓdi mum en ɓeydotoo tawa alaa keerol.

لَهُمْ مَّا يَشَاۤءُوْنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۗ ذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْمُحْسِنِيْنَۚ

lahum mā yasyā'ūna ‘inda rabbihim, żālika jazā'ul-muḥsinīn(a).

Ɓe keɓata ko ɓe njiɗi e joom maɓɓe. Ko hono nih woni njoɓdi waɗooɓe ko moƴƴi, .

وَمِنْ قَبْلِهٖ كِتٰبُ مُوْسٰٓى اِمَامًا وَّرَحْمَةً ۗوَهٰذَا كِتٰبٌ مُّصَدِّقٌ لِّسَانًا عَرَبِيًّا لِّيُنْذِرَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا ۖوَبُشْرٰى لِلْمُحْسِنِيْنَ

wa min qablihī kitābu mūsā imāmaw wa raḥmah(tan), wa hāżā kitābum muṣaddiqul lisānan ‘arabiyyal liyunżiral-lażīna ẓalamū, wa busyrā lil-muḥsinīn(a).

Kadi ko adii (Qur'aana) ina woodi deftere Muusaa nde woni ardaade e yurmeende. Kadi ndee (Al Qur'aana) ko deftere tabitinnde nde e ɗemngal Arab ngam rokkude jeertinaango waɗooɓe ko boni e rokkude kabaaru belɗo waɗooɓe ko moƴƴi.

اٰخِذِيْنَ مَآ اٰتٰىهُمْ رَبُّهُمْ ۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَبْلَ ذٰلِكَ مُحْسِنِيْنَۗ

Ākhiżīna mā ātāhum rabbuhum, innahum kānū qabla żālika muḥsinīn(a).

ɓe ƴetti ko Alla rokki ɓe. Ndeke, hade ɗuum (e aduna) ko ɓe yimɓe waɗooɓe ko moƴƴi;

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ لِيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَسَاۤءُوْا بِمَا عَمِلُوْا وَيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا بِالْحُسْنٰىۚ

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), liyajziyal-lażīna asā'ū bimā ‘amilū wa yajziyal-lażīna aḥsanū bil-ḥusnā.

Kadi ko woni e asamaanuuji e ko woni e leydi fof ko Alla jeyi. (Hono noon) O yoɓata waɗooɓe ko boni ko ɓe mbaɗi koo kadi O yoɓan waɗooɓe ko moƴƴi njoɓdi ɓurndi moƴƴude (asamaan).

هَلْ جَزَاۤءُ الْاِحْسَانِ اِلَّا الْاِحْسَانُۚ

hal jazā'ul-iḥsāni illal-iḥsān(u).

Alaa njoɓdi moƴƴere so wonaa moƴƴere (too).

اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

innā każālika najzil-muḥsinīn(a).

Ndeke noon, ko nii min njoɓrata waɗooɓe ko moƴƴi.