Q.S Adh-Dariyat (اَلذَّارِيَات) - 60 Limre Aayeeji

وَالذّٰرِيٰتِ ذَرْوًاۙ

waż-żāriyāti żarwā(n).

E (henndu) ɓuuɓndu ɓuuɓndu,

فَالْحٰمِلٰتِ وِقْرًاۙ

fal-ḥāmilāti wiqrā(n).

e duule jogiiɗe (toɓo), .

فَالْجٰرِيٰتِ يُسْرًاۙ

fal-jāriyāti yusrā(n).

e (laanaaji) ɗi njillotoo ko yaawi, .

فَالْمُقَسِّمٰتِ اَمْرًاۙ

fal-muqassimāti amrā(n).

e (maleykaaji) renndinooɓe geɗe, .

اِنَّمَا تُوْعَدُوْنَ لَصَادِقٌۙ

innamā tū‘adūna laṣādiq(un).

goonga, ko fodannoo ma koo ina foti wonde goonga, .

وَّاِنَّ الدِّيْنَ لَوَاقِعٌۗ

wa innad-dīna lawāqi‘(un).

e goonga, (ñalngu) njuumri ina ara.

وَالسَّمَاۤءِ ذَاتِ الْحُبُكِۙ

was-samā'i żātil-ḥubuk(i).

E dow asamaan jogiiɗo laabi,

اِنَّكُمْ لَفِيْ قَوْلٍ مُّخْتَلِفٍۙ

innakum lafī qaulim mukhtalif(in).

Goonga, aɗa jogii miijooji ceertuɗi,

يُّؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ اُفِكَۗ

yu'faku ‘anhu man ufik(a).

ruttitii e makko (Qur'aana e Nelaaɗo) ɓeen ruttitiiɓe.

قُتِلَ الْخَرَّاصُوْنَۙ

qutilal-kharrāṣūn(a).

Huɗaama haalooɓe fenaande heewnde,

الَّذِيْنَ هُمْ فِيْ غَمْرَةٍ سَاهُوْنَۙ

allażīna hum fī gamratin sāhūn(a).

(ɗum woni) ɓeen ɓuuɓɓe e majjere e majjere,

يَسْـَٔلُوْنَ اَيَّانَ يَوْمُ الدِّيْنِۗ

yas'alūna ayyāna yaumud-dīn(i).

ɓe naamndii “hol nde ñalawma ñaawoore woni?”

يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُوْنَ

yauma hum ‘alan-nāri yuftanūn(a).

(ñalnde njoɓdi ko) ñalawma (nde) ɓe tornetee e jeyngol.

ذُوْقُوْا فِتْنَتَكُمْۗ هٰذَا الَّذِيْ كُنْتُمْ بِهٖ تَسْتَعْجِلُوْنَ

Żūqū fitnatakum, hāżal-lażī kuntum bihī tasta‘jilūn(a).

(Winaama ɓe) "Njaafoɗee jukkungo mon. Ko ɗum woni jukkungo ngo njiɗno-ɗon yaawnaade."

اِنَّ الْمُتَّقِيْنَ فِيْ جَنّٰتٍ وَّعُيُوْنٍۙ

innal-muttaqīna fī jannātiw wa ‘uyūn(in).

Dewondirɓe e aljanna ngoni ko e ɓulli ndiyam,

اٰخِذِيْنَ مَآ اٰتٰىهُمْ رَبُّهُمْ ۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَبْلَ ذٰلِكَ مُحْسِنِيْنَۗ

Ākhiżīna mā ātāhum rabbuhum, innahum kānū qabla żālika muḥsinīn(a).

ɓe ƴetti ko Alla rokki ɓe. Ndeke, hade ɗuum (e aduna) ko ɓe yimɓe waɗooɓe ko moƴƴi;

كَانُوْا قَلِيْلًا مِّنَ الَّيْلِ مَا يَهْجَعُوْنَ

kānū qalīlam minal-laili mā yahja‘ūn(a).

ɓe ɗaaniima seeɗa no feewi jamma;

وَبِالْاَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُوْنَ

wa bil-asḥāri hum yastagfirūn(a).

e joofnirde jamma oo kadi ɓe ñaagii yaafuya (Alla).

وَفِيْٓ اَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِّلسَّاۤىِٕلِ وَالْمَحْرُوْمِ

wa fī amwālihim ḥaqqul lis-sā'ili wal-maḥrūm(i).

Kadi e nder jawdi ma66e ina woodi hakkeeji wonande miskinee6e naamnotoo6e e miskinee6e 6e naamnaaki.

وَفِى الْاَرْضِ اٰيٰتٌ لِّلْمُوْقِنِيْنَۙ

wa fil-arḍi āyātul lil-mūqinīn(a).

Kadi e dow leydi maandeeji (mawngu Alla) ina ngoodi wonande gooŋɗinɓe.

وَفِيْٓ اَنْفُسِكُمْ ۗ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَ

wa fī anfusikum, afalā tubṣirūn(a).

e (kañum ne) e hoore maa. Ndeen noon mbele aɗa waɗa heen hakkille?

وَفِى السَّمَاۤءِ رِزْقُكُمْ وَمَا تُوْعَدُوْنَ

wa fis-samā'i rizqukum wa mā tū‘adūn(a).

Kadi e asamaan ina woodi (sabaabuuji) nguura mon e ko fodanaa on.

فَوَرَبِّ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ اِنَّهٗ لَحَقٌّ مِّثْلَ مَآ اَنَّكُمْ تَنْطِقُوْنَ ࣖ

fa wa rabbis-samā'i wal-arḍi innahū laḥaqqum miṡla mā annakum tanṭiqūn(a).

So tawii ko Joomiraawo asamaan e leydi, goonga, ko fodani koo maa waɗ no mbiyruɗaa nii.

هَلْ اَتٰىكَ حَدِيْثُ ضَيْفِ اِبْرٰهِيْمَ الْمُكْرَمِيْنَۘ

hal atāka ḥadīṡu ḍaifi ibrāhīmal-mukramīn(a).

Mbele daartol ngol yettiima ma (Muhammadu) e hoɓɓe Ibraahiima (Maleykaaji) teddinaaɓe?

اِذْ دَخَلُوْا عَلَيْهِ فَقَالُوْا سَلٰمًا ۗقَالَ سَلٰمٌۚ قَوْمٌ مُّنْكَرُوْنَ

iż dakhalū ‘alaihi fa qālū salāmā(n), qāla salām(un), qaumum munkarūn(a).

(Ciftoren) nde 6e naati e nokku makko 6e mbiyi "Salaam" (salminaango), Ibraahiima jaabtii, "Salaam" (salminaama). (Be ngoni) yim6e 6e o anndaa.

فَرَاغَ اِلٰٓى اَهْلِهٖ فَجَاۤءَ بِعِجْلٍ سَمِيْنٍۙ

farāga ilā ahlihī fa jā'a bi‘ijlin samīn(in).

Nii woni o (Ibraahiima) yahi e sirlu ngam hawrude e ɓesngu makko, caggal ɗuum o addani mo kosam nagge ɓuuɓnge (ɓuuɓnde), .

فَقَرَّبَهٗٓ اِلَيْهِمْۚ قَالَ اَلَا تَأْكُلُوْنَ

fa qarrabahū ilaihim, qāla alā ta'kulūn(a).

caggal ɗuum o jolni ɓe (kono ɓe njiɗaa ñaamde). Ibraahiima wiyi “ko haɗi a ñaamataa?”

فَاَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيْفَةً ۗقَالُوْا لَا تَخَفْۗ وَبَشَّرُوْهُ بِغُلٰمٍ عَلِيْمٍ

fa aujasa minhum khīfah(tan), qālū lā takhaf, wa basysyarūhu bigulāmin ‘alīm(in).

Nii woni o (Ibraahiima) nani kulol e maɓɓe. Ɓe mbiyi “woto hul”, ɓe ndokki mo kabaaru belɗo (jibineede) ɓiɗɗo dewo (Ishaq).

فَاَقْبَلَتِ امْرَاَتُهٗ فِيْ صَرَّةٍ فَصَكَّتْ وَجْهَهَا وَقَالَتْ عَجُوْزٌ عَقِيْمٌ

fa aqbalatimra'atuhū fī ṣarratin fa ṣakkat wajhahā wa qālat ‘ajūzun ‘aqīm(un).

Ndeen debbo makko arii ina wulla (ina haawnii) ina fiyra yeeso mum ina wiya, "(miin ko mi) debbo mawcfo 6aleejo."

قَالُوْا كَذٰلِكِۙ قَالَ رَبُّكِ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْحَكِيْمُ الْعَلِيْمُ ۔

qālū każālik(i), qāla rabbuk(i), innahū huwal-ḥakīmul-‘alīm(u).

Ɓe mbiyi, “hono nii joom maa wii, ko kanko woni joom hakkille, ko kanko woni ganndo.”

۞ قَالَ فَمَا خَطْبُكُمْ اَيُّهَا الْمُرْسَلُوْنَۚ

qāla famā khaṭbukum ayyuhal-mursalūn(a).

O (Ibraahiima) wiyi, “hol ko woni golle mon teeŋtuɗe, onon nelaaɓe?”

قَالُوْآ اِنَّآ اُرْسِلْنَآ اِلٰى قَوْمٍ مُّجْرِمِيْنَۙ

qālū innā ursilnā ilā qaumim mujrimīn(a).

Ɓe njaabii, “Goonga, min nelaama ko e leñol bakkodinngol (leñol Luudu), .

لِنُرْسِلَ عَلَيْهِمْ حِجَارَةً مِّنْ طِيْنٍۙ

linursila ‘alaihim ḥijāratam min ṭīn(in).

mbele min piya ɓe kaaƴe leydi (caɗtundi) .

مُّسَوَّمَةً عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُسْرِفِيْنَ

musawwamatan ‘inda rabbika lil-musrifīn(a).

maande ummoraade e Joomiraawo maa ngam (halkude) ɓeen ɓurɓe ƴattaade keerol ngol."

فَاَخْرَجْنَا مَنْ كَانَ فِيْهَا مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَۚ

fa akhrajnā man kāna fīhā minal-mu'minīn(a).

Ndeen min njaltinii goonɗinɓe wonɓe e mayri (leydi leñol Luudu).

فَمَا وَجَدْنَا فِيْهَا غَيْرَ بَيْتٍ مِّنَ الْمُسْلِمِيْنَۚ

famā wajadnā fīhā gaira baitim minal-muslimīn(a).

Nii woni min tawaani e mayri (leydi ndii), so wonaa galle juulɓe (Luudu).

وَتَرَكْنَا فِيْهَآ اٰيَةً لِّلَّذِيْنَ يَخَافُوْنَ الْعَذَابَ الْاَلِيْمَۗ

wa taraknā fīhā āyatal lil-lażīna yakhāfūnal-‘ażābal-alīm(a).

Min acci e mayri (ndien leydi) maande wonande hul6e jukkungo naawngo.

وَفِيْ مُوْسٰىٓ اِذْ اَرْسَلْنٰهُ اِلٰى فِرْعَوْنَ بِسُلْطٰنٍ مُّبِيْنٍ

wa fī mūsā iż arsalnāhu ilā fir‘auna bisulṭānim mubīn(in).

Kadi e Muusaa (ina woodi maandeeji baawɗe Alla) nde min neli mbo to Firaawna e kaawisaaji goongaaji.

فَتَوَلّٰى بِرُكْنِهٖ وَقَالَ سٰحِرٌ اَوْ مَجْنُوْنٌ

fa tawallā biruknihī wa qāla sāḥirun au majnūn(un).

Kono kanko (Firaawna) e konu mum, ɓe mbayliima, ɓe mbiyi: “Ko o maagiyaŋke walla ko o majjuɗo.”

فَاَخَذْنٰهُ وَجُنُوْدَهٗ فَنَبَذْنٰهُمْ فِى الْيَمِّ وَهُوَ مُلِيْمٌۗ

fa akhażnāhu wa junūdahū fanabażnāhum fil-yammi wa huwa mulīm(un).

Nii woni min torrii mo kanko e konu makko, caggal ɗuum min mberlii ɓe nder geec, eɓe ngondi e nimsa.

وَفِيْ عَادٍ اِذْ اَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الرِّيْحَ الْعَقِيْمَۚ

wa fī ‘ādin iż arsalnā ‘alaihimur-rīḥal-‘aqīm(a).

Kadi e nder (taariindi yimɓe) Aad, nde min neldi e dow maɓɓe henndu halkooru.

مَا تَذَرُ مِنْ شَيْءٍ اَتَتْ عَلَيْهِ اِلَّا جَعَلَتْهُ كَالرَّمِيْمِۗ

mā tażaru min syai'in atat ‘alaihi illā ja‘alathu kar-ramīm(i).

(henndu) ɗaccataa hay huunde fiyde ɗum, ina wayla ɗum hay poɗɗe.

وَفِيْ ثَمُوْدَ اِذْ قِيْلَ لَهُمْ تَمَتَّعُوْا حَتّٰى حِيْنٍ

wa fī ṡamūda iż qīla lahum tamatta‘ū ḥattā ḥīn(in).

E nder (taariindi yim6e) Samuud, nde wi'aa 6e: “Mbelto-ɗee haa wakkati potɗo.”

فَعَتَوْا عَنْ اَمْرِ رَبِّهِمْ فَاَخَذَتْهُمُ الصّٰعِقَةُ وَهُمْ يَنْظُرُوْنَ

fa‘atau ‘an amri rabbihim fa akhażathumuṣ-ṣā‘iqatu wa hum yanẓurūn(a).

Ndeen ɓe mbaɗti mawnikinaare e yamiroore Joomiraawo maɓɓe, ɗum waɗi ɓe mberlii e lewru nde ɓe ƴeewata ɗum.

فَمَا اسْتَطَاعُوْا مِنْ قِيَامٍ وَّمَا كَانُوْا مُنْتَصِرِيْنَۙ

famastaṭā‘ū min qiyāmiw wa mā kānū muntaṣirīn(a).

Nii woni ɓe mbaawaa ummitaade kadi ɓe keɓaani ballal,

وَقَوْمَ نُوْحٍ مِّنْ قَبْلُ ۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ ࣖ

wa qauma nūḥim min qabl(u), innahum kānū qauman fāsiqīn(a).

e ko adii ɗum (Min kalkii) yimɓe Nuuhu. Ndeke, ko ɓe leñol bonngol.

وَالسَّمَاۤءَ بَنَيْنٰهَا بِاَيْىدٍ وَّاِنَّا لَمُوْسِعُوْنَ

was-samā'a banaināhā bi'aidiw wa innā lamūsi‘ūn(a).

Asamaanuuji ɗii min mahii e baawɗe amen, min njaajini ɗi no goonga.

وَالْاَرْضَ فَرَشْنٰهَا فَنِعْمَ الْمٰهِدُوْنَ

wal-arḍa farasynāhā fa ni‘mal-māhidūn(a).

Kadi Min carii leydi ndii; ndeen (Minen) ko ɓuri moƴƴude ko saaktaa.

وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

wa min kulli syai'in khalaqnā zaujaini la‘allakum tażakkarūn(a).

Kadi min tagii huunde fof ko ɗiɗi ɗiɗo mbele ciftoron (mawngu Alla).

فَفِرُّوْٓا اِلَى اللّٰهِ ۗاِنِّيْ لَكُمْ مِّنْهُ نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌۚ

fa firrū ilallāh(i), innī lakum minhu nażīrum mubīn(un).

So ɗuum ɓennii ɗoon e ɗoon ngartaa e (ɗooftaade) Alla. E goonga miin ko mi jeertinaango laaɓngo ummoraade e Alla faade e mon.

وَلَا تَجْعَلُوْا مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَۗ اِنِّيْ لَكُمْ مِّنْهُ نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ

wa lā taj‘alū ma‘allāhi ilāhan ākhar(a), innī lakum minhu nażīrum mubīn(un).

Kadi taa tagan laamɓe woɗɓe ɓe ngona Alla. E goonga miin ko mi jeertinaango laaɓngo ummoraade e Alla faade e mon.

كَذٰلِكَ مَآ اَتَى الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنْ رَّسُوْلٍ اِلَّا قَالُوْا سَاحِرٌ اَوْ مَجْنُوْنٌ

każālika mā atal-lażīna min qablihim mir rasūlin illā qālū sāḥirun au majnūn(un).

Nii woni, kala nde Nelaaɗo ari e ardiiɓe ɓe, ɓe (yimɓe makko) mbi’atnoo ko “ko o majjinoowo walla ko o majjuɗo”.

اَتَوَاصَوْا بِهٖۚ بَلْ هُمْ قَوْمٌ طَاغُوْنَۚ

atawāṣau bih(ī), bal hum qaumun ṭāgūn(a).

Mbele ɓe message hakkunde maɓɓe e ko haalaa koo. E goonga ko ɓe leñol jaajngol keerol.

فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَمَآ اَنْتَ بِمَلُوْمٍ

fa tawalla ‘anhum famā anta bimalūm(in).

Ndeen noon, rutto-ɗaa e maɓɓe, aɗa waasa ƴattaade.

وَذَكِّرْ فَاِنَّ الذِّكْرٰى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa żakkir fa innaż-żikra tanfa‘ul-mu'minīn(a).

Kadi njokku jeertinaango, sabu goonga jeertinaango ina nafa gooŋɗinɓe.

وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْاِنْسَ اِلَّا لِيَعْبُدُوْنِ

wa mā khalaqtul-jinna wal-insa illā liya‘budūn(i).

Mi tagaani jinneeji e yim6e kono ko mbele ina ndewa mi.

مَآ اُرِيْدُ مِنْهُمْ مِّنْ رِّزْقٍ وَّمَآ اُرِيْدُ اَنْ يُّطْعِمُوْنِ

mā urīdu minhum mir rizqiw wa mā urīdu ay yuṭ‘imūn(i).

Mi yiɗaa hay nguura gooto e maɓɓe kadi mi yiɗaa ɓe ñammina mi.

اِنَّ اللّٰهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِيْنُ

innallāha huwar-razzāqu żul-quwwatil-matīn(u).

Goonga Alla, ko kanko woni dokkuɗo nguura, jogiiɗo doole, tiiɗɗo no feewi.

فَاِنَّ لِلَّذِيْنَ ظَلَمُوْا ذَنُوْبًا مِّثْلَ ذَنُوْبِ اَصْحٰبِهِمْ فَلَا يَسْتَعْجِلُوْنِ

fa inna lil-lażīna ẓalamū żanūbam miṡla żanūbi aṣḥābihim falā yasta‘jilūn(i).

So goonga, wonande tooñooɓe ina woodi geɗal (jukkungo) hono geɗal sehilaaɓe mum en (ko adii); Waɗde woto ɓe naamndo mi yoo mi yaawnu ɗum.

فَوَيْلٌ لِّلَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ يَّوْمِهِمُ الَّذِيْ يُوْعَدُوْنَ ࣖ

fa wailul lil-lażīna kafarū miy yaumihimul-lażī yū‘adūn(a).

So ɗuum ɓennii, bone wonande ɓe ngoongɗinaani ñalawma fodanooɗo ɓe oo (ñalngu darnga).