وَاذْكُرُوْٓا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاۤءَ مِنْۢ بَعْدِ عَادٍ وَّبَوَّاَكُمْ فِى الْاَرْضِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْ سُهُوْلِهَا قُصُوْرًا وَّتَنْحِتُوْنَ الْجِبَالَ بُيُوْتًا ۚفَاذْكُرُوْٓا اٰلَاۤءَ اللّٰهِ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ
ważkurū iż ja‘alakum khulafā'a mim ba‘di ‘ādiw wa bawwa'akum fil-arḍi tattakhiżūna min suhūlihā quṣūraw wa tanḥitūnal-jibāla buyūtā(n), fażkurū ālā'allāhi wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).
און געדענקט ווען ער האט אייך געמאכט כאליפן נאך די מענטשן פון עד און אייך געשטעלט אויף דער ערד. אויף די גלייכע ערטער בויט איר פאלאצן און אויף די בערג הייבט איר זיי אויס אין הייזער. געדענקט אללא'ס ברכות און מאכט נישט קיין שלעכטס אויף דער ערד.
۞ وَاِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَاَنَّهٗ ظُلَّةٌ وَّظَنُّوْٓا اَنَّهٗ وَاقِعٌۢ بِهِمْۚ خُذُوْا مَآ اٰتَيْنٰكُمْ بِقُوَّةٍ وَّاذْكُرُوْا مَا فِيْهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ ࣖ
wa iż nataqnal-jabala fauqahum ka'annahum ẓullatuw wa ẓannū annahū wāqi‘um bihim, khużū mā ātainākum biquwwatiw ważkurū mā fīhi la‘allakum tattaqūn(a).
און (געדענקט) ווען מיר האָבן געהויבן דעם באַרג איבער זיי, איז עס געווען ווי (דער באַרג) וואָלט געווען באַשאָטן מיט אַ וואָלקן און זיי זענען געווען זיכער אַז (דער באַרג) וועט אויף זיי פאַלן. (און מיר האָבן צו זיי געזאָגט), "האַלט פעסט אָן וואָס מיר האָבן אייך געגעבן, און געדענקט שטענדיק (פּראַקטיצירט) וואָס איז דערין, כּדי איר זאָלט ווערן פרומע מענטשן."
وَهِيَ تَجْرِيْ بِهِمْ فِيْ مَوْجٍ كَالْجِبَالِۗ وَنَادٰى نُوْحُ ِۨابْنَهٗ وَكَانَ فِيْ مَعْزِلٍ يّٰبُنَيَّ ارْكَبْ مَّعَنَا وَلَا تَكُنْ مَّعَ الْكٰفِرِيْنَ
wa hiya tajrī bihim fī maujin kal-jibāl(i), wa nādā nūḥunibnahū wa kāna fī ma‘ziliy yā bunayyarkam ma‘anā wa lā takum ma‘al-kāfirīn(a).
און די שיף איז געזעגלט, טראָגנדיק זיי אין די כוואַליעס ווי בערג. און נח האָט גערופן צו זײַן זון, ווען ער (דאָס קינד) איז געווען אין אַ ווײַטן אָרט, "אָה מײַן זון! קום אַרויף (צו דער שיף) מיט אונדז און זײַ נישט מיט די נישט-גלײַבנדיקע."
قَالَ سَاٰوِيْٓ اِلٰى جَبَلٍ يَّعْصِمُنِيْ مِنَ الْمَاۤءِ ۗقَالَ لَا عَاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ اَمْرِ اللّٰهِ اِلَّا مَنْ رَّحِمَ ۚوَحَالَ بَيْنَهُمَا الْمَوْجُ فَكَانَ مِنَ الْمُغْرَقِيْنَ
qāla sa'āwī ilā jabaliy ya‘ṣimunī minal-mā'(i), qāla lā ‘āṣimal-yauma min amrillāhi illā ma raḥim(a), wa ḥāla bainahumal-mauju fa kāna minal-mugraqīn(a).
ער (זיין זון) האט געענטפערט, "איך וועל זוכן א שוץ אין א בארג וואס קען מיך באשיצן פון דעם מבול!" (נח) האט געזאגט, "קיינער באשיצט נישט פון גאט'ס יסורים דעם טאג אחוץ גאט, דער מערסט רחמנותדיקער." און די כוואליע ווערט א שלאַבאַן צווישן די צוויי; דעמאָלט איז ער (דאס קינד) געווען צווישן די וואָס זענען דערטרונקען געוואָרן.
وَلَوْ اَنَّ قُرْاٰنًا سُيِّرَتْ بِهِ الْجِبَالُ اَوْ قُطِّعَتْ بِهِ الْاَرْضُ اَوْ كُلِّمَ بِهِ الْمَوْتٰىۗ بَلْ لِّلّٰهِ الْاَمْرُ جَمِيْعًاۗ اَفَلَمْ يَا۟يْـَٔسِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْ لَّوْ يَشَاۤءُ اللّٰهُ لَهَدَى النَّاسَ جَمِيْعًاۗ وَلَا يَزَالُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا تُصِيْبُهُمْ بِمَا صَنَعُوْا قَارِعَةٌ اَوْ تَحُلُّ قَرِيْبًا مِّنْ دَارِهِمْ حَتّٰى يَأْتِيَ وَعْدُ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيْعَادَ ࣖ
wa lau anna qur'ānan suyyirat bihil-jibālu au quṭṭi‘at bihil-arḍu au kullima bihil-mautā, bal lillāhil-amru jamī‘ā(n), afalam yai'asil-lażīna āmanū allau yasyā'ullāhu lahadan-nāsa jamī‘ā(n), wa lā yazālul-lażīna kafarū tuṣībuhum bimā ṣana‘ū qāri‘atun au taḥullu qarībam min dārihim ḥattā ya'tiya wa‘dullāh(i), innallāha lā yukhliful-mī‘ād(a).
און אויב עס וואָלט געווען אַ לייענונג (הייליקער בוך) מיט וואָס די בערג קענען געשאָקלט ווערן, אָדער די ערד וואָלט געשפּאַלטן ווערן, אָדער די טויטע קענען רעדן, (דאָס וואָלט געווען דער קוראַן ). טאַקע, אַלע ענינים געהערן צו אַלאַה. אַזוי ווייסן נישט די גלויביגע אַז אויב אַלאַה וואָלט געוואָלט (אַלע גלויביגע), וואָלט אַלאַה זיכער געגעבן אנווייזונגען צו אַלע מענטשן. און די נישט-גליביגע זענען שטענדיק געטראָפן געוואָרן דורך קאַטאַסטראָפעס געפֿירט דורך זייערע אייגענע מעשים אָדער קאַטאַסטראָפעס וואָס זענען געשען לעבן זייער וואוינונג, ביז אַלאַה'ס צוזאָג איז געקומען (די אײַננעמען פון מעקאַ). טאַקע, אַלאַה ברעכט נישט קיין צוזאָגן.
وَقَدْ مَكَرُوْا مَكْرَهُمْ وَعِنْدَ اللّٰهِ مَكْرُهُمْۗ وَاِنْ كَانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُوْلَ مِنْهُ الْجِبَالُ
wa qad makarū makrahum wa ‘indallāhi makruhum, wa in kāna makruhum litazūla minhul-jibāl(u).
און טאַקע, זיי האָבן געטאָן אָפּנאַר כאָטש אַלאַה (ווייסט און וועט באַלוינען) זייער אָפּנאַר. און טאַקע זייער אָפּנאַר איז נישט ביכולת צו אויסמעקן די בערג.
وَكَانُوْا يَنْحِتُوْنَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا اٰمِنِيْنَ
wa kānū yanḥitūna minal-jibāli buyūtan āminīn(a).
און זיי האבן אויסגעהאקט הייזער פון שטיין, (אין וועלכע זיי האבן געוואוינט) מיט א געפיל פון זיכערהייט.
وَاَوْحٰى رَبُّكَ اِلَى النَّحْلِ اَنِ اتَّخِذِيْ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا وَّمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُوْنَۙ
wa auḥā rabbuka ilan-naḥli anittakhiżī minal-jibāli buyūtaw wa minasy-syajari wa mimmā ya‘risyūn(a).
און דיין האר האט אינספּירירט די בינען, "מאכט נעסטער אין די בערג, אין די ביימער, און אין ערטער געמאכט דורך מענטשן,
وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّمَّا خَلَقَ ظِلٰلًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنَ الْجِبَالِ اَكْنَانًا وَّجَعَلَ لَكُمْ سَرَابِيْلَ تَقِيْكُمُ الْحَرَّ وَسَرَابِيْلَ تَقِيْكُمْ بَأْسَكُمْ ۚ كَذٰلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُوْنَ
wallāhu ja‘ala lakum mimmā khalaqa ẓilālaw wa ja‘ala lakum minal-jibāli aknānaw wa ja‘ala lakum sarābīla taqīkumul-ḥarra wa sarābīla taqīkum ba'sakum, każālika yutimmu ni‘matahū ‘alaikum la‘allakum tuslimūn(a).
און אַלאַה האָט געמאַכט אַ באַשיצונג פֿאַר אײַך פֿון וואָס ער האָט באַשאַפֿן, ער האָט געמאַכט פֿאַר אײַך וואוינונגען אין די בערג, און ער האָט געמאַכט פֿאַר אײַך קליידער וואָס באַשיצן אײַך פֿון היץ און קליידער (פּאַנצערונג) וואָס באַשיצן אײַך אין מלחמה. אַזוי פֿאַרענדיקט אַלאַה זײַן טובה אויף אײַך, כּדי איר זאָלט זיך אונטערוואָרפֿן (צו אים).
وَلَا تَمْشِ فِى الْاَرْضِ مَرَحًاۚ اِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْاَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُوْلًا
wa lā tamsyi fil-arḍi marahā(n), innaka lan takhriqal-arḍa wa lan tablugal-jibāla ṭūlā(n).
און גיי נישט אויף דער ערד מיט שטאָלץ, ווייל דו וועסט נישט קענען דורכשטעכן די ערד און וועסט נישט קענען ארויפגיין אַזוי הויך ווי די בערג.
وَيَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبَالَ وَتَرَى الْاَرْضَ بَارِزَةًۙ وَّحَشَرْنٰهُمْ فَلَمْ نُغَادِرْ مِنْهُمْ اَحَدًاۚ
wa yauma nusayyirul-jibāla wa taral-arḍa bārizah(tan), wa ḥasyarnāhum falam nugādir minhum aḥadā(n).
און (געדענקט) דעם טאָג (ווען) מיר וועלן דורכגיין די בערג און איר וועט זען די ערד פלאַך און מיר וועלן זיי (אַלע מענטשן) צוזאַמענזאַמלען, און מיר וועלן קיינעם פון זיי נישט איבערלאָזן.
تَكَادُ السَّمٰوٰتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَتَنْشَقُّ الْاَرْضُ وَتَخِرُّ الْجِبَالُ هَدًّا ۙ
takādus-samāwātu yatafaṭṭarna minhu wa tansyaqqul-arḍu wa takhirrul-jibālu haddā(n).
די הימלען זענען כּמעט צעריסן געוואָרן, און די ערד האָט זיך געעפֿנט, און די בערג זענען צוזאַמענגעפֿאַלן (צוליב יענער רעדע),
وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْجِبَالِ فَقُلْ يَنْسِفُهَا رَبِّيْ نَسْفًا ۙ
wa yas'alūnaka ‘anil-jibāli fa qul yansifuhā rabbī nasfā(n).
און זיי פרעגן דיר (מוחמד) וועגן די בערג, זאג, "מיין האר וועט זיי פארניכטן (אויף דעם טאג פון תחיית המתים) אזוי גאנצן ווי מעגליך,
فَفَهَّمْنٰهَا سُلَيْمٰنَۚ وَكُلًّا اٰتَيْنَا حُكْمًا وَّعِلْمًاۖ وَّسَخَّرْنَا مَعَ دَاوٗدَ الْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَالطَّيْرَۗ وَكُنَّا فٰعِلِيْنَ
fa fahhamnāhā sulaimān(a), wa kullan ātainā ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa sakhkharnā ma‘a dāwūdal-jibāla yusabbiḥna waṭ-ṭair(a), wa kunnā fā‘ilīn(a).
און מיר האָבן געגעבן סולימאן פארשטאנד (פון אַ מער פּינקטלעכן געזעץ); און צו יעדן האָבן מיר געגעבן חכמה און וויסן, און מיר האָבן אונטערגעוואָרפן די בערג און די פייגל, אַלע געלויבט מיט דאַוד. און מיר זענען די וואָס טוען עס.
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يَسْجُدُ لَهٗ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَمَنْ فِى الْاَرْضِ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ وَالنُّجُوْمُ وَالْجِبَالُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوَاۤبُّ وَكَثِيْرٌ مِّنَ النَّاسِۗ وَكَثِيْرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذَابُۗ وَمَنْ يُّهِنِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ مُّكْرِمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ يَفْعَلُ مَا يَشَاۤءُ ۩ۗ
alam tara annallāha yasjudu lahū man fis-samāwāti wa man fil-arḍi wasy-syamsu wal-qamaru wan-nujūmu wal-jibālu wasy-syajaru wad-dawābbu wa kaṡīrum minan-nās(i), wa kaṡīrun ḥaqqa ‘alaihil-‘ażāb(u), wa may yuhinillāhu famā lahū mim mukrim(in), innallāha yaf‘alu mā yasyā'(u).
ווייסט איר נישט אז ווער עס איז אין הימל און ווער עס איז אויף דער ערד בייגט זיך פאר גאט, אויך די זון, די לבנה, די שטערן, די בערג, די ביימער, די קריכנדיקע חיות און פילע פון די מענטשן? אבער פילע (מענטשן) פארדינען שטראָף. וועמען גאט באליידיגט, וועט אים קיינער נישט פארהערלעכן. טאקע, גאט טוט וואס ער וויל.
وَتَنْحِتُوْنَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا فٰرِهِيْنَ
wa tanḥitūna minal-jibāli buyūtan fārihīn(a).
און דו האַקסט אויס מיט קינסטלערישער פֿאַרמעסט עטלעכע פֿון די בערג צו מאַכן הייזער;
وَتَرَى الْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةً وَّهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِۗ صُنْعَ اللّٰهِ الَّذِيْٓ اَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍۗ اِنَّهٗ خَبِيْرٌۢ بِمَا تَفْعَلُوْنَ
wa taral-jibāla taḥsabuhā jāmidataw wa hiya tamurru marras saḥāb(i), ṣun‘allāhil-lażī atqana kulla syai'(in), innahū khabīrum bimā taf‘alūn(a).
און איר וועט זען בערג, וואָס איר האָט געמיינט זענען פעסטגעשטעלט אויף זייער אָרט, אָבער זיי רירן זיך (ווי) וואָלקנס וואָס גייען. (דאָס איז) די בריאה פון אַלאַה וואָס האָט אַלץ באַשאַפֿן פּערפֿעקט. טאַקע, ער איז זייער פֿאָרזיכטיק וועגן וואָס איר טוט.
اِنَّا عَرَضْنَا الْاَمَانَةَ عَلَى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَالْجِبَالِ فَاَبَيْنَ اَنْ يَّحْمِلْنَهَا وَاَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْاِنْسَانُۗ اِنَّهٗ كَانَ ظَلُوْمًا جَهُوْلًاۙ
innā ‘araḍnal-amānata ‘alas-samāwāti wal-arḍi fa abaina ay yaḥmilnahā wa asyfaqna minhā wa ḥamalahal-insān(u), innahū kāna ẓalūman jahūlā(n).
טאַקע, מיר האָבן געגעבן אַ בשורה צו די הימלען, דער ערד און די בערג; אָבער יעדער איינער איז געווען נישט גרייט צו טראָגן דעם באַפֿעל און זיי האָבן זיך געזאָרגט אַז זיי וועלן עס נישט אויספירן (עס איז געווען שווער), אַזוי איז דער באַפֿעל געטראָגן געוואָרן דורך מענטשן. טאַקע, מענטשן זענען זייער אומגערעכט און זייער נאַריש,
۞ وَلَقَدْ اٰتَيْنَا دَاوٗدَ مِنَّا فَضْلًاۗ يٰجِبَالُ اَوِّبِيْ مَعَهٗ وَالطَّيْرَ ۚوَاَلَنَّا لَهُ الْحَدِيْدَۙ
wa laqad ātainā dāwūda minnā faḍlā(n), yā jibālu awwibī ma‘ahū waṭ-ṭair(a), wa alannā lahul-ḥadīd(a).
און טאַקע, מיר האָבן געגעבן דאַוד אַ מתּנה פֿון אונדז. (מיר האָבן געזאָגט), "אָ בערג און פֿייגל! דערהויבט זיך מיט דאַוד," און מיר האָבן אים ווייכער געמאַכט דאָס אייַזן,
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءًۚ فَاَخْرَجْنَا بِهٖ ثَمَرٰتٍ مُّخْتَلِفًا اَلْوَانُهَا ۗوَمِنَ الْجِبَالِ جُدَدٌ ۢبِيْضٌ وَّحُمْرٌ مُّخْتَلِفٌ اَلْوَانُهَا وَغَرَابِيْبُ سُوْدٌ
alam tara annallāha anzala minas-samā'i mā'ā(n), fa'akhrajnā bihī ṡamarātim mukhtalifan alwānuhā, wa minal-jibāli judadum bīḍuw wa khumrum mukhtalifun alwānuhā wa garābību sūd(un).
זעסטו נישט אז גאט שיקט אראפ וואסער פון הימל און דערמיט ברענגען מיר פרוכטן פון פארשידענע פארבן? און צווישן די בערג זענען שטריקן ווייס און רויט פון פארשידענע פארבן, און אנדערע זענען פעך-שווארץ.
اِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبَالَ مَعَهٗ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَالْاِشْرَاقِۙ
innā sakhkharnal-jibāla ma‘ahū yusabbiḥna bil-‘asyiyyi wal-isyrāq(i).
טאַקע, מיר זענען די וואָס אונטערדריקן די בערג צו פֿאַרהערלעכן מיט אים (דוד) אין אָוונט און מאָרגן,
وَّتَسِيْرُ الْجِبَالُ سَيْرًاۗ
wa tasīrul-jibālu sairā(n).
און די בערג רירן זיך (רירן זיך).
وَّبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّاۙ
wa bussatil-jibālu bassā(n).
און די בערג זענען חרובֿ געוואָרן ביזן גרעסטן,
لَوْ اَنْزَلْنَا هٰذَا الْقُرْاٰنَ عَلٰى جَبَلٍ لَّرَاَيْتَهٗ خَاشِعًا مُّتَصَدِّعًا مِّنْ خَشْيَةِ اللّٰهِ ۗوَتِلْكَ الْاَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ
lau anzalnā hāżal-qur'āna ‘alā jabalil lara'aitahū khāsyi‘am mutaṣaddi‘am min khasy-yatillāh(i), wa tilkal-amṡālu naḍribuhā lin-nāsi la‘allahum yatafakkarūn(a).
אויב מיר וואָלטן אַראָפּגעשיקט דעם קוראַן אויף אַ באַרג, וואָלט איר זיכער געזען ווי ער איז געבויגן און צעטיילט אין מורא פֿאַר אַלאַה. און מיר האָבן באַשאַפן די משלים פֿאַר מענטשן כּדי זיי זאָלן קענען טראַכטן.
وَّحُمِلَتِ الْاَرْضُ وَالْجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةً وَّاحِدَةًۙ
wa ḥumilatil-arḍu wal-jibālu fa dukkatā dakkataw wāḥidah(tan).
און די ערד און די בערג זענען אויפגעהויבן געוואָרן, און זיי זענען צוזאַמענגעוואָרפן געוואָרן מיט איין קראַך.
وَتَكُوْنُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِۙ
wa takūnul-jibālu kal-‘ihn(i).
און די בערג זענען ווי פעדערן (וואָס פליען),
وَّاَنَّا مِنَّا الْمُسْلِمُوْنَ وَمِنَّا الْقٰسِطُوْنَۗ فَمَنْ اَسْلَمَ فَاُولٰۤىِٕكَ تَحَرَّوْا رَشَدًا
wa annā minnal-muslimūna wa minnal-qāsiṭūn(a), faman aslama fa ulā'ika taḥarrau rasyadā(n).
און צווישן אונדז זענען די וואָס זענען מוסולמענער און די וואָס גייען אַוועק פון דער אמת. די וואָס זענען מוסולמענער האָבן אויסגעקליבן דעם גלייכן וועג.
يَوْمَ تَرْجُفُ الْاَرْضُ وَالْجِبَالُ وَكَانَتِ الْجِبَالُ كَثِيْبًا مَّهِيْلًا
yauma tarjuful-arḍu wal-jibālu wa kānatil-jibālu kaṡībam mahīlā(n).
(געדענקט) דעם טאָג ווען די ערד און די בערג וועלן שטאַרק ציטערן, און זיי וועלן ווערן ווי אויסגעגאָסענע הויפֿנס זאַמד.
وَاِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْۙ
wa iżal-jibālu nusifat.
און ווען די בערג ווערן פארשוואונדן צו שטויב,
وَّسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًاۗ
wa suyyiratil-jibālu fa kānat sarābā(n).
און די בערג זענען געלאפן אזוי אז זיי זענען געווארן מיראזשן.
وَالْجِبَالَ اَرْسٰىهَاۙ
wal-jibāla arsāhā.
און די בערג האט ער פעסט אויפגעשטעלט.
وَاِذَا الْجِبَالُ سُيِّرَتْۖ
wa iżal-jibālu suyyirat.
און ווען די בערג ווערן חרובֿ,
وَاِلَى الْجِبَالِ كَيْفَ نُصِبَتْۗ
wa ilal-jibāli kaifa nuṣibat.
און ווי ווערן די בערג אויפגעשטעלט?
وَتَكُوْنُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوْشِۗ
wa takūnul-jibālu kal-‘ihnil-manfūsy(i).
און די בערג זענען ווי צעוואָרפענע פעדערן.