وَلَمَّا بَرَزُوْا لِجَالُوْتَ وَجُنُوْدِهٖ قَالُوْا رَبَّنَآ اَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَّثَبِّتْ اَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ ۗ

wa lammā barazū lijālūta wa junūdihī qālū rabbanā afrig ‘alainā ṣabraw wa ṡabbit aqdāmanā wanṣurnā ‘alal-qaumil-kāfirīn(a).

Eta Jalut eta bere armadaren aurka aurrera egin zutenean, otoitz egin zuten: "Gure Jauna, eman iezaguzu pazientzia, indartu gure urratsak eta lagundu iezaguzu sinesgabeei aurre egiten".

اِذْ هَمَّتْ طَّۤاىِٕفَتٰنِ مِنْكُمْ اَنْ تَفْشَلَاۙ وَاللّٰهُ وَلِيُّهُمَا ۗ وَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

iż hammat-ṭā'ifatāni minkum an tafsyalā, wallāhu waliyyuhumā, wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mu'minūn(a).

Zuetako bi taldek beldurrez alde egin nahi izan zutenean, Allah haien Laguntzaile izanik, sinestunek Allahgan konfiantza izan dezatela.

وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاَعْدَاۤىِٕكُمْ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ وَلِيًّا ۙوَّكَفٰى بِاللّٰهِ نَصِيْرًا

wallāhu a‘lamu bi'a‘dā'ikum, wa kafā billāhi waliyyaw wa kafā billāhi naṣīrā(n).

Eta Allahk hobeto daki zuen etsaiei buruz. Allah nahikoa da babesle izateko eta Allah nahikoa da laguntzaile izateko (zuei).

قَالَ رَجُلَانِ مِنَ الَّذِيْنَ يَخَافُوْنَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوْا عَلَيْهِمُ الْبَابَۚ فَاِذَا دَخَلْتُمُوْهُ فَاِنَّكُمْ غٰلِبُوْنَ ەۙ وَعَلَى اللّٰهِ فَتَوَكَّلُوْٓا اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

qāla rajulāni minal-lażīna yakhāfūna an‘amallāhu ‘alaihimadkhulū ‘alaihimul-bāb(a), fa iżā dakhaltumūhu fa innakum gālibūn(a), wa ‘alallāhi fa tawakkalū in kuntum mu'minīn(a).

Allahk mesede egin zien bi gizon jainkozalek esan zuten: "Eraso iezaiezu atetik (herrialdetik). Sartzen bazarete, irabaziko duzue. Eta jarri zuen konfiantza Allahgan bakarrik, sinestunak bazarete".

وَاِنْ يَّمْسَسْكَ اللّٰهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهٗٓ اِلَّا هُوَ ۗوَاِنْ يَّمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

iy yamsaskallāhu biḍurrin falā kāsyifa lahū illā huw(a), wa iy yamsaska bikhairin fa huwa ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Eta Allahk hondamendi bat jasaten badizu, inork ezin izango du kendu Hark izan ezik. Eta ongia ekartzen badizu, orduan guztiaren gaineko boterea du.

قُلْ اَرَءَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ اَوْ اَتَتْكُمُ السَّاعَةُ اَغَيْرَ اللّٰهِ تَدْعُوْنَۚ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul ara'aitakum in atākum ‘ażābullāhi au atatkumus-sā‘atu agairallāhi tad‘ūn(a), in kuntum ṣādiqīn(a).

Esan (Mahoma): «Azaldu iezadazu Allahren zigorra edo Piztuera Eguna iristen bazaizu, ea Allahz besteko jainkoei deituko diezun, egiazkoak bazarete!»

بَلْ اِيَّاهُ تَدْعُوْنَ فَيَكْشِفُ مَا تَدْعُوْنَ اِلَيْهِ اِنْ شَاۤءَ وَتَنْسَوْنَ مَا تُشْرِكُوْنَ ࣖ

bal iyyāhu tad‘ūna fa yaksyifu mā tad‘ūna ilaihi in syā'a wa tansauna mā tusyrikūn(a).

(Ez), Hari bakarrik eskatzen diozue laguntza. Nahi badu, kenduko dizue eskatzen diozuena (arriskua), eta (Allahrekin) lotzen duzuena utziko duzue.

فَلَوْلَآ اِذْ جَاۤءَهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُوْا وَلٰكِنْ قَسَتْ قُلُوْبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

falau lā iż jā'ahum ba'sunā taḍarra‘ū wa lākin qasat qulūbuhum wa zayyana lahumusy-syaiṭānu mā kānū ya‘malūn(a).

Baina zergatik ez zioten (Allahi) apaltasunez erregutu Gure zigorra haien gainera etorri zenean? Haien bihotzak gogortu egin dira, eta Satanek beti egiten dutena ederra iruditu die.

اُدْعُوْا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَۚ

ud‘ū rabbakum taḍarru‘aw wa khufūyah(tan), innahū lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).

Otoitz egin zure Jainkoari bihotz apal batekin eta ahots leun batekin. Izan ere, ez ditu gustuko mugak hausten dituztenak.

قَالُوْٓا اِنَّآ اِلٰى رَبِّنَا مُنْقَلِبُوْنَۙ

qālū innā ilā rabbinā munqalibūn(a).

(Magoak) erantzun zuten: «Bai, gure Jaunarengana itzuliko gara».

وَلَمَّا سُقِطَ فِيْٓ اَيْدِيْهِمْ وَرَاَوْا اَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوْاۙ قَالُوْا لَىِٕنْ لَّمْ يَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَيَغْفِرْ لَنَا لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

wa lammā suqiṭa fī aidīhim wa ra'au annahum qad ḍallū, qālū la'il lam yarḥamnā rabbunā wa yagfir lanā lanakūnanna minal-khāsirīn(a).

Eta beren ekintzez damutu eta oker ibili zirela konturatu zirenean, esan zuten: "Gure Jaunak ez badigu errukirik izaten eta barkatzen, galtzaileen artean egongo gara".

وَاخْتَارَ مُوْسٰى قَوْمَهٗ سَبْعِيْنَ رَجُلًا لِّمِيْقَاتِنَا ۚفَلَمَّآ اَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ اَهْلَكْتَهُمْ مِّنْ قَبْلُ وَاِيَّايَۗ اَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاۤءُ مِنَّاۚ اِنْ هِيَ اِلَّا فِتْنَتُكَۗ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَاۤءُ وَتَهْدِيْ مَنْ تَشَاۤءُۗ اَنْتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَاَنْتَ خَيْرُ الْغٰفِرِيْنَ

wakhtāra mūsā qaumahū sab‘īna rajulal limīqātinā, falammā akhażathumur-rajfatu qāla rabbi lau syi'ta ahlaktahum min qablu wa iyyāy(a), atuhlikunā bimā fa‘alas-sufahā'u minnā, in hiya illā fitnatuk(a), tuḍillu bihā man tasyā'u wa tahdī man tasyā'(u), anta waliyyunā fagfir lanā warḥamnā wa anta khairul-gāfirīn(a).

Eta Moisesek bere herritik hirurogeita hamar pertsona aukeratu zituen (damua eskatzeko) Guk izendatu genuen garaian. Lurrikara batek jo zituenean, Moisesek esan zuen: "Ene Jauna, nahi izan bazenu, suntsitu egingo zenituzkeen lehenago haiek eta ni. Suntsituko gaituzu gure artean ulermenik ez dutenen ekintzengatik? Zuregandik datorren proba bat besterik ez da hori, proba honekin nahi duzuna engainatzen duzu eta nahi duzuna gidatzen duzu. Zu zara gure liderra, beraz, barkatu iezaguzu eta eman iezaguzu errukia. Zu zara barkatzailerik onena".

۞ وَاكْتُبْ لَنَا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَّفِى الْاٰخِرَةِ اِنَّا هُدْنَآ اِلَيْكَۗ قَالَ عَذَابِيْٓ اُصِيْبُ بِهٖ مَنْ اَشَاۤءُۚ وَرَحْمَتِيْ وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍۗ فَسَاَكْتُبُهَا لِلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَالَّذِيْنَ هُمْ بِاٰيٰتِنَا يُؤْمِنُوْنَۚ

waktub lanā fī hāżihid-dun-yā ḥasanataw wa fil-ākhirati innā hudnā ilaik(a), qāla ‘ażābī uṣību bihī man asyā'(u), wa raḥmatī wasi‘at kulla syai'(in), fa sa'aktubuhā lil-lażīna yattaqūna wa yu'tūnaz-zakāta wal-lażīna hum bi'āyātinā yu'minūn(a).

Eta ezarri guretzat ongia mundu honetan eta ondorengoan. Egia esan, Zuregana itzultzen gara (damutzen gara). (Allah-ek) dio: «Nire zigorra nahi dudanari ezarriko diot, eta Nire errukiak dena hartzen du. Beraz, Nire errukia jainkozaleei, zakat ordaintzen dutenei eta Gure bertsoetan sinesten dutenei emango diet».

وَاِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطٰنِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ ۗاِنَّهٗ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa immā yanzagannaka minasy-syaiṭāni nazgun fasta‘iż billāh(i), innahū samī‘un ‘alīm(un).

Eta Satanek tentatzera etortzen bazaizu, bilatu babesa Allahgan. Izan ere, Hark dena entzuten du eta dena daki.

اِذْ يَقُوْلُ الْمُنٰفِقُوْنَ وَالَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ غَرَّ هٰٓؤُلَاۤءِ دِيْنُهُمْۗ وَمَنْ يَّتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ فَاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

iż yaqūlul-munāfiqūna wal-lażīna fī qulūbihim maraḍun garra hā'ulā'i dīnuhum, wa may yatawakkal ‘alallāhi fa innallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

(Gogoratu), hipokritek eta bihotzean gaixotasuna dutenek esaten dutenean: "Haiek (sinestunak) engainatuak izan dira beren erlijioan". (Allah-ek dio), "Alarengan konfiantza jartzen duenak, jakin beza Ala Guztiz Ahalguztiduna eta Guztiz Jakintsua dela".

قُلْ لَّنْ يُّصِيْبَنَآ اِلَّا مَا كَتَبَ اللّٰهُ لَنَاۚ هُوَ مَوْلٰىنَا وَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

qul lay yuṣībanā illā mā kataballāhu lanā, huwa maulānā wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mu'minūn(a).

Esan (Mahoma): «Ez zaigu ezer gertatuko Ala-k guretzat agindu duenaz gain. Bera da gure babeslea, eta Ala-rengan bakarrik jar dezakete sinestunek beren konfiantza».

وَلَوْ اَنَّهُمْ رَضُوْا مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗۙ وَقَالُوْا حَسْبُنَا اللّٰهُ سَيُؤْتِيْنَا اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ وَرَسُوْلُهٗٓ اِنَّآ اِلَى اللّٰهِ رٰغِبُوْنَ ࣖ

wa lau annahum raḍū mā ātāhumullāhu wa rasūluh(ū), wa qālū ḥasbunallāhu sayu'tīnallāhu min faḍlihī wa rasūluhū innā ilallāhi rāgibūn(a).

Eta benetan pozik baleude Allah-ek eta Bere Mezulariak eman zienarekin, eta esan bazuten: "Ala nahikoa da guretzat, Ala-k eta Bere Mezulariak emango digute Bere oparotasunaren zati bat. Egia esan, gu gara Allah-engan itxaropentsu gaudenak".

وَّعَلَى الثَّلٰثَةِ الَّذِيْنَ خُلِّفُوْاۗ حَتّٰٓى اِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْاَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ اَنْفُسُهُمْ وَظَنُّوْٓا اَنْ لَّا مَلْجَاَ مِنَ اللّٰهِ اِلَّآ اِلَيْهِۗ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوْبُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa ‘alaṡ-ṡalāṡatil-lażīna khullifū, ḥattā iżā ḍāqat ‘alaihimul-arḍu bimā raḥubat wa ḍāqat ‘alaihim anfusuhum wa ẓannū allā malja'a minallāhi illā ilaih(i), ṡumma tāba ‘alaihim liyatūbū, innallāha huwat-tawwābur-raḥīm(u).

eta atzean geratu ziren hirurei. Lurra estua iruditu zitzaien arte, zabala izan arren, eta haien arimak estu bihurtu ziren arte, eta konturatu ziren ez zegoela Allahrengandik babeslekurik Harengan izan ezik, orduan Allahk onartu zuen haien damua, damuan jarrai zezaten. Izan ere, Allah da Damua Onartzen duena, Errukitsuena.

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۗ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ ࣖ

fa in tawallau faqul ḥasbiyallāhu lā ilāha illā huw(a), ‘alaihi tawakkaltu wa huwa rabbul-‘arsyil-‘aẓīm(i).

Beraz, (fedetik) alde egiten badute, esan (Mahoma): "Ala nahikoa da niretzat; ez dago Hura beste jainkorik. Harengan jartzen dut nire konfiantza, eta Hura da Tronu Handiaren Jauna".

هُوَ الَّذِيْ يُسَيِّرُكُمْ فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِۗ حَتّٰٓى اِذَا كُنْتُمْ فِىْ الْفُلْكِۚ وَجَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيْحٍ طَيِّبَةٍ وَّفَرِحُوْا بِهَا جَاۤءَتْهَا رِيْحٌ عَاصِفٌ وَّجَاۤءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَّظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ اُحِيْطَ بِهِمْۙ دَعَوُا اللّٰهَ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ ەۚ لَىِٕنْ اَنْجَيْتَنَا مِنْ هٰذِهٖ لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ

huwal-lażī yusayyirukum fil-barri wal-baḥr(i), ḥattā iżā kuntum fil-fulk(i), wa jaraina bihim birīḥin ṭayyibatiw wa fariḥū bihā jā'athā rīḥun ‘āṣifuw wa jā'ahumul-mauju min kulli makāniw wa ẓannū annahum uḥīṭa bihim, da‘awullāha mukhliṣīna lahud-dīn(a), la'in anjaitanā min hāżihī lanakūnanna minasy-syākirīn(a).

Bera da lehorrean ibiltzeko (eta itsasoan nabigatzeko) gai egin zaituzten Jainkoa. Horrela, ontzian zaudetenean, eta (ontzia) irristatzen denean (bertan dauden pertsonak) haize on batekin eramanez, eta horregatik pozik daudenean; bat-batean ekaitz bat etorri zen eta olatuak jo zituzten bazter guztietatik, eta inguratuta (arriskuan) zeudela uste zuten, eta zinez Ala-ri bakarrik otoitz egin zioten. (Esanez): "Honetatik (arriskuan) salbatzen bagaituzu, esker onekoen artean egongo gara".

اِنِّيْ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللّٰهِ رَبِّيْ وَرَبِّكُمْ ۗمَا مِنْ دَاۤبَّةٍ اِلَّا هُوَ اٰخِذٌۢ بِنَاصِيَتِهَا ۗاِنَّ رَبِّيْ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

innī tawakkaltu ‘alallāhi rabbī wa rabbikum, mā min dābbatin illā huwa ākhiżum bināṣiyatihā, inna rabbī ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Egia esan, Allahgan, nire Jaunarengan eta zuen Jaunarengan, konfiantza dut. Ez dago bizirik ilea bera denik (bere gain hartzen duena). Egia esan, nire Jauna bide zuzenean dago.

قَالَ لَوْ اَنَّ لِيْ بِكُمْ قُوَّةً اَوْ اٰوِيْٓ اِلٰى رُكْنٍ شَدِيْدٍ

qāla lau anna lī bikum quwwatan au āwī ilā ruknin syadīd(in).

Hark (Lutek) esan zuen: «Indarra izango banu (zu ukatzeko) edo familia sendo batean babesa bilatu ahal izango banu (noski egingo nuke).»

وَلِلّٰهِ غَيْبُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاِلَيْهِ يُرْجَعُ الْاَمْرُ كُلُّهٗ فَاعْبُدْهُ وَتَوَكَّلْ عَلَيْهِۗ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ ࣖ

wa lillāhi gaibus-samāwāti wal-arḍi wa ilaihi yurja‘ul-amru kulluhū fa‘budhu wa tawakkal ‘alaih(i), wa mā rabbuka bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

Eta Allahri dagozkio zeru eta lurraren sekretuak, eta Hari dagozkio gauza guztiak. Beraz, gurtu ezazue eta jarri zuen konfiantza Harengan. Eta zuen Jauna ez da oharkabean geratuko egiten duzuenaz.

وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ

wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).

Eta hark (Jakob) esan zuen: «Ene seme-alabak! Ez sartu ate batetik, eta sartu ate desberdinetatik; hala ere, ezin zaituztet batere babestu Ala-ren (patutik). Erabaki hori Ala-rena bakarrik da. Harengan jartzen dut nire konfiantza eta Harengan jartzen dute konfiantza dutenek ere».

قَالَ اِنَّمَآ اَشْكُوْا بَثِّيْ وَحُزْنِيْٓ اِلَى اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

qāla innamā asykū baṡṡī wa ḥuznī ilallāhi wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Hark (Jakob) esan zuen: «Nire atsekabe eta atsekabeaz Allahri kexatzen naiz soilik, eta Allahrengandik badakit zuek ez dakizuena.

كَذٰلِكَ اَرْسَلْنٰكَ فِيْٓ اُمَّةٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهَآ اُمَمٌ لِّتَتْلُوَا۟ عَلَيْهِمُ الَّذِيْٓ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ وَهُمْ يَكْفُرُوْنَ بِالرَّحْمٰنِۗ قُلْ هُوَ رَبِّيْ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَاِلَيْهِ مَتَابِ

każālika arsalnāka fī ummatin qad khalat min qablihā umamul litatluwa ‘alaihimul-lażī auḥainā ilaika wa hum yakfurūna bir-raḥmān(i), qul huwa rabbī lā ilāha illā huw(a), ‘alaihi tawakkaltu wa ilaihi matāb(i).

Horrela, hainbat pertsona hil diren herri batera bidali zaitugu (Muhammad), Jainko Errukitsuarengan sinesten ez duten arren, zuri jaitsi dizuegun hori (Korana) errezita diezaiezuen. Esan: "Bera da nire Jauna, ez dago beraz gain beste jainkorik; beragan bakarrik jartzen dut nire konfiantza eta beragan bakarrik damutzen naiz".

وَمَا بِكُمْ مِّنْ نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللّٰهِ ثُمَّ اِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَاِلَيْهِ تَجْـَٔرُوْنَۚ

wa mā bikum min ni‘matin fa minallāhi ṡumma iżā massakumuḍ-ḍurru fa ilaihi taj'arūn(a).

Eta dauzkazun bedeinkapen guztiak Allahrengandik datoz, eta gero, zoritxarrak jotzen zaituztenean, Hari eskatzen diozu laguntza.

وَاتْلُ مَآ اُوْحِيَ اِلَيْكَ مِنْ كِتَابِ رَبِّكَۗ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِهٖۗ وَلَنْ تَجِدَ مِنْ دُوْنِهٖ مُلْتَحَدًا

watlu mā ūḥiya ilaika min kitābi rabbik(a), lā mubaddila likalimātih(ī), wa lan tajida min dūnihī multaḥadā(n).

Eta errezitatu (Muhammad) zuri jaitsi zaizuna, hau da, zure Jaunaren Liburua (Korana). Ezerk ezin ditu haren epaiak aldatu. Eta ezingo duzu babesik aurkitu Harengan izan ezik.

وَاَعْتَزِلُكُمْ وَمَا تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَاَدْعُوْا رَبِّيْۖ عَسٰٓى اَلَّآ اَكُوْنَ بِدُعَاۤءِ رَبِّيْ شَقِيًّا

wa a‘tazilukum wa mā tad‘ūna min dūnillāhi wa ad‘ū rabbī, ‘asā allā akūna bidu‘ā'i rabbī syaqiyyā(n).

Eta urrunduko naiz zuengandik eta Allahz gain gurtzen duzuen horretatik, eta nire Jaunari otoitz egingo diot, ez naizela etsiko nire Jaunari otoitz egiteagatik”.

قٰلَ رَبِّ احْكُمْ بِالْحَقِّۗ وَرَبُّنَا الرَّحْمٰنُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ ࣖ

qāla rabbiḥkum bil-ḥaqq(i), wa rabbunar-raḥmānul-musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).

Hark (Mahomak) esan zuen: «Ene Jauna, eman erabakiak bidezko. Eta gure Jauna Errukitsua da, eta berari eskatzen diogu laguntza esaten duzun guztiarentzat».

قَالَ رَبِّ انْصُرْنِيْ بِمَا كَذَّبُوْنِ

qāla rabbinṣurnī bimā każżabūn(i).

Hark (Noek) otoitz egin zuen, "Jauna, lagundu iezadazu, gezurra esan baitidate".

وَقُلْ رَّبِّ اَنْزِلْنِيْ مُنْزَلًا مُّبٰرَكًا وَّاَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ

wa qur rabbi anzilnī munzalam mubārakaw wa anta khairul-munzilīn(a).

Eta otoitz egin, "Ene Jauna, jarri nazazu leku bedeinkatu batean, eta Zu zara emaile onena".

نُسَارِعُ لَهُمْ فِى الْخَيْرٰتِۗ بَلْ لَّا يَشْعُرُوْنَ

nusāri‘u lahum fil-khairāt(i), bal lā yasy‘urūn(a).

Berehala gauza onak ematen dizkiegu? (Ez), baina ez dira konturatzen.

قُلْ لِّمَنِ الْاَرْضُ وَمَنْ فِيْهَآ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

qul limanil-arḍu wa man fīhā in kuntum ta‘lamūn(a).

Esan (Muhammad): «Norena da lurra eta bertan dagoen guztia, badakizu?»

وَقَالَ الرَّسُوْلُ يٰرَبِّ اِنَّ قَوْمِى اتَّخَذُوْا هٰذَا الْقُرْاٰنَ مَهْجُوْرًا

wa qālar-rasūlu yā rabbi inna qaumittakhażū hāżal-qur'āna mahjūrā(n).

Eta Mezulariak (Mahoma) esan zuen: "Ene Jauna, egia esan, nire herriak Koran hau baztertu du".

وَالَّذِيْنَ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَۖ اِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا ۖ

wal-lażīna yaqūlūna rabbanaṣrif ‘annā ‘ażāba jahannam(a), inna ‘ażābahā kāna garāmā(n).

Eta "Jauna, kendu Infernuko zigorra gugandik, zeren eta zigor horrek betiko suntsipena ekarriko baitu" diotenak.

قَالَ رَبِّ اِنِّيْٓ اَخَافُ اَنْ يُّكَذِّبُوْنِ ۗ

qāla rabbi innī akhāfu ay yukażżibūn(i).

Esan zuen (Moisesek): «Ene Jauna, beldur naiz gezurra esango didatela,

قَالَ كَلَّا ۗاِنَّ مَعِيَ رَبِّيْ سَيَهْدِيْنِ

qāla kallā, inna ma‘iya rabbī sayahdīn(i).

Hark (Moisesek) erantzun zuen: «Ez naute inoiz harrapatuko; egia esan, nire Jauna nirekin dago, berak gidatuko nau».

قَالَ رَبِّ اِنَّ قَوْمِيْ كَذَّبُوْنِۖ

qāla rabbi inna qaumī każżabūn(i).

Esan zuen (Noek): «Ene Jauna, egia esan, nire herriak gezurra esan dit;

اَمَّنْ يُّجِيْبُ الْمُضْطَرَّ اِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوْۤءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاۤءَ الْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَۗ

am may yujībul-muḍṭarra iżā da‘āhu wa yaksyifus-sū'a wa yaj‘alukum khulafā'a fil-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qalīlam mā tażakkarūn(a).

Ez al da Bera (Allah) onartzen (otoitza) arazoetan dauden pertsonengana otoitz egiten dutenean, eta atsekabea kentzen dizuena eta zuek (gizakiak) kalifa (buruzagi) bihurtzen zaituzteena lurrean? Ba al dago (beste) jainkorik Allahz gain? Oso gutxi gogoratzen duzue (Allahren mesedeez).

فَخَرَجَ مِنْهَا خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ ۖقَالَ رَبِّ نَجِّنِيْ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fakharaja minhā khā'ifay yataraqqab(u), qāla rabbi najjinī minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Beraz, (Moises) hiritik atera zen beldurrez, erne (norbaitek harrapatu edo harrapatuko balu), eta otoitz egin zuen: "Jauna, salba nazazu bidegabeko jendetik".

وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَاۤءَ مَدْيَنَ قَالَ عَسٰى رَبِّيْٓ اَنْ يَّهْدِيَنِيْ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

wa lammā tawajjaha tilqā'a madyana qāla ‘asā rabbī ay yahdiyanī sawā'as-sabīl(i).

Eta Madyan lurralderantz abiatu zenean, berriro otoitz egin zuen: "Jainkoak bide onetik eraman nazala".

فَسَقٰى لَهُمَا ثُمَّ تَوَلّٰىٓ اِلَى الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ اِنِّيْ لِمَآ اَنْزَلْتَ اِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيْرٌ

fasaqā lahumā ṡumma tawallā ilaẓ-ẓilli faqāla rabbi innī limā anzalta ilayya min khairin faqīr(un).

Beraz, (Moisesek) bi emakumeei (behiei) ura eman zien, gero leku itzaltsu batera itzuli eta otoitz egin zuen: "Ene Jauna, benetan behar dut zuk bidali didazun janari on bat".

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْسًا فَاَخَافُ اَنْ يَّقْتُلُوْنِ

qāla rabbi innī qataltu minhum nafsan fa'akhāfu ay yaqtulūn(i).

Hark (Moisesek) esan zuen: «Ene Jauna, haien taldeko norbait hil dut, eta beldur naiz ni hilko nautela.

قَالَ رَبِّ انْصُرْنِيْ عَلَى الْقَوْمِ الْمُفْسِدِيْنَ ࣖ

qāla rabbinṣurnī ‘alal-qaumil-mufsidīn(a).

Honek (Lutek) otoitz egin zuen: "Ene Jauna, lagundu iezadazu kaltea egin duen taldeari (zigorra emanez)."

وَاِذَا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُمْ مُّنِيْبِيْنَ اِلَيْهِ ثُمَّ اِذَآ اَذَاقَهُمْ مِّنْهُ رَحْمَةً اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُوْنَۙ

wa iżā massan-nāsa ḍurrun da‘au rabbahum munībīna ilaihi ṡumma iżā ażāqahum minhu raḥmatan iżā farīqum minhum birabbihim yusyrikūn(a).

Eta jendea arrisku batek jotzen duenean, Jaunari eskatzen diote Harengana itzultzeko (damutzeko), eta gero, Hark bere errukiaren zati bat ematen dienean, bat-batean batzuek Allahrekin bazkide lotzen dituzte.

وَّتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ وَكِيْلًا

wa tawakkal ‘alallāh(i), wa kafā billāhi wakīlā(n).

eta jarri zuen konfiantza Allahgan. Eta Allah nahikoa da zaindari gisa.

لِّيَسْـَٔلَ الصّٰدِقِيْنَ عَنْ صِدْقِهِمْ ۚوَاَعَدَّ لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا اَلِيْمًا ࣖ

liyas'alaṣ-ṣādiqīna ‘an ṣidqihim, wa a‘adda lil-kāfirīna ‘ażāban alīmā(n).

zintzoei beren zuzentasunaz galde diezaien. Zigor mingarria ematen die sinesgabeei.

وَاِنِّيْ عُذْتُ بِرَبِّيْ وَرَبِّكُمْ اَنْ تَرْجُمُوْنِۚ

wa innī ‘użtu birabbī wa rabbikum an tarjumūn(i).

Eta egia esan, nire Jaunarengan eta zuen Jaunarengan bilatzen dut babesa, harrika egingo didazuen mehatxuetatik,

فَفِرُّوْٓا اِلَى اللّٰهِ ۗاِنِّيْ لَكُمْ مِّنْهُ نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌۚ

fa firrū ilallāh(i), innī lakum minhu nażīrum mubīn(un).

Itzuli zaitezte, beraz, azkar Allahrengana (obeditzea). Egia esan, ni naiz Allahren ohartarazle argia zuentzat.

فَدَعَا رَبَّهٗٓ اَنِّيْ مَغْلُوْبٌ فَانْتَصِرْ

fa da‘ā rabbahū annī maglūbun fantaṣir.

Beraz, (Noek) bere Jaunari kexatu zitzaion: «Bai, garaitua izan naiz, beraz, lagundu (niri).»

يَسْـَٔلُهٗ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِيْ شَأْنٍۚ

yas'aluhū man fis-samāwāti wal-arḍ(i), kulla yaumin huwa fī sya'n(in).

Zeruan eta lurrean dagoenak beti eskatzen dio. Lanpetuta dagoen bakoitzean.

قَدْ سَمِعَ اللّٰهُ قَوْلَ الَّتِيْ تُجَادِلُكَ فِيْ زَوْجِهَا وَتَشْتَكِيْٓ اِلَى اللّٰهِ ۖوَاللّٰهُ يَسْمَعُ تَحَاوُرَكُمَاۗ اِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌۢ بَصِيْرٌ

qad sami‘allāhu qaulal-latī tujādiluka fī zaujihā wa tasytakī ilallāh(i), wallāhu yasma‘u taḥāwurakumā, innallāha samī‘um baṣīr(un).

Ala-k entzun ditu zure (Muhammad) aurka bere senarrari buruz salaketa jarri eta Ala-ri kexatu zitzaion emakumearen hitzak, eta Ala-k entzun du zuen bien arteko elkarrizketa. Ala, egia esan, dena entzuten du eta dena ikusten du.

اِنَّمَا النَّجْوٰى مِنَ الشَّيْطٰنِ لِيَحْزُنَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَلَيْسَ بِضَاۤرِّهِمْ شَيْـًٔا اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

innaman-najwā minasy-syaiṭāni liyaḥzunal-lażīna āmanū wa laisa biḍārrihim syai'an illā bi'iżnillāh(i), wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mu'minūn(a).

Egia esan, elkarrizketa sekretuak Satanen lanen artean daude, sinestunek atsekabea izan dezaten, baina ez diete batere kalterik egiten Allahren baimenik ez badute. Eta Allahgan jarri dezatela sinestunek beren konfiantza.

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗۚ اِذْ قَالُوْا لِقَوْمِهِمْ اِنَّا بُرَءٰۤؤُا مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاۤءُ اَبَدًا حَتّٰى تُؤْمِنُوْا بِاللّٰهِ وَحْدَهٗٓ اِلَّا قَوْلَ اِبْرٰهِيْمَ لِاَبِيْهِ لَاَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَآ اَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَاِلَيْكَ اَنَبْنَا وَاِلَيْكَ الْمَصِيْرُ

qad kānat lakum uswatun ḥasanatun fī ibrāhīma wal-lażīna ma‘ah(ū), iż qālū liqaumihim innā bura'ā'u minkum wa mimmā ta‘budūna min dūnillāh(i), kafarnā bikum wa badā bainanā wa bainakumul-‘adāwatu wal-bagḍā'u abadan ḥattā tu'minū billāhi waḥdahū illā qaula ibrāhīma li'abīhi la'astagfiranna laka wa mā amliku laka minallāhi min syai'(in), rabbanā ‘alaika tawakkalnā wa ilaika anabnā wa ilaikal-maṣīr(u).

Egia esan, eredu ona izan zen zuentzat Abrahamengan eta berarekin zeudenengan, bere herriari esan ziotenean: "Egia esan, zuengandik eta Ala ez den gurtzen duzuen horretatik bananduta gaude, zuen (sinesgaiztasuna) ukatzen dugu eta etsaitasuna eta gorrotoa dago gure eta zuen artean betiko, Ala bakarrik sinetsi arte", Ibrahimek bere aitari esandako hitzak izan ezik: "Egia esan, barkamena eskatuko dizuet, baina ezin dut Ala-ren (zigorra) zuganako eutsi". (Ibrahimek esan zuen): "Gure Jauna, zugan bakarrik jartzen dugu gure konfiantza, zugan bakarrik damutzen gara eta zugan bakarrik itzultzen gara.

اَللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ وَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

allāhu lā ilāha illā huw(a), wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mu'minūn(a).

(Bera da) Ala, ez dago Haren beste jainkorik. Eta sinestunek Alagan konfiantza izan dezatela.

قُلْ هُوَ الرَّحْمٰنُ اٰمَنَّا بِهٖ وَعَلَيْهِ تَوَكَّلْنَاۚ فَسَتَعْلَمُوْنَ مَنْ هُوَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

qul huwar-raḥmānu āmannā bihī wa ‘alaihi tawakkalnā, fasata‘lamūna man huwa fī ḍalālim mubīn(in).

Esan: «Bera da Errukitsuena, beragan sinesten dugu eta beragan jartzen dugu gure konfiantza. Orduan, egunen batean jakingo duzue nork duen oker argi eta garbi».

مِمَّا خَطِيْۤـٰٔتِهِمْ اُغْرِقُوْا فَاُدْخِلُوْا نَارًا ەۙ فَلَمْ يَجِدُوْا لَهُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ اَنْصَارًا

mimmā khaṭī'ātihim ugriqū fa'udkhilū nārā(n), falam yajidū lahum min dūnillāhi anṣārā(n).

Beren akatsengatik, ito eta gero infernura bota zituzten, beraz, ez zuten Allahz beste laguntzarik izan.

قُلْ اِنِّيْ لَنْ يُّجِيْرَنِيْ مِنَ اللّٰهِ اَحَدٌ ەۙ وَّلَنْ اَجِدَ مِنْ دُوْنِهٖ مُلْتَحَدًا ۙ

qul innī lay yujīranī minallāhi aḥad(un), wa lan ajida min dūnihī multaḥadā(n).

Esan (Mahoma): «Egia esan, ezerk ezin nau babestu Allahrengandik, eta ez dut babeslekurik aurkituko Harengandik izan ezik.

يَقُوْلُ الْاِنْسَانُ يَوْمَىِٕذٍ اَيْنَ الْمَفَرُّۚ

yaqūlul-insānu yauma'iżin ainal-mafarr(u).

egun hartan jendeak esango du: "Nora joan naiteke korrika?"

كَلَّا لَا وَزَرَۗ

kallā lā wazar(a).

Ez! Ez dago aterperik!

قُلْ اَعُوْذُ بِرَبِّ الْفَلَقِۙ

qul a‘ūżu birabbil-falaq(i).

Esan, «Egunsentia kontrolatzen duen Jainkoarengan bilatzen dut babesa,