وَوَصّٰى بِهَآ اِبْرٰهٖمُ بَنِيْهِ وَيَعْقُوْبُۗ يٰبَنِيَّ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰى لَكُمُ الدِّيْنَ فَلَا تَمُوْتُنَّ اِلَّا وَاَنْتُمْ مُّسْلِمُوْنَ ۗ

wa waṣṣā bihā ibrāhīmu banīhi wa ya‘qūb(u), yā baniyya innallāhaṣṭafā lakumud-dīna falā tamūtunna illā wa antum muslimūn(a).

Ибраһим галәйһиссәлам бу сүзне улларына васыять кылды, Ягъкуб галәйһиссәлам дә шулай ук: "Ий балаларым! Аллаһ сезнең өчен бу динне сайлады, шуңа күрә мөселман булмыйча үлмәгез".

اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ حَضَرَ يَعْقُوْبَ الْمَوْتُۙ اِذْ قَالَ لِبَنِيْهِ مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْۢ بَعْدِيْۗ قَالُوْا نَعْبُدُ اِلٰهَكَ وَاِلٰهَ اٰبَاۤىِٕكَ اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ اِلٰهًا وَّاحِدًاۚ وَنَحْنُ لَهٗ مُسْلِمُوْنَ

am kuntum syuhadā'a iż ḥaḍara ya‘qūbal-maut(u), iż qāla libanīhi mā ta‘budūna mim ba‘dī, qālū na‘budu ilāhaka wa ilāha ābā'ika ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa ilāhaw wāḥidā(n), wa naḥnu lahū muslimūn(a).

Ягъкуб пәйгамбәргә үлем килгәндә сез аның янында идегезме, ул улларына: "Мин үлгәннән соң нәрсәгә гыйбадәт кылырсыз?" – дип сорады. Алар әйттеләр: "Без синең Аллаһыңа һәм ата-бабаларыңның Аллаһына, ягъни Ибраһим, Исмәгыйль һәм Исхакка, Аллаһка гыйбадәт кылырбыз һәм без Аңа гына буйсынабыз".

اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ

iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).

(Исегезгә төшерегез, Йосыф атасына әйтте: "Ий атам, мин төшемдә унбер йолдыз, кояш һәм ай күрдем. Мин аларның барысы да миңа сәҗдә кылдылар".

قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).

Ул (атасы) әйтте: "Ий углым! Төшләреңне кардәшләреңә сөйләмә, алар сине һәлак итәргә хәйлә итәрләр. Чыннан да, шайтан кешеләргә ачык дошман".

وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).

Шулай итеп, Аллаһ сине (Пәйгамбәр булырга) сайлады, сиңа төшләрнең тәгъбирләрен өйрәтте һәм сиңа һәм Ягъкуб гаиләсенә (үзенең рәхмәтен) камил итте, моннан элек ике бабаң Ибраһим һәм Исхакка да рәхмәтен камил иткән кебек. Әлбәттә, синең Раббың һәрнәрсәне белүче һәм хикмәт иясе.

۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).

Чыннан да, Йосыф һәм аның кардәшләре турындагы хикәядә сораучылар өчен (Аллаһның кодрәтенә) дәлилләр бар.

اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ

iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).

Алар әйттеләр: "Дөреслектә, Йосыфны һәм аның абыйсын (Бөньяминне) бездән дә күбрәк аталары ярата иде, гәрчә без бер (көчле) төркем булсак та. Чыннан да, атабыз чын хатада иде."

ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ

uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).

Йосыфны үтер, яисә каядыр ташла, әтиеңнең игътибары сиңа төшсен, аннан соң син яхшы кеше булырсың”.

قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ

qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).

Араларыннан берсе әйтте: "Йусуфны үтермәгез, аны кое төбенә салыгыз, бәгъзе сәяхәтчеләр аны табып алырлар, әгәр теләсәгез", – дип.

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ

qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).

Әйттеләр: "Ий атабыз! Ни өчен Йосыф турында безгә ышанмыйсың, без барыбыз да аңа яхшылык телибез."

اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

Иртәгә иртән аны безнең белән җибәрегез, күңел ачып, күңел ачсын, һәм без аны һичшиксез карарбыз.

قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ

qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).

Ул (Якуп) әйтте: "Дөреслектә, сезнең аның белән (Йосыф) йөрүегез минем өчен бик кайгылы, һәм мин сез аңардан гафил булганда аны бүреләр ашар дип куркам".

قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ

qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).

Чыннан да, алар әйттеләр: "Әгәр аны бүре ашаса, без (көчле) төркемнән булсак та, әлбәттә, без зыян күрүчеләрбез", - дип.

فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).

Алар аны алып, кое төбенә салырга ризалашкач, Без аңа вәхий кылдык: "Син аларга бу эш турында, алар белмәгән хәлдә, әлбәттә, сөйләрсең".

وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ

wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).

Аннары кич белән елап аталары янына килделәр.

قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ

qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).

Әйттеләр: "Ий атабыз! Әлбәттә, без йөгерү ярышына киткән идек, ә Йосыфны әйберләребез янында калдырып, аны бүреләр ашаган. Без дөрес сөйләсәк тә, син безгә ышанмассың".

وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ

wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).

Алар аның ясалма канга буялган киемнәрен күтәреп килделәр. Ул (Якуп) әйтте: "Чынлыкта, син үз эшләреңдәге яманлыкны яхшылык дип саныйсың, шуңа күрә (минем өчен) сабырлык кына яхшырак. Син әйткән сүзләрдән Аллаһтан гына ярдәм сора".

قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَنِيْ بِهِمْ جَمِيْعًاۗ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), ‘asallāhu ay ya'tiyanī bihim jamī‘ā(n), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

Ул (Ягъкуб) әйтте: "Чынлыкта, син генә яхшы (начар) эшләрне күрәсең. Шуңа күрә (минем сабырлыгым - яхшы сабырлык. Өметләнәм, Аллаһ аларның барысын да миңа китерер. Чыннан да, Ул һәрнәрсәне белүче һәм иң зирәк".

وَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰٓاَسَفٰى عَلٰى يُوْسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنٰهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيْمٌ

wa tawallā ‘anhum wa qāla yā asafā ‘alā yūsufa wabyaḍḍat ‘aināhu minal-ḥuzni fa huwa kaẓīm(un).

(Якуп) алардан (балаларыннан) борылып: "Йосыф өчен кайгы!" – диде. Аның күзләре кайгыдан агарды. Ул тынып калды, ачуын тыйды.

قَالُوْا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوْسُفَ حَتّٰى تَكُوْنَ حَرَضًا اَوْ تَكُوْنَ مِنَ الْهٰلِكِيْنَ

qālū tallāhi tafta'u tażkuru yūsufa ḥattā takūna ḥaraḍan au takūna minal-hālikīn(a).

Алар әйттеләр: "Аллаһ белән ант итәм, син Йосыфны искә алудан туктамыйсың, хәтта каты авыруга дучар булганчы яки һәлак булучылардан булганчы".

قَالَ اِنَّمَآ اَشْكُوْا بَثِّيْ وَحُزْنِيْٓ اِلَى اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

qāla innamā asykū baṡṡī wa ḥuznī ilallāhi wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Ул (Якуп) әйтте: "Мин кайгы-хәсрәтемне Аллаһка гына зарланам, һәм Аллаһтан сез белмәгәнне беләм.

يٰبَنِيَّ اذْهَبُوْا فَتَحَسَّسُوْا مِنْ يُّوْسُفَ وَاَخِيْهِ وَلَا تَا۟يْـَٔسُوْا مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ لَا يَا۟يْـَٔسُ مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكٰفِرُوْنَ

yā baniyyażhabū fa taḥassasū miy yūsufa wa akhīhi wa lā tai'asū mir rauḥillāh(i), innahū lā yai'asu mir rauḥillāhi illal-qaumul-kāfirūn(a).

Ий балаларым! Барыгыз, Йосыф һәм аның кардәшләре турында (хәбәрләр) сорагыз һәм Аллаһ рәхмәтеннән өмет өзмәгез. Әлбәттә, Аллаһ рәхмәтеннән өмет өзүчеләр - имансызлар гына."

وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ

wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).

(Мисыр җиреннән) кәрван чыгып киткәч, аталары әйтте: "Әгәр мине акылсыз дип гаепләмәсәгез, мин Йосыфның исен сиздем (әлбәттә, мине аклар идегез)."

قَالُوْا تَاللّٰهِ اِنَّكَ لَفِيْ ضَلٰلِكَ الْقَدِيْمِ

qālū tallāhi innaka lafī ḍalālikal-qadīm(i).

Алар (аның гаиләсе) әйттеләр: "Аллаһ белән ант итәм, сез әле дә элеккеге хаталарыгызда".

فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Яхшы хәбәр китерүче килгәч, (киеме белән) йөзенә сөртте һәм (Якуп) күрде. Ул (Якуп) әйтте: "Мин сезгә әйтмәдемме, мин Аллаһтан сез белмәгән нәрсәләрне беләмен дип?"

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ

qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).

Алар әйттеләр: "Ий атабыз! Безнең гөнаһларыбыз өчен гафу сора, чөнки без гөнаһлыларбыз".

قَالَ سَوْفَ اَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّيْ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla saufa astagfiru lakum rabbī, innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

Ул (Якуп) әйтте: "Мин Раббымнан сезнең өчен гафу сорармын. Чыннан да, Ул - Гафу Итүче, Рәхимле".

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوْا مِصْرَ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ اٰمِنِيْنَ ۗ

falammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi abawaihi wa qāladkhulū miṣra in syā'allāhu āminīn(a).

Алар Йосыф янына кергәч, ул ата-анасын кочаклап алды (һәм алар өчен урын хәзерләде) һәм әйтте: "Аллаһ теләсә, Мисыр җиренә имин керегез".

وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

Ул ата-анасын тәхеткә күтәрде. Алар барысы да аңа (Йосыфка) баш иделәр. (Йосыф) әйтте: "Ий атам! Бу минем алдагы төшемнең тәфсире. Һәм Раббым аны чынга ашырды. Раббым миңа яхшылык кылды, мине төрмәдән азат иткәч һәм шайтан минем белән кардәшләрем арасындагы мөнәсәбәтләрне җимергәннән соң сине авылдан чыгаргач. Әлбәттә, Раббым теләгән нәрсәсендә йомшак. Әлбәттә, Ул һәрнәрсәне белүче һәм хикмәт иясе."

فَلَمَّا اعْتَزَلَهُمْ وَمَا يَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۙوَهَبْنَا لَهٗٓ اِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ وَكُلًّا جَعَلْنَا نَبِيًّا

falamma‘tazalahum wa mā ya‘budūna min dūnillāh(i), wahabnā lahū isḥāqa wa ya‘qūb(a), wa kullan ja‘alnā nabiyyā(n).

Ибраһим г-м алардан һәм Аллаһтан башка гыйбадәт кылган нәрсәләреннән аерылып киткәч, Без аңа Исхак белән Ягъкубны бирдек, һәм һәрберсен пәйгамбәр иттек.

وَوَهَبْنَا لَهُمْ مِّنْ رَّحْمَتِنَا وَجَعَلْنَا لَهُمْ لِسَانَ صِدْقٍ عَلِيًّا ࣖ

wa wahabnā lahum mir raḥmatinā wa ja‘alnā lahum lisāna ṣidqin ‘aliyyā(n).

Һәм Без аларга үзебезнең рәхмәтебездән бирдек һәм аларны яхшы сүзләр белән мактап,

وَاذْكُرْ عِبٰدَنَآ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ اُولِى الْاَيْدِيْ وَالْاَبْصَارِ

ważkur ‘ibādanā ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūba ulil-aidī wal-abṣār(i).

Һәм Безнең колларыбыз Ибраһим, Исхак һәм Ягъкубны искә ал, алар көчле һәм (бик) белем ияләре иделәр.