وَوَصّٰى بِهَآ اِبْرٰهٖمُ بَنِيْهِ وَيَعْقُوْبُۗ يٰبَنِيَّ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰى لَكُمُ الدِّيْنَ فَلَا تَمُوْتُنَّ اِلَّا وَاَنْتُمْ مُّسْلِمُوْنَ ۗ
wa waṣṣā bihā ibrāhīmu banīhi wa ya‘qūb(u), yā baniyya innallāhaṣṭafā lakumud-dīna falā tamūtunna illā wa antum muslimūn(a).
Kandi Abrahamu akahungura batabani be ekigambo eki, nka Yakobo. "Imwe baana bangye! Buzima, Allah abatooraniire ediini egi, n'ahabw'ekyo mutafa kureka muri abasiraamu."
اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ حَضَرَ يَعْقُوْبَ الْمَوْتُۙ اِذْ قَالَ لِبَنِيْهِ مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْۢ بَعْدِيْۗ قَالُوْا نَعْبُدُ اِلٰهَكَ وَاِلٰهَ اٰبَاۤىِٕكَ اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ اِلٰهًا وَّاحِدًاۚ وَنَحْنُ لَهٗ مُسْلِمُوْنَ
am kuntum syuhadā'a iż ḥaḍara ya‘qūbal-maut(u), iż qāla libanīhi mā ta‘budūna mim ba‘dī, qālū na‘budu ilāhaka wa ilāha ābā'ika ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa ilāhaw wāḥidā(n), wa naḥnu lahū muslimūn(a).
Mukaba muri baakareebi obu okufa kwaizire ahari Yakobo, obu yaagira abatabani ati: Ku ndifa muryaramya ki? Bagarukamu bati: "Nitwija kuramya Ruhanga waawe kandi Ruhanga wa baishenkurubo, nibo Abrahamu, Ishimaeli na Isaaka, (nibo) Ruhanga ow'obushoboorozi bwona kandi itwe (twonka) nitwehayo ahariwe."
اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ
iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).
(Ijuka), obu Yusuf yagambira ishe ati, "Ei taata! Buzima, nka (roota) kureeba enyonyoozi ikumi n'emwe, eizooba n'okwezi; nkazireeba zoona nizinfukamira."
قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ
qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).
We (ishe) akagira ati, "Ei mutabani wangye! Otagambira barumuna baawe ebirooto byawe, nibaija kuteekateeka (okukucwekyereza). Buzima, Sitaane n'omuzigu orikureebwa gye aha bantu."
وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ
wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).
Kandi n’ahabw’ekyo, Ruhanga akakutoorana (kuba Nabi) kandi yaakwegyesa bimwe aha bishoboororo by’ebirooto kandi yaahikiiriza (okusiima kwe) ahariiwe n’eka ya Yakobo, nk’oku yaabaire ahikiiriize okusiimwa kwe ahari baishenkurubo babiri ekyo kitakabaireho, (nibo) Abrahamu na Isaaka. Buzima Mukama waawe niwe orikumanya byona, kandi aine obwengye bwona.
۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ
laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).
Buzima, omu (kitebyo kya) Yosefu na barumuna be harimu obumanyiso (obw’amaani ga Allah) ahabw’abo abarikushaba.
اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ
iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).
Ku baagizire bati: "Buzima, Yusufu na murumuna we (Bunyamin) bakaba nibakundwa ishebo munonga okukira itwe, n'obu turaabe twabaire turi ekibiina kimwe (eky'amaani). Buzima, isheitwe akaba ari omu nshobi y'amazima."
ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ
uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).
Yita Yusufu nari omunage ahu orikwenda ngu omutima gwa sho gukugweho, bwanyima y'ekyo ohinduke omuntu murungi."
قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ
qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).
Omwe aharibo ati: "Otaita Yusufu, kureka omute ahansi y'eiziba kwonka ngu atwarwe abagyenyi abamwe, waaba nooyenda kukikora."
قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ
qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).
Bagira bati: "Iwe tataitwe! Ahabw'enki otarikutwesiga aha bikwatiraine na Yusufu, obwo omu mazima twena turikumukunda ebirungi."
اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ
arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).
Reka agyende naitwe nyenkyakare omu kasheeshe, abone kushemererwa n’okuzaana, kandi buzima nitwija kumureeberera.”
قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ
qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).
We (Jacob) akagira ati, "Buzima, okuruga kwawe nawe (Yusuf) buzima kukanshaasha kandi nkaba nshobeirwe ngu naija kuriibwa ebicuncu, obwo iwe otarikumufaho."
قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ
qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).
Buzima, bakagira bati, "Ku araabe ariibwa omushega, n'obu turaabe turi ab'ekibiina (eky'amaani), obwo buzima nitwe turikwija kufeerwa."
فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ
falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).
Nahabwekyo ku bamutwaire bakaikirizana kumuta ahansi y'eiziba, twamumanyisa tuti: "Buzimazima noija kubagambira aha kikorwa eki, obwo batamanyire."
وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ
wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).
Bwanyima baahika ahari ishebo omu mwabazyo nibarira.
قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ
qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).
Bagira bati: "Iwe tataitwe! Buzima tukaza omu mpaka z'okwiruka twasiga Yusufu haihi n'ebintu byaitu, bwanyima yaariibwa ebicuncu; kandi buzima timurikwija kutwikiriza, n'obu twakugamba amazima."
وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ
wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).
Kandi bakaija bareetsire ebijwaro byabo (ebyabaire birimu) eshagama y’ebishuba. We (Yakobo) akagira ati: "Omu mazima, iwe wenka orikureeba ebirungi ebibi; n'ahabw'ekyo okugumisiriza kwonka nikyo kirungi (ahabwangye). Kandi oshabe Allah obuhwezi bwe omu bi orikugamba."
قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَنِيْ بِهِمْ جَمِيْعًاۗ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), ‘asallāhu ay ya'tiyanī bihim jamī‘ā(n), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).
We (Yakobo) akagira ati: "Omu mazima, iwe wenka orikureeba ebintu birungi (ebibi). N'ahabw'ekyo (okugumisiriza kwangye) n'okugumisiriza kurungi. Twine amatsiko ngu Allah naija kubindeetera byona. Buzima, niwe orikumanya byona, kandi niwe aine obwengye bwingi."
وَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰٓاَسَفٰى عَلٰى يُوْسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنٰهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيْمٌ
wa tawallā ‘anhum wa qāla yā asafā ‘alā yūsufa wabyaḍḍat ‘aināhu minal-ḥuzni fa huwa kaẓīm(un).
Kandi we (Yakobo) akabahindukira (abatabani be) ati: "Oi obusaasi bwangye ahabwa Yosefu," amaisho ge gakahinduka gakyeera ahabw'obusaasi. Akazibira ekiniga kye (aha baana be) omu bucureezi.
قَالُوْا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوْسُفَ حَتّٰى تَكُوْنَ حَرَضًا اَوْ تَكُوْنَ مِنَ الْهٰلِكِيْنَ
qālū tallāhi tafta'u tażkuru yūsufa ḥattā takūna ḥaraḍan au takūna minal-hālikīn(a).
Bagira bati: "Na Allah, torikurekyera aho kwijuka Yusuf, kuhisya obu (oratungye) endwara y'amaani nari shi ori omu barikwija kuhwerekyerera."
قَالَ اِنَّمَآ اَشْكُوْا بَثِّيْ وَحُزْنِيْٓ اِلَى اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
qāla innamā asykū baṡṡī wa ḥuznī ilallāhi wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
We (Yakobo) akagarukamu ati: "Niwetomboitira Allah wenka ahabw'ebizibu byangye n'obusaasi bwangye. Kandi nimmanya kuruga ahari Allah ebi mutamanyire."
يٰبَنِيَّ اذْهَبُوْا فَتَحَسَّسُوْا مِنْ يُّوْسُفَ وَاَخِيْهِ وَلَا تَا۟يْـَٔسُوْا مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ لَا يَا۟يْـَٔسُ مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكٰفِرُوْنَ
yā baniyyażhabū fa taḥassasū miy yūsufa wa akhīhi wa lā tai'asū mir rauḥillāh(i), innahū lā yai'asu mir rauḥillāhi illal-qaumul-kāfirūn(a).
Imwe baana bangye! Gyenda, oronde (amakuru) agarikukwata ahari Yusuf na barumuna be kandi otahwa amatsiko aha mbabazi za Allah. Buzima, abo abarikwehwa amatsiko aha mbabazi za Allah n'abo abatarikwikiriza bonka."
وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ
wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).
Kandi omuvugi ku yaaherize kuruga (kuruga omu nsi ya Misri), ishebo akagira ati, "Buzima nkanuuka omugaju gwa Yusufu, kuri otanjunaana ngu ndi omukye omu biteekateeko (buzima okaba noija kunhakanisa)."
قَالُوْا تَاللّٰهِ اِنَّكَ لَفِيْ ضَلٰلِكَ الْقَدِيْمِ
qālū tallāhi innaka lafī ḍalālikal-qadīm(i).
Bo (ab'eka ye) bakagira bati: "Na Allah, okyaine enshobi zaawe ezabandize."
فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
N’ahabw’ekyo omutwazi w’amakuru marungi ku yaahikire, yaasiiga (ebijwaro) aha maisho ge (Yakobo), obwo yaagaruka yaareeba. We (Yakobo) akagira ati: "Tindabagambiire ngu nimmanya kuruga ahari Allah eki mutamanyire."
قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ
qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).
Bagira bati: "Iwe tataitwe! Tushabe okusaasirwa ahabw'ebibi byaitu, buzima twine orubanja (abasiisi)."
قَالَ سَوْفَ اَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّيْ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ
qāla saufa astagfiru lakum rabbī, innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).
We (Yakobo) akagira ati: "Ndyashaba Mukama wangye okusaasirwa ahabwawe. Buzima, niwe Musaasizi, Omunyambabazi."
فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوْا مِصْرَ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ اٰمِنِيْنَ ۗ
falammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi abawaihi wa qāladkhulū miṣra in syā'allāhu āminīn(a).
Nahabwekyo ku bataahire (ahu) Yusufu, yanywegyera (kandi yatebeekanisiza) abazaire be omwanya, yagira ati, "Mutaahire omunsi ya Misri, Ruhanga arikwenda, omubusingye."
وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).
Kandi akatunguura abazaire be aha ngoma. Kandi (boona) bakamufukamira (Yusuf). Kandi we (Yusuf) akagira ati, "Ei taata! Egi niyo nshoboorora y'ekirooto kyangye ekyabandize. Kandi buzima Mukama wangye akihinduire amazima. Buzima, Mukama wangye ankoreire ebirungi, obu yancungura kuruga omu kihome kandi obu yaakureeta kuruga omu kyaro, bwanyima ya Sitaane kucwekyereza (enkoragana) ahagati yangye na barumuna bangye, Buzimazima eki ari omu bucureezi wangye. Okumanya byona, Ow’obwengye bwona.
فَلَمَّا اعْتَزَلَهُمْ وَمَا يَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۙوَهَبْنَا لَهٗٓ اِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ وَكُلًّا جَعَلْنَا نَبِيًّا
falamma‘tazalahum wa mā ya‘budūna min dūnillāh(i), wahabnā lahū isḥāqa wa ya‘qūb(a), wa kullan ja‘alnā nabiyyā(n).
Nahabwekyo we (Ibrahim) ku yaaherize kwetaanisa aharibo n’ebi baabaire nibaramya okwihaho Allah, twamuha Isaaka na Yakobo. Kandi tukatoorana buri omwe omuribo kuba omurangi.
وَوَهَبْنَا لَهُمْ مِّنْ رَّحْمَتِنَا وَجَعَلْنَا لَهُمْ لِسَانَ صِدْقٍ عَلِيًّا ࣖ
wa wahabnā lahum mir raḥmatinā wa ja‘alnā lahum lisāna ṣidqin ‘aliyyā(n).
Kandi tukabaha bimwe aha mbabazi zaitu kandi twabahindura ebijuma by’okugamba kurungi kandi okw’ekitiinisa.
وَاذْكُرْ عِبٰدَنَآ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ اُولِى الْاَيْدِيْ وَالْاَبْصَارِ
ważkur ‘ibādanā ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūba ulil-aidī wal-abṣār(i).
Kandi mwijukye abaheereza baitu: Abrahamu, Isaaka na Yakobo abaine amaani maingi n’okumanya (okw’ahaiguru).