وَوَصّٰى بِهَآ اِبْرٰهٖمُ بَنِيْهِ وَيَعْقُوْبُۗ يٰبَنِيَّ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰى لَكُمُ الدِّيْنَ فَلَا تَمُوْتُنَّ اِلَّا وَاَنْتُمْ مُّسْلِمُوْنَ ۗ
wa waṣṣā bihā ibrāhīmu banīhi wa ya‘qūb(u), yā baniyya innallāhaṣṭafā lakumud-dīna falā tamūtunna illā wa antum muslimūn(a).
Абрахам үүнийг (үг) хөвгүүддээ гэрээслэн үлдээсэн бөгөөд Иаков ч мөн адил: "Өө, хүүхдүүд минь! Аллах та нарт энэ шашныг сонгосон тул та нар мусульман биш л бол үхэж болохгүй."
اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ حَضَرَ يَعْقُوْبَ الْمَوْتُۙ اِذْ قَالَ لِبَنِيْهِ مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْۢ بَعْدِيْۗ قَالُوْا نَعْبُدُ اِلٰهَكَ وَاِلٰهَ اٰبَاۤىِٕكَ اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ اِلٰهًا وَّاحِدًاۚ وَنَحْنُ لَهٗ مُسْلِمُوْنَ
am kuntum syuhadā'a iż ḥaḍara ya‘qūbal-maut(u), iż qāla libanīhi mā ta‘budūna mim ba‘dī, qālū na‘budu ilāhaka wa ilāha ābā'ika ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa ilāhaw wāḥidā(n), wa naḥnu lahū muslimūn(a).
Иаков үхэх үед та нар гэрч байсан уу? Тэр хөвгүүддээ “Намайг үхсэний дараа та нар юунд мөргөх вэ?” гэж асуухад тэд “Бид таны Бурхан болон таны өвөг дээдсийн Бурхан болох Абрахам, Исмаил, Исаакийн Бурханд мөргөж, (өөрөөр хэлбэл) Бүхнийг Чадагч Бурханд л бууж өгье” гэж хариулжээ.
اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ
iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).
(Санаж байна уу), Иосеф эцэгтээ хандан: "Аав аа! Үнэхээр би арван нэгэн од, нар, сарыг харж байна гэж зүүдэллээ. Тэд бүгд надад мөргөж байхыг би харсан" гэж хэлэв.
قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ
qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).
Тэр (түүний аав) "Өө хүү минь! Зүүдээ ах дүү нартаа битгий ярь, тэд чамайг (устгахаар) хуйвалдах болно. Үнэндээ Сатан бол хүмүүсийн илэрхий дайсан юм" гэж хэлэв.
وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ
wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).
Ийнхүү Бурхан чамайг (Эш үзүүлэгч болохын тулд) сонгож, чамд зүүдний тайллыг зааж, өмнө нь чиний хоёр өвөг эцэг болох Абрахам, Исаак нарт нигүүлслээ төгс болгосон шигээ чамд болон Иаковын гэр бүлд (нигүүлслээ) төгс болгосон. Үнэхээр чиний Эзэн бүхнийг мэдэгч, мэргэн ухаантан юм.
۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ
laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).
Үнэндээ, Иосеф болон түүний ах дүүсийн (түүхэнд) асуугчдад (Аллахын хүч чадлын) шинж тэмдгүүд байдаг.
اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ
iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).
Тэд "Үнэхээр бид нэг (хүчтэй) бүлэг байсан ч Иосеф болон түүний ах (Бунямин) биднээс илүү аавдаа хайртай байсан. Үнэндээ аав маань үнэхээр алдаа гаргасан." гэж хэлэхэд
ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ
uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).
Иосефыг ал эсвэл хаа нэгтээ хая, тэгвэл аавын чинь анхаарал чамд тусна, тэгээд чи сайн хүн болно.
قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ
qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).
Тэдний нэг нь “Иосефыг бүү ал, харин худгийн ёроолд хая, тэгвэл аялагчдын зарим нь түүнийг барьж авах болно” гэж хэлэв.
قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ
qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).
Тэд “Өө, эцэг минь! Бид бүгдээрээ түүнд сайн сайхныг хүсч байхад чи яагаад бидэнд Иосефын талаар итгэхгүй байгаа юм бэ?” гэж асуув.
اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ
arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).
Түүнийг маргааш өглөө бидэнтэй хамт явуул, тэгвэл тэр хөгжилдөж, зугаацаж болно, бид түүнийг заавал харж хандах болно.
قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ
qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).
Тэр (Иаков) “Үнэндээ та нар түүнтэй (Иосефтой) хамт явах нь надад маш их гунигтай байна. Та нар түүнийг тоохгүй байхад түүнийг чононууд идчих вий гэж би айж байна” гэж хэлэв.
قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ
qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).
Үнэндээ тэд "Хэрэв бид (хүчтэй) бүлэглэлийнх байсан ч гэсэн түүнийг чоно идвэл мэдээж бид л хохирох болно" гэж хэлсэн.
فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ
falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).
Тэгээд тэд түүнийг барьж аваад худгийн ёроолд хийхээр тохиролцсоны дараа бид түүнд: "Чи тэдэнд энэ үйл явдлын талаар тэд мэдээгүй байхад нь заавал хэлэх болно" гэж илчилсэн.
وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ
wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).
Тэгээд тэд орой нь уйлсаар аав дээрээ ирэв.
قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ
qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).
Тэд “Өө, аав аа! Үнэхээр бид уралдахаар гарч, Иосефыг эд зүйлсийнхээ ойролцоо орхисон чинь чононууд түүнийг идэж орхисон. Бид үнэнийг хэлсэн ч гэсэн та бидэнд итгэхгүй шүү дээ” гэж хэлэв.
وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ
wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).
Тэд түүний нөмрөгийг (хуурамч цусаар будсан) барьсаар ирэв. Тэр (Иаков): "Үнэндээ та нар л өөрсдийнхөө мууг сайн гэж үздэг. Тиймээс зөвхөн тэвчээр л хамгийн сайн нь (миний хувьд). Та нарын тодорхойлсон зүйлийн эсрэг зөвхөн Аллахаас тусламж хүс." гэж хэлэв.
قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَنِيْ بِهِمْ جَمِيْعًاۗ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), ‘asallāhu ay ya'tiyanī bihim jamī‘ā(n), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).
Тэр (Иаков) "Үнэндээ чи л сайн (муу) үйл явдлыг хардаг цорын ганц хүн. Тиймээс (миний тэвчээр) бол сайн тэвчээр юм. Аллах бүгдийг нь надад авчрах болтугай. Үнэхээр Тэр бол бүхнийг мэдэгч, хамгийн мэргэн юм" гэж хэлэв.
وَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰٓاَسَفٰى عَلٰى يُوْسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنٰهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيْمٌ
wa tawallā ‘anhum wa qāla yā asafā ‘alā yūsufa wabyaḍḍat ‘aināhu minal-ḥuzni fa huwa kaẓīm(un).
Тэр (Иаков) тэднээс (хүүхдүүдээсээ) холдож, “Иосефын төлөө гунигтай байна!” гэж хэлэв. Түүний нүд уй гашуугаар цайж, тэр чимээгүй байж, (хүүхдүүддээ хандах) уураа барьж байв.
قَالُوْا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوْسُفَ حَتّٰى تَكُوْنَ حَرَضًا اَوْ تَكُوْنَ مِنَ الْهٰلِكِيْنَ
qālū tallāhi tafta'u tażkuru yūsufa ḥattā takūna ḥaraḍan au takūna minal-hālikīn(a).
Тэд “Аллахын тангараглая, чи хүнд өвчин тусах эсвэл мөхөх хүмүүсийн нэг болох хүртлээ Иосефыг дурсахаа болихгүй” гэж хэлэв.
قَالَ اِنَّمَآ اَشْكُوْا بَثِّيْ وَحُزْنِيْٓ اِلَى اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
qāla innamā asykū baṡṡī wa ḥuznī ilallāhi wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
Тэр (Иаков) “Би зовлон шаналал, уй гашуугаа зөвхөн Аллахад л гомдоллодог бөгөөд Аллахаас та нарын мэдэхгүй зүйлийг би мэднэ.
يٰبَنِيَّ اذْهَبُوْا فَتَحَسَّسُوْا مِنْ يُّوْسُفَ وَاَخِيْهِ وَلَا تَا۟يْـَٔسُوْا مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ لَا يَا۟يْـَٔسُ مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكٰفِرُوْنَ
yā baniyyażhabū fa taḥassasū miy yūsufa wa akhīhi wa lā tai'asū mir rauḥillāh(i), innahū lā yai'asu mir rauḥillāhi illal-qaumul-kāfirūn(a).
Өө хүүхдүүд минь! Явж, Иосеф болон түүний ах дүүсийн тухай (мэдээ) хайгтун. Аллахын өршөөлөөс бүү найд. Үнэндээ Аллахын өршөөлөөс найддаг хүмүүс бол зөвхөн итгэгчид юм.
وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ
wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).
Жийп (Египетээс) хөдөлсний дараа аав нь “Хэрэв та нар намайг ухаан муутай гэж буруутгаагүй бол (мэдээж та нар намайг зөвтгөх байсан) би Иосефын үнэрийг үнэртэж байсан” гэж хэлэв.
قَالُوْا تَاللّٰهِ اِنَّكَ لَفِيْ ضَلٰلِكَ الْقَدِيْمِ
qālū tallāhi innaka lafī ḍalālikal-qadīm(i).
Тэд (түүний гэр бүл) "Аллахын тангараглая, та нар өмнөх алдаанууддаа байсаар л байна" гэж хэлэв.
فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
Сайн мэдээ дэлгэгч ирэхэд тэр (хувцасыг) нүүрээ арчиж (Иаков) хараагаа авав. Тэр (Иаков) "Би чамд Аллахаас чиний мэдэхгүй зүйлийг мэднэ гэж хэлээгүй бил үү?" гэж хэлэв.
قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ
qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).
Тэд “Өө, аав минь! Бидний нүглийн төлөө уучлал гуйгаач, бид үнэхээр гэмтэй (нүгэлтнүүд)” гэж хэлэв.
قَالَ سَوْفَ اَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّيْ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ
qāla saufa astagfiru lakum rabbī, innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).
Тэр (Иаков) “Би Эзэнээсээ та нарын төлөө уучлал гуйх болно. Үнэхээр Тэр бол хамгийн уучлагч, хамгийн өршөөнгүй юм” гэж хэлэв.
فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوْا مِصْرَ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ اٰمِنِيْنَ ۗ
falammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi abawaihi wa qāladkhulū miṣra in syā'allāhu āminīn(a).
Тэгээд тэд Иосефын (оршин суудаг газар) ороход тэр эцэг эхээ тэврэн (байр бэлдэж) “Бурханы таалалаар Египет нутагт аюулгүй ороорой” гэж хэлэв.
وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).
Тэр эцэг эхээ хаан ширээнд өргөмжилсөн. Тэд бүгд түүнд (Юсуф) бөхийсөн. Тэр (Юсуф) “Аав аа! Энэ бол миний өмнөх зүүдний тайлал. Үнэхээр миний Эзэн үүнийг биелүүлсэн. Үнэхээр миний Эзэн намайг шоронгоос суллаж, Сатан миний болон ах дүүсийн минь хоорондох (харилцааг) устгасны дараа чамайг тосгоноос авчрахдаа надад сайныг үйлдсэн. Үнэхээр миний Эзэн хүссэн зүйлдээ зөөлөн ханддаг. Үнэхээр Тэр бол бүхнийг мэдэгч, мэргэн ухаантан.
فَلَمَّا اعْتَزَلَهُمْ وَمَا يَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۙوَهَبْنَا لَهٗٓ اِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ وَكُلًّا جَعَلْنَا نَبِيًّا
falamma‘tazalahum wa mā ya‘budūna min dūnillāh(i), wahabnā lahū isḥāqa wa ya‘qūb(a), wa kullan ja‘alnā nabiyyā(n).
Тэгээд тэр (Ибрахим) тэднээс болон Аллахаас өөр тэдний шүтдэг зүйлээс холдоход Бид түүнд Исаак, Иаковыг бэлэглэж, тэднийг тус бүрийг нь эш үзүүлэгч болгон томилсон.
وَوَهَبْنَا لَهُمْ مِّنْ رَّحْمَتِنَا وَجَعَلْنَا لَهُمْ لِسَانَ صِدْقٍ عَلِيًّا ࣖ
wa wahabnā lahum mir raḥmatinā wa ja‘alnā lahum lisāna ṣidqin ‘aliyyā(n).
Бид тэдэнд өршөөл нигүүлслээсээ хайрлаж, тэднийг сайхан, эрхэм үгс болгосон.
وَاذْكُرْ عِبٰدَنَآ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ اُولِى الْاَيْدِيْ وَالْاَبْصَارِ
ważkur ‘ibādanā ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūba ulil-aidī wal-abṣār(i).
Мөн агуу хүч чадал, (өндөр) мэдлэгтэй Абрахам, Исаак, Иаков нарын зарц нарыг санагтун.