Q.S An-Nisa (اَلنِّسَاء) - 176 Bilang dagiti Bersikulo

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوْا رَبَّكُمُ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيْرًا وَّنِسَاۤءً ۚ وَاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِيْ تَسَاۤءَلُوْنَ بِهٖ وَالْاَرْحَامَ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيْبًا

yā ayyuhan-nāsuttaqū rabbakumul-lażī khalaqakum min nafsiw wāḥidatiw wa khalaqa minhā zaujahā wa baṡṡa minhumā rijālan kaṡīraw wa nisā'ā(n), wattaqullāhal-lażī tasā'alūna bihī wal-arḥām(a), innallāha kāna ‘alaikum raqībā(n).

O tattao! Agbutengka iti Apom a nangparsua kenka manipud iti maysa a tao (Adan), ken (Allah) pinarsuana ti kaduana (Eva) manipud (iti bagina); ket manipud kadakuada a dua ket nangpataud ni Allah iti adu a lallaki ken babbai. Agbutengkayo ken Allah A ti naganna agsaludsodkayo iti tunggal maysa, ken (taginayonen) dagiti relasion ti pamilia. Kinapudnona, kanayon a bantayan ken bantayannaka ni Allah.

وَاٰتُوا الْيَتٰمٰىٓ اَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيْثَ بِالطَّيِّبِ ۖ وَلَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَهُمْ اِلٰٓى اَمْوَالِكُمْ ۗ اِنَّهٗ كَانَ حُوْبًا كَبِيْرًا

wa ātul-yatāmā amwālahum wa lā tatabaddalul-khabīṡa biṭ-ṭayyib(i), wa lā ta'kulū amwālahum ilā amwālikum, innahū kāna ḥūban kabīrā(n).

Ket itedmo kadagiti ulila (a nataengan) ti kinabaknangda, saanmo nga isukat ti naimbag iti dakes, ken saanmo a kanen ti kinabaknangda agraman ti kinabaknangmo. Pudno, (ti aramid a panagsinnukat ken pannangan) ket dakkel a basol.

وَاِنْ خِفْتُمْ اَلَّا تُقْسِطُوْا فِى الْيَتٰمٰى فَانْكِحُوْا مَا طَابَ لَكُمْ مِّنَ النِّسَاۤءِ مَثْنٰى وَثُلٰثَ وَرُبٰعَ ۚ فَاِنْ خِفْتُمْ اَلَّا تَعْدِلُوْا فَوَاحِدَةً اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ ۗ ذٰلِكَ اَدْنٰٓى اَلَّا تَعُوْلُوْاۗ

wa in khiftum allā tuqsiṭū fil-yatāmā fankiḥū mā ṭāba lakum minan-nisā'i maṡnā wa ṡulāṡa wa rubā‘(a), fa in khiftum allā ta‘dilū fa wāḥidatan au mā malakat aimānukum, żālika adnā allā ta‘ūlū.

Ket no mabutengkayo a dikayto makalangen a nainkalintegan kadagiti ulila, ngarud makiasawakayo kadagiti babbai a pinilim, dua, tallo, wenno uppat. Ngem no mabutengkayo a dikayto makalangen a nainkalintegan, maysa laeng ngarud, wenno aniaman nga adipen a babbai nga adda kadakayo. As-asideg dayta tapno malapdanka nga agaramid iti dakes.

وَاٰتُوا النِّسَاۤءَ صَدُقٰتِهِنَّ نِحْلَةً ۗ فَاِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِّنْهُ نَفْسًا فَكُلُوْهُ هَنِيْۤـًٔا مَّرِيْۤـًٔا

wa ātun-nisā'a ṣaduqātihinna niḥlah(tan), fa in ṭibna lakum ‘an syai'im minhu nafsan fa kulūhu hanī'am marī'ā(n).

Ket ikkam dagiti babbai (a pakiasawaam) iti dote kas sagut a situtulok. Kalpasanna, no situtulok nga itedda kenka ti sumagmamano iti dayta, ngarud awatem dayta ket tagiragsakem dayta buyogen ti ragsak.

وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاۤءَ اَمْوَالَكُمُ الَّتِيْ جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ قِيٰمًا وَّارْزُقُوْهُمْ فِيْهَا وَاكْسُوْهُمْ وَقُوْلُوْا لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوْفًا

wa lā tu'tus-sufahā'a amwālakumul-latī ja‘alallāhu lakum qiyāmaw warzuqūhum fīhā waksūhum wa qūlū lahum qaulam ma‘rūfā(n).

Ket dikay ited kadagiti tattao a saan pay a perpekto ti panunotda, ti kinabaknangyo (dagidiay adda iti pannakabalin) nga inaramid ni Allah a nakaibatayan ti biag. Ikkam ida iti paggatangan ken kawes (manipud iti gunggona ti kinabaknang) ken pagsaritaam ida kadagiti nasayaat a sasao.

وَابْتَلُوا الْيَتٰمٰى حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَۚ فَاِنْ اٰنَسْتُمْ مِّنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوْٓا اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ ۚ وَلَا تَأْكُلُوْهَآ اِسْرَافًا وَّبِدَارًا اَنْ يَّكْبَرُوْا ۗ وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ ۚ وَمَنْ كَانَ فَقِيْرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوْفِ ۗ فَاِذَا دَفَعْتُمْ اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ فَاَشْهِدُوْا عَلَيْهِمْ ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ حَسِيْبًا

wabtalul-yatāmā ḥattā iżā balagun-nikāḥ(a), fa in ānastum minhum rusydan fadfa‘ū ilaihim amwālahum, wa lā ta'kulūhā isrāfaw wa bidāran ay yakbarū, wa man kāna ganiyyan falyasta‘fif, wa man kāna faqīran falya'kul bil-ma‘rūf(i), fa iżā dafa‘tum ilaihim amwālahum fa asyhidū ‘alaihim, wa kafā billāhi ḥasībā(n).

Ken suboken dagiti ulila agingga a nataengandan a mangasawa. Kalpasanna, no iti panagkunayo ket nasariritda (nalaingda a mangaywan iti kinabaknang), iyawatda ngarud kadakuada ti kinabaknangda. Ket dikay mangan (ti sanikua dagiti naulila) iti labes ti maitutop a limitasion ken (saan) nga agdardaras (ited) sakbay a dumakkelda. Siasinoman (kadagiti guardia) ti makabael, kalpasanna, agkedked koma (a mangbusbos iti kinabaknang ti ulila) ken siasinoman a napanglaw, kalpasanna mabalinna a kanen ti sanikua sigun iti maitutop a wagas. Kalpasanna, no itedmo kadakuada ti sanikua, masapul a mangipaayka kadagiti saksi. Ket umdasen ni Allah kas maysa a superbisor.

لِلرِّجَالِ نَصِيْبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدٰنِ وَالْاَقْرَبُوْنَۖ وَلِلنِّسَاۤءِ نَصِيْبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدٰنِ وَالْاَقْرَبُوْنَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ اَوْ كَثُرَ ۗ نَصِيْبًا مَّفْرُوْضًا

lir-rijāli naṣībum mimmā tarakal-wālidāni wal-aqrabūn(a), wa lin-nisā'i naṣībum mimmā tarakal-wālidāni wal-aqrabūna mimmā qalla minhu au kaṡur(a), naṣībam mafrūḍā(n).

Para kadagiti lallaki adda kalintegan iti bingay iti tawid dagiti nagannak ken kakabagianda, ken para kadagiti babbai adda kalintegan iti bingay (met) iti tawid dagiti nagannak ken kakabagianda, bassit man wenno adu sigun iti paset a naikeddeng.

وَاِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ اُولُوا الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنُ فَارْزُقُوْهُمْ مِّنْهُ وَقُوْلُوْا لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوْفًا

wa iżā ḥaḍaral-qismata ulul-qurbā wal-yatāmā wal-masākīnu farzuqūhum minhu wa qūlū lahum qaulam ma‘rūfā(n).

Ket no bayat ti panagiwaras adda sumagmamano a kabagian, ulila ken napanglaw a tattao a presente, ikkan ngarud kadakuada (bassit laeng) ti sanikua ken ibagam kadakuada dagiti nasayaat a sasao.

وَلْيَخْشَ الَّذِيْنَ لَوْ تَرَكُوْا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعٰفًا خَافُوْا عَلَيْهِمْۖ فَلْيَتَّقُوا اللّٰهَ وَلْيَقُوْلُوْا قَوْلًا سَدِيْدًا

walyakhsyal-lażīna lau tarakū min khalfihim żurriyyatan ḍi‘āfan khāfū ‘alaihim, falyattaqullāha walyaqūlū qaulan sadīdā(n).

Ket kabuteng (Allah) dagidiay rumbeng a mangibati kadagiti nakapuy nga annak iti likudanda a kabutengda ti (pagimbagan). Gapuna, agbutengda koma ken Allah, ken agsao ida kadagiti umno a sasao.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَأْكُلُوْنَ اَمْوَالَ الْيَتٰمٰى ظُلْمًا اِنَّمَا يَأْكُلُوْنَ فِيْ بُطُوْنِهِمْ نَارًا ۗ وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيْرًا ࣖ

innal-lażīna ya'kulūna amwālal-yatāmā ẓulman innamā ya'kulūna fī buṭūnihim nārā(n), wa sayaṣlauna sa‘īrā(n).

Pudno, dagidiay mangbusbos iti kinabaknang dagiti naulila a di nainkalintegan, kinapudnona alun-onenda ti apuy iti tian ket sumrekdanto iti sumsumged nga apuy (impierno).

يُوْصِيْكُمُ اللّٰهُ فِيْٓ اَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْاُنْثَيَيْنِ ۚ فَاِنْ كُنَّ نِسَاۤءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ ۚ وَاِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ ۗ وَلِاَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ اِنْ كَانَ لَهٗ وَلَدٌ ۚ فَاِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّهٗ وَلَدٌ وَّوَرِثَهٗٓ اَبَوٰهُ فَلِاُمِّهِ الثُّلُثُ ۚ فَاِنْ كَانَ لَهٗٓ اِخْوَةٌ فَلِاُمِّهِ السُّدُسُ مِنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُّوْصِيْ بِهَآ اَوْ دَيْنٍ ۗ اٰبَاۤؤُكُمْ وَاَبْنَاۤؤُكُمْۚ لَا تَدْرُوْنَ اَيُّهُمْ اَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًا ۗ فَرِيْضَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

yūṣīkumullāhu fī aulādikum liż-żakari miṡlu ḥaẓẓil-unṡayain(i), fa in kunna nisā'an fauqaṡnataini fa lahunna ṡuluṡā mā tarak(a), wa in kānat wāḥidatan fa lahan-niṣf(u), wa li abawaihi likulli wāḥidim minhumas-sudusu mimmā taraka in kāna lahū walad(un), fa illam yakul lahū waladuw wa wariṡahū abawāhu fa li'ummihiṡ-ṡuluṡ(u), fa in kāna lahū ikhwatun fa li'ummihis-sudusu mim ba‘di waṣiyyatiy yūṣī bihā au dain(in), ābā'ukum wa abnā'ukum, lā tadrūna ayyuhum aqrabu lakum naf‘ā(n), farīḍatam minallāh(i), innallāha kāna ‘alīman ḥakīmā(n).

Inordenan ni Allah para kadakayo maipapan iti tawid dagiti annakyo: ti bingay ti maysa nga anak a lalaki ket kapada ti bingay ti dua nga annak a babbai. No annakda amin, nasurok a dua, ngarud ti bingayda ket dua a kakatlo ti sanikua. No maymaysa laeng ti anak a babai, ngarud makagun-od iti kagudua. Ket para kadagiti nagannak, tunggal maysa kadakuada ket makagun-od iti kakanem ti sanikua, no adda annakna. No awan ti anakna ken tawiden laeng dagiti dadakkelna, kakatlo ngarud ti maala ni nanangna. No adda kakabsatna, makagun-od ngarud ni nanangna iti kakanem. (Dagitoy a pannakabingbingay ket) kalpasan ti (pannakatungpal) ti testamentona wenno (ken pannakabayad ti) utangna. (No maipapan) kadagiti dadakkelmo ken dagiti annakmo, dimo ammo no ania kadakuada ti dakdakkel ti pagimbaganna kenka. Daytoy ti bilin ni Allah. Kinapudnona, ni Allah ket Ammo-Amin, Masirib-Amin.

۞ وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ اَزْوَاجُكُمْ اِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّهُنَّ وَلَدٌ ۚ فَاِنْ كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُّوْصِيْنَ بِهَآ اَوْ دَيْنٍ ۗ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ اِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّكُمْ وَلَدٌ ۚ فَاِنْ كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِّنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوْصُوْنَ بِهَآ اَوْ دَيْنٍ ۗ وَاِنْ كَانَ رَجُلٌ يُّوْرَثُ كَلٰلَةً اَوِ امْرَاَةٌ وَّلَهٗٓ اَخٌ اَوْ اُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُۚ فَاِنْ كَانُوْٓا اَكْثَرَ مِنْ ذٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَاۤءُ فِى الثُّلُثِ مِنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُّوْصٰى بِهَآ اَوْ دَيْنٍۙ غَيْرَ مُضَاۤرٍّ ۚ وَصِيَّةً مِّنَ اللّٰهِ ۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَلِيْمٌۗ

wa lakum niṣfu mā taraka azwājukum illam yakul lahunna walad(un), fa in kāna lahunna waladun fa lakumur-rubu‘u mimmā tarakna mim ba‘di waṣiyyatiy yūṣīna bihā au dain(in), wa lahunnar-rubu‘u mimmā taraktum illam yakul lakum walad(un), fa in kāna lakum waladun fa lahunnaṡ-ṡumunu mimmā taraktum mim ba‘di waṣiyyatiy tūṣūna bihā au dain(in), wa in kāna rajuluy yūraṡu kalālatan awimra'atuw wa lahū akhun au ukhtun fa likulli wāḥidatim minhumas-sudus(u), fa in kānū akṡara min żālika fa hum syurakā'u fiṡ-ṡuluṡi mim ba‘di waṣiyyatiy yūṣā bihā au dain(in), gaira muḍārr(in), waṣiyyatam minallāh(i), wallāhu ‘alīmun ḥalīm(un).

Ket ti bingayyo (dagiti assawa a lallaki) ket kagudua ti sanikua nga imbati dagiti assawayo, no awan ti annakda. No addaanda (dagiti assawam) iti annak, ngarud makagun-odka iti kakapat kadagiti sanikua nga ibatida kalpasan ti (panangtungpal) iti testamento nga inaramidda wenno (ken kalpasan a nabayadan) dagiti utangda. Magun-od dagiti assawa ti kakapat ti sanikua nga ibatiyo no awan ti annakyo. No addaankayo kadagiti annak, ngarud dagiti assawayo ket makagun-od iti kakawalo iti sanikua nga ibatiyo (kalpasan a matungpal) ti testamento nga inaramidyo wenno (ken kalpasan ti panagbayadyo) kadagiti utangyo. No matay ti maysa a tao, lalaki man wenno babai, a saan a nangibati iti ama ken awan anakna, ngem addaan iti kabsat a lalaki (seibu) wenno kabsat a babai (seibu), kalpasanna iti tunggal maysa kadagiti dua a kita ti kakabsat a kakanem ti sanikua. Ngem no adda nasurok a maysa a kabsat iti ama, ngarud sangsangkamaysa a bingayenda ti maikatlo a bingay, kalpasan ti (panangtungpalda iti testamento) nga inaramidna wenno (ken kalpasan a nabayadan) ti utang nga awan ti aniaman a pakarigatan (kadagiti agtawid). Kasta dagiti probision ti Dios. Ni Allah ket Ammo-Amin, Manangpakawan unay.

تِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ ۗ وَمَنْ يُّطِعِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ يُدْخِلْهُ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۗ وَذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

tilka ḥudūdullāh(i), wa may yuṭi‘illāha wa rasūlahū yudkhilhu jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā, wa żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

Dagita ti limitasion (linteg) ni Allah. Siasinoman nga agtulnog ken ni Allah ken ti Mensaherona, sumrekto kadakuada kadagiti hardin nga agayus dagiti karayan iti babana, agtalinaedda sadiay iti agnanayon. Ket dakkel a balligi dayta.

وَمَنْ يَّعْصِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَيَتَعَدَّ حُدُوْدَهٗ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيْهَاۖ وَلَهٗ عَذَابٌ مُّهِيْنٌ ࣖ

wa may ya‘ṣillāha wa rasūlahū wa yata‘adda ḥudūdahū yudkhilhu nāran khālidan fīhā, wa lahū ‘ażābum muhīn(un).

Ket siasinoman a sumukir ken Allah ken ti Mensaherona ken manglabsing kadagiti limitasion ti lintegna, sigurado nga ikabil ni Allah isuna iti impierno nga apuy, agtalinaedto sadiay iti agnanayon ken umawat iti nakababain a dusa.

وَالّٰتِيْ يَأْتِيْنَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِّسَاۤىِٕكُمْ فَاسْتَشْهِدُوْا عَلَيْهِنَّ اَرْبَعَةً مِّنْكُمْ ۚ فَاِنْ شَهِدُوْا فَاَمْسِكُوْهُنَّ فِى الْبُيُوْتِ حَتّٰى يَتَوَفّٰىهُنَّ الْمَوْتُ اَوْ يَجْعَلَ اللّٰهُ لَهُنَّ سَبِيْلًا

wal-lātī ya'tīnal-fāḥisyata min nisā'ikum fastasyhidū ‘alaihinna arba‘atam minkum, fa in syahidū fa amsikūhunna fil-buyūti ḥattā yatawaffāhunnal-mautu au yaj‘alallāhu lahunna sabīlā(n).

Ket dagiti babbai nga agar-aramid kadagiti makarimon nga aramid kadagiti babbaiyo, adda koma uppat a saksi kadakayo (a mangsaksi iti daytoy). No nangtedda iti pammaneknek, kalpasanna iserram ida (dagiti babbai) iti balay agingga a matayda, wenno agingga nga aramiden ni Allah (sabali) a dalan para kadakuada.

وَالَّذٰنِ يَأْتِيٰنِهَا مِنْكُمْ فَاٰذُوْهُمَا ۚ فَاِنْ تَابَا وَاَصْلَحَا فَاَعْرِضُوْا عَنْهُمَا ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ تَوَّابًا رَّحِيْمًا

wal-lażāni ya'tiyānihā minkum fa āżūhumā, fa in tābā wa aṣlaḥā fa a‘riḍū ‘anhumā, innallāha kāna tawwābar raḥīmā(n).

Ket maibusor iti dua a tattao nga agaramid iti makarimon nga aramid kadakayo, dusaenyo ida a dua. No agpada nga agbabawi ken pasayaatenda ti bagbagida, ngarud bay-am ida. Kinapudnona, ni Allah ket Kaaduan nga Umawat iti panagbabawi, Kaasi.

اِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللّٰهِ لِلَّذِيْنَ يَعْمَلُوْنَ السُّوْۤءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوْبُوْنَ مِنْ قَرِيْبٍ فَاُولٰۤىِٕكَ يَتُوْبُ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

innamat-taubatu ‘alallāhi lil-lażīna ya‘malūnas-sū'a bijahālatin ṡumma yatūbūna min qarībin fa ulā'ika yatūbullāhu ‘alaihim, wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

Kinapudnona, ti panagbabawi ken ni Allah ket para laeng kadagidiay agar-aramid kadagiti dakes nga aramid gapu iti kinaignorante, kalpasanna dagus nga agbabawi. Ti panagbabawida ti awaten ni Allah. Ni Allah ket Ammo-Amin, Masirib-Amin.

وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِيْنَ يَعْمَلُوْنَ السَّيِّاٰتِۚ حَتّٰىٓ اِذَا حَضَرَ اَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ اِنِّيْ تُبْتُ الْـٰٔنَ وَلَا الَّذِيْنَ يَمُوْتُوْنَ وَهُمْ كُفَّارٌ ۗ اُولٰۤىِٕكَ اَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا

wa laisatit-taubatu lil-lażīna ya‘malūnas-sayyi'āt(i), ḥattā iżā ḥaḍara aḥadahumul-mautu qāla innī tubtul-āna wa lal-lażīna yamūtūna wa hum kuffār(un), ulā'ika a‘tadnā lahum ‘ażāban alīmā(n).

Ket ti panagbabawi ket saan (akseptar ni Allah) manipud kadagidiay agar-aramid iti dakes agingga, no dumteng ti ipapatay iti maysa kadakuada, kunana, "Pudno nga agbabawiak ita." Saan met a (saan a maawat ti panagbabawi) manipud kadagidiay matay bayat nga addada iti di panamati. Para kadagiti kasta a tattao Insaganami ti nasaem a dusa.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا يَحِلُّ لَكُمْ اَنْ تَرِثُوا النِّسَاۤءَ كَرْهًا ۗ وَلَا تَعْضُلُوْهُنَّ لِتَذْهَبُوْا بِبَعْضِ مَآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ اِلَّآ اَنْ يَّأْتِيْنَ بِفَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ ۚ وَعَاشِرُوْهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ ۚ فَاِنْ كَرِهْتُمُوْهُنَّ فَعَسٰٓى اَنْ تَكْرَهُوْا شَيْـًٔا وَّيَجْعَلَ اللّٰهُ فِيْهِ خَيْرًا كَثِيْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā yaḥillu lakum an tariṡun-nisā'a karhā(n), wa lā ta‘ḍulūhunna litażhabū biba‘ḍi mā ātaitumūhunna illā ay ya'tīna bifāḥisyatim mubayyinah(tin), wa ‘āsyirūhunna bil-ma‘rūf(i), fa in karihtumūhunna fa ‘asā an takrahū syai'aw wa yaj‘alallāhu fīhi khairan kaṡīrā(n).

Dakayo a namati! Saan a nainkalintegan a tawidenyo dagiti babbai babaen ti puersa ken saanyo nga ikkan ida iti riribuk gapu ta kayatda nga alaen ti paset ti intedmo kadakuada, malaksid no makaaramidda iti pudno a nakaam-amak nga aramid. Ken makitimpuyog kadakuada iti maitutop a pamay-an. No dikay magustuan ida, (kalpasanna anusam) gapu ta mabalin a saanmo a magustuan ti maysa a banag, uray no inaramid ni Allah dayta iti adu a nasayaat.

وَاِنْ اَرَدْتُّمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَّكَانَ زَوْجٍۙ وَّاٰتَيْتُمْ اِحْدٰىهُنَّ قِنْطَارًا فَلَا تَأْخُذُوْا مِنْهُ شَيْـًٔا ۗ اَتَأْخُذُوْنَهٗ بُهْتَانًا وَّاِثْمًا مُّبِيْنًا

wa in arattumustibdāla zaujim makāna zauj(in), wa ātaitum iḥdāhunna qinṭāran falā ta'khużū minhu syai'ā(n), ata'khużūnahū buhtānaw wa iṡmam mubīnā(n).

Ket no kayatyo a sukatan ti maysa kadagiti assawayo iti sabali, ket intedyo ti maysa kadakuada iti dakkel a kinabaknang, dikay isublin ti aniaman iti dayta. Alaem kadi dayta babaen ti ulbod a pammabasol ken babaen ti (panangawit) iti nabatad a basol?

وَكَيْفَ تَأْخُذُوْنَهٗ وَقَدْ اَفْضٰى بَعْضُكُمْ اِلٰى بَعْضٍ وَّاَخَذْنَ مِنْكُمْ مِّيْثَاقًا غَلِيْظًا

wa kaifa ta'khużūnahū wa qad afḍā ba‘ḍukum ilā ba‘ḍiw wa akhażna minkum mīṡāqan galīẓā(n).

Ket kasano nga isublim dayta inton nasingedkayo iti maysa ken maysa (kas asawa a lalaki ken asawa a babai), ket isuda (dagiti assawayo) ket nangalada iti natibker a tulag (singgalut ti panagasawa) manipud kadakayo.

وَلَا تَنْكِحُوْا مَا نَكَحَ اٰبَاۤؤُكُمْ مِّنَ النِّسَاۤءِ اِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۗ اِنَّهٗ كَانَ فَاحِشَةً وَّمَقْتًاۗ وَسَاۤءَ سَبِيْلًا ࣖ

wa lā tankiḥū mā nakaḥa ābā'ukum minan-nisā'i illā mā qad salaf(a), innahū kāna fāḥisyataw wa maqtā(n), wa sā'a sabīlā(n).

Ket dika makiasawa iti babai nga inkallaysa ni tatangmo, malaksid iti napalabas. Kinapudnona, daytoy nga aramid ket nakababain unay ken kagura (ni Allah) ken ti kadadaksan kadagiti dalan (naala).

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ اُمَّهٰتُكُمْ وَبَنٰتُكُمْ وَاَخَوٰتُكُمْ وَعَمّٰتُكُمْ وَخٰلٰتُكُمْ وَبَنٰتُ الْاَخِ وَبَنٰتُ الْاُخْتِ وَاُمَّهٰتُكُمُ الّٰتِيْٓ اَرْضَعْنَكُمْ وَاَخَوٰتُكُمْ مِّنَ الرَّضَاعَةِ وَاُمَّهٰتُ نِسَاۤىِٕكُمْ وَرَبَاۤىِٕبُكُمُ الّٰتِيْ فِيْ حُجُوْرِكُمْ مِّنْ نِّسَاۤىِٕكُمُ الّٰتِيْ دَخَلْتُمْ بِهِنَّۖ فَاِنْ لَّمْ تَكُوْنُوْا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ ۖ وَحَلَاۤىِٕلُ اَبْنَاۤىِٕكُمُ الَّذِيْنَ مِنْ اَصْلَابِكُمْۙ وَاَنْ تَجْمَعُوْا بَيْنَ الْاُخْتَيْنِ اِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ۔

Ḥurrimat ‘alaikum ummahātukum wa banātukum wa akhawātukum wa ‘ammātukum wa khālātukum wa banātul-akhi wa banātul-ukhti wa ummahātukumul-lātī arḍa‘nakum wa akhawātukum minar-raḍā‘ati wa ummahātu nisā'ikum wa rabā'ibukumul-lātī fī ḥujūrikum min nisā'ikumul-lātī dakhaltum bihinn(a), fa illam takūnū dakhaltum bihinna falā junāḥa ‘alaikum, wa ḥalā'ilu abnā'ikumul-lażīna min aṣlābikum, wa an tajma‘ū bainal-ukhtaini illā mā qad salaf(a), innallāha kāna gafūrar raḥīmā(n).

Maiparit kadakayo (a makiasawa) kadagiti innayo, annakyo a babbai, kakabsatyo a babbai, kakabsat a babbai ni amayo, kakabsat a babbai ni inayo, annakyo a lallaki, annakyo a babbai, innayo a nangsuso kadakayo, kakabsatyo a babbai babaen ti panagsuso, inna dagiti assawayo (in-law), dagiti annakyo a babbai (manugangna) nga adda iti sidong ti panangaywanyo manipud kadagiti assawa nga addaan a natungpalmo, ngem no saanmo a natungpal kadakuada (ken indiborsio ida), ngarud awan ti basol kenka (iti panangasawa kadakuada), (ken maiparit kadakayo) dagiti assawa dagiti bukodyo nga annak a lallaki (manugangna a babbai), ken (maiparit) a mangtipon (iti panagasawa) iti dua a kakabsat a babbai, malaksid iti napasamak iti napalabas. Kinapudnona, ni Allah ket Masansan a Manangpakawan, Kaasi

۞ وَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ النِّسَاۤءِ اِلَّا مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ ۚ كِتٰبَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ ۚ وَاُحِلَّ لَكُمْ مَّا وَرَاۤءَ ذٰلِكُمْ اَنْ تَبْتَغُوْا بِاَمْوَالِكُمْ مُّحْصِنِيْنَ غَيْرَ مُسٰفِحِيْنَ ۗ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهٖ مِنْهُنَّ فَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ فَرِيْضَةً ۗوَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيْمَا تَرَاضَيْتُمْ بِهٖ مِنْۢ بَعْدِ الْفَرِيْضَةِۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

wal-muḥṣanātu minan-nisā'i illā mā malakat aimānukum, kitāballāhi ‘alaikum, wa uḥilla lakum mā warā'a żālikum an tabtagū bi'amwālikum muḥṣinīna gaira musāfiḥīn(a), famastamta‘tum bihī minhunna fa ātūhunna ujūrahunna farīḍah(tan), wa lā junāḥa ‘alaikum fīmā tarāḍaitum bihī mim ba‘dil-farīḍah(ti), innallāha kāna ‘alīman ḥakīmā(n).

Ket (maiparit met kenka ti makiasawa) iti naasawaan a babai, malaksid kadagiti babbai nga adipen (balud iti gubat) nga adda kenka kas inkeddeng ni Allah para kenka. Ket maipalubos kadakayo malaksid kadagiti (babbai) a kasdiay no padasenyo babaen ti kinabaknangyo a makiasawa kadakuada ken saan a makikamalala. Isu a gapu iti ragsak a naawatyo kadakuada, itedyo kadakuada ti doteyo kas obligasion. Ngem saan a napateg no mapaneknekan nga agpadakayo a sumuko iti maysa ken maysa, kalpasan a naikeddeng dayta. Kinapudnona, ni Allah ket Ammo-Amin, Masirib-Amin.

وَمَنْ لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا اَنْ يَّنْكِحَ الْمُحْصَنٰتِ الْمُؤْمِنٰتِ فَمِنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ فَتَيٰتِكُمُ الْمُؤْمِنٰتِۗ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاِيْمَانِكُمْ ۗ بَعْضُكُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۚ فَانْكِحُوْهُنَّ بِاِذْنِ اَهْلِهِنَّ وَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ مُحْصَنٰتٍ غَيْرَ مُسٰفِحٰتٍ وَّلَا مُتَّخِذٰتِ اَخْدَانٍ ۚ فَاِذَآ اُحْصِنَّ فَاِنْ اَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنٰتِ مِنَ الْعَذَابِۗ ذٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ۗ وَاَنْ تَصْبِرُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa mal lam yastaṭi‘ minkum ṭaulan ay yankiḥal-muḥṣanātil-mu'mināti fa mim mā malakat aimānukum min fatayātikumul-mu'mināt(i), wallāhu a‘lamu bi'īmānikum, ba‘ḍukum mim ba‘ḍ(in), fankiḥūhunna bi'iżni ahlihinna wa ātūhunna ujūrahunna bil-ma‘rūfi muḥṣanātin gaira musāfiḥātiw wa lā muttakhiżāti akhdān(in), fa iżā uḥṣinna fa in ataina bifāḥisyatin fa ‘alaihinna niṣfu mā ‘alal-muḥṣanāti minal-‘ażāb(i), żālika limay khasyial-‘anata minkum, wa an taṣbirū khairul lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Ket siasinoman kadakayo ti saan a makabael a mangasawa iti mamati a nawaya a babai, ngarud (nainkalintegan kenkuana ti makiasawa iti mamati a babai manipud kadagiti adipenyo. Ammo ni Allah ti pammatiyo. Dadduma kadakayo ket naggapu iti maysa ken maysa (dagiti kaputotan da Adan ken Eva), isu nga asawaenyo ida babaen ti pammalubos dagiti appoda ken ikkan ida iti maitutop a dote, ta isuda ket babbai a mangbantay iti bagbagida, saan a mannakikamalala, wenno (wenno) babbai a mangala lallaki kas tarakenda Manangngaasi.

يُرِيْدُ اللّٰهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَيَتُوْبَ عَلَيْكُمْ ۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

yurīdullāhu liyubayyina lakum wa yahdiyakum sunanal-lażīna min qablikum wa yatūba ‘alaikum, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Kayat ni Allah nga ilawlawag (ti lintegna) kadakayo, ken ipakita kadakayo dagiti wagas (ti biag) dagidiay immun-una ngem kadakayo (dagiti propeta ken nadiosan a tattao) ken awatenna ti panagbabawiyo. Ni Allah ket Ammo-Amin, Masirib-Amin.

وَاللّٰهُ يُرِيْدُ اَنْ يَّتُوْبَ عَلَيْكُمْ ۗ وَيُرِيْدُ الَّذِيْنَ يَتَّبِعُوْنَ الشَّهَوٰتِ اَنْ تَمِيْلُوْا مَيْلًا عَظِيْمًا

wallāhu yurīdu ay yatūba ‘alaikum, wa yurīdul-lażīna yattabi‘ūnasy-syahawāti an tamīlū mailan ‘aẓīmā(n).

Ket tarigagayan ni Allah nga awaten ti panagbabawim, bayat a dagidiay mangsursurot kadagiti tarigagayda tarigagayanda nga umadayoka agingga a mabalin (manipud iti kinapudno).

يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّخَفِّفَ عَنْكُمْ ۚ وَخُلِقَ الْاِنْسَانُ ضَعِيْفًا

yurīdullāhu ay yukhaffifa ‘ankum, wa khuliqal-insānu ḍa‘īfā(n).

Kayat ni Allah nga ikkannaka iti bang-ar, gapu ta naparsua dagiti tattao a nakapuy.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِّنْكُمْ ۗ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيْمًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā ta'kulū amwālakum bainakum bil-bāṭili illā an takūna tijāratan ‘an tarāḍim minkum, wa lā taqtulū anfusakum, innallāha kāna bikum raḥīmā(n).

O dakayo a mamati! Dikay agkonsumo iti kinabaknang ti tunggal maysa iti ulbod a pamay-an, malaksid iti panagtagilako a naibatay iti panagtutunosyo iti nagbaetanyo. Ket dimo patayen ti bagim. Pudno, ni Allah ket Manangngaasi kadakayo.

وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ عُدْوَانًا وَّظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيْهِ نَارًا ۗوَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرًا

wa may yaf‘al żālika ‘udwānaw wa ẓulman fa saufa nuṣlīhi nārā(n), wa kāna żālika ‘alallāhi yasīrā(n).

Ket siasinoman nga agaramid iti daytoy iti wagas a manglabsing iti linteg ken saan a nainkalintegan, Ikabilmi isuna idiay impierno. Nalaka dayta para ken Allah

اِنْ تَجْتَنِبُوْا كَبَاۤىِٕرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّاٰتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُّدْخَلًا كَرِيْمًا

in tajtanibū kabā'ira mā tunhauna ‘anhu nukaffir ‘ankum sayyi'ātikum wa nudkhilkum mudkhalan karīmā(n).

No liklikanyo dagiti dadakkel a basol a maiparit nga aramidenyo, Pakawanmi kadakayo dagiti basolyo ket idatagmikayo iti natan-ok a pagnaedan (Paraiso).

وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللّٰهُ بِهٖ بَعْضَكُمْ عَلٰى بَعْضٍ ۗ لِلرِّجَالِ نَصِيْبٌ مِّمَّا اكْتَسَبُوْا ۗ وَلِلنِّسَاۤءِ نَصِيْبٌ مِّمَّا اكْتَسَبْنَ ۗوَسْـَٔلُوا اللّٰهَ مِنْ فَضْلِهٖ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمًا

wa lā tatamannau mā faḍḍalallāhu bihī ba‘ḍakum ‘alā ba‘ḍ(in), lir-rijāli naṣībum mimmaktasabū, wa lin-nisā'i naṣībum mimmaktasabn(a), was'alullāha min faḍlih(ī), innallāha kāna bikulli syai'in ‘alīmā(n).

Ket dikay tarigagayan ti kinaparabur nga inted ni Allah iti dadduma kadakayo ngem iti dadduma. Ta dagiti lallaki ket bingay ti nagun-odda, ken para kadagiti babbai ket bingay ti nagun-odda. Dawatem ken Allah ti sumagmamano a kinaparaburna. Kinapudnona, ni Allah ket Ammo-amin kadagiti amin a banag.

وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدٰنِ وَالْاَقْرَبُوْنَ ۗ وَالَّذِيْنَ عَقَدَتْ اَيْمَانُكُمْ فَاٰتُوْهُمْ نَصِيْبَهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدًا ࣖ

wa likullin ja‘alnā mawāliya mimmā tarakal-wālidāni wal-aqrabūn(a), wal-lażīna ‘aqadat aimānukum fa ātūhum naṣībahum, innallāha kāna ‘alā kulli syai'in syahīdā(n).

Ket para iti tunggal maysa (lalaki ken babai) Nadutokanmi dagiti agtawid para iti nabati dagiti dadakkelna ken kakabagianna. Ket dagidiay nagsapatam iti kinasungdo, itedmo kadakuada ti bingayda. Kinapudnona, ni Allah ket Saksi iti amin a banag.

اَلرِّجَالُ قَوَّامُوْنَ عَلَى النِّسَاۤءِ بِمَا فَضَّلَ اللّٰهُ بَعْضَهُمْ عَلٰى بَعْضٍ وَّبِمَآ اَنْفَقُوْا مِنْ اَمْوَالِهِمْ ۗ فَالصّٰلِحٰتُ قٰنِتٰتٌ حٰفِظٰتٌ لِّلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللّٰهُ ۗوَالّٰتِيْ تَخَافُوْنَ نُشُوْزَهُنَّ فَعِظُوْهُنَّ وَاهْجُرُوْهُنَّ فِى الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوْهُنَّ ۚ فَاِنْ اَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوْا عَلَيْهِنَّ سَبِيْلًا ۗاِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيْرًا

ar-rijālu qawwāmūna ‘alan-nisā'i bimā faḍḍalallāhu ba‘ḍahum ‘alā ba‘ḍiw wa bimā anfaqū min amwālihim, faṣ-ṣāliḥātu qānitātun ḥāfiẓātul lil-gaibi bimā ḥafiẓallāh(u), wal-lātī takhāfūna nusyūzahunna fa ‘iẓūhunna wahjurūhunna fil-maḍāji‘i waḍribūhunn(a), fa in aṭa‘nakum falā tabgū ‘alaihinna sabīlā(n), innallāha kāna ‘aliyyan kabīrā(n).

Dagiti lallaki (dagiti assawa a lallaki) ket manangsalaknib kadagiti babbai (asawa), gapu ta ni Allah ket kaykayatna ti sumagmamano kadakuada (lallaki) ngem dagiti dadduma (babbai), ken gapu ta isuda (lallaki) ket nangited ti suporta manipud iti kinabaknangda. Isu a dagiti nadiosan a babbai ket dagidiay agtulnog ken (Allah) ken mangaywan iti bagbagida no (dagiti assawada) ket awan iti aglawlaw, gapu ta ni Allah ti nangasikaso (kadakuada). Kadagiti babbai a pakadanaganmo maipapan iti nusyuz, rumbeng nga ikkam ida iti balakad, bay-am ida iti kama (agsisina a kama), ken (no kasapulan) kabilem ida. Ngem no agtulnogda kenka, ngarud dika agsapul kadagiti rason a mangriribuk kadakuada. Kinapudnona, ni Allah ket Kangatuan, Katan-okan.

وَاِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوْا حَكَمًا مِّنْ اَهْلِهٖ وَحَكَمًا مِّنْ اَهْلِهَا ۚ اِنْ يُّرِيْدَآ اِصْلَاحًا يُّوَفِّقِ اللّٰهُ بَيْنَهُمَا ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيْمًا خَبِيْرًا

wa in khiftum syiqāqa bainihimā fab‘aṡū ḥakamam min ahlihī wa ḥakamam min ahlihā, iy yurīdā iṣlāḥay yuwaffiqillāhu bainahumā, innallāha kāna ‘alīman khabīrā(n).

Ket no mabutengkayo iti panagsusupiat iti nagbaetanda, mangibaonkayo ngarud iti mannakikappia manipud iti pamilia ti lalaki ken maysa a mannakikappia manipud iti pamilia ti babai. No agpada a panggepda ti agkappia, sigurado nga ipaay ni Allah ida iti balligi. Kinapudnona, ni Allah ket Ammo-Amin, Ammo-Amin.

۞ وَاعْبُدُوا اللّٰهَ وَلَا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْـًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا وَّبِذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَالْجَارِ ذِى الْقُرْبٰى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْۢبِ وَابْنِ السَّبِيْلِۙ وَمَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ مُخْتَالًا فَخُوْرًاۙ

wa‘budullāha wa lā tusyrikū bihī syai'aw wa bil-wālidaini iḥsānaw wa biżil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wal-jāri żil-qurbā wal-jāril-junubi waṣ-ṣāḥibi bil-jambi wabnis-sabīl(i), wa mā malakat aimānukum, innallāha lā yuḥibbu man kāna mukhtālan fakhūrā(n).

Ket agdayawkayo ken Allah ken dikay makikadua iti aniaman Kenkuana. Ket agbalinka a naasi kadagiti nagannak, nasinged a kabagian, ulila, dagiti napanglaw, asideg ken adayo a kaarruba, kakaduam, ni Ibn Sabil ken aniaman nga adipen nga adda kenka. Kinapudnona, saan a magustuan ni Allah dagiti tattao a natangsit ken natangsit iti bagbagida, .

ۨالَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ وَيَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُوْنَ مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖۗ وَاَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا مُّهِيْنًاۚ

al-lażīna yabkhalūna wa ya'murūnan-nāsa bil-bukhli wa yaktumūna mā ātāhumullāhu min faḍlih(ī), wa a‘tadnā lil-kāfirīna ‘ażābam muhīnā(n).

(Ni) dagidiay nakurapay, ken mangibilin iti kinakurang kadagiti dadduma, ken ilemmengda ti kinaparabur nga inted kadakuada ni Allah. Insaganatayo para kadagiti di mamati iti nakababain a pannakatutuok.

وَالَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ رِئَاۤءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ ۗ وَمَنْ يَّكُنِ الشَّيْطٰنُ لَهٗ قَرِيْنًا فَسَاۤءَ قَرِيْنًا

wal-lażīna yunfiqūna amwālahum ri'ā'an-nasi wa lā yu'minūna billāhi wa lā bil-yaumil ākhir(i), wa may yakunisy-syaiṭānu lahū qarīnan fasā'a qarīnā(n).

Ket (kasta met) dagidiay mangbusbos iti kinabaknangda para iti panaglinglingay ken kadagiti dadduma a tattao (kayatda a makita ken maidaydayaw), ken dagidiay saan a mamati ken Allah ken iti Maudi nga Aldaw. Siasinoman a mangaramid iti diablo a gayyemna, kalpasanna (ammom) isu (ti sairo) ket dakes unay a gayyem.

وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ اٰمَنُوْا بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَاَنْفَقُوْا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللّٰهُ ۗوَكَانَ اللّٰهُ بِهِمْ عَلِيْمًا

wa māżā ‘alaihim lau āmanū billāhi wal-yaumil-ākhiri wa anfaqū mimmā razaqahumullāh(u), wa kānallāhu bihim ‘alīmā(n).

Ket ania (panagkedked) nga adda kadakuada no mamatida ken Allah ken ti Maudi nga Aldaw ken binusbosda ti sumagmamano a sustento nga inted kadakuada ni Allah? Ket ni Allah ket Ammo-amin ti kasasaadda.

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ ۚوَاِنْ تَكُ حَسَنَةً يُّضٰعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَّدُنْهُ اَجْرًا عَظِيْمًا

innallāha lā yaẓlimu miṡqāla żarrah(tin), wa in taku ḥasanatay yuḍā‘ifhā wa yu'ti mil ladunhu ajran ‘aẓīmā(n).

Kinapudnona, saan a biddut ni Allah ti maysa a tao uray kas kadakkel ti dzarrah, ken no adda birtud (kas kabassit ti dzarrah), sigurado a paaduen ni Allah dayta ken mangted iti dakkel a gunggona manipud iti dasigna.

فَكَيْفَ اِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ اُمَّةٍۢ بِشَهِيْدٍ وَّجِئْنَا بِكَ عَلٰى هٰٓؤُلَاۤءِ شَهِيْدًاۗ

fa kaifa iżā ji'nā min kulli ummatim bisyahīdiw wa ji'nā bika ‘alā hā'ulā'i syahīdā(n).

Ket anianto (ti kasasaad dagiti di mamati) no mangyegkami iti saksi (Rasul) manipud iti tunggal nasion ken iyegmikayo (Muhammad) kas saksi iti rabawda?

يَوْمَىِٕذٍ يَّوَدُّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَعَصَوُا الرَّسُوْلَ لَوْ تُسَوّٰى بِهِمُ الْاَرْضُۗ وَلَا يَكْتُمُوْنَ اللّٰهَ حَدِيْثًا ࣖ

yauma'iżiy yawaddul-lażīna kafarū wa ‘aṣawur-rasūla lau tusawwā bihimul-arḍ(u), wa lā yaktumūnallāha ḥadīṡā(n).

Iti dayta nga aldaw, dagidiay saan a mamati ken dagidiay agsukir iti Mensahero (Muhammad), namnamaenda a mairabrabakda iti daga (maitabon wenno mairumek iti daga), uray no dida mailemmeng ti aniaman a pasamak manipud ken Allah.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَقْرَبُوا الصَّلٰوةَ وَاَنْتُمْ سُكٰرٰى حَتّٰى تَعْلَمُوْا مَا تَقُوْلُوْنَ وَلَا جُنُبًا اِلَّا عَابِرِيْ سَبِيْلٍ حَتّٰى تَغْتَسِلُوْا ۗوَاِنْ كُنْتُمْ مَّرْضٰٓى اَوْ عَلٰى سَفَرٍ اَوْ جَاۤءَ اَحَدٌ مِّنْكُمْ مِّنَ الْغَاۤىِٕطِ اَوْ لٰمَسْتُمُ النِّسَاۤءَ فَلَمْ تَجِدُوْا مَاۤءً فَتَيَمَّمُوْا صَعِيْدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوْا بِوُجُوْهِكُمْ وَاَيْدِيْكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُوْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā taqrabuṣ-ṣalāta wa antum sukārā ḥattā ta‘lamū mā taqūlūna wa lā junuban illā ‘ābirī sabīlin ḥattā tagtasilū, wa in kuntum marḍā au ‘alā safarin au jā'a aḥadum minkum minal-gā'iṭi au lāmastumun-nisā'a falam tajidū mā'an fa tayammamū ṣa‘īdan ṭayyiban famsaḥū biwujūhikum wa aidīkum, innnallāha kāna ‘afuwwan gafūrā(n).

Dakayo a namati! Saanka nga umasideg iti kararag no nabartekka, agingga a maammuam ti ibagbagam, ken saanmo (umasidegka iti moske no addaka) iti kasasaad ti junub malaksid no lumabas laeng iti kalsada, sakbay a nagdigoska (bath junub). No maipapan no masakitka wenno agdaliasatka wenno kalpasan ti panagibleng wenno sinagidmo ti babai, ket awan ti danummo, kalpasanna aramidem ti tayammum iti nasayaat (nadalus) a buli; punasam ti rupam ken dagiti imam babaen iti dayta (dapo). Kinapudnona, ni Allah ket Kaaduan a Manangpakawan, Kaaduan a Manangpakawan.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ اُوْتُوْا نَصِيْبًا مِّنَ الْكِتٰبِ يَشْتَرُوْنَ الضَّلٰلَةَ وَيُرِيْدُوْنَ اَنْ تَضِلُّوا السَّبِيْلَۗ

alam tara ilal-lażīna ūtū naṣībam minal-kitābi yasytarūnaḍ-ḍalālata wa yurīdūna an taḍillus-sabīl(a).

Saanmo kadi nga inkonsiderar dagidiay naikkan iti paset ti Libro (Torah)? Gatangenda ti biddut ken tarigagayanda a rumbeng a maiwawaka manipud iti (umiso) a dana.

وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاَعْدَاۤىِٕكُمْ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ وَلِيًّا ۙوَّكَفٰى بِاللّٰهِ نَصِيْرًا

wallāhu a‘lamu bi'a‘dā'ikum, wa kafā billāhi waliyyaw wa kafā billāhi naṣīrā(n).

Ket ad-adda nga ammo ni Allah dagiti kabusormo. Umdasen ni Allah nga agbalin a manangsalaknib ken umdasen ni Allah nga agbalin a katulongan (para kenka).

مِنَ الَّذِيْنَ هَادُوْا يُحَرِّفُوْنَ الْكَلِمَ عَنْ مَّوَاضِعِهٖ وَيَقُوْلُوْنَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَّرَاعِنَا لَيًّاۢ بِاَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِى الدِّيْنِۗ وَلَوْ اَنَّهُمْ قَالُوْا سَمِعْنَا وَاَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ وَاَقْوَمَۙ وَلٰكِنْ لَّعَنَهُمُ اللّٰهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوْنَ اِلَّا قَلِيْلًا

minal-lażīna hādū yuḥarrifūnal-kalima ‘am mawāḍi‘ihī wa yaqūlūna sami‘nā wa ‘aṣainā wasma‘ gaira musmi‘iw wa rā‘inā layyam bi'alsinatihim wa ṭa‘nan fid-dīn(i), wa lau annahum qālū sami‘nā wa aṭa‘nā wasma‘ wanẓurnā lakāna khairal lahum wa aqwam(a), wa lākil la‘anahumullāhu bikufrihim falā yu'minūna illā qalīlā(n).

(Kayatna a sawen) kadagiti Judio, a mangbalbaliw kadagiti sasao manipud iti lugarda. Ket kinunada, “Nangngegmi, ngem saankami nga agtulnog.” Ket (kinunada met), "Dumngegka," bayat a (sika a Muhammad aktual) awan ti nangngegmo. Ket (kunada), balitok ni “Raa’ina” ti dilana ken ibabainna ti relihion. No kinunada koma, "Dumngeg ken agtulnogkami, ken dumngeg, ken asikasuenmi," nasaysayaat koma dayta para kadakuada ken ad-adda nga umiso, ngem inlunod ida ni Allah, gapu iti di panamatida. Saanda a mamati malaksid iti sumagmamano unay.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ اٰمِنُوْا بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَكُمْ مِّنْ قَبْلِ اَنْ نَّطْمِسَ وُجُوْهًا فَنَرُدَّهَا عَلٰٓى اَدْبَارِهَآ اَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّآ اَصْحٰبَ السَّبْتِ ۗ وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ مَفْعُوْلًا

yā ayyuhal-lażīna ūtul-kitāba āminū bimā nazzalnā muṣaddiqal limā ma‘akum min qabli an naṭmisa wujūhan fa naruddahā ‘alā adbārihā au nal‘anahum kamā la‘annā aṣḥābas-sabt(i), wa kāna amrullāhi maf‘ūlā(n).

O tattao a naikkan iti Libro! Mamatikayo iti impatulodmi (ti Qur’an) a mangpasingked iti Libro nga adda kadakayo, sakbay a baliwanmi (dagiti) rupayo, kalpasanna isublimi ida wenno ilunodmi ida kas ilunodmi dagidiay (agar-aramid iti imoralidad) iti Aldaw a Panaginana (Sabado). Ket sigurado nga agaplikar ti bilin ti Dios.

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَغْفِرُ اَنْ يُّشْرَكَ بِهٖ وَيَغْفِرُ مَا دُوْنَ ذٰلِكَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۚ وَمَنْ يُّشْرِكْ بِاللّٰهِ فَقَدِ افْتَرٰٓى اِثْمًا عَظِيْمًا

innallāha lā yagfiru ay yusyraka bihī wa yagfiru mā dūna żālika limay yasyā'(u), wa may yusyrik billāhi fa qadiftarā iṡman ‘aẓīmā(n).

Kinapudnona, saan a pakawanen ni Allah (ti basol ti) pannakitimpuyog kadagiti kakadua Kenkuana (shirk), ken pakawanenna (dagiti basol) malaksid iti dayta (shirk) para iti siasinoman a kayatna. Siasinoman a makikadua kadagiti kasosio ken Allah ket pudno a nakaaramid iti dakkel a basol.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ يُزَكُّوْنَ اَنْفُسَهُمْ ۗ بَلِ اللّٰهُ يُزَكِّيْ مَنْ يَّشَاۤءُ وَلَا يُظْلَمُوْنَ فَتِيْلًا

alam tara ilal-lażīna yuzakkūna anfusahum, balillāhu yuzakkī may yasyā'u wa lā yuẓlamūna fatīlā(n).

Saanmo kadi a nakita dagidiay agkunkuna a nadalusda (dagiti Judio ken Kristiano)? Ngem dalusan ni Allah ti kayatna, ket saanda a madangran uray sangkabassit.

اُنْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ وَكَفٰى بِهٖٓ اِثْمًا مُّبِيْنًا ࣖ

unẓur kaifa yaftarūna ‘alallāhil-każib(a), wa kafā bihī iṡmam mubīnā(n).

Adtoy, anian a mangimbentoda kadagiti kinaulbod maibusor iti Dios! Ket umdasen dayta nga aramid nga agbalin a pudno a basol (para kadakuada).

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ اُوْتُوْا نَصِيْبًا مِّنَ الْكِتٰبِ يُؤْمِنُوْنَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوْتِ وَيَقُوْلُوْنَ لِلَّذِيْنَ كَفَرُوْا هٰٓؤُلَاۤءِ اَهْدٰى مِنَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا سَبِيْلًا

alam tara ilal-lażīna ūtū naṣībam minal-kitābi yu'minūna bil-jibti waṭ-ṭāgūti wa yaqūlūna lil-lażīna kafarū hā'ulā'i ahdā minal-lażīna āmanū sabīlā(n).

Saanmo kadi nga inkonsiderar dagidiay naikkan iti paset ti Libro (Torah)? Mamatida iti Jibt ken taghut, ken kunada kadagiti di mamati (politeista ti Mecca), nga ad-adda nga umiso ti dalanda ngem kadagiti namati.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ لَعَنَهُمُ اللّٰهُ ۗوَمَنْ يَّلْعَنِ اللّٰهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ نَصِيْرًا

ulā'ikal-lażīna la‘anahumullāh(u), wa may yal‘anillāhu falan tajida lahū naṣīrā(n).

Dagitoy dagiti tattao nga inlunod ni Allah. Ket siasinoman nga ilunod ni Allah, sigurado nga awanto ti katulongam kenkuana.

اَمْ لَهُمْ نَصِيْبٌ مِّنَ الْمُلْكِ فَاِذًا لَّا يُؤْتُوْنَ النَّاسَ نَقِيْرًاۙ

am lahum naṣībum minal-mulki fa iżal lā yu'tūnan-nāsa naqīrā(n).

Wenno adda kadi bingayda iti pagarian (ti pannakabalin), nupay saanda nga ited ti uray sangkabassit (kinaimbag) kadagiti tattao, .

اَمْ يَحْسُدُوْنَ النَّاسَ عَلٰى مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖۚ فَقَدْ اٰتَيْنَآ اٰلَ اِبْرٰهِيْمَ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَاٰتَيْنٰهُمْ مُّلْكًا عَظِيْمًا

am yaḥsudūnan-nāsa ‘alā mā ātāhumullāhu min faḍlih(ī), faqad ātainā āla ibrāhīmal-kitāba wal-ḥikmata wa ātaināhum mulkan ‘aẓīmā(n).

Wenno apalda kadi ti tao (Muhammad) gapu iti sagut nga inted kenkuana ni Allah? Pudno, intedmi ti Libro ken Kinasirib iti pamilia ni Abraham, ken intedmi kadakuada ti naindaklan a pagarian (pannakabalin).

فَمِنْهُمْ مَّنْ اٰمَنَ بِهٖ وَمِنْهُمْ مَّنْ صَدَّ عَنْهُ ۗ وَكَفٰى بِجَهَنَّمَ سَعِيْرًا

fa minhum man āmana bihī wa minhum man ṣadda ‘anh(u), wa kafā bijahannama sa‘īrā(n).

Isu a kadagidiay (apal), adda dagiti mamati kenkuana ken adda met dagiti manglapped (dagiti tattao a mamati) kenkuana. Umdasen (para kadakuada) ti Impierno a sumsumged ti gil-ayabna.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِنَا سَوْفَ نُصْلِيْهِمْ نَارًاۗ كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُوْدُهُمْ بَدَّلْنٰهُمْ جُلُوْدًا غَيْرَهَا لِيَذُوْقُوا الْعَذَابَۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَزِيْزًا حَكِيْمًا

innal-lażīna kafarū bi'āyātinā sanuṣlīhim nārā(n), kullamā naḍijat julūduhum baddalnāhum julūdan gairahā liyażūqul-‘ażāb(a), innallāha kāna ‘azīzan ḥakīmā(n).

Pudno, dagidiay saan a mamati kadagiti bersikulomi, Ikabilmi ida idiay impierno. Tunggal mapuoran ti kudilda, Sukatanmi iti sabali a kudil, tapno maramananda ti dusa. Kinapudnona, ni Allah ket mannakabalin-amin, masirib-amin.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًاۗ لَهُمْ فِيْهَآ اَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ ۙ وَّنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيْلًا

wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti sanudkhiluhum jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), lahum fīhā azwājum muṭahharah(tun), wa nudkhiluhum ẓillan ẓalīlā(n).

No maipapan kadagidiay mamati ken agar-aramid kadagiti naimbag nga aramid, Iserrektayo ida kadagiti minuyongan a iti babana ket agayus dagiti karayan, a sadiay ti pagnaedanda iti agnanayon. Sadiay addaanda kadagiti puro a kapareha, ket inkabilmi ida iti nalinong ken komportable a lugar.

۞ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُكُمْ اَنْ تُؤَدُّوا الْاَمٰنٰتِ اِلٰٓى اَهْلِهَاۙ وَاِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ اَنْ تَحْكُمُوْا بِالْعَدْلِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِهٖ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ سَمِيْعًاۢ بَصِيْرًا

innallāha ya'murukum an tu'addul-amānāti ilā ahlihā, wa iżā ḥakamtum bainan-nāsi an taḥkumū bil-‘adl(i), innallāha ni‘immā ya‘iẓukum bih(ī), innallāha kāna samī‘am baṣīrā(n).

Kinapudnona, ibilinnaka ni Allah a mangidanon iti mensahe kadagidiay maikari nga umawat iti dayta, ket no mangipasdekka iti linteg iti nagbaetan dagiti tattao, masapul nga ipasdekmo dayta a patas. Kinapudnona, ni Allah ti kasayaatan a mangisuro kadakayo. Kinapudnona, ni Allah ket Managdengngeg-Amin, Makakita-Amin.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَطِيْعُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوا الرَّسُوْلَ وَاُولِى الْاَمْرِ مِنْكُمْۚ فَاِنْ تَنَازَعْتُمْ فِيْ شَيْءٍ فَرُدُّوْهُ اِلَى اللّٰهِ وَالرَّسُوْلِ اِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ ذٰلِكَ خَيْرٌ وَّاَحْسَنُ تَأْوِيْلًا ࣖ

yā ayyuhal-lażīna āmanū aṭī‘ullāha wa aṭī‘ur-rasūla wa ulil-amri minkum, fa in tanāza‘tum fī syai'in fa rudd­hu ilallāhi war-rasūli in kuntum tu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhir(i), żālika khairuw wa aḥsanu ta'wīlā(n).

O dakayo a mamati! Agtulnogkayo ken Allah ken agtulnogkayo iti Mensahero (Muhammad), ken ni Ulil Amri (ti autoridad) kadakayo. Kalpasanna, no agduduma ti kapanunotanyo maipapan iti maysa a banag, kalpasanna isubliyo dayta ken Allah (ti Qur’an) ken iti Mensahero (Ti Sunnah-na), no mamatika ken ni Allah ken iti Maudi nga Aldaw. Napatpateg dayta (para kenka) ken nasaysayaat ti pagbanaganna.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ يَزْعُمُوْنَ اَنَّهُمْ اٰمَنُوْا بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّتَحَاكَمُوْٓا اِلَى الطَّاغُوْتِ وَقَدْ اُمِرُوْٓا اَنْ يَّكْفُرُوْا بِهٖ ۗوَيُرِيْدُ الشَّيْطٰنُ اَنْ يُّضِلَّهُمْ ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

alam tara ilal-lażīna yaz‘umūna annahum āmanū bimā unzila ilaika wa mā unzila min qablika yurīdūna ay yataḥākamū ilaṭ-ṭāgūti wa qad umirū ay yakfurū bih(ī), wa yurīdusy-syaiṭānu ay yuḍillahum ḍalālam ba‘īdā(n).

Saan kadi nga impangagmo (Muhammad) dagidiay agkunkuna a namatida iti naipalgak kenka ken iti naipalgak sakbaymo? Ngem kayatda latta ti legal a probision para iti taghut, uray no nabilinda a mangilibak iti taghut. Ket panggep ni Satanas nga allilawen ida (iti) nayaw-awan agingga a mabalin.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ تَعَالَوْا اِلٰى مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَاِلَى الرَّسُوْلِ رَاَيْتَ الْمُنٰفِقِيْنَ يَصُدُّوْنَ عَنْكَ صُدُوْدًاۚ

wa iżā qīla lahum ta‘ālau ilā mā anzalallāhu wa ilar-rasūli ra'aital-munāfiqīna yaṣuddūna ‘anka ṣudūdā(n).

Ket no maibaga kadakuada, "Umaykayo (agtulnogkayo) iti impalgak ni Allah ken (agtulnogkayo) iti Mensahero," (awan duadua) makitayo (a ni Muhammad) dagiti managinsisingpet a manglapped kadakayo a nainget.

فَكَيْفَ اِذَآ اَصَابَتْهُمْ مُّصِيْبَةٌ ۢبِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ ثُمَّ جَاۤءُوْكَ يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ ۖاِنْ اَرَدْنَآ اِلَّآ اِحْسَانًا وَّتَوْفِيْقًا

fa kaifa iżā aṣābathum muṣībatum bimā qaddamat aidīhim ṡumma jā'ūka yaḥlifūna billāh(i), in aradnā illā iḥsānaw wa taufīqā(n).

Isu nga ania ti mapasamak no (iti masakbayan) adda didigra a dumteng kadakuada (dagiti managinsisingpet) gapu kadagiti tignay dagiti bukodda nga ima, kalpasanna umayda kenka (Muhammad) bayat nga agsapatada, "Babaen ni Allah, pulos a dimi tarigagayan ti aniaman malaksid iti kinaimbag ken talna."

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ يَعْلَمُ اللّٰهُ مَا فِيْ قُلُوْبِهِمْ فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَّهُمْ فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ قَوْلًا ۢ بَلِيْغًا

ulā'ikal-lażīna ya‘lamullāhu mā fī qulūbihim fa a‘riḍ ‘anhum wa ‘iẓhum wa qul lahum fī anfusihim qaulam balīgā(n).

Isuda ket tattao nga (pudno) nga ammo ni Allah no ania ti adda iti pusoda. Ngarud tallikudam ida, ket ikkam ida iti balakad, ken sawem ida kadagiti sasao a makaay-ayo kadagiti kararuada.

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ رَّسُوْلٍ اِلَّا لِيُطَاعَ بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَلَوْ اَنَّهُمْ اِذْ ظَّلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ جَاۤءُوْكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللّٰهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُوْلُ لَوَجَدُوا اللّٰهَ تَوَّابًا رَّحِيْمًا

wa mā arsalnā mir rasūlin illā liyuṭā‘a bi'iżnillāh(i), wa lau annahum iẓ ẓalamū anfusahum jā'ūka fastagfarullāha wastagfara lahumur-rasūlu lawajadullāha tawwābar raḥīmā(n).

Ket saankami a nangibaon iti mensahero malaksid no agtulnog babaen ti pammalubos ni Allah. Ket pudno, no isuda, kalpasan ti panagbasolda iti bagbagida, immayda kenka (Muhammad), ket nagkiddawda ken Allah iti pammakawan, ken ti Mensahero ket nagkiddaw met iti pammakawan para kadakuada, sigurado a masarakanda ni Allah a Kaaduan nga Umawat iti panagbabawi, Kaasi unay.

فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُوْنَ حَتّٰى يُحَكِّمُوْكَ فِيْمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوْا فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوْا تَسْلِيْمًا

falā wa rabbika lā yu'minūna ḥattā yuḥakkimūka fīmā syajara bainahum ṡumma lā yajidū fī anfusihim ḥarajam mimmā qaḍaita wa yusallimū taslīmā(n).

Gapuna, babaen ti Apom, saanda a mamati agingga nga aramidendaka (Muhammad) nga ukom iti banag a pagsusupiatanda, (tapno) kalpasanna awanton ti panagkedked iti pusoda iti pangngeddeng nga itedmo, ket awatenda a naan-anay.

وَلَوْ اَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ اَنِ اقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْ اَوِ اخْرُجُوْا مِنْ دِيَارِكُمْ مَّا فَعَلُوْهُ اِلَّا قَلِيْلٌ مِّنْهُمْ ۗوَلَوْ اَنَّهُمْ فَعَلُوْا مَا يُوْعَظُوْنَ بِهٖ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ وَاَشَدَّ تَثْبِيْتًاۙ

wa lau annā katabnā ‘alaihim aniqtulū anfusakum awikhrujū min diyārikum mā fa‘alūhu illā qalīlum minhum, wa lau annahum fa‘alū mā yū‘aẓūna bihī lakāna khairal lahum wa asyadda taṡbītā(n).

Ket uray no imbilinmi kadakuada, "Patayyo ti bagbagiyo wenno pumanawkayo kadagiti pagtaenganyo," saanda koma nga inaramid dayta, malaksid iti sumagmamano kadakuada. Ket no intungpalda koma ti bilinda, nasaysayaat koma para kadakuada ken napabileg koma ti pammatida.

وَّاِذًا لَّاٰتَيْنٰهُمْ مِّنْ لَّدُنَّآ اَجْرًا عَظِيْمًاۙ

wa iżal la'ātaināhum mil ladunnā ajran ‘aẓīmā(n).

ket iti kasta, Sigurado nga itedmi ida iti dakkel a gunggona manipud Kadakami, .

وَّلَهَدَيْنٰهُمْ صِرَاطًا مُّسْتَقِيْمًا

wa lahadaināhum ṣirāṭam mustaqīmā(n).

ket sigurado nga ipakitami kadakuada ti nalinteg a dana.

وَمَنْ يُّطِعِ اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ فَاُولٰۤىِٕكَ مَعَ الَّذِيْنَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِّنَ النَّبِيّٖنَ وَالصِّدِّيْقِيْنَ وَالشُّهَدَاۤءِ وَالصّٰلِحِيْنَ ۚ وَحَسُنَ اُولٰۤىِٕكَ رَفِيْقًا

wa may yuṭi‘illāha war-rasūla fa ulā'ika ma‘al-lażīna an‘amallāhu ‘alaihim minan-nabiyyīna waṣ-ṣiddīqīna wasy-syuhadā'i waṣ-ṣāliḥīn(a), wa ḥasuna ulā'ika rafīqā(n).

Ket siasinoman nga agtulnog ken Allah ken ti Mensahero (Muhammad), kalpasanna makikaduadanto kadagidiay inted ni Allah a pabor, (nga isu ti) dagiti mammadto, dagiti managayat iti kinapudno, dagiti martir ken dagiti nadiosan. Isuda ti kasayaatan nga aggayyem.

ذٰلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللّٰهِ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ عَلِيْمًا ࣖ

Żālikal-faḍlu minallāh(i), wa kafā billāhi ‘alīmā(n).

Daytoy ket sagut manipud ken Allah, ken umdasen ni Allah, ti Ammo-amin.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا خُذُوْا حِذْرَكُمْ فَانْفِرُوْا ثُبَاتٍ اَوِ انْفِرُوْا جَمِيْعًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū khużū ḥiżrakum fanfirū ṡubātin awinfirū jamī‘ā(n).

O dakayo a mamati! Agsaganakayo, ken umabantekayo (iti paggugubatan) iti grupo, wenno umabantekayo a sangsangkamaysa (aggigiddan).

وَاِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَّيُبَطِّئَنَّۚ فَاِنْ اَصَابَتْكُمْ مُّصِيْبَةٌ قَالَ قَدْ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيَّ اِذْ لَمْ اَكُنْ مَّعَهُمْ شَهِيْدًا

wa inna minkum lamal layubaṭṭi'ann(a), fa in aṣābatkum muṣībatun qāla qad an‘amallāhu ‘alayya iż lam akum ma‘ahum syahīdā(n).

Ket pudno, adda kadakayo ti agkedked unay (a mapan iti paggugubatan). Kalpasanna, no adda didigra a dumteng kenka, kunana, "Pudno, nangipaay ni Allah iti pabor kaniak babaen ti saan a pannakidangadang kadakuada."

وَلَىِٕنْ اَصَابَكُمْ فَضْلٌ مِّنَ اللّٰهِ لَيَقُوْلَنَّ كَاَنْ لَّمْ تَكُنْۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهٗ مَوَدَّةٌ يّٰلَيْتَنِيْ كُنْتُ مَعَهُمْ فَاَفُوْزَ فَوْزًا عَظِيْمًا

wa la'in aṣābakum faḍlum minallāhi layaqūlanna ka'allam takum bainakum wa bainahū mawaddattuy yā laitanī kuntu ma‘ahum fa afūza fauzan ‘aẓīmā(n).

Ket pudno, no umawatka iti parabur (balligi) manipud ken Allah, sigurado nga ibagana a kasla awan pay pulos ti relasion ti ayat iti nagbaetanyo kenkuana, "O, no addaak kadakuada, sigurado a nangabakak koma iti dakkel a balligi (met)."

۞ فَلْيُقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ الَّذِيْنَ يَشْرُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا بِالْاٰخِرَةِ ۗ وَمَنْ يُّقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَيُقْتَلْ اَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيْهِ اَجْرًا عَظِيْمًا

falyuqātil fī sabīlillāhil-lażīna yasytarūnal-ḥayātad-dun-yā bil-ākhirah(ti), wa may yuqātil fī sabīlillāhi fa yuqtal au yaglib fa saufa nu'tīhi ajran ‘aẓīmā(n).

Ngarud, bay-anyo a dagidiay aglaklako iti nailubongan a biagda para iti agnanayon a makiranget iti dalan ni Allah. Ket siasinoman a makiranget iti dalan ni Allah, ken matnag wenno agballigi, Ikkanmi kenkuana ti dakkel a gunggona.

وَمَا لَكُمْ لَا تُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالْمُسْتَضْعَفِيْنَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاۤءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذِيْنَ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَآ اَخْرِجْنَا مِنْ هٰذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ اَهْلُهَاۚ وَاجْعَلْ لَّنَا مِنْ لَّدُنْكَ وَلِيًّاۚ وَاجْعَلْ لَّنَا مِنْ لَّدُنْكَ نَصِيْرًا

wa mā lakum lā tuqātilūna fī sabīlillāhi wal-mustaḍ‘afīna minar-rijāli wan-nisā'i wal-wildānil-lażīna yaqūlūna rabbanā akhrijnā min hāżihil-qaryatiẓ-ẓālimi ahluhā, waj‘al lanā mil ladunka waliyyā(n), waj‘al lanā mil ladunka naṣīrā(n).

Ket apay a dikay kayat ti makiranget iti dalan ni Allah ken (idepensa) dagiti nakapuy, lallaki man, babbai wenno ubbing nga agkarkararag, "Apomi, iruarnakami iti daytoy a daga (Mecca) a dagiti agnanaed ket saan a nainkalintegan. Ikkannakami iti manangsalaknib manipud iti dasigmo, ken ikkannakami iti katulongan manipud iti dasigmo."

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا يُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۚ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ الطَّاغُوْتِ فَقَاتِلُوْٓا اَوْلِيَاۤءَ الشَّيْطٰنِ ۚ اِنَّ كَيْدَ الشَّيْطٰنِ كَانَ ضَعِيْفًا ۚ ࣖ

al-lażīna āmanū yuqātilūna fī sabīlillāh(i), wal-lażīna kafarū yuqātilūna fī sabīliṭ-ṭāgūti fa qātilū auliyā'asy-syaiṭān(i), inna kaidasy-syaiṭāni kāna ḍa‘īfā(n).

Dagidiay mamati makirangetda iti wagas ni Allah, ken dagidiay di mamati makirangetda iti wagas ti taghut, isu a makirangetda kadagiti gagayyem ti diablo, (agsipud ta) pudno a nakapuy dagiti trick ti diablo.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ قِيْلَ لَهُمْ كُفُّوْٓا اَيْدِيَكُمْ وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۚ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللّٰهِ اَوْ اَشَدَّ خَشْيَةً ۚ وَقَالُوْا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَۚ لَوْلَآ اَخَّرْتَنَآ اِلٰٓى اَجَلٍ قَرِيْبٍۗ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيْلٌۚ وَالْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّمَنِ اتَّقٰىۗ وَلَا تُظْلَمُوْنَ فَتِيْلًا

alam tara ilal-lażīna qīla lahum kuffū aidiyakum wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāt(a), fa lammā kutiba ‘alaihimul-qitālu iżā farīqum minhum yakhsyaunan-nāsa kakhasy-yatillāhi au asyadda khasy-yah(tan), wa qālū rabbanā lima katabta ‘alainal-qitāl(a), lau lā akhkhartanā ilā ajalin qarīb(in), qul matā‘ud-dun-yā qalīl(un), wal-ākhiratu khairul limanittaqā, wa lā tuẓlamūna fatīlā(n).

Saan kadi nga asikasuem dagiti tattao a naibaga kadakuada, "Lapdanmo dagiti imam (manipud iti pannakidangadang), agkararag ken agbayadka iti zakat!" Idi obligadoda a makiranget, kellaat a mabuteng ti dadduma kadakuada (dagiti managinsisingpet) kadagiti tattao (kabusor), kas iti panagbutengda ken Allah, ad-adda pay a mabuteng (ngem dayta). Kinunada, "Apomi, apay nga obligadonakami a makiranget? Apay a dimo intantan (ti obligasion a makiranget) kadakami iti sumagmamano a panawen?" Ibagam, "Masbassit dagiti ragsak iti daytoy a lubong ken ti biag kalpasan ti ipapatay ket nasaysayaat para kadagidiay nadiosan (a makagun-od kadagiti gunggona gapu iti pannakidangadang) ket saankanto a mabasol uray sangkabassit."

اَيْنَ مَا تَكُوْنُوْا يُدْرِكْكُّمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنْتُمْ فِيْ بُرُوْجٍ مُّشَيَّدَةٍ ۗ وَاِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَّقُوْلُوْا هٰذِهٖ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۚ وَاِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَّقُوْلُوْا هٰذِهٖ مِنْ عِنْدِكَ ۗ قُلْ كُلٌّ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۗ فَمَالِ هٰٓؤُلَاۤءِ الْقَوْمِ لَا يَكَادُوْنَ يَفْقَهُوْنَ حَدِيْثًا

aina mā takūnū yudrikkumul-mautu wa lau kuntum fī burūjim musyayyadah(tin), wa in tuṣibhum ḥasanatuy yaqūlū hāżihī min ‘indillāh(i), wa in tuṣibhum sayyi'atuy yaqūlū hāżihī min ‘indik(a), qul kullum min ‘indillāh(i), famā lihā'ulā'il-qaumi lā yakādūna yafqahūna ḥadīṡā(n).

Sadinoman ti mabalin nga ayanmo, masabetnaka ni patay, uray no addaka kadagiti sarikedked a naibangon a natibker ken nangato. No ti naimbag ket mapasamak kadakuada, kunada, “Daytoy ket manipud ken Allah,” ken no ti dakes ket mapasamak kadakuada, kunada, “Daytoy ket manipud kenka (Muhammad).” Ibagam, “Amin (aggapu) manipud ken Allah.” Isu nga apay a dandani di maawatan (aniaman) dagitoy a tattao (dagiti managinsisingpet)?”

مَآ اَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللّٰهِ ۖ وَمَآ اَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَّفْسِكَ ۗ وَاَرْسَلْنٰكَ لِلنَّاسِ رَسُوْلًا ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ شَهِيْدًا

mā aṣābaka min ḥasanatin fa minallāh(i), wa mā aṣābaka min sayyi'atin fa min nafsik(a), wa arsalnāka lin-nāsi rasūlā(n), wa kafā billāhi syahīdā(n).

Aniaman a naimbag a magun-odmo, ket manipud ken Allah, ken aniaman a dakes a mapasamak kenka, daytoy ket manipud iti bukodmo (basol). Imbaonmikayo (Muhammad) kas Mensahero iti (amin) sangkataoan. Ket umdasen ni Allah kas saksi.

مَنْ يُّطِعِ الرَّسُوْلَ فَقَدْ اَطَاعَ اللّٰهَ ۚ وَمَنْ تَوَلّٰى فَمَآ اَرْسَلْنٰكَ عَلَيْهِمْ حَفِيْظًا ۗ

may yuṭi‘ir-rasūla faqad aṭā‘allāh(a), wa man tawallā famā arsalnāka ‘alaihim ḥafīẓā(n).

Siasinoman nga agtulnog iti Mensahero (Muhammad), ngarud pudno nga isu ket nagtulnog kenni Allah. Ket siasinoman a tallikudan (manipud iti dayta a panagtulnog), kalpasanna (ammom) Saanmi nga imbaonnaka (Muhammad) nga agbalin a guardiada

وَيَقُوْلُوْنَ طَاعَةٌ ۖ فَاِذَا بَرَزُوْا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَاۤىِٕفَةٌ مِّنْهُمْ غَيْرَ الَّذِيْ تَقُوْلُ ۗ وَاللّٰهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُوْنَ ۚ فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَكِيْلًا

wa yaqūlūna ṭā‘ah(tun), fa iżā barazū min ‘indika bayyata ṭā'ifatum minhum gairal-lażī taqūl(u), wallāhu yaktubu mā yubayyitūn(a), fa a‘riḍ ‘anhum wa tawakkal ‘alallāh(i), wa kafā billāhi wakīlā(n).

Ket kunada (dagiti managinsisingpet), "(Ti obligasiontayo ket) agtulnog laeng." Nupay kasta, idi pinanawanda ti dasigmo (Muhammad), dadduma kadakuada ti nangiplano kadagiti estratehia iti rabii (nagdesision) malaksid iti imbagada idi. Irekord ni Allah dagiti estratehia nga impasdekda iti dayta a rabii, isu a tallikudam ida ket ikabilmo ti panagtalekmo ken ni Allah. Umdasen ni Allah kas manangsalaknib.

اَفَلَا يَتَدَبَّرُوْنَ الْقُرْاٰنَ ۗ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللّٰهِ لَوَجَدُوْا فِيْهِ اخْتِلَافًا كَثِيْرًا

afalā yatadabbarūnal-qur'ān(a), wa lau kāna min ‘indi gairillāhi lawajadū fīhikhtilāfan kaṡīrā(n).

Isu a dida kadi apresiaren (ad-adalen) ti Koran? No (ti Qur’an) ket saan a naggapu ken Allah, sigurado a makasarakda iti adu nga agsusupadi a banag iti dayta.

وَاِذَا جَاۤءَهُمْ اَمْرٌ مِّنَ الْاَمْنِ اَوِ الْخَوْفِ اَذَاعُوْا بِهٖ ۗ وَلَوْ رَدُّوْهُ اِلَى الرَّسُوْلِ وَاِلٰٓى اُولِى الْاَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِيْنَ يَسْتَنْۢبِطُوْنَهٗ مِنْهُمْ ۗ وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهٗ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطٰنَ اِلَّا قَلِيْلًا

wa iżā jā'ahum amrum minal-amni awil-khaufi ażā‘ū bih(ī), wa lau ruddūhu ilar-rasūli wa ilā ulil-amri minhum la‘alimahul-lażīna yastambiṭūnahū minhum, wa lau lā faḍlullāhi ‘alaikum wa raḥmatuhū lattaba‘tumusy-syaiṭāna illā qalīlā(n).

Ket no dumteng kadakuada ti damag maipapan iti seguridad wenno buteng, (dagus) nga ibrodkasda dayta. (Kinapudnona) no inyawatda dayta kada Rasul ken Ulil Amri a karaman kadakuada, sigurado a dagiti tattao a kayatda a maammuan ti kinapudno (mabalinda) a maammuan (opisyal) manipud kadakuada (da Rasul ken Ulil Amri). No saan a gapu iti parabur ken asi ni Allah kadakayo, sinurotyo koma ni Satanas, malaksid iti bassit a bilang (kadagiti tengngayo).

فَقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۚ لَا تُكَلَّفُ اِلَّا نَفْسَكَ وَحَرِّضِ الْمُؤْمِنِيْنَ ۚ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّكُفَّ بَأْسَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا ۗوَاللّٰهُ اَشَدُّ بَأْسًا وَّاَشَدُّ تَنْكِيْلًا

faqātil fī sabīlillāh(i), lā tukallafu illā nafsaka wa ḥarriḍil-mu'minīn(a), ‘asallāhu ay yakuffa ba'sal lażīna kafarū, wallāhu asyaddu ba'saw wa asyaddu tankīlā(n).

Isu a labananka (Muhammad) iti dalan ni Allah, saan a madagsenanka no di ket iti bagim. Inflame (ti espiritu ti) dagiti namati (a makiranget). Sapay koma ta ilaksid (burak) ni Allah dagiti panangraut dagidiay di mamati. Dakkel unay ti pannakabalin ni Allah (Ti) ken nakaro unay ti dusa (Ti) na.

مَنْ يَّشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَّكُنْ لَّهٗ نَصِيْبٌ مِّنْهَا ۚ وَمَنْ يَّشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَّكُنْ لَّهٗ كِفْلٌ مِّنْهَا ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ مُّقِيْتًا

may yasyfa‘ syafā‘atan ḥasanatay yakul lahū naṣībum minhā, wa may yasyfa‘ syafā‘atan sayyi'atay yakul lahū kiflum minhā, wa kānallāhu ‘alā kulli syai'im muqītā(n).

Siasinoman a tumulong kadagiti dadduma babaen ti nasayaat a tulong ket sigurado nga umawat iti bingay iti gunggona, ken siasinoman a tumulong kadagiti dadduma babaen ti dakes a tulong sigurado nga awitenna ti bingay iti basolna. Adda pannakabalin ni Allah iti amin a banag.

وَاِذَا حُيِّيْتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوْا بِاَحْسَنَ مِنْهَآ اَوْ رُدُّوْهَا ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ حَسِيْبًا

wa iżā ḥuyyītum bitaḥiyyatin fa ḥayyū bi'aḥsana minhā au ruddūhā, innallāha kāna ‘alā kulli syai'in ḥasībā(n).

Ket no mapadayawanka iti (kablaaw) a panagraem, kalpasanna isublim ti panagraem iti nasaysayaat, wenno isublim (ti panagraem, a maitunos) iti dayta. Kinapudnona, ikabilangan ni Allah ti amin.

اَللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ لَيَجْمَعَنَّكُمْ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ لَا رَيْبَ فِيْهِ ۗ وَمَنْ اَصْدَقُ مِنَ اللّٰهِ حَدِيْثًا ࣖ

allāhu lā ilāha illā huw(a), layajma‘annakum ilā yaumil-qiyāmati lā raiba fīh(i), wa man aṣdaqu minallāhi ḥadīṡā(n).

Allah, awan ti dios no di Isuna. Talaga nga urnongennakayto iti Aldaw ti Panangukom nga awan duadua. Siasino ti ad-adda a napudno kadagiti sasaona ngem ni Allah?

۞ فَمَا لَكُمْ فِى الْمُنٰفِقِيْنَ فِئَتَيْنِ وَاللّٰهُ اَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُوْا ۗ اَتُرِيْدُوْنَ اَنْ تَهْدُوْا مَنْ اَضَلَّ اللّٰهُ ۗوَمَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ سَبِيْلًا

famā lakum fil-munāfiqīna fi'ataini wallāhu arkasahum bimā kasabū, aturīdūna an tahdū man aḍallallāh(u), wa may yuḍlilillāhu falan tajida lahū sabīlā(n).

Isu nga apay a (nabingaykayo) iti dua a grupo iti (panangsango) kadagiti managinsisingpet, uray no insubli ida ni Allah (iti di panamati), gapu kadagiti bukodda a panagregget? Panggepmo kadi ti mangted iti panangiwanwan kadagiti tattao nga impalubos ni Allah a mayaw-awan? Siasinoman nga ipalubos ni Allah a maiwawa, dikayto makasarak iti wagas (a mangiwanwan) kenkuana.

وَدُّوْا لَوْ تَكْفُرُوْنَ كَمَا كَفَرُوْا فَتَكُوْنُوْنَ سَوَاۤءً فَلَا تَتَّخِذُوْا مِنْهُمْ اَوْلِيَاۤءَ حَتّٰى يُهَاجِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوْهُمْ وَاقْتُلُوْهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُّمُوْهُمْ ۖ وَلَا تَتَّخِذُوْا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَّلَا نَصِيْرًاۙ

waddū lau takfurūna kamā kafarū fa takūnūna sawā'an falā tattakhiżū minhum auliyā'a ḥattā yuhājirū fī sabīlillāh(i), fa in tawallau fa khużūhum waqtulūhum ḥaiṡu wajattumūhum, wa lā tattakhiżū minhum waliyyaw wa lā naṣīrā(n).

Kayatda nga agbalinkayo a di mamati a kas iti nagbalinda a di mamati, tapno agbalinkayo a kas met laeng (kadakuada). Dimo pagbalinen ti asinoman kadakuada a gagayyemmo agingga nga agturongda iti dana ni Allah. No tallikudanda, ngarud alaem ida a balud ket patayem ida iti sadinoman a pakasarakam kadakuada, ket dikay aramiden ti asinoman kadakuada a nasungdo a gayyem wenno katulongan, .

اِلَّا الَّذِيْنَ يَصِلُوْنَ اِلٰى قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌ اَوْ جَاۤءُوْكُمْ حَصِرَتْ صُدُوْرُهُمْ اَنْ يُّقَاتِلُوْكُمْ اَوْ يُقَاتِلُوْا قَوْمَهُمْ ۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوْكُمْ ۚ فَاِنِ اعْتَزَلُوْكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوْكُمْ وَاَلْقَوْا اِلَيْكُمُ السَّلَمَ ۙ فَمَا جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيْلًا

illal lażīna yaṣilūna ilā qaumim bainakum wa bainahum mīṡāqun au jā'ūkum ḥaṣirat ṣudūruhum ay yuqātilūkum au yuqātilū qaumahum, wa lau syā'allāhu lasallaṭahum ‘alaikum fa laqātalūkum, fa ini‘tazalūkum falam yuqātilūkum wa alqau ilaikumus-salam(a), famā ja‘alallāhu lakum ‘alaihim sabīlā(n).

malaksid kadagidiay agkidkiddaw iti proteksion manipud iti maysa nga ili iti nagbaetanyo ken dayta dagiti tattao sadiay ket addan ti katulagan (talna) wenno dagiti tattao nga umay kadakayo ken ti pusoda mariknada a dida kayat a labanankayo wenno makiranget kadagiti tattaoda. No kayat koma ni Allah, inikkanna koma ida iti pannakabalin a mangsango kenka, isu a nakirangetda koma kenka. Ngem no baybay-andakayo nga agmaymaysa, ken didakayo makiranget ken idaton kadakayo ti talna (isuko), ngarud saan a nangted ni Allah iti dalan para kadakayo (tapno matiliw ken patayen) ida.

سَتَجِدُوْنَ اٰخَرِيْنَ يُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّأْمَنُوْكُمْ وَيَأْمَنُوْا قَوْمَهُمْ ۗ كُلَّ مَا رُدُّوْٓا اِلَى الْفِتْنَةِ اُرْكِسُوْا فِيْهَا ۚ فَاِنْ لَّمْ يَعْتَزِلُوْكُمْ وَيُلْقُوْٓا اِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَيَكُفُّوْٓا اَيْدِيَهُمْ فَخُذُوْهُمْ وَاقْتُلُوْهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوْهُمْ ۗ وَاُولٰۤىِٕكُمْ جَعَلْنَا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطٰنًا مُّبِيْنًا ࣖ

satajidūna akharīna yurīdūna ay ya'manūkum wa ya'manū qaumahum, kullamā ruddū ilal-fitnati urkisū fīhā, fa illam ya‘tazilūkum wa yulqū ilaikumus-salama wa yakuffū aidiyahum fa khużūhum waqtulūhum ḥaiṡu ṡaqiftumūhum, wa ulā'ikum ja‘alnā lakum ‘alaihim sulṭānam mubīnā(n).

Di agbayag makasarakka kadagiti dadduma a kayatda ti agbiag a natalged a kaduam ken natalged kadagiti bukodda a tattao. Tunggal maayabanda manen iti sulisog (shirk), matnagda iti dayta. Isu a no didaka baybay-an nga agmaymaysa ken didaka idaton kenka ti talna, ken saanda nga agkedked a makiranget kenka, alaem ida a balud ket patayem ida iti sadinoman a pakasarakam kadakuada. Isuda ti maipapan kadakuada nga intedmi kadakayo ti nalawag a rason (a makiranget, mangtiliw, ken mangpapatay).

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ اَنْ يَّقْتُلَ مُؤْمِنًا اِلَّا خَطَـًٔا ۚ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَـًٔا فَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَّدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يَّصَّدَّقُوْا ۗ فَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ ۗوَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِهٖ وَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ ۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِۖ تَوْبَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

wa mā kāna limu'minin ay yaqtula mu'minan illā khaṭa'ā(n), wa man qatala mu'minan khaṭa'an fa taḥrīru raqabatim mu'minatiw wa diyatum musallamatun ilā ahlihī illā ay yaṣṣaddaqū, fa in kāna min qaumim bainakum wa bainahum mīṡāqun fa diyatum musallamatun ilā ahlihī wa taḥrīru raqabatim mu'minah(tin), famal lam yajid fa ṣiyāmu syahraini mutatābi‘aini taubatam minallāh(i), wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

Ket saan a maitutop a patayen ti maysa a namati ti maysa a namati (sabali), malaksid no nakabasol (aksidente). Siasinoman a mangpapatay iti namati gapu ta nakabasol (bay-anna) wayawayaanna ti namati nga adipen ken (bayadanna) ti subbot a naited iti pamiliana (ti napapatay), malaksid no isuda (ti pamilia ti napapatay) iwaksida ti bayad. No isu (ti napapatay) ket nagtaud kadagiti tattao a bumusbusor kenka, uray no isu ket namati, ngarud (ti mammapatay) wayawayaanna dagiti namati nga adipenna. Ket no isu (ti napapatay) ket nagtaud iti maysa nga ili (saan a mamati) nga adda tulag (ti kappia) iti nagbaetanda kenka, ngarud (bay-anyo ti mammapatay) bayadanna ti subbot a naited iti (napapatay) a pamiliana ket wayawayaanna dagiti mamati nga adipenna. Siasinoman a saan a makasarak (ti adipenna), bay-am nga agayuno (ti mammapatay) iti dua nga agsasaruno a bulan kas panagbabawi ken Allah. Ket ni Allah ket Ammo-Amin, Masirib-Amin

وَمَنْ يَّقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا فَجَزَاۤؤُهٗ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيْهَا وَغَضِبَ اللّٰهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهٗ وَاَعَدَّ لَهٗ عَذَابًا عَظِيْمًا

wa may yaqtul mu'minam muta‘ammidan fa jazā'uhū jahannamu khālidan fīhā wa gaḍiballāhu ‘alaihi wa la‘anahū wa a‘adda lahū ‘ażāban ‘aẓīmā(n).

Ket siasinoman a ginagara a mangpapatay iti namati, ti gunggona ket isunto ti Impierno, a sadiay agtalinaed nga agnanayon. Nakapungtot ni Allah kenkuana, ket inlunodna ken insaganana ti dakkel a dusa para kenkuana.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا ضَرَبْتُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَتَبَيَّنُوْا وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَنْ اَلْقٰىٓ اِلَيْكُمُ السَّلٰمَ لَسْتَ مُؤْمِنًاۚ تَبْتَغُوْنَ عَرَضَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۖفَعِنْدَ اللّٰهِ مَغَانِمُ كَثِيْرَةٌ ۗ كَذٰلِكَ كُنْتُمْ مِّنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللّٰهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā ḍarabtum fī sabīlillāhi fa tabayyanū wa lā taqūlū liman alqā ilaikumus-salāma lasta mu'minā(n), tabtagūna ‘araḍal-ḥayātid-dun-yā, fa ‘indallāhi magānimu kaṡīrah(tun), każālika kuntum min qablu fa mannallāhu ‘alaikum fa tabayyanū, innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).

O dakayo a mamati! No mapanka (makiranget) iti dalan ni Allah, kalpasanna agannadka (agsapulka iti impormasion) ken dika ibaga iti tao a mangibagbaga iti "kablaaw" kenka, "Saanka a namati," (kalpasanna, patayem isuna), nga addaan panggep a mangsapul iti kinabaknang ti nailubongan a biag, uray no kenni Allah ket adu dagiti gameng. Kastoy ti kasasaadmo idi, kalpasanna inted ni Allah kenka dagiti bendisionna, isu nga agannadka. Kinapudnona, naannad unay ni Allah iti ar-aramidenyo.

لَا يَسْتَوِى الْقٰعِدُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ غَيْرُ اُولِى الضَّرَرِ وَالْمُجٰهِدُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ فَضَّلَ اللّٰهُ الْمُجٰهِدِيْنَ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقٰعِدِيْنَ دَرَجَةً ۗ وَكُلًّا وَّعَدَ اللّٰهُ الْحُسْنٰىۗ وَفَضَّلَ اللّٰهُ الْمُجٰهِدِيْنَ عَلَى الْقٰعِدِيْنَ اَجْرًا عَظِيْمًاۙ

lā yastawil-qā‘idūna minal-mu'minīna gairu uliḍ-ḍarari wal-mujāhidūna fī sabīlillāhi bi'amwālihim wa anfusihim, faḍḍalallāhul-mujāhidīna bi amwālihim wa anfusihim ‘alal-qā‘idīna darajah(tan), wa kullaw wa‘adallāhul-ḥusnā, wa faḍḍalallāhul-mujāhidīna ‘alal-qā‘idīna ajran ‘aẓīmā(n).

Saan nga agpapada ti nagbaetan ti namati a agtugaw (a saan a makipaset iti pannakidangadang) nga awan ti aniaman a rason (lapped) ken ti maysa a tao a mangikagkagumaan para iti jihad iti dalan ni Allah babaen ti kinabaknang ken biagna. Intan-ok ni Allah ti kasasaad dagidiay mangikagkagumaan iti jihad babaen ti kinabaknang ken kararuada ngem dagidiay agtugaw (saan a makiraman iti pannakidangadang nga awan ti lapped). Iti tunggal maysa, ni Allah ket mangikari ti nasayaat (gunggona) (paraiso) ken ni Allah ket pinaboranna dagidiay mangikagkagumaan para iti jihad ngem kadagidiay agtugaw nga addaan iti dakkel a gunggona, .

دَرَجٰتٍ مِّنْهُ وَمَغْفِرَةً وَّرَحْمَةً ۗوَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ࣖ

darajātim minhu wa magfirataw wa raḥmah(tan), wa kānallāhu gafūrar raḥīmā(n).

(kayatna a sawen) sumagmamano a tukad iti ngato Kenkuana, kasta met ti pammakawan ken asi. Ni Allah ket Manangpakawan, Manangngaasi.

اِنَّ الَّذِيْنَ تَوَفّٰىهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ ظَالِمِيْٓ اَنْفُسِهِمْ قَالُوْا فِيْمَ كُنْتُمْ ۗ قَالُوْا كُنَّا مُسْتَضْعَفِيْنَ فِى الْاَرْضِۗ قَالُوْٓا اَلَمْ تَكُنْ اَرْضُ اللّٰهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوْا فِيْهَا ۗ فَاُولٰۤىِٕكَ مَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ ۗ وَسَاۤءَتْ مَصِيْرًاۙ

innal-lażīna tawaffāhumul-malā'ikatu ẓālimī anfusihim qālū fīma kuntum, qālū kunnā mustaḍ‘afīna fil-arḍ(i), qālū alam takun arḍullāhi wāsi‘atan fa tuhājirū fīhā, fa ulā'ika ma'wāhum jahannam(u), wa sā'at maṣīrā(n).

Pudno, dagidiay a ti biagda ket innala dagiti anghel iti kasasaad ti tirania maibusor iti bagbagida, isuda (dagiti anghel) ket dinamagda, "Kasanokayo?" Insungbatda, "Dakami dagiti mairurrurumen a tattao ditoy daga (Mecca)." Dinamagda (dagiti anghel), "Saan kadi a nalawa ti daga ni Allah, tapno makaakar (aggarawka) iti daytoy?" Isu nga adda dagita a tattao idiay Impierno, ket dayta (Jahanam) ti kadadaksan a lugar a pagsublian, .

اِلَّا الْمُسْتَضْعَفِيْنَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاۤءِ وَالْوِلْدَانِ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ حِيْلَةً وَّلَا يَهْتَدُوْنَ سَبِيْلًاۙ

illal-mustaḍ‘afīna minar-rijāli wan-nisā'i wal-wildāni lā yastaṭī‘ūna ḥīlataw wa lā yahtadūna sabīlā(n).

malaksid kadagidiay mairurrurumen, lallaki man wenno babbai ken ubbing nga awan gawayda ken dida ammo ti dalan (nga umakar), .

فَاُولٰۤىِٕكَ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّعْفُوَ عَنْهُمْ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَفُوًّا غَفُوْرًا

fa ulā'ika ‘asallāhu ay ya‘fuwa ‘anhum, wa kānallāhu ‘afuwwan gafūrā(n).

kalpasanna isuda, sapay koma ta pakawanen ida ni Allah. Ni Allah ket Manangpakawan, Kaaduan a Manangpakawan.

۞ وَمَنْ يُّهَاجِرْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ يَجِدْ فِى الْاَرْضِ مُرٰغَمًا كَثِيْرًا وَّسَعَةً ۗوَمَنْ يَّخْرُجْ مِنْۢ بَيْتِهٖ مُهَاجِرًا اِلَى اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ اَجْرُهٗ عَلَى اللّٰهِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ࣖ

wa may yuhājir fī sabīlillāhi yajid fil-arḍi murāgaman kaṡīraw wa sa‘ah(tan), wa may yakhruj mim baitihī muhājiran ilallāhi wa rasūlihī ṡumma yudrik-hul-mautu faqad waqa‘a ajruhū ‘alallāh(i), wa kānallāhu gafūrar raḥīmā(n).

Ket siasinoman nga umakar iti dalan ni Allah, sigurado a makasarakda iti daytoy a daga iti nalawa a lugar para iti panagakar ken adu (ti sustento). Siasinoman a pumanaw iti balayna nga addaan panggep nga umakar para iti pagimbagan ni Allah ken ti Mensahona, kalpasanna ti ipapatay ket dumteng kenkuana (sakbay a makadanon iti destinasionna), kalpasanna pudno, ti gunggona ket naipasdek kenni Allah. Ket ni Allah ket Manangpakawan, Manangngaasi.

وَاِذَا ضَرَبْتُمْ فِى الْاَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ اَنْ تَقْصُرُوْا مِنَ الصَّلٰوةِ ۖ اِنْ خِفْتُمْ اَنْ يَّفْتِنَكُمُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۗ اِنَّ الْكٰفِرِيْنَ كَانُوْا لَكُمْ عَدُوًّا مُّبِيْنًا

wa iżā ḍarabtum fil-arḍi fa laisa ‘alaikum junāḥun an taqṣurū minaṣ-ṣalāh(ti), in khiftum ay yaftinakumul-lażīna kafarū, innal-kāfirīna kānū lakum ‘aduwwam mubīnā(n).

Ket no agdaliasatka ditoy daga, saan a basol para kenka nga aramiden dagiti kararag ti qasar, no mabutengka a rauten dagiti di mamati. Pudno, dagiti di mamati ti pudno a kabusormo.

وَاِذَا كُنْتَ فِيْهِمْ فَاَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلٰوةَ فَلْتَقُمْ طَاۤىِٕفَةٌ مِّنْهُمْ مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُوْٓا اَسْلِحَتَهُمْ ۗ فَاِذَا سَجَدُوْا فَلْيَكُوْنُوْا مِنْ وَّرَاۤىِٕكُمْۖ وَلْتَأْتِ طَاۤىِٕفَةٌ اُخْرٰى لَمْ يُصَلُّوْا فَلْيُصَلُّوْا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوْا حِذْرَهُمْ وَاَسْلِحَتَهُمْ ۚ وَدَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَوْ تَغْفُلُوْنَ عَنْ اَسْلِحَتِكُمْ وَاَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيْلُوْنَ عَلَيْكُمْ مَّيْلَةً وَّاحِدَةً ۗوَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ اِنْ كَانَ بِكُمْ اَذًى مِّنْ مَّطَرٍ اَوْ كُنْتُمْ مَّرْضٰٓى اَنْ تَضَعُوْٓا اَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوْا حِذْرَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ اَعَدَّ لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا مُّهِيْنًا

wa iżā kunta fīhim fa aqamta lahumuṣ-ṣalāta faltaqum ṭā'ifatum minhum ma‘aka walya'khużū asliḥatahum, fa iżā sajadū falyakūnū miw warā'ikum, walta'ti ṭā'ifatun ukhrā lam yuṣallū falyuṣallū ma‘aka walya'khużū ḥiżrahum wa asliḥatahum, waddal-lażīna kafarū lau tagfulūna ‘an asliḥatakum wa amti‘atikum, fa yamīlūna ‘alaikum mailataw wāḥidah(tan), wa lā junāḥa ‘alaikum in kāna bikum ażam mim maṭarin au kuntum marḍā an taḍa‘ū asliḥatakum wa khużū ḥiżrakum, innallāha a‘adda lil-kāfirīna ‘ażābam muhīnā(n).

Ket no sika (Muhammad) addaka kadakuada (dagiti gagayyemmo) ken kayatmo ti makipagkararag kadakuada, kalpasanna bay-am a ti maysa a grupo kadakuada ket agtakder (agkararag) a kaduam ken awitda dagiti armasda, kalpasanna inton isuda (a kaduam nga agkararag) ket agruknoy (nakompletoda ti maysa a rak’ah), kalpasanna bay-am nga umakarda manipud iti likudam (tapno sanguen ti kabusor) ket bay-am nga umay ti sabali a grupo a saan a nagkararag, kalpasanna makipagkararagda kenka, ket bay-am ida nga agsagana. alerto ken in-holsterda dagiti armasda. Kayat dagiti di mamati nga agbalinka a di naannad kadagiti armasmo ken sanikuam, isu a rinautdaka amin a maminsan. Ket okey laeng nga iparabawmo dagiti armasmo, no marigatanka gapu iti tudo wenno gapu ta masakitka, ket agsaganaka. Kinapudnona, nangisagana ni Allah iti nakababain a dusa para kadagidiay di mamati.

فَاِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلٰوةَ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ قِيَامًا وَّقُعُوْدًا وَّعَلٰى جُنُوْبِكُمْ ۚ فَاِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ ۚ اِنَّ الصَّلٰوةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ كِتٰبًا مَّوْقُوْتًا

fa iżā qaḍaitumuṣ-ṣalāta fażkurullāha qiyāmaw wa qu‘ūdaw wa ‘alā junūbikum, fa iżaṭma'nantum fa aqīmuṣ-ṣalāh(ta), innaṣ-ṣalāta kānat ‘alal-mu'minīna kitābam mauqūtā(n).

Maysa pay, no nalpasmon (ti) kararagmo, laglagipem ni Allah no agtakderka, no agtugawka ken no agiddaka. Kalpasanna, no mariknam a natalgedka, kalpasanna aramidem ti kararag (kas iti gagangay). Pudno, ti kararag ket naikeddeng ti tiempo nga obligasion dagiti manamati.

وَلَا تَهِنُوْا فِى ابْتِغَاۤءِ الْقَوْمِ ۗ اِنْ تَكُوْنُوْا تَأْلَمُوْنَ فَاِنَّهُمْ يَأْلَمُوْنَ كَمَا تَأْلَمُوْنَ ۚوَتَرْجُوْنَ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا يَرْجُوْنَ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا ࣖ

wa lā tahinū fibtigā'il-qaum(i), in takūnū ta'lamūna fa innahum ya'lamūna kamā ta'lamūn(a), wa tarjūna minallāhi mā lā yarjūn(a), wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

Ket dikay agbalin a nakapuy ti panagpuspusona a mangkamat kadakuada (kabusoryo). No agsagsagabakayo iti ut-ot, ngarud ammoyo nga agsagsagabada met iti ut-ot (met), kas iti ar-aramidenyo, bayat a mabalinyo pay laeng a namnamaen manipud ken Allah ti dida namnamaen. Ni Allah ket Ammo-Amin, Masirib-Amin.

اِنَّآ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَآ اَرٰىكَ اللّٰهُ ۗوَلَا تَكُنْ لِّلْخَاۤىِٕنِيْنَ خَصِيْمًا ۙ

innā anzalnā ilaikal-kitāba bil-ḥaqqi litaḥkuma bainan-nāsi bimā arākallāh(u), wa lā takun lil-khā'inīna khaṣīmā(n).

Kinapudnona, impatulodmi ti Libro (ti Qur’an) kenka (Muhammad) a mangiyeg iti kinapudno, tapno mangukomka iti nagbaetan dagiti tattao sigun iti insuro kenka ni Allah, ken saanka nga agbalin a bumusbusor iti (maysa nga inosente a tao), gapu ta (mangidepensa) iti maysa a tao a mangliput, .

وَّاسْتَغْفِرِ اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًاۚ

wastagfirillāh(a), innallāha kāna gafūrar raḥīmā(n).

ken dumawat iti pammakawan ken Allah. Kinapudnona, ni Allah ket Manangpakawan, Manangngaasi.

وَلَا تُجَادِلْ عَنِ الَّذِيْنَ يَخْتَانُوْنَ اَنْفُسَهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا اَثِيْمًاۙ

wa lā tujādil ‘anil-lażīna yakhtānūna anfusahum, innallāha lā yuḥibbu man kāna khawwānan aṡīmā(n).

Ket dikay makisuppiat kadagiti mangliput iti bagbagida. Kinapudnona, saan a magustuan ni Allah dagidiay kanayon a manangallilaw ken agkullayaw iti basol.

يَّسْتَخْفُوْنَ مِنَ النَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُوْنَ مِنَ اللّٰهِ وَهُوَ مَعَهُمْ اِذْ يُبَيِّتُوْنَ مَا لَا يَرْضٰى مِنَ الْقَوْلِ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ بِمَا يَعْمَلُوْنَ مُحِيْطًا

yastakhfūna minan-nāsi wa lā yastakhfūna minallāhi wa huwa ma‘ahum iż yubayyitūna mā lā yarḍā minal-qaul(i), wa kānallāhu bimā ya‘malūna muḥīṭā(n).

mabalinda ti aglemmeng kadagiti tattao, ngem dida mabalin ti aglemmeng ken Allah, gapu ta kaduada ni Allah, idi maysa a rabii nangaramidda iti nalimed a pangngeddeng a dina inanamongan. Ket ni Allah a Mannakabalin-amin ti mangabbong iti ar-aramidenda.

هٰٓاَنْتُمْ هٰٓؤُلَاۤءِ جَادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۗ فَمَنْ يُّجَادِلُ اللّٰهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اَمْ مَّنْ يَّكُوْنُ عَلَيْهِمْ وَكِيْلًا

hā'antum hā'ulā'i jādaltum ‘anhum fil-ḥayātid-dun-yā, famay yujādilullāha ‘anhum yaumal-qiyāmati am may yakūnu ‘alaihim wakīlā(n).

Sika dayta! Agsusupiatkayo a (mangidepensa) kadakuada iti daytoy nailubongan a biag, ngem siasino ti bumusor ken Allah a (mangidepensa) kadakuada iti Aldaw ti Panagungar? Wenno siasino ti agbalin a mangsalaknib kadakuada (maibusor iti dusa ni Allah)?

وَمَنْ يَّعْمَلْ سُوْۤءًا اَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهٗ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللّٰهَ يَجِدِ اللّٰهَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا

wa may ya‘mal sū'an au yaẓlim nafsahū ṡumma yastagfirillāha yajidillāha gafūrar raḥīmā(n).

Ket siasinoman nga agaramid iti krimen ken makabasol iti bagina, kalpasanna agkiddaw ken Allah iti pammakawan, sigurado a masarakanna ni Allah a Makapakawan unay, Manangngaasi.

وَمَنْ يَّكْسِبْ اِثْمًا فَاِنَّمَا يَكْسِبُهٗ عَلٰى نَفْسِهٖ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

wa may yaksib iṡman fa innamā yaksibuhū ‘alā nafsih(ī),wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

Ket siasinoman nga agaramid iti basol, ngarud pudno nga aramidenna dayta para iti bukodna (rigat). Ket ni Allah ket Ammo-Amin, Masirib-Amin

وَمَنْ يَّكْسِبْ خَطِيْۤـَٔةً اَوْ اِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِهٖ بَرِيْۤـًٔا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَّاِثْمًا مُّبِيْنًا ࣖ

wa may yaksib khaṭī'atan au iṡman ṡumma yarmi bihī barī'an fa qadiḥtamala buhtānaw wa iṡmam mubīnā(n).

Ket siasinoman nga agaramid iti biddut wenno basol, kalpasanna akusaranna ti inosente a tao, kalpasanna pudno, inawitna ti kinaulbod ken nalawag a basol.

وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهٗ لَهَمَّتْ طَّاۤىِٕفَةٌ مِّنْهُمْ اَنْ يُّضِلُّوْكَۗ وَمَا يُضِلُّوْنَ اِلَّآ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّوْنَكَ مِنْ شَيْءٍ ۗ وَاَنْزَلَ اللّٰهُ عَلَيْكَ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُۗ وَكَانَ فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكَ عَظِيْمًا

wa lau lā faḍlullāhi ‘alaika wa raḥmatuhū lahammaṭ-ṭā'ifatum minhum ay yuḍillūk(a), wa mā yuḍillūna illā anfusahum wa mā yaḍurrūnaka min syai'(in), wa anzalallāhu ‘alaikal-kitāba wal-ḥikmata wa ‘allamaka mā lam takun ta‘lam(u), wa kāna faḍlullāhi ‘alaika ‘aẓīmā(n).

Ket no saan a gapu iti parabur ni Allah ken ti asina kenka (Muhammad), sigurado a determinado ti maysa a grupo kadakuada a mangiturong kenka a maiyaw-awan. Ngem iyaw-awanda laeng ti bagbagida, ken didaka uray sangkabassit a dangran. Ket (agsipud met ta) impatulod ni Allah ti Libro (Al-Qur’an) ken Sirib (Sunnah) kadakayo, ken insurona kadakayo ti diyo ammo. Dakkel unay ti parabur ti Dios a naited kenka.

۞ لَا خَيْرَ فِيْ كَثِيْرٍ مِّنْ نَّجْوٰىهُمْ اِلَّا مَنْ اَمَرَ بِصَدَقَةٍ اَوْ مَعْرُوْفٍ اَوْ اِصْلَاحٍۢ بَيْنَ النَّاسِۗ وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ ابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيْهِ اَجْرًا عَظِيْمًا

lā khaira fī kaṡīrim min najwāhum illā man amara biṣadaqatin au ma‘rūfin au iṣlāḥim bainan-nās(i), wa may yaf‘al żālikabtigā'a marḍātillāhi fa saufa nu'tīhi ajran ‘aẓīmā(n).

Awan ti pagimbagan ti kaaduan kadagiti nalimed a panagsasaritada, malaksid kadagiti nalimed a panagsasarita dagidiay mangibilin iti kinamanangngaasi, wenno naimbag nga aramid, wenno mangipasdek iti talna kadagiti tattao. Siasinoman nga agaramid iti dayta a mangsapsapul iti ragsak ni Allah, Asidegen nga itedmi kenkuana ti dakkel a gunggona.

وَمَنْ يُّشَاقِقِ الرَّسُوْلَ مِنْۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدٰى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيْلِ الْمُؤْمِنِيْنَ نُوَلِّهٖ مَا تَوَلّٰى وَنُصْلِهٖ جَهَنَّمَۗ وَسَاۤءَتْ مَصِيْرًا ࣖ

wa may yusyāqiqir-rasūla mim ba‘di mā tabayyana lahul-hudā wa yattabi‘ gaira sabīlil-mu'minīna nuwallihī mā tawallā wa nuṣlihī jahannam(a), wa sā'at maṣīrā(n).

Ket siasinoman a bumusor iti Mensahero (Muhammad) kalpasan a nalawag kenkuana ti kinapudno, ken sumurot iti dalan a saan a dalan dagiti namati, Baybay-anmi isuna iti biddut nga inaramidna ket ipatulodmi isuna iti impierno, ket dayta ti kadadaksan a lugar a pagsublianna.

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَغْفِرُ اَنْ يُّشْرَكَ بِهٖ وَيَغْفِرُ مَا دُوْنَ ذٰلِكَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَمَنْ يُّشْرِكْ بِاللّٰهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

innallāha lā yagfiru ay yusyraka bihī wa yagfiru mā dūna żālika limay yasyā'(u), wa may yusyrik billāhi faqad ḍalla ḍalālam ba‘īdā(n).

Saan a pakawanen ni Allah ti basol ti shirk (pananginaig kadagiti kasosio ken Allah iti aniaman), ken pakawanenna dagiti basol malaksid iti kayatna. Ket siasinoman a makikadua (maysa a banag) ken Allah, ngarud pudno, isu ket adayo unay a nayaw-awan.

اِنْ يَّدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اِنٰثًاۚ وَاِنْ يَّدْعُوْنَ اِلَّا شَيْطٰنًا مَّرِيْدًاۙ

iy yad‘ūna min dūnihī illā ināṡā(n), wa iy yad‘ūna illā syaiṭānam marīdā(n).

Ti pagdaydayawanda malaksid ken Allah ket awan sabali no di (dagiti idolo), ken awan sabali nga agdaydayawda no di ti nasukir a ni Satanas

لَّعَنَهُ اللّٰهُ ۘ وَقَالَ لَاَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَصِيْبًا مَّفْرُوْضًاۙ

la‘anahullāh(u), wa qāla la'attakhiżanna min ‘ibādika naṣībam mafrūḍā(n).

nga inlunod ni Allah, ket (ti diablo) kinunana, "Sigurado nga alaek ti maysa a naikeddeng a bingay manipud kadagiti adipenmo, ."

وَّلَاُضِلَّنَّهُمْ وَلَاُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَاٰمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ اٰذَانَ الْاَنْعَامِ وَلَاٰمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللّٰهِ ۗوَمَنْ يَّتَّخِذِ الشَّيْطٰنَ وَلِيًّا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِيْنًا

wa la'uḍillannahum wa la'umanniyannahum wa la'āmurannahum fa layubattikunna āżānal-an‘āmi wa la'āmurannahum fa layugayyirunna khalqallāh(i), wa may yattakhiżisy-syaiṭāna waliyyam min dūnillāhi faqad khasira khusrānam mubīnā(n).

ket sigurado nga iturongkonto ida a maiyaw-awan, ket riingekto dagiti awan mamaayna nga arapaap kadakuada ket ibilinko ida a putdenda dagiti lapayag dagiti taraken, (kalpasanna aktual a putdenda ida), ket ibilinko ida a mangbalbaliw iti pinarsua ni Allah, (kalpasanna talaga a baliwanda dayta).” Siasinoman nga alaenna ni Satanas kas manangsalaknib malaksid ken Allah, ngarud pudno, agsagaba iti pudno a pannakapukaw.

يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيْهِمْۗ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطٰنُ اِلَّا غُرُوْرًا

ya‘iduhum wa yumannīhim, wa mā ya‘iduhumusy-syaiṭānu illā gurūrā(n).

(Ti diablo) nangikari kadakuada ken nangpukaw kadagiti awan mamaayna nga arapaap kadakuada, uray no kinaulbod laeng ti inkari kadakuada ti diablo.

اُولٰۤىِٕكَ مَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُۖ وَلَا يَجِدُوْنَ عَنْهَا مَحِيْصًا

ulā'ika ma'wāhum jahannam(u), wa lā yajidūna ‘anhā maḥīṣā(n).

Dagidiay (naallilaw) ket kukua ti impierno ket awanton ti lugar (sabali a) paglisianda iti dayta.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًاۗ وَعْدَ اللّٰهِ حَقًّا ۗوَمَنْ اَصْدَقُ مِنَ اللّٰهِ قِيْلًا

wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti sanudkhiluhum jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), wa‘dallāhi ḥaqqā(n), wa man aṣdaqu minallāhi qīlā(n).

Ket dagidiay mamati ken agar-aramid kadagiti naimbag nga aramid, Sumrektayo iti paraiso nga iti babana agayus dagiti karayan, agtalinaeddanto iti agnanayon. Ket pudno ti kari ti Dios. Siasino ti ad-adda a napudno kadagiti sasaona ngem ni Allah?

لَيْسَ بِاَمَانِيِّكُمْ وَلَآ اَمَانِيِّ اَهْلِ الْكِتٰبِ ۗ مَنْ يَّعْمَلْ سُوْۤءًا يُّجْزَ بِهٖۙ وَلَا يَجِدْ لَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلِيًّا وَّلَا نَصِيْرًا

laisa bi'amāniyyikum wa lā amāniyyi ahlil-kitāb(i), may ya‘mal sū'ay yujza bih(ī), wa lā yajid lahū min dūnillāhi waliyyaw wa lā naṣīrā(n).

(Gunggona manipud ken Allah) ket saan a ti tarigagaymo ken saan (wenno) ti tarigagay dagiti Tattao ti Libro. Siasinoman nga agaramid iti dakes ket sigurado a mabayadan segun iti dayta a kinadakes, ken awanto ti mangsalaknib wenno katulongna malaksid ken ni Allah.

وَمَنْ يَّعْمَلْ مِنَ الصّٰلِحٰتِ مِنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثٰى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَاُولٰۤىِٕكَ يَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُوْنَ نَقِيْرًا

wa may ya‘mal minaṣ-ṣāliḥāti min żakarin au unṡā wa huwa mu'minun fa ulā'ika yadkhulūnal-jannata wa lā yuẓlamūna naqīrā(n).

Ket siasinoman nga agaramid iti naimbag nga aramid, lalaki man wenno babai, bayat nga isu ket manamati, sumrekto iti Paraiso ket saanto a mabasol uray sangkabassit.

وَمَنْ اَحْسَنُ دِيْنًا مِّمَّنْ اَسْلَمَ وَجْهَهٗ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَّاتَّبَعَ مِلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًا ۗوَاتَّخَذَ اللّٰهُ اِبْرٰهِيْمَ خَلِيْلًا

wa man aḥsanu dīnam mimman aslama wajhahū lillāhi wa huwa muḥsinuw wattaba‘a millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wattakhażallāhu ibrāhīma khalīlā(n).

Ket siasino ti addaan iti nasaysayaat a relihion ngem ti maysa a sipapasnek nga agpasakup iti bagina ken Allah, bayat nga agar-aramid kadagiti naimbag nga aramid, ken sumursurot iti nalinteg a relihion ni Abraham? Ket pinili ni Allah ni Abraham nga agbalin (Ti) ay-ayatenna.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَكَانَ اللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُّحِيْطًا ࣖ

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa kānallāhu bikulli syai'im muḥīṭā(n).

Ket kukua ni Allah ti aniaman nga adda kadagiti langit ken aniaman nga adda ditoy daga, ket ti (pannakaammo) ni Allah ket iramanna ti amin.

وَيَسْتَفْتُوْنَكَ فِى النِّسَاۤءِۗ قُلِ اللّٰهُ يُفْتِيْكُمْ فِيْهِنَّ ۙوَمَا يُتْلٰى عَلَيْكُمْ فِى الْكِتٰبِ فِيْ يَتٰمَى النِّسَاۤءِ الّٰتِيْ لَا تُؤْتُوْنَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُوْنَ اَنْ تَنْكِحُوْهُنَّ وَالْمُسْتَضْعَفِيْنَ مِنَ الْوِلْدَانِۙ وَاَنْ تَقُوْمُوْا لِلْيَتٰمٰى بِالْقِسْطِ ۗوَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِهٖ عَلِيْمًا

wa yastaftūnaka fin-nisā'(i), qulillāhu yuftīkum fīhinn(a), wa mā yutlā ‘alaikum fil-kitābi fī yatāman-nisā'il-lātī lā tu'tūnahunna mā kutiba lahunna wa targabūna an tankiḥūhunna wal-mustaḍ‘afīna minal-wildān(i), wa an taqūmū lil-yatāmā bil-qisṭ(i), wa mā taf‘alū min khairin fa innallāha kāna bihī ‘alīmā(n).

Ket kiddawenda kenka ti fatwa maipapan kadagiti babbai. Ibagam, "Inikkannaka ni Allah iti fatwa maipapan kadakuada, ken no ania ti naibasa kenka iti Qur'an (fatwa met) maipapan kadagiti naulila a babbai a saanmo nga impaay ti (dote) a naireseta para kadakuada, bayat a kayatmo nga asawaen ida ken (maipapan) kadagiti ubbing a maibilang pay laeng a nakapuy. Ket (inbilin ni Allah kenka) nga aywanam a patas dagiti ulila. Ket aniaman a nasayaat nga ar-aramidem, pudno." Ni Allah ket Ammo-Amin."

وَاِنِ امْرَاَةٌ خَافَتْ مِنْۢ بَعْلِهَا نُشُوْزًا اَوْ اِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَآ اَنْ يُّصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا ۗوَالصُّلْحُ خَيْرٌ ۗوَاُحْضِرَتِ الْاَنْفُسُ الشُّحَّۗ وَاِنْ تُحْسِنُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا

wa inimra'atun khāfat mim ba‘lihā nusyūzan au i‘rāḍan falā junāḥa ‘alaihimā ay yuṣliḥā bainahumā ṣulḥā(n), waṣ-ṣulḥu khair(un), wa uḥḍiratil-anfususy-syuḥḥ(a), wa in tuḥsinū wa tattaqū fa innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).

Ket no madanagan ti maysa a babai a ti asawana ket agbalinto a natangsit wenno di maseknan, ngarud dagiti dua ket makaaramidda iti pudno a kappia, ken dayta a talna ket nasaysayaat (para kadakuada) uray no ti lalaki ket nasikap iti nakaisigudan. Ket no pasayaatem (ti relasionmo ken baketmo) ken salaknibam ti bagim (manipud iti nusyuz ken kinaawan panagraem), no kasta, pudno, agannad ni Allah iti ar-aramidem.

وَلَنْ تَسْتَطِيْعُوْٓا اَنْ تَعْدِلُوْا بَيْنَ النِّسَاۤءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَمِيْلُوْا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوْهَا كَالْمُعَلَّقَةِ ۗوَاِنْ تُصْلِحُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا

wa lan tastaṭī‘ū an ta‘dilū bainan-nisā'i wa lau ḥaraṣtum falā tamīlū kullal-maili fa tażarūhā kal-mu‘allaqah(ti), wa in tuṣliḥū wa tattaqū fa innallāha kāna gafūrar raḥīmā(n).

Ket dikayto makaaramid iti hustisia iti nagbaetan dagiti assawayo, uray no sipapasnek a tarigagayyo nga aramiden dayta, isu a dikay agannayas unay (agturong iti ay-ayatenyo) agingga a baybay-anyo a nakabitin ti sabali. Ket no repormaen ken saluanyo ti bagiyo (manipud iti dakes nga aramid), ngarud sigurado a ni Allah ket Masansan a Manangpakawan, Manangngaasi unay.

وَاِنْ يَّتَفَرَّقَا يُغْنِ اللّٰهُ كُلًّا مِّنْ سَعَتِهٖۗ وَكَانَ اللّٰهُ وَاسِعًا حَكِيْمًا

wa iy yatafarraqā yugnillāhu kullam min sa‘atih(ī), wa kānallāhu wāsi‘an ḥakīmā(n).

Ket no agdiborsio dagiti dua, ngarud ikkan ni Allah ti tunggal maysa kadakuada iti umdas manipud iti paraburna. Ket ni Allah ket Mangsaklaw iti Amin (Ti kinaparaburna), Kasiriban.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَلَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَاِيَّاكُمْ اَنِ اتَّقُوا اللّٰهَ ۗوَاِنْ تَكْفُرُوْا فَاِنَّ لِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَكَانَ اللّٰهُ غَنِيًّا حَمِيْدًا

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa laqad waṣṣainal-lażīna ūtul-kitāba min qablikum wa iyyākum anittaqullāh(a), wa in takfurū fa inna lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa kānallāhu ganiyyan ḥamīdā(n).

Ket kukua ni Allah ti aniaman nga adda kadagiti langit ken aniaman nga adda iti daga, ken pudno, Binilinmi dagidiay naited iti nasantuan a libro sakbayyo ken (kasta) kadakayo nga agbuteng ken Allah. Ngem no saankayo a mamati, ngarud (ammoyo), ni Allah ket kukua ti aniaman nga adda kadagiti langit ken aniaman nga adda ditoy daga, ken ni Allah ket Kabaknangan, Kaaduan a Madaydayaw.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ وَكِيْلًا

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa kafā billāhi wakīlā(n).

Ket kukua ni Allah ti aniaman nga adda kadagiti langit ken aniaman nga adda ditoy daga. Umdasen ni Allah kas guardiana.

اِنْ يَّشَأْ يُذْهِبْكُمْ اَيُّهَا النَّاسُ وَيَأْتِ بِاٰخَرِيْنَۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى ذٰلِكَ قَدِيْرًا

iy yasya' yużhibkum ayyuhan-nāsu wa ya'ti bi'ākharīn(a), wa kānallāhu ‘alā żālika qadīrā(n).

No kayat koma ni Allah, dinadaelnakayo amin, O tattao! Kalpasanna, nangiyeg Isuna iti sabali pay (tattao) (kas kasukatmo). Ket inaramid ni Allah a Mannakabalin-amin.

مَنْ كَانَ يُرِيْدُ ثَوَابَ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللّٰهِ ثَوَابُ الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ سَمِيْعًاۢ بَصِيْرًا ࣖ

man kāna yurīdu ṡawābad-dun-yā fa ‘indallāhi ṡawābud-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa kānallāhu samī‘am baṣīrā(n).

Siasinoman nga agtarigagay iti gunggona daytoy a lubong, ammona nga iti Allah ket ti gunggona daytoy a lubong ken ti Akhirana. Ket ni Allah ket Manangdengngeg-Amin, Makakita-Amin.

۞ يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُوْنُوْا قَوَّامِيْنَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاۤءَ لِلّٰهِ وَلَوْ عَلٰٓى اَنْفُسِكُمْ اَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ ۚ اِنْ يَّكُنْ غَنِيًّا اَوْ فَقِيْرًا فَاللّٰهُ اَوْلٰى بِهِمَاۗ فَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوٰٓى اَنْ تَعْدِلُوْا ۚ وَاِنْ تَلْوٗٓا اَوْ تُعْرِضُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū kūnū qawwāmīna bil-qisṭi syuhadā'a lillāhi wa lau ‘alā anfusikum awil-wālidaini wal-aqrabīn(a), iy yakun ganiyyan au faqīran fallāhu aulā bihimā, falā tattabi‘ul-hawā an ta‘dilū, wa in talwū au tu‘riḍū fa innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).

O dakayo a mamati! Agbalinka a manangitandudo iti hustisia, saksi para ken Allah, uray no maibusor iti bagiyo wenno kadagiti nagannak ken kakabagiam. Isu man (ti akusado) ket nabaknang wenno napanglaw, ni Allah ti kasayaatan nga ammona no ania ti pagimbaganna. Isu a dikay suroten dagiti bukodyo a tarigagay, a kayatyo ti sumiasi iti kinapudno. Ket no ballikugem (ti pammaneknek) wenno agkedkedka a mangted iti dayta, ngarud ammom a ni Allah ket Ammo-Amin ti ar-aramidem.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَالْكِتٰبِ الَّذِيْ نَزَّلَ عَلٰى رَسُوْلِهٖ وَالْكِتٰبِ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ ۗوَمَنْ يَّكْفُرْ بِاللّٰهِ وَمَلٰۤىِٕكَتِهٖ وَكُتُبِهٖ وَرُسُلِهٖ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū āminū billāhi wa rasūlihī wal-kitābil-lażī nazzala ‘alā rasūlihī wal-kitābil-lażī anzala min qabl(u), wa may yakfur billāhi wa malā'ikatihī wa kutubihī wa rusulihī wal-yaumil-ākhiri faqad ḍalla ḍalālam ba‘īdā(n).

O dakayo a mamati! Ituloy ti mamati ken ni Allah ken ti Mensaherona (Muhammad) ken iti Libro (Al-Qur’an) a naipalgak iti Mensaherona, kasta met dagiti libro a naipalgak sakbayna. Siasinoman a di mamati ken Allah, dagiti anghelna, dagiti librona, dagiti mensaherona, ken ti Maudi nga Aldaw, ngarud pudno, dayta a tao ket adayo unay a nayaw-awan.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا ثُمَّ كَفَرُوْا ثُمَّ اٰمَنُوْا ثُمَّ كَفَرُوْا ثُمَّ ازْدَادُوْا كُفْرًا لَّمْ يَكُنِ اللّٰهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيْلًاۗ

innal-lażīna āmanū ṡumma kafarū ṡumma āmanū ṡumma kafarū ṡummazdādū kufral lam yakunillāhu liyagfira lahum wa lā liyahdiyahum sabīlā(n).

Kinapudnona, dagidiay mamati ket kalpasanna saan a mamati, kalpasanna mamati (manen), kalpasanna saan a mamati manen, kalpasanna paaduenda ti di panamati, kalpasanna saan ida a pakawanen ni Allah, wenno (wenno) ipakita kadakuada ti (nalinteg) a dana.

بَشِّرِ الْمُنٰفِقِيْنَ بِاَنَّ لَهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًاۙ

basysyiril-munāfiqīna bi'anna lahum ‘ażāban alīmā(n).

Mangted iti damag kadagiti managinsisingpet a maaddaanda iti nasaem a pannakatutuok.

ۨالَّذِيْنَ يَتَّخِذُوْنَ الْكٰفِرِيْنَ اَوْلِيَاۤءَ مِنْ دُوْنِ الْمُؤْمِنِيْنَ ۗ اَيَبْتَغُوْنَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَاِنَّ الْعِزَّةَ لِلّٰهِ جَمِيْعًاۗ

al-lażīna yattakhiżūnal-kāfirīna auliyā'a min dūnil-mu'minīn(a), ayabtagūna ‘indahumul-‘izzata fa innal-‘izzata lillāhi jamī‘ā(n).

(Kayatna) dagidiay mangala kadagiti di mamati kas liderda, a baybay-anda dagiti namati. Agsapsapulda kadi iti pannakabalin a kadua dagiti di mamati? Ammuem nga amin a pannakabalin ket kukua ni Allah.

وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِى الْكِتٰبِ اَنْ اِذَا سَمِعْتُمْ اٰيٰتِ اللّٰهِ يُكْفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَاُ بِهَا فَلَا تَقْعُدُوْا مَعَهُمْ حَتّٰى يَخُوْضُوْا فِيْ حَدِيْثٍ غَيْرِهٖٓ ۖ اِنَّكُمْ اِذًا مِّثْلُهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ جَامِعُ الْمُنٰفِقِيْنَ وَالْكٰفِرِيْنَ فِيْ جَهَنَّمَ جَمِيْعًاۙ

wa qad nazzala ‘alaikum fil-kitābi an iżā sami‘tum āyātillāhi yukfaru bihā wa yustahza'u bihā falā taq‘udū ma‘ahum ḥattā yakhūḍū fī ḥadīṡin gairih(ī), innakum iżam miṡlahum, innallāha jāmi‘ul-munāfiqīna wal-kāfirīna fī jahannama jamī‘ā(n).

Ket pudno, impatulod ni Allah (dagiti pagannurotan) para kadakayo iti Libro (Al Qur’an) a no mangngegyo dagiti bersikulo ni Allah a mailibak ken mauyaw (babaen dagiti di mamati), kalpasanna dikay makitugaw kadakuada, sakbay a sumrekda iti sabali a saritaan. Ngamin (no itultuloymo ti makitugaw kadakuada), siempre umaspingkanto kadakuada. Pudno, urnongento ni Allah amin dagiti managinsisingpet ken di mamati idiay Impierno, .

ۨالَّذِيْنَ يَتَرَبَّصُوْنَ بِكُمْۗ فَاِنْ كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِّنَ اللّٰهِ قَالُوْٓا اَلَمْ نَكُنْ مَّعَكُمْ ۖ وَاِنْ كَانَ لِلْكٰفِرِيْنَ نَصِيْبٌ قَالُوْٓا اَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُمْ مِّنَ الْمُؤْمِنِيْنَ ۗ فَاللّٰهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ وَلَنْ يَّجْعَلَ اللّٰهُ لِلْكٰفِرِيْنَ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ سَبِيْلًا ࣖ

al-lażīna yatarabbaṣūna bikum, fa in kāna lakum fatḥum minallāhi qālū alam nakum ma‘akum, wa in kāna lil-kāfirīna naṣībun qālū alam nastaḥwiż ‘alaikum wa namna‘kum minal-mu'minīn(a), fallāhu yaḥkumu bainakum yaumal-qiyāmah(ti), wa lay yaj‘alallāhu lil-kāfirīna ‘alal-mu'minīna sabīlā(n).

(Kayatna) dagidiay agur-uray kadagiti (pasamak) a mapasamak kenka. No magun-odmo ti balligi manipud ken Allah, kunada, "Saankami kadi a kaduam (iti pannakidangadang)?" Ket no adda bingay dagiti di mamati, kunada, "Saankami kadi a kaduayo iti balligi, ken saankami kadi nga indepensadakayo kadagiti namati?" Isu nga ukomen ni Allah iti nagbaetanyo iti Aldaw ti Panagungar. Saan nga ikkan ni Allah dagiti di mamati iti wagas a mangparmek kadagiti namati.

اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ يُخٰدِعُوْنَ اللّٰهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْۚ وَاِذَا قَامُوْٓا اِلَى الصَّلٰوةِ قَامُوْا كُسَالٰىۙ يُرَاۤءُوْنَ النَّاسَ وَلَا يَذْكُرُوْنَ اللّٰهَ اِلَّا قَلِيْلًاۖ

innal-munāfiqīna yukhādi‘ūnallāha wa huwa khādi‘uhum, wa iżā qāmū ilaṣ-ṣalāti qāmū kusālā, yurā'ūnan-nāsa wa lā yażkurūnallāha illā qalīlā(n).

Kinapudnona, kayat dagiti managinsisingpet nga allilawen ni Allah, ngem ni Allah ti mangallilaw kadakuada. No tumakderda nga agkararag, nasadut nga aramidenda dayta. Kayatda a naragsak (kayatda ti maidayaw) iti sango dagiti tattao. Ket dida malagip ni Allah malaksid iti bassit

مُّذَبْذَبِيْنَ بَيْنَ ذٰلِكَۖ لَآ اِلٰى هٰٓؤُلَاۤءِ وَلَآ اِلٰى هٰٓؤُلَاۤءِ ۗ وَمَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ سَبِيْلًا

mużabżabīna baina żālik(a), lā ilā ha'ulā'i wa lā ilā ha'ulā'(i), wa may yuḍlilillāhu falan tajida lahū sabīlā(n).

Addada iti kasasaad ti panagduadua iti nagbaetan dagidiay (pammati wenno di panamati), saan a kameng daytoy a grupo (namati) ken saan (wenno) iti dayta a grupo (saan a mamati). Siasinoman nga ipalubos ni Allah a maiwawa, dikayto makasarak iti wagas (a mangiwanwan) kenkuana.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوا الْكٰفِرِيْنَ اَوْلِيَاۤءَ مِنْ دُوْنِ الْمُؤْمِنِيْنَ ۚ اَتُرِيْدُوْنَ اَنْ تَجْعَلُوْا لِلّٰهِ عَلَيْكُمْ سُلْطٰنًا مُّبِيْنًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżul-kāfirīna auliyā'a min dūnil-mu'minīn(a), aturīdūna an taj‘alū lillāhi ‘alaikum sulṭānam mubīnā(n).

O dakayo a mamati! Saanmo nga alaen dagiti di mamati a kas lidermo imbes a dagiti namati. Kayatmo kadi nga ikkan ni Allah iti nalawag nga argumento (maibusor kenka)?

اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ فِى الدَّرْكِ الْاَسْفَلِ مِنَ النَّارِۚ وَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصِيْرًاۙ

innal-munāfiqīna fid-darkil-asfali minan-nār(i), wa lan tajida lahum naṣīrā(n).

Pudno, dagiti managinsisingpet ket (naikabil) iti kababaan a tukad ti impierno. Ket dikayto makasarak iti aniaman a katulongan kadakuada.

اِلَّا الَّذِيْنَ تَابُوْا وَاَصْلَحُوْا وَاعْتَصَمُوْا بِاللّٰهِ وَاَخْلَصُوْا دِيْنَهُمْ لِلّٰهِ فَاُولٰۤىِٕكَ مَعَ الْمُؤْمِنِيْنَۗ وَسَوْفَ يُؤْتِ اللّٰهُ الْمُؤْمِنِيْنَ اَجْرًا عَظِيْمًا

illal-lażīna tābū wa aṣlaḥū wa‘taṣamū billāhi wa akhlaṣū dīnahum lillāhi fa ulā'ika ma‘al-mu'minīn(a), wa saufa yu'tillāhul mu'minīna ajran ‘aẓīmā(n).

Malaksid kadagidiay agbabawi ken mangbalbaliw iti bagida ken mangtengtengngel a sititibker ken ni Allah ken sipapasnek nga agsanay iti relihionda para ken Allah. Makikaduadanto kadagiti namati, ket ited ni Allah dagiti namati iti dakkel a gunggona.

مَا يَفْعَلُ اللّٰهُ بِعَذَابِكُمْ اِنْ شَكَرْتُمْ وَاٰمَنْتُمْۗ وَكَانَ اللّٰهُ شَاكِرًا عَلِيْمًا ۔

mā yaf‘alullāhu bi‘ażābikum in syakartum wa āmantum, wa kānallāhu syākiran ‘alīmā(n).

Saannaka a parigaten ni Allah, no agyaman ken addaanka iti pammati. Ket ni Allah ket Managyaman iti Amin, Ammo-Amin.

۞ لَا يُحِبُّ اللّٰهُ الْجَهْرَ بِالسُّوْۤءِ مِنَ الْقَوْلِ اِلَّا مَنْ ظُلِمَ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ سَمِيْعًا عَلِيْمًا

lā yuḥibbullāhul-jahra bis-sū'i minal-qauli illā man ẓulim(a), wa kānallāhu samī‘an ‘alīmā(n).

Saan a magustuan ni Allah dagiti dakes a sasao, (a naisao) a sipapanayag malaksid kadagiti tattao a nabasol. Ket ni Allah ket Dumdumngeg iti Amin, Ammo-Amin.

اِنْ تُبْدُوْا خَيْرًا اَوْ تُخْفُوْهُ اَوْ تَعْفُوْا عَنْ سُوْۤءٍ فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَفُوًّا قَدِيْرًا

in tubdū khairan au tukhfūhu au ta‘fū ‘an sū'in fa innallāha kāna ‘afuwwan qadīrā(n).

No ideklaram ti maysa a birtud, ilemmengmo wenno pakawanem (sabali a tao) ti biddut, no kasta, pudno, ni Allah ket Manangpakawan, Mannakabalin-amin.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَكْفُرُوْنَ بِاللّٰهِ وَرُسُلِهٖ وَيُرِيْدُوْنَ اَنْ يُّفَرِّقُوْا بَيْنَ اللّٰهِ وَرُسُلِهٖ وَيَقُوْلُوْنَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَّنَكْفُرُ بِبَعْضٍۙ وَّيُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّتَّخِذُوْا بَيْنَ ذٰلِكَ سَبِيْلًاۙ

innal-lażīna yakfurūna billāhi wa rusulihī wa yurīdūna ay yufarriqū bainallāhi wa rusulihī wa yaqūlūna nu'minu biba‘ḍin wa nakfuru biba‘ḍ(in), wa yurīdūna ay yattakhiżū baina żālika sabīlā(n).

Kinapudnona, dagidiay saan a mamati ken ni Allah ken dagiti mensaherona, ken panggepda ti mangilasin iti nagbaetan ti (pammati iti) Allah ken dagiti mensaherona, a kunkunada, "Mamatikami iti sumagmamano ken saankami a mamati kadagiti dadduma," ken panggepda ti mangala iti tengnga a dana (pammati wenno di panamati), .

اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْكٰفِرُوْنَ حَقًّا ۚوَاَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا مُّهِيْنًا

ulā'ika humul-kāfirūna ḥaqqā(n), wa a‘tadnā lil-kāfirīna ‘ażābam muhīnā(n).

isuda dagiti pudno a di mamati. Ket insaganami para kadagiti saan a mamati iti nakababain a dusa.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِاللّٰهِ وَرُسُلِهٖ وَلَمْ يُفَرِّقُوْا بَيْنَ اَحَدٍ مِّنْهُمْ اُولٰۤىِٕكَ سَوْفَ يُؤْتِيْهِمْ اُجُوْرَهُمْ ۗوَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ࣖ

wal-lażīna āmanū billāhi wa rusulihī wa lam yufarriqū baina aḥadim minhum ulā'ika saufa nu'tīhim ujūrahum, wa kānallāhu gafūrar raḥīmā(n).

No maipapan kadagidiay mamati ken Allah ken dagiti mensaherona ken saan a mangilasin kadakuada (dagiti mensahero), iti masakbayan gunggonaan ida ni Allah. Ni Allah ket Manangpakawan, Manangngaasi.

يَسْـَٔلُكَ اَهْلُ الْكِتٰبِ اَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتٰبًا مِّنَ السَّمَاۤءِ فَقَدْ سَاَلُوْا مُوْسٰٓى اَكْبَرَ مِنْ ذٰلِكَ فَقَالُوْٓا اَرِنَا اللّٰهَ جَهْرَةً فَاَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْۚ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذٰلِكَ ۚ وَاٰتَيْنَا مُوْسٰى سُلْطٰنًا مُّبِيْنًا

yas'aluka ahlul-kitābi an tunazzila ‘alaihim kitābam minas-samā'i faqad sa'alū mūsā akbara min żālika fa qālū arinallāha jahratan fa akhażathumuṣ-ṣā‘iqatu bi ẓulmihim, ṡummattakhażul-‘ijla mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu fa ‘afaunā ‘an żālik(a), wa ātainā mūsā sulṭānam mubīnā(n).

(Dagiti tattao ti) Tattao ti Libro ket kidkiddawen kenka (Muhammad) nga ipatulodmo ti libro manipud langit kadakuada. Pudno, kiniddawda ken Moises ti banag a dakdakkel ngem iti dayta. Kinunada, “Ipakitam kadakami ni Allah iti kinapudno.” Isu a nadungparda ti kimat gapu iti kinatirida. Kalpasanna nagdaydayawda iti urbon a baka, kalpasan a nakitada dagiti nalawag a pammaneknek, nupay kasta pinakawanmi ida, ket intedmi ken Moises ti pudno nga autoridad.

وَرَفَعْنَا فَوْقَهُمُ الطُّوْرَ بِمِيْثَاقِهِمْ وَقُلْنَا لَهُمُ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَّقُلْنَا لَهُمْ لَا تَعْدُوْا فِى السَّبْتِ وَاَخَذْنَا مِنْهُمْ مِّيْثَاقًا غَلِيْظًا

wa rafa‘nā fauqahumuṭ ṭūra bimīṡāqihim wa qulnā lahumudkhulul-bāba sujjadaw wa qulnā lahum lā ta‘dū fis-sabti wa akhażnā minhum mīṡāqan galīẓā(n).

Ket intag-aymi ti bantay (Sinai) iti ngatuenda tapno (mapapigsa) ti katulaganda. Ket imbilinmi ida, "Sumrekka iti ruangan (Baitulmaqdis) bayat ti panagruknoyda," ken imbilinmi (kasta met) kadakuada, "Saanyo a salungasingen dagiti pagannurotan maipapan iti Sabbath." Ket innalami kadakuada ti natibker a katulagan.

فَبِمَا نَقْضِهِمْ مِّيْثَاقَهُمْ وَكُفْرِهِمْ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَقَتْلِهِمُ الْاَنْۢبِيَاۤءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَّقَوْلِهِمْ قُلُوْبُنَا غُلْفٌ ۗ بَلْ طَبَعَ اللّٰهُ عَلَيْهَا بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوْنَ اِلَّا قَلِيْلًاۖ

fabimā naqḍihim mīṡāqahum wa kufrihim bi'āyātillāhi wa qatlihimul-ambiyā'a bigairi ḥaqqiw wa qaulihim qulūbunā gulf(un), bal ṭaba‘allāhu ‘alaihā bikufrihim falā yu'minūna illā qalīlā(n).

Isu a (dinusami ida), gapu ta sinalungasingda ti katulagan, gapu ta saanda a namati kadagiti pagilasinan ni Allah, ken gapu ta pinatayda dagiti mammadto nga awan ti umiso (nainkalintegan a rason) ken gapu ta kinunada, "Naselioan dagiti pusomi." Kinapudnona inselioan ni Allah dagiti pusoda gapu iti di panamatida, ngarud sumagmamano laeng kadakuada ti mamati, .

وَّبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلٰى مَرْيَمَ بُهْتَانًا عَظِيْمًاۙ

wa bikufrihim wa qaulihim ‘alā maryama buhtānan ‘aẓīmā(n).

ken (dinusami met ida) gapu iti di panamati (ken Jesus), ken dagiti nakababain unay a pammabasolda ken Maria, .

وَّقَوْلِهِمْ اِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيْحَ عِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُوْلَ اللّٰهِۚ وَمَا قَتَلُوْهُ وَمَا صَلَبُوْهُ وَلٰكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ ۗوَاِنَّ الَّذِيْنَ اخْتَلَفُوْا فِيْهِ لَفِيْ شَكٍّ مِّنْهُ ۗمَا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍ اِلَّا اتِّبَاعَ الظَّنِّ وَمَا قَتَلُوْهُ يَقِيْنًاۢ ۙ

wa qaulihim innā qatalnal-masīḥa ‘īsabna maryama rasūlallāh(i), wa mā qatalūhu wa mā ṣalabūhu wa lākin syubbiha lahum, wa innal-lażīnakhtalafū fīhi lafī syakkim minh(u), mā lahum bihī min ‘ilmin illattibā‘aẓ-ẓanni wa mā qatalūhu yaqīnā(n).

ken (Nadusakami met) gapu ta kinunada, "Pudno, pinataymi ti Mesias, ni Jesus, anak ni Maria, ti Apostol ni Allah," uray no dida isut' pinatay wenno (wenno) inlansa isuna, ngem (ti pinatayda ket) maysa a tao a naipadis ken ni Jesus. Pudno, dagidiay saan nga agtutunos maipapan iti (pannakapapatay) ni Jesus, kanayon nga agduadua no siasino ti napapatay. Talaga a dida ammo (siasino nga eksakto ti napapatay), ngem naibatayda iti basta pattapatta, isu a dida masigurado a pinapatayda.

بَلْ رَّفَعَهُ اللّٰهُ اِلَيْهِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَزِيْزًا حَكِيْمًا

bar rafa‘ahullāhu ilaih(i), wa kānallāhu ‘azīzan ḥakīmā(n).

Ngem intag-ay ni Allah ni Jesus iti presensiana. Ni Allah ket mannakabalin-amin, amin-a-masirib.

وَاِنْ مِّنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ اِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهٖ قَبْلَ مَوْتِهٖ ۚوَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ يَكُوْنُ عَلَيْهِمْ شَهِيْدًاۚ

wa im min ahlil-kitābi illā layu'minanna bihī qabla mautih(ī), wa yaumal-qiyāmati yakūnu ‘alaihim syahīdā(n).

Awan ti asinoman kadagiti Tattao ti Libro a saan a namati kenkuana (Isa) sakbay ti ipapatayna. Ket iti Aldaw ti Panagungar isu (ni Isa) ti saksida.

فَبِظُلْمٍ مِّنَ الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبٰتٍ اُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ كَثِيْرًاۙ

fa biẓulmim minal-lażīna hādū ḥarramnā ‘alaihim ṭayyibātin uḥillat lahum wa biṣaddihim ‘an sabīlillāhi kaṡīrā(n).

Gapu iti kinaawan hustisia dagiti Judio, imparitmi kadakuada dagiti naimbag a banag a (dati) nainkalintegan; ken gapu ta dati a lapdanda (dagiti dadduma) manipud iti dalan ni Allah, .

وَّاَخْذِهِمُ الرِّبٰوا وَقَدْ نُهُوْا عَنْهُ وَاَكْلِهِمْ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ ۗوَاَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ مِنْهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا

wa akhżihimur-ribā wa qad nuhū ‘anhu wa aklihim amwālan-nāsi bil-bāṭil(i), wa a‘tadnā lil-kāfirīna minhum ‘ażāban alīmā(n).

ken gapu ta agar-aramidda iti usura, uray no pudno a naiparitda iti dayta, ken gapu ta ibusenda ti kinabaknang dagiti tattao iti ilegal a pamay-an (batil). Ket insaganami para kadagiti di mamati kadakuada ti nasaem a dusa.

لٰكِنِ الرّٰسِخُوْنَ فِى الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُوْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَالْمُقِيْمِيْنَ الصَّلٰوةَ وَالْمُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَالْمُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ اُولٰۤىِٕكَ سَنُؤْتِيْهِمْ اَجْرًا عَظِيْمًا ࣖ

lākinir-rāsikhūna fil-‘ilmi minhum wal-mu'minūna yu'minūna bimā unzila ilaika wa mā unzila min qablika wal-muqīmīnaṣ-ṣalāta wal-mu'tūnaz-zakāta wal-mu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhir(i), ulā'ika sanu'tīhim ajran ‘aẓīmā(n).

Ngem dagidiay karaman kadakuada nga addaan iti nauneg a pannakaammo, ken dagidiay mamati, mamatida iti (ti Qur’an) a naipalgak kenka (Muhammad), ken kadagiti (dagiti libro) a naipalgak iti sanguanam, kasta met dagidiay agar-aramid kadagiti kararag ken agbayad iti zakat ken mamati ken ni Allah ken iti Maudi nga Aldaw. Ikkanmi ida iti dakkel a gunggona.

۞ اِنَّآ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ كَمَآ اَوْحَيْنَآ اِلٰى نُوْحٍ وَّالنَّبِيّٖنَ مِنْۢ بَعْدِهٖۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلٰٓى اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ وَالْاَسْبَاطِ وَعِيْسٰى وَاَيُّوْبَ وَيُوْنُسَ وَهٰرُوْنَ وَسُلَيْمٰنَ ۚوَاٰتَيْنَا دَاوٗدَ زَبُوْرًاۚ

innā auḥainā ilaika kamā auḥainā ilā nūḥiw wan-nabiyyīna mim ba‘dih(ī), wa auḥainā ilā ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa wa ya‘qūba wal-asbāṭi wa ‘īsā wa ayyūba wa yūnusa wa hārūna wa sulaimān(a), wa ātainā dāwūda zabūrā(n).

Pudno, impalgakmi kenka (Muhammad) kas iti impalgakmi ken Noe ken kadagiti propeta kalpasan kenkuana, ken impalgakmi (kasta met) kada Abraham, Ismail, Isaac, Jacob ken kaputotanda; Ni Jesus, Ayub, Jonas, Harun ken Solomon. Ket intedmi ti Libro ti Salmo ken ni Dawud.

وَرُسُلًا قَدْ قَصَصْنٰهُمْ عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَرُسُلًا لَّمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ ۗوَكَلَّمَ اللّٰهُ مُوْسٰى تَكْلِيْمًاۚ

wa rusulan qad qaṣaṣnāhum ‘alaika wa rusulal lam naqṣuṣhum ‘alaik(a), wa kallamallāhu mūsā taklīmā(n).

Ket adda sumagmamano a mensahero nga imbagami kadakayo idi ken adda sumagmamano a mensahero (sabsabali) a saanmi nga imbaga kadakayo. Ket ken Moises, direkta a nagsao ti Dios.

رُسُلًا مُّبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَ لِئَلَّا يَكُوْنَ لِلنَّاسِ عَلَى اللّٰهِ حُجَّةٌ ۢ بَعْدَ الرُّسُلِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَزِيْزًا حَكِيْمًا

rusulam mubasysyirīna wa munżirīna li'allā yakūna lin-nāsi ‘alallāhi ḥujjatum ba‘dar-rusul(i), wa kānallāhu ‘azīzan ḥakīmā(n).

Dagiti apostol ket dagiti agaw-awit iti naimbag a damag ken manangted iti pakdaar, tapno awan ti rason para kadagiti tattao a makisuppiat ken Allah kalpasan a naibaon dagiti apostol. Ni Allah ket mannakabalin-amin, amin-a-masirib.

لٰكِنِ اللّٰهُ يَشْهَدُ بِمَآ اَنْزَلَ اِلَيْكَ اَنْزَلَهٗ بِعِلْمِهٖ ۚوَالْمَلٰۤىِٕكَةُ يَشْهَدُوْنَ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ شَهِيْدًاۗ

lākinillāhu yasyhadu bimā anzala ilaika anzalahū bi‘ilmih(ī), wal-malā'ikatu yasyhadūn(a), wa kafā billāhi syahīdā(n).

Ngem ni Allah ket maysa a saksi ti (ti Qur’an) nga impalgakna kadakayo (Muhammad). Imbabana dayta buyogen ti pannakaammona, ket nasaksian dayta dagiti anghel. Ket umdasen ni Allah kas saksi.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَصَدُّوْا عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ قَدْ ضَلُّوْا ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

innal-lażīna kafarū wa ṣaddū ‘an sabīlillāhi qad ḍallū ḍalālam ba‘īdā(n).

Kinapudnona, dagidiay di mamati ken manglapped (dagiti dadduma) manipud iti dana ni Allah, pudno a nayaw-awan iti adayo.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَظَلَمُوْا لَمْ يَكُنِ اللّٰهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيْقًاۙ

innal-lażīna kafarū wa ẓalamū lam yakunillāhu liyagfira lahum wa lā liyahdiyahum ṭarīqā(n).

Kinapudnona, dagidiay di mamati ken agaramid iti kinaawan hustisia, saan ida a pakawanen ida ni Allah, wenno (wenno) ipakitana kadakuada ti (nalinteg) a dana.

اِلَّا طَرِيْقَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗوَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرًا

illā ṭarīqa jahannama khālidīna fīhā abadā(n), wa kāna żālika ‘alallāhi yasīrā(n).

malaksid iti dalan nga agturong iti impierno; agtalinaeddanto iti dayta iti agnanayon. Ket (nalaka unay) dayta para ken Allah.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاۤءَكُمُ الرَّسُوْلُ بِالْحَقِّ مِنْ رَّبِّكُمْ فَاٰمِنُوْا خَيْرًا لَّكُمْ ۗوَاِنْ تَكْفُرُوْا فَاِنَّ لِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

yā ayyuhan-nāsu qad jā'akumur-rasūlu bil-ḥaqqi mir rabbikum fa āminū khairal lakum, wa in takfurū fa inna lillāhi mā fis-samāwāti wal-arḍ(i), wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

O tattao! Pudno, immay kenka ti Mensahero (Muhammad) nga addaan (mangyeg) iti kinapudno manipud iti Apom, isu a mamati (kenkuana), nasaysayaat para kenka. Ket no dika mamati, (saan a makadangran ken Allah iti uray sangkabassit laeng) gapu ta pudno a kukua ni Allah ti aniaman nga adda kadagiti langit ken iti daga. Ni Allah ket Ammo-Amin, Masirib-Amin.

يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لَا تَغْلُوْا فِيْ دِيْنِكُمْ وَلَا تَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّۗ اِنَّمَا الْمَسِيْحُ عِيْسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُوْلُ اللّٰهِ وَكَلِمَتُهٗ ۚ اَلْقٰىهَآ اِلٰى مَرْيَمَ وَرُوْحٌ مِّنْهُ ۖفَاٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرُسُلِهٖۗ وَلَا تَقُوْلُوْا ثَلٰثَةٌ ۗاِنْتَهُوْا خَيْرًا لَّكُمْ ۗ اِنَّمَا اللّٰهُ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ ۗ سُبْحٰنَهٗٓ اَنْ يَّكُوْنَ لَهٗ وَلَدٌ ۘ لَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَكِيْلًا ࣖ

yā ahlal-kitābi lā taglū fī dīnikum wa lā taqūlū ‘alallāhi illal-ḥaqq(a), innamal-masīḥu ‘īsabnu maryama rasūlullāhi wa kalimatuh(ū), alqāhā ilā maryama wa rūḥum minh(u), fa āminū billāhi wa rusulih(ī), wa lā taqūlū ṡalāṡah(tun), inntahū khairal lakum innamallāhu ilāhuw wāḥid(un), subḥānahū ay yakūna lahū walad(un), lahū mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa kafā billāhi wakīlā(n).

O Tattao ti Libro! Dika lumabes kadagiti limitasion iti relihionmo, ken dika agsao iti aniaman maipapan ken Allah malaksid no ania ti pudno. Kinapudnona, ti Mesias a ni Jesus, nga anak ni Maryam, ket isu ti mensahero ni Allah ken (a naparsua babaen) dagiti balikasna nga indanonna kenni Maryam, ken (buyogen ti pannakapuyot ti) maysa nga espiritu manipud Kenkuana. Isu a mamatika ken ni Allah ken dagiti mensaherona ken dikay kunaen, "(Ti Dios ket) tallo," isardengyo (manipud iti panangibaga iti dayta). (Dayta) ti nasaysayaat para kenka. Kinapudnona, ni Allah ti Mannakabalin-amin a Dios, Nabendito Isuna manipud (ti kapanunotan ti) pannakaadda dagiti annak. Kukuana ti aniaman nga adda kadagiti langit ken aniaman nga adda ditoy daga. Ket umdasen ni Allah kas manangsalaknib.

لَنْ يَّسْتَنْكِفَ الْمَسِيْحُ اَنْ يَّكُوْنَ عَبْدًا لِّلّٰهِ وَلَا الْمَلٰۤىِٕكَةُ الْمُقَرَّبُوْنَۗ وَمَنْ يَّسْتَنْكِفْ عَنْ عِبَادَتِهٖ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ اِلَيْهِ جَمِيْعًا

lay yastankifal-masīḥu ay yakūna ‘abdal lillāhi wa lal-malā'ikatul-muqarrabūn(a), wa may yastankif ‘an ‘ibādatihī wa yastakbir fa sayaḥsyuruhum ilaihi jamī‘ā(n).

Ti Mesias ket saan a pulos a nagkedked nga agbalin nga adipen ni Allah, ken saan met a dagiti anghel a kaasitgan (ken Allah). Ket siasinoman nga agkedked nga agdayaw Kenkuana ken agpasindayag, urnongento amin ida ni Allah Kenkuana.

فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ فَيُوَفِّيْهِمْ اُجُوْرَهُمْ وَيَزِيْدُهُمْ مِّنْ فَضْلِهٖۚ وَاَمَّا الَّذِيْنَ اسْتَنْكَفُوْا وَاسْتَكْبَرُوْا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًاۙ وَّلَا يَجِدُوْنَ لَهُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلِيًّا وَّلَا نَصِيْرًا

fa ammal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti fa yuwaffīhim ujūrahum wa yazīduhum min faḍlih(ī), wa ammal-lażīnastankafū wastakbarū fa yu‘ażżibuhum ‘ażāban alīmā(n), wa lā yajidūna lahum min dūnillāhi waliyyaw wa lā naṣīrā(n).

No maipapan kadagidiay mamati ken agar-aramid kadagiti nasayaat nga aramid, ited ni Allah kadakuada dagiti gunggona a naan-anay ken paaduenna ida manipud iti kinaparaburna. Ngem no maipapan kadagidiay agkedked (nga agdayaw ken Allah) ken natangsit, dusaen ida ni Allah iti nasaem a dusa. Ket awanton ti mangsalaknib wenno katulonganda malaksid ken ni Allah.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاۤءَكُمْ بُرْهَانٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَاَنْزَلْنَآ اِلَيْكُمْ نُوْرًا مُّبِيْنًا

yā ayyuhan-nāsu qad jā'akum burhānum mir rabbikum wa anzalnā ilaikum nūram mubīnā(n).

O tattao! Pudno, dimteng kadakayo ti pammaneknek iti kinapudno manipud iti Apoyo, (ni Muhammad agraman dagiti milagrona) ket nangibaonkami kadakayo iti naraniag a lawag (ti Qur’an).

فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِاللّٰهِ وَاعْتَصَمُوْا بِهٖ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِيْ رَحْمَةٍ مِّنْهُ وَفَضْلٍۙ وَّيَهْدِيْهِمْ اِلَيْهِ صِرَاطًا مُّسْتَقِيْمًاۗ

fa ammal-lażīna āmanū billāhi wa‘taṣamū bihī fa sayudkhiluhum fī raḥmatim minhu wa faḍl(in), wa yahdīhim ilaihi ṣirāṭam mustaqīmā(n).

No maipapan kadagidiay mamati ken Allah ken agtungtungpal iti Kenkuana (relihion), sumrek ni Allah kadakuada iti asi ken kinaparabur manipud Kenkuana (langit), ken ipakitana kadakuada ti nalinteg a dalan nga agturong Kenkuana.

يَسْتَفْتُوْنَكَۗ قُلِ اللّٰهُ يُفْتِيْكُمْ فِى الْكَلٰلَةِ ۗاِنِ امْرُؤٌا هَلَكَ لَيْسَ لَهٗ وَلَدٌ وَّلَهٗٓ اُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَۚ وَهُوَ يَرِثُهَآ اِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّهَا وَلَدٌ ۚ فَاِنْ كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثٰنِ مِمَّا تَرَكَ ۗوَاِنْ كَانُوْٓا اِخْوَةً رِّجَالًا وَّنِسَاۤءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْاُنْثَيَيْنِۗ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اَنْ تَضِلُّوْا ۗ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ

yastaftūnak(a), qulillāhu yuftīkum fil-kalālah(ti), inimru'un halaka laisa lahū waladuw wa lahū ukhtun fa lahā niṣfu mā tarak(a), wa huwa yariṡuhā illam yakul lahā walad(un), fa in kānataṡnataini fa lahumaṡ-ṡuluṡāni mimmā tarak(a), wa in kānū ikhwatar rijālaw wa nisā'an fa liż-żakari miṡlu ḥaẓẓil-unṡayain(i), yubayyinullāhu lakum an taḍillū, wallāhu bikulli syai'in ‘alīm(un).

Dumawatda kenka iti fatwa (maipapan iti kalalah). Ibagam, "Ikkannaka ni Allah iti fatwa maipapan iti kalalah (kayatna a sawen), no matay ti maysa a tao ket awan ti anakna ngem addaan iti kabsat a babai, kalpasanna ti bingayna (ti kabsatna a babai) ket kagudua ti sanikua nga imbatina, ken ti kabsatna a lalaki ket tawidenna (ti sibubukel a sanikua ti kabsatna a babai), no awan ti annakna. Ngem no adda dua a kakabsat a babbai, ngarud para kadakuada a dua dua a kakatlo ti sanikua a nabati. Ket no isuda (dagiti agtawid) ket buklen ti) kakabsat a lallaki ken babbai, kalpasanna ti bingay ti maysa a kabsat ket isu met laeng ti bingay ti dua a kakabsat a babbai nga ilawlawag (daytoy a linteg) kadakayo, tapno saankayo a mayaw-awan.