۞ اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ خَرَجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ وَهُمْ اُلُوْفٌ حَذَرَ الْمَوْتِۖ فَقَالَ لَهُمُ اللّٰهُ مُوْتُوْا ۗ ثُمَّ اَحْيَاهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ
alam tara ilal-lażīna kharajū min diyārihim wa hum ulūfun ḥażaral-maut(i), faqāla lahumullāhu mūtū, ṡumma aḥyāhum, inallāha lażū faḍlin ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).
Keti nge memonaka ve mafunda ya bantu yina mekatukaka na babwala na bo sambu bo kewaka boma ya lufwa? Na nima Allah tubaka na bo nde: “Beno fwa!” Na nima Allah pesaka bo luzingu. Ya kieleka, Allah ke pesaka makabu na bantu, kansi bantu mingi ke pesaka ve matondo.
ذٰلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللّٰهِ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ عَلِيْمًا ࣖ
Żālikal-faḍlu minallāh(i), wa kafā billāhi ‘alīmā(n).
Yai kele dikabu ya me katuka na Allah, mpi yo me fwana nde Allah, Muntu ya me zaba mambu yonso.
وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهٗ لَهَمَّتْ طَّاۤىِٕفَةٌ مِّنْهُمْ اَنْ يُّضِلُّوْكَۗ وَمَا يُضِلُّوْنَ اِلَّآ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّوْنَكَ مِنْ شَيْءٍ ۗ وَاَنْزَلَ اللّٰهُ عَلَيْكَ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُۗ وَكَانَ فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكَ عَظِيْمًا
wa lau lā faḍlullāhi ‘alaika wa raḥmatuhū lahammaṭ-ṭā'ifatum minhum ay yuḍillūk(a), wa mā yuḍillūna illā anfusahum wa mā yaḍurrūnaka min syai'(in), wa anzalallāhu ‘alaikal-kitāba wal-ḥikmata wa ‘allamaka mā lam takun ta‘lam(u), wa kāna faḍlullāhi ‘alaika ‘aẓīmā(n).
Mpi kana yo vandaka ve sambu na lutondo ya Allah ti mawa na yandi na nge (O Muhammad), kimvuka mosi na kati na bau zolaka kusosa kibeni kukusa nge. Kansi bo ke kudikusaka kaka bo mosi, mpi bo ke salaka beno mbi ve. Mpi (mpi sambu) Allah me songa beno Mukanda (Quran) ti Mayele (Sunnah), mpi yandi me longa beno mambu yina beno zabaka ve. Lutondo ya Allah na beno kele mingi kibeni.
فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِاللّٰهِ وَاعْتَصَمُوْا بِهٖ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِيْ رَحْمَةٍ مِّنْهُ وَفَضْلٍۙ وَّيَهْدِيْهِمْ اِلَيْهِ صِرَاطًا مُّسْتَقِيْمًاۗ
fa ammal-lażīna āmanū billāhi wa‘taṣamū bihī fa sayudkhiluhum fī raḥmatim minhu wa faḍl(in), wa yahdīhim ilaihi ṣirāṭam mustaqīmā(n).
Sambu na bantu yina ke kwikilaka na Allah mpi ke kangamaka na (dibundu) na yandi, Allah ta kotisa bo na mawa mpi na lutondo ya me katuka na yandi (zulu), mpi ta songa bo nzila ya kusungama yina ke nata bo na yandi.
وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهٖ يٰقَوْمِ اذْكُرُوْا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ جَعَلَ فِيْكُمْ اَنْۢبِيَاۤءَ وَجَعَلَكُمْ مُّلُوْكًاۙ وَّاٰتٰىكُمْ مَّا لَمْ يُؤْتِ اَحَدًا مِّنَ الْعٰلَمِيْنَ
wa iż qāla mūsā liqaumihī yā qaumiżkurū ni‘matallāhi ‘alaikum iż ja‘ala fīkum ambiyā'a wa ja‘alakum mulūkā(n), wa ātākum mā lam yu'ti aḥadam minal-‘ālamīn(a).
Mpi (yibuka) ntangu Moize tubaka na bantu na yandi nde: "O bantu na mono! Beno yibuka nlemvo ya Allah na beno ntangu yandi tulaka baprofete na kati na beno, ye yandi kumisaka beno bantu ya kimpwanza, ye yandi pesaka beno kima yina me pesamaka ntete ve na muntu na kati ya bantu ya nkaka."
قُلْ اَرَاَيْتُمْ اِنْ اَخَذَ اللّٰهُ سَمْعَكُمْ وَاَبْصَارَكُمْ وَخَتَمَ عَلٰى قُلُوْبِكُمْ مَّنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِهٖۗ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُوْنَ
qul ara'aitum in akhażallāhu sam‘akum wa abṣārakum wa khatama ‘alā qulūbikum man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bih(ī), unẓur kaifa nuṣarriful-āyāti ṡumma hum yaṣdifūn(a).
Tuba (Muhammad) : « Tendudila mono kana Allah me katula nge makutu ti meso mpi me kanga ntima na nge, nani kele nzambi ya nkaka katula Allah yina kele na ngolo ya kuvutula yo na nge ? Tala mutindu Beto vandaka kutendula (na bo) bidimbu ya ngolo (na Beto) mbala na mbala, kansi bo vandaka kuvutuka nima.
قَدْ جَاۤءَكُمْ بَصَاۤىِٕرُ مِنْ رَّبِّكُمْۚ فَمَنْ اَبْصَرَ فَلِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَاۗ وَمَآ اَنَا۠ عَلَيْكُمْ بِحَفِيْظٍ
qad jā'akum baṣā'iru mir rabbikum, faman abṣara fa linafsih(ī), wa man ‘amiya fa ‘alaihā, wa mā ana ‘alaikum biḥafīẓ(in).
Ya kieleka, banzikisa ya pwelele me katuka na Mfumu na nge. Konso muntu yina ke mona (kieleka), ebuna (mambote) kele sambu na yandi mosi; mpi konso muntu yina kele kifwa-meso (ke monaka ve kieleka), pana yandi muntu ke vidisa. Mpi mono (Muhamed) kele ve nkengidi (na nge).
۞ وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْشَاَ جَنّٰتٍ مَّعْرُوْشٰتٍ وَّغَيْرَ مَعْرُوْشٰتٍ وَّالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا اُكُلُهٗ وَالزَّيْتُوْنَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَّغَيْرَ مُتَشَابِهٍۗ كُلُوْا مِنْ ثَمَرِهٖٓ اِذَآ اَثْمَرَ وَاٰتُوْا حَقَّهٗ يَوْمَ حَصَادِهٖۖ وَلَا تُسْرِفُوْا ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِيْنَۙ
wa huwal-lażī ansya'a jannātim ma‘rūsyātiw wa gaira ma‘rūsyātiw wan-nakhla waz-zar‘a mukhtalifan ukuluhū waz-zaitūna war-rummāna mutasyābihaw wa gaira mutasyābih(in), kulū min ṡamarihī iżā aṡmara wa ātū ḥaqqahū yauma ḥaṣādih(ī), wa lā tusrifū, innahū lā yuḥibbul-musrifīn(a).
Mpi yandi muntu salaka banti yina ke butaka vinu ti yina ke butaka ve bambuma ya vinu, banti ya dati, banti ya ntomo ya mutindu na mutindu, ba olive ti ba grenade yina kele kiteso mosi (na mutindu mpi na mukubu) mpi ya ke fwanana ve (na ntomo). Kudia mbuma ntangu yo ke buta mbuma mpi kupesa mbongo na nge (zakat) ntangu nge ke katula bambuma, kansi kulutisa ve ndilu. Ya kieleka, Allah ke zolaka ve bantu ya kuluta ndilu, .
وَمِنَ الْاَنْعَامِ حَمُوْلَةً وَّفَرْشًا ۗ كُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌۙ
wa minal-an‘āmi ḥamūlataw wa farsyā(n), kulū mimmā razaqakumullāhu wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).
mpi na kati ya bibulu kele ti yina bo ke sadilaka sambu na kunata bizitu mpi kele ti (mpi) yina bo fwete fwa. Beno dia bima yina Allah me pesa beno, beno landa ve bitambi ya Satana. Ya kieleka, Satana kele mbeni ya kieleka sambu na nge, .
ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍۚ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ نَبِّـُٔوْنِيْ بِعِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
Ṡamāniya azwāj(in), minaḍ-ḍa'niṡnaini wa minal-ma‘ziṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), nabbi'ūnī bi‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).
kele ti bambisi nana ya bilanga zole-zole (zo-zole iya); mameme zole ti bankombo zole. Tuba nde: "Inki kima ya Allah me buyisa na kati ya babakala zole to bankento zole to inki kele na divumu ya bankento yonso zole? Tendudila mono na kutadila nzayilu kana nge kele kieleka."
وَمِنَ الْاِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ وَصّٰىكُمُ اللّٰهُ بِهٰذَاۚ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا لِّيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ
wa minal-ibiliṡnaini wa minal-baqariṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), am kuntum syuhadā'a iż waṣṣākumullāhu bihāżā, faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibal liyuḍillan-nāsa bigairi ‘ilm(in), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
Mpi na shamo zole zole mpi na ngombe zole zole. Tuba nde: "Inki kima ya kubuyisama na kati ya babakala zole to bankento zole, to inki kele na divumu ya bankento yonso zole? Keti beno vandaka bambangi ntangu Allah tulaka mambu yai sambu na beno? Nani kele ya kukonda lunungu kuluta bantu yina ke salaka luvunu na Allah sambu na kunata bantu na nzila ya kukonda nzayilu?" Ya kieleka, Allah ta twadisa ve bantu ya kukonda lunungu.
وَلَقَدْ مَكَّنّٰكُمْ فِى الْاَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيْهَا مَعَايِشَۗ قَلِيْلًا مَّا تَشْكُرُوْنَ ࣖ
wa laqad makkannākum fil-arḍi wa ja‘alnā lakum fīhā ma‘āyisy(a), qalīlam mā tasykurūn(a).
Mpi ya kieleka, Beto me tula beno na ntoto mpi kuna Beto me pesa beno (kisika ya) luzingu. (Kansi) nge ke pesa matondo fioti kibeni.
يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ قَدْ اَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُّوَارِيْ سَوْءٰتِكُمْ وَرِيْشًاۗ وَلِبَاسُ التَّقْوٰى ذٰلِكَ خَيْرٌۗ ذٰلِكَ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ
yā banī ādama qad anzalnā ‘alaikum libāsay yuwārī sau'ātikum wa rīsyā(n), wa libāsut-taqwā żālika khair(un), żālika min āyātillāhi la‘allahum yażżakkarūn(a).
O bana ya Adami! Ya kieleka, Beto me pesa bilele sambu na kufika kinkonga na nge mpi sambu na kuyidika nitu na nge. Kansi lele ya luzitu, yina kele mbote. Yau kele mutindu yina mwa bidimbu ya Allah, mbala yankaka bau tayibuka.
قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِيْنَةَ اللّٰهِ الَّتِيْٓ اَخْرَجَ لِعِبَادِهٖ وَالطَّيِّبٰتِ مِنَ الرِّزْقِۗ قُلْ هِيَ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَّوْمَ الْقِيٰمَةِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ
qul man ḥarrama zīnatallāhil-latī akhraja li‘ibādihī waṭ-ṭayyibāti minar-rizq(i), qul hiya lil-lażīna āmanū fil-ḥayātid-dun-yā khāliṣatay yaumal-qiyāmah(ti), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).
Tuba (Muhammad): "Nani me buyisa bima ya kitoko yina Allah me pesa sambu na bansadi na yandi ti madia ya mbote? Tuba nde: "Mambu yai yonso kele sambu na bantu yina ke kwikilaka na luzingu ya nsi-ntoto yai, mpi na sikisiki yonso (sambu na bo mpamba) na kilumbu ya lufutumuku." Mutindu yina Beto ke tendula baverse sambu na bantu yina me zaba.
اَوَعَجِبْتُمْ اَنْ جَاۤءَكُمْ ذِكْرٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ مِّنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَلِتَتَّقُوْا وَلَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ
awa‘ajibtum an jā'akum żikrum mir rabbikum ‘alā rajulim minkum liyunżirakum wa litattaqū wa la‘allakum turḥamūn(a).
Mpi keti beno ke yituka nde lukebisu mosi me katuka na Mfumu na beno na nzila ya muntu mosi na kati na beno, sambu na kukebisa beno mpi sambu beno kuma bantu ya lusambu, sambu beno wila beno mawa?
اَوَعَجِبْتُمْ اَنْ جَاۤءَكُمْ ذِكْرٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ مِّنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْۗ وَاذْكُرُوْٓا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاۤءَ مِنْۢ بَعْدِ قَوْمِ نُوْحٍ وَّزَادَكُمْ فِى الْخَلْقِ بَصْۣطَةً ۚفَاذْكُرُوْٓا اٰلَاۤءَ اللّٰهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ
awa‘ajibtum an jā'akum żikrum mir rabbikum ‘alā rajulim minkum liyunżirakum, ważkurū iż ja‘alakum khulafā'a mim ba‘di qaumi nūḥiw wa zādakum fil-khalqi basṭah(tan), fażkurū ālā'allāhi la‘allakum tufliḥūn(a).
Mpi keti beno ke yituka mutindu lukebisu mosi me katuka na Mfumu na beno na nzila ya muntu mosi na kati na beno, sambu na kukebisa beno? Beno yibuka ntangu yandi salaka beno ba calife na nima ya bantu ya Noa, ye yandi lutaka beno na ngolo ya nitu ti na nitu. Na yawu, yibuka balusakumunu ya Allah sambu nge vanda na chance. ”
وَاذْكُرُوْٓا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاۤءَ مِنْۢ بَعْدِ عَادٍ وَّبَوَّاَكُمْ فِى الْاَرْضِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْ سُهُوْلِهَا قُصُوْرًا وَّتَنْحِتُوْنَ الْجِبَالَ بُيُوْتًا ۚفَاذْكُرُوْٓا اٰلَاۤءَ اللّٰهِ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ
ważkurū iż ja‘alakum khulafā'a mim ba‘di ‘ādiw wa bawwa'akum fil-arḍi tattakhiżūna min suhūlihā quṣūraw wa tanḥitūnal-jibāla buyūtā(n), fażkurū ālā'allāhi wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).
Mpi beno yibuka ntangu Yandi kumisaka beno bakalifa na nima ya bantu ya Ad mpi yandi tulaka beno na ntoto. Nge ke tungaka banzo ya kimfumu na bisika ya patatalu mpi nge ke salaka banzo na zulu ya bangumba. Yo yina beno yibuka balusakumunu ya Allah mpi beno sala ve mambu ya mbi na ntoto.
وَلَمَّا جَاۤءَ مُوْسٰى لِمِيْقَاتِنَا وَكَلَّمَهٗ رَبُّهٗۙ قَالَ رَبِّ اَرِنِيْٓ اَنْظُرْ اِلَيْكَۗ قَالَ لَنْ تَرٰىنِيْ وَلٰكِنِ انْظُرْ اِلَى الْجَبَلِ فَاِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهٗ فَسَوْفَ تَرٰىنِيْۚ فَلَمَّا تَجَلّٰى رَبُّهٗ لِلْجَبَلِ جَعَلَهٗ دَكًّا وَّخَرَّ مُوْسٰى صَعِقًاۚ فَلَمَّآ اَفَاقَ قَالَ سُبْحٰنَكَ تُبْتُ اِلَيْكَ وَاَنَا۠ اَوَّلُ الْمُؤْمِنِيْنَ
wa lammā jā'a mūsā limīqātinā wa kallamahū rabbuh(ū), qāla rabbi arinī anẓur ilaik(a), qāla lan tarānī wa lākininẓur ilal-jabali fa inistaqarra makānahū fa saufa tarānī, falammā tajallā rabbuhū lil-jabali ja‘alahū dakkaw wa kharra mūsā ṣa‘iqā(n), falammā afāqa qāla subḥānaka tubtu ilaika wa ana awwalul-mu'minīn(a).
Mpi ntangu Moize kwisaka na (munajat) na ntangu ya beto tulaka ye Nzambi tubaka (mbala mosi) na yandi, (Moize) tubaka nde: "O Mfumu na mono, monana (Nge mosi) na mono sambu mono mona Nge." (Allah) tubaka nde: "Nge ta (kuka ve) kumona Mono, kansi tala ngumba, kana yo bikala na kisika na yo (bonso mbala na mbala) nge ta kuka kibeni kumona Mono." Yo yina ntangu Mfumu na yandi monisaka (kimfumu na yandi) na ngumba, ngumba yina fwaka mpi Musa bwaka kukonda mabanza. Na nima ya kuvutukila mabanza, Moize tubaka nde: "Lukumu kuvanda na nge, mono me balula ntima na nge mpi mono kele muntu ya ntete ya kukwikila."
وَكَتَبْنَا لَهٗ فِى الْاَلْوَاحِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَّوْعِظَةً وَّتَفْصِيْلًا لِّكُلِّ شَيْءٍۚ فَخُذْهَا بِقُوَّةٍ وَّأْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُوْا بِاَحْسَنِهَا ۗسَاُورِيْكُمْ دَارَ الْفٰسِقِيْنَ
wa katabnā lahū fil-alwāḥi min kulli syai'im mau‘iẓataw wa tafṣīlal likulli syai'(in), fa khużhā biquwwatiw wa'mur qaumaka ya'khużū bi'aḥsanihā, sa'urīkum dāral-fāsiqīn(a).
Mpi Beto sonikaka sambu na Moize na matadi (Torah) mambu yonso bonso dilongi ti ntendula ya mambu yonso; yo yina (Beto tubaka nde), "Beno simba yo ngolo mpi beno songa bantu na beno na kusimba yo ngolo mutindu bo lenda, mono ta songa beno insi ya bantu ya mbi."
وَاِذْ اَخَذَ رَبُّكَ مِنْۢ بَنِيْٓ اٰدَمَ مِنْ ظُهُوْرِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَاَشْهَدَهُمْ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْۚ اَلَسْتُ بِرَبِّكُمْۗ قَالُوْا بَلٰىۛ شَهِدْنَا ۛاَنْ تَقُوْلُوْا يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اِنَّا كُنَّا عَنْ هٰذَا غٰفِلِيْنَۙ
wa iż akhaża rabbuka mim banī ādama min ẓuhūrihim żurriyyatahum wa asyhadahum ‘alā anfusihim, alastu birabbikum, qālū balā - syahidnā - an taqūlū yaumal-qiyāmati innā kunnā ‘an hāżā gāfilīn(a).
Mpi (yibuka) ntangu Mfumu na nge basisaka na munoko ya divumu (mukongo) bana ya Adami bana na bo mpi Allah bakaka kimbangi na bampeve na bo (na kutubaka nde) : « Keti mono kele ve Mfumu na nge ? Bo vutulaka nde: “Ee (Nge kele Mfumu na beto), beto ke ta kimbangi.” (Beto salaka mutindu yina) sambu na Kilumbu ya Lufutumuku beno tuba ve nde: “Ya kieleka, na ntangu yina beto vandaka kutula ve dikebi na mambu yai.”
وَاذْكُرُوْٓا اِذْ اَنْتُمْ قَلِيْلٌ مُّسْتَضْعَفُوْنَ فِى الْاَرْضِ تَخَافُوْنَ اَنْ يَّتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَاٰوٰىكُمْ وَاَيَّدَكُمْ بِنَصْرِهٖ وَرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
ważkurū iż antum qalīlum mustaḍ‘afūna fil-arḍi takhāfūna ay yatakhaṭṭafakumun-nāsu fa āwākum wa ayyadakum binaṣrihī wa razaqakum minaṭ-ṭayyibāti la‘allakum tasykurūn(a).
Mpi beno yibuka, ntangu beno (ba Muhajirin) vandaka kaka (na) ntalu ya fioti, bo vandaka kunyokula beno na ntoto (Mecque), mpi beno vandaka kuwa boma nde bantu (ya Mecque) ta kanga beno, na nima Yandi pesaka beno kisika ya kulala (Médina) mpi Yandi kumisaka beno ngolo na lusadisu na Yandi mpi Yandi pesaka beno madia ya mbote ya ke pesa beno lutondo sambu beno vanda.
قُلْ مَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ اَمَّنْ يَّمْلِكُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَمَنْ يُّخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَنْ يُّدَبِّرُ الْاَمْرَۗ فَسَيَقُوْلُوْنَ اللّٰهُ ۚفَقُلْ اَفَلَا تَتَّقُوْنَ
qul may yarzuqukum minas-samā'i wal-arḍi ammay yamlikus-sam‘a wal-abṣāra wa may yukhrijul-ḥayya minal-mayyiti wa yukhrijul-mayyita minal-ḥayyi wa may yudabbirul-amr(a), fa sayaqūlūnallāh(u), faqul afalā tattaqūn(a).
Tuba (Muhammad) : « Nani ke pesa beno madia ya zulu ti ya ntoto, to nani kele na ngolo (ya kuganga) kuwa ti kumona, mpi nani ke basisaka luzingu na bafwa mpi bafwa na luzingu, mpi nani ke yidikaka mambu yonso ? Yo yina bo ta vutula nde: “Allah.” Yo yina tuba nde: "Sambu na nki beno ke waka ve (Yandi) boma?"
وَمَا ظَنُّ الَّذِيْنَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُوْنَ ࣖ
wa mā ẓannul-lażīna yaftarūna ‘alallāhil-każiba yaumal-qiyāmah(ti), innallāha lażū faḍlin ‘alan-nāsi wa lākinna akṡarahum lā yasykurūn(a).
Mpi inki kele mambu ya bantu yina ke salaka luvunu na Allah na kilumbu ya lufutumuku ke funda yandi? Ya kieleka, Allah kele kibeni ti makabu (ya yandi me pesa) na bantu, kansi mingi na kati na bo ke pesaka ve matondo.
وَهُوَ الَّذِيْ مَدَّ الْاَرْضَ وَجَعَلَ فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْهٰرًا ۗوَمِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ جَعَلَ فِيْهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِى الَّيْلَ النَّهَارَۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
wa huwal-lażī maddal-arḍa wa ja‘ala fīhā rawāsiya wa anhārā(n), wa min kulliṡ-ṡamarāti ja‘ala fīhā zaujainiṡnaini yugsyil-lailan-nahār(a), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).
Yandi panzaka ntoto mpi salaka bangumba ti banzadi na zulu na yo. Na kati na yandi Yandi salaka bambuma yonso zole-zole; Yandi ke kumisaka mpimpa mwini. Ya kieleka, na yina kele ti bidimbu (ya bunene ya Allah) sambu na bantu yina ke yindulaka.
وَفِى الْاَرْضِ قِطَعٌ مُّتَجٰوِرٰتٌ وَّجَنّٰتٌ مِّنْ اَعْنَابٍ وَّزَرْعٌ وَّنَخِيْلٌ صِنْوَانٌ وَّغَيْرُ صِنْوَانٍ يُّسْقٰى بِمَاۤءٍ وَّاحِدٍۙ وَّنُفَضِّلُ بَعْضَهَا عَلٰى بَعْضٍ فِى الْاُكُلِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
wa fil-arḍi qiṭa‘um mutajāwirātuw wa jannātum min a‘nābiw wa zar‘uw wa nakhīlun ṣinwānuw wa gairu ṣinwāniy yusqā bimā'iw wāḥid(in), wa nufaḍḍilu ba‘ḍahā ‘alā ba‘ḍin fil-ukul(i), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
Mpi na ntoto kele ti bitini ya ke talana ti yo, bilanga ya vinu, banti, banti ya ba palme yina kele ti balutangu, mpi yina kele ve ti balutangu; bo ke losaka yo masa ya mutindu mosi, kansi Beto ke zolaka nti mosi kuluta nti ya nkaka na yina me tala ntomo na yo. Ya kieleka, na yina kele ti bidimbu (ya bunene ya Allah) sambu na bantu yina ke bakisaka.
لَهٗ مُعَقِّبٰتٌ مِّنْۢ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهٖ يَحْفَظُوْنَهٗ مِنْ اَمْرِ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتّٰى يُغَيِّرُوْا مَا بِاَنْفُسِهِمْۗ وَاِذَآ اَرَادَ اللّٰهُ بِقَوْمٍ سُوْۤءًا فَلَا مَرَدَّ لَهٗ ۚوَمَا لَهُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ مِنْ وَّالٍ
lahū mu‘aqqibātum mim baini yadaihi wa min khalfihī yaḥfaẓūnahū min amrillāh(i), innallāha lā yugayyiru mā biqaumin ḥattā yugayyirū mā bi'anfusihim, wa iżā arādallāhu biqaumin sū'an falā maradda lah(ū), wa mā lahum min dūnihī miw wāl(in).
Sambu na yandi (muntu) kele ti bawanzio yina ke kengilaka yandi ntangu yonso na ndonga, banda na ntwala mpi na nima na yandi. Bo ke kebaka yo na ntuma ya Allah. Ya kieleka, Allah ta soba ve kikalulu ya bantu tii kuna bo ta soba kikalulu na bo mosi. Mpi kana Allah zola mbi sambu na bantu mosi, pana muntu mosi ve lenda telaminaka yo mpi muntu ya nkaka ve lenda tanina bo katula yandi.
اَللّٰهُ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَاَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَخْرَجَ بِهٖ مِنَ الثَّمَرٰتِ رِزْقًا لَّكُمْ ۚوَسَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِى الْبَحْرِ بِاَمْرِهٖ ۚوَسَخَّرَ لَكُمُ الْاَنْهٰرَ
allāhul-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa anzala minas-samā'i mā'an fa akhraja bihī minaṡ-ṡamarāti rizqal lakum, wa sakhkhara lakumul-fulka litajriya fil-baḥri bi'amrih(ī), wa sakhkhara lakumul-anhār(a).
Yau kele Allah yina salaka zulu ti ntoto ye yandi tindaka masa (mvula) katuka na zulu, na nima ti (masa yina ya mvula) yandi basisaka bambuma ya mutindu na mutindu bonso madia sambu na beno; mpi yandi me tula bamaswa na nsi ya kiyeka na beno sambu beno tambula na nzadi-mungwa mutindu yandi me zola, mpi yandi me tula banzadi na nsi ya kiyeka na beno.
وَسَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دَاۤىِٕبَيْنِۚ وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ ۚ
wa sakhkhara lakumusy-syamsa wal-qamara dā'ibaīn(i), wa sakhkhara lakumul-laila wan-nahār(a).
Yandi me tula ntangu ti ngonda na nsi na beno yina ke balukaka ntangu yonso (na banzietelo na yo); mpi yandi me tulaka mpimpa ti mwini na nsi ya kiyeka na beno.
وَاٰتٰىكُمْ مِّنْ كُلِّ مَا سَاَلْتُمُوْهُۗ وَاِنْ تَعُدُّوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ لَا تُحْصُوْهَاۗ اِنَّ الْاِنْسَانَ لَظَلُوْمٌ كَفَّارٌ ࣖ
wa ātākum min kulli mā sa'altumūh(u), wa in ta‘uddū ni‘matallāhi lā tuḥṣūhā, innal-insāna laẓalūmun kaffār(un).
Mpi Yandi me pesa nge bima yonso ya nge ke lomba Yandi. Mpi kana beno tanga balusakumunu ya Allah, beno ta kuka ve kutanga yo. Ya kieleka, bantu kele bantu ya kukonda lunungu mingi mpi ya ke buyaka mingi (balusakumunu ya Allah).
وَالْاَرْضَ مَدَدْنٰهَا وَاَلْقَيْنَا فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْۢبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَّوْزُوْنٍ
wal-arḍa madadnāhā wa alqainā fīhā rawāsiya wa ambatnā fīhā min kulli syai'im mauzūn(in).
Beto panzaka ntoto mpi beto kunaka bangumba na zulu na yo mpi beto kunaka kuna bima yonso na kutadila nene na yo.
وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيْهَا مَعَايِشَ وَمَنْ لَّسْتُمْ لَهٗ بِرٰزِقِيْنَ
wa ja‘alnā lakum fīhā ma‘āyisya wa mal lastum lahū birāziqīn(a).
Mpi Beto me sala na kati na yo banto ya luzingu sambu na bampusa na beno, mpi (Beto me sala mpi) bigangwa yina beno kele ve madia na yo.
وَاَرْسَلْنَا الرِّيٰحَ لَوَاقِحَ فَاَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَسْقَيْنٰكُمُوْهُۚ وَمَآ اَنْتُمْ لَهٗ بِخٰزِنِيْنَ
wa arsalnar-riyāḥa lawāqiha fa anzalnā minas-samā'i mā'an fa asqainākumūh(u), wa mā antum lahū bikhāzinīn(a).
Beto tindaka mupepe sambu na makwela mpi beto tindaka mvula katuka na zulu, na nima beto pesaka beno masa na yo (masa), mpi beno ve muntu vandaka kutanina yo.
وَالْاَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيْهَا دِفْءٌ وَّمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُوْنَ
wal-an‘āma khalaqahā lakum fīhā dif'uw wa manāfi‘u wa minhā ta'kulūn(a).
Mpi bangombe Yandi me ganga; na kati na yo kele ti tiya (laine) mpi mambote ya kuswaswana sambu na nge, mpi nge ke diaka na kati na yo.
وَلَكُمْ فِيْهَا جَمَالٌ حِيْنَ تُرِيْحُوْنَ وَحِيْنَ تَسْرَحُوْنَۖ
wa lakum fīhā jamālun ḥīna turīḥūna wa ḥīna tasraḥūn(a).
Mpe nge ke monaka kitoko na kati na bau ntangu nge ke vutulaka bau na ba nzungu na bau mpe ntangu nge ke basisaka bau (na kudia matiti).
وَتَحْمِلُ اَثْقَالَكُمْ اِلٰى بَلَدٍ لَّمْ تَكُوْنُوْا بٰلِغِيْهِ اِلَّا بِشِقِّ الْاَنْفُسِۗ اِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌۙ
wa taḥmilu aṡqālakum ilā baladil lam takūnū bāligīhi illā bisyiqqil-anfus(i), inna rabbakum lara'ūfur raḥīm(un).
Mpi bo ke nata bizitu na nge na insi yina nge lenda kuma ve kana nge sala yo ve na mpasi mingi. Ya kieleka, Mfumu na beno kele Muntu ya ke wilaka bantu mawa mingi, Muntu ya ke wilaka bantu mawa mingi.
وَّالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيْرَ لِتَرْكَبُوْهَا وَزِيْنَةًۗ وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
wal-khaila wal-bigāla wal-ḥamīra litarkabūhā wa zīnah(tan), wa yakhluqu mā lā ta‘lamūn(a).
Yandi salaka bampunda, bampunda, mpi bampunda sambu nge mata na zulu na yo mpi bonso bima ya kuyidika nitu. Yandi ke gangaka mambu yina nge me zaba ve.
هُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً لَّكُمْ مِّنْهُ شَرَابٌ وَّمِنْهُ شَجَرٌ فِيْهِ تُسِيْمُوْنَ
huwal-lażī anzala minas-samā'i mā'al lakum minhu syarābuw wa minhu syajarun fīhi tusīmūn(a).
Yandi muntu ke kulumusaka masa (mvula) katuka na zulu; ndambu na yo kele malafu mpi ndambu na yo ke disaka matiti yina beno ke diaka bitwisi na beno.
يُنْۢبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَالزَّيْتُوْنَ وَالنَّخِيْلَ وَالْاَعْنَابَ وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
yumbitu lakum bihiz-zar‘a waz-zaitūna wan-nakhīla wal-a‘nāba wa min kulliṡ-ṡamarāt(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).
Yandi ke yedisaka sambu na beno bima ya bilanga, bambuma ya olive, bambuma ya dati, bambuma ya vinu, mpi bambuma ya mitindu yonso. Ya kieleka, na mambu yai kele bidimbu sambu na bantu yina ke yindulaka.
وَمَا ذَرَاَ لَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُخْتَلِفًا اَلْوَانُهٗ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّذَّكَّرُوْنَ
wa mā żara'a lakum fil-arḍi mukhtalifan alwānuh(ū), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yażżakkarūn(a).
mpi (Yandi ke yalaka mpi) mambu yina Yandi me gangaka sambu na beno na ntoto na mitindu mpi na mikubu na yo ya kuswaswana. Ya kieleka, na mambu yai kele bidimbu sambu na bantu yina ke kebaka.
وَهُوَ الَّذِيْ سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوْا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَّتَسْتَخْرِجُوْا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُوْنَهَاۚ وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
wa huwal-lażī sakhkharal-baḥra lita'kulū minhu laḥman ṭariyyaw wa tastakhrijū minhu ḥilyatan talbasūnahā, wa taral-fulka mawākhira fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).
Mpi Yandi muntu me tula nzadi-mungwa (na nge), sambu nge dia musuni ya mpa (mbisi) na kati na yo, mpi (na kati na yo) nge basisa bima ya kitoko sambu na kulwata. Nge (mpi) ke mona bamaswa ke tambula na kati na yo, mpi sambu nge sosa lutondo na Yandi, mpi nde nge pesa matondo.
وَاَلْقٰى فِى الْاَرْضِ رَوَاسِيَ اَنْ تَمِيْدَ بِكُمْ وَاَنْهٰرًا وَّسُبُلًا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَۙ
wa alqā fil-arḍi rawāsiya an tamīda bikum wa anhāraw wa subulal la‘allakum tahtadūn(a).
Yandi me tula ngolo na ntoto bangumba sambu yo nikana ve ti beno, (mpi yandi me sala) banzadi ti banzila sambu beno twadisama, .
وَعَلٰمٰتٍۗ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُوْنَ
wa ‘alāmāt(in), wa bin-najmi hum yahtadūn(a).
mpi (Yandi me sala) bidimbu (bansonga ya nzila). Mpi bambwetete ke twadisaka bo.
وَاِنْ تَعُدُّوْا نِعْمَةَ اللّٰهِ لَا تُحْصُوْهَا ۗاِنَّ اللّٰهَ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
wa in ta‘uddū ni‘matallāhi lā tuḥṣūhā, innallāha lagafūrur raḥīm(un).
Mpi kana beno tanga mambote ya Allah, beno ta kuka ve kutanga yo. Ya kieleka, Allah kele kibeni Muntu ya ke lolulaka mingi, Muntu ya ke wilaka bantu mawa mingi.
وَمَا بِكُمْ مِّنْ نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللّٰهِ ثُمَّ اِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَاِلَيْهِ تَجْـَٔرُوْنَۚ
wa mā bikum min ni‘matin fa minallāhi ṡumma iżā massakumuḍ-ḍurru fa ilaihi taj'arūn(a).
Mpi balusakumunu yonso ya kele na zulu na beno (ke katuka) na Allah, ebuna kana beno me kutana ti mpasi, ebuna yo kele na Yandi ya beno ke lomba lusadisu.
وَاللّٰهُ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّسْمَعُوْنَ ࣖ
wallāhu anzala minas-samā'i mā'an fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā, inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yasma‘ūn(a).
Mpi Allah tindaka masa (mvula) katuka na zulu ye na masa yina yandi pesaka luzingu na ntoto yina vandaka ntete ya kufwa. Ya kieleka, na yina kele kibeni bidimbu (ya bunene ya Allah) sambu na bantu yina ke widikila (malongi).
وَاِنَّ لَكُمْ فِى الْاَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۚ نُسْقِيْكُمْ مِّمَّا فِيْ بُطُوْنِهٖ مِنْۢ بَيْنِ فَرْثٍ وَّدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَاۤىِٕغًا لِّلشّٰرِبِيْنَ
wa inna lakum fil-an‘āmi la‘ibrah(tan), nusqīkum mimmā fī buṭūnihī mim baini farṡiw wa damil labanan khāliṣan sā'igal lisy-syāribīn(a).
Mpi ya kyeleka, na bibulu kele mpenza ti dilongi sambu na nge. Beto ke pesa beno na kunwa na yina kele na divumu na yandi (na mutindu ya) miliki ya bunkete na kati ya mvindu ti menga, yina ke vandaka pete na kumina sambu na bantu yina ke nwaka yo.
وَمِنْ ثَمَرٰتِ النَّخِيْلِ وَالْاَعْنَابِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْهُ سَكَرًا وَّرِزْقًا حَسَنًاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
wa min ṡamarātin nakhīli wal-a‘nābi tattakhiżūna minhu sakaraw wa rizqan ḥasanā(n), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy ya‘qilūn(a).
Mpi na badati mpi na bambuma ya vinu nge ke salaka malafu ya ke lawusaka mpi kimvwama. Ya kieleka, na yina me tala kibeni bidimbu (ya bunene ya Allah) sambu na bantu yina ke bakisaka.
وَاَوْحٰى رَبُّكَ اِلَى النَّحْلِ اَنِ اتَّخِذِيْ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا وَّمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُوْنَۙ
wa auḥā rabbuka ilan-naḥli anittakhiżī minal-jibāli buyūtaw wa minasy-syajari wa mimmā ya‘risyūn(a).
Mpi Mfumu na nge pesaka mpeve na mamvumvu nde, "Beno sala banzo na bangumba, na banti, ti na bisika yina bantu me salaka, .
ثُمَّ كُلِيْ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ فَاسْلُكِيْ سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًاۗ يَخْرُجُ مِنْۢ بُطُوْنِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ اَلْوَانُهٗ ۖفِيْهِ شِفَاۤءٌ لِّلنَّاسِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
Ṡumma kulī min kulliṡ-ṡamarāti faslukī subula rabbiki żululā(n), yakhruju mim buṭūnihā syarābum mukhtalifun alwānuhū fīhi syifā'ul lin-nās(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).
na nima beno dia (mingi) bambuma yonso mpi beno tambula na nzila ya Mfumu na beno yina bo me kumisaka pete (sambu na beno).” Na divumu ya mamvumvu ke basikaka malafu (mafuta ya bwiki) ya mikubu ya kuswaswana, na kati na yo kele ti nkisi yina ke belulaka bantu Ya kieleka, na kati na yo kele kibeni kidimbu (ya bunene ya Allah) sambu na bantu yina ke yindulaka.
وَاللّٰهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلٰى بَعْضٍ فِى الرِّزْقِۚ فَمَا الَّذِيْنَ فُضِّلُوْا بِرَاۤدِّيْ رِزْقِهِمْ عَلٰى مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَهُمْ فِيْهِ سَوَاۤءٌۗ اَفَبِنِعْمَةِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ
wallāhu faḍḍala ba‘ḍakum ‘alā ba‘ḍin fir-rizq(i), famal-lażīna fuḍḍilū birāddī rizqihim ‘alā mā malakat aimānuhum fahum fīhi sawā'un afa bini‘matillāhi yajḥadūn(a).
Mpi Allah me zola bankaka na kati na beno kuluta bankaka na yina me tala madia, kansi bayina me luta (na madia na bo) ke zola ve kupesa madia na bo na bansadi yina bo kele na yo, na mpila nde bo zole (kuwa) madia. Sambu na nki bo ke buyaka lutondo ya Allah?
وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَزْوَاجِكُمْ بَنِيْنَ وَحَفَدَةً وَّرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِۗ اَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُوْنَ وَبِنِعْمَتِ اللّٰهِ هُمْ يَكْفُرُوْنَۙ
wallāhu ja‘ala lakum min anfusikum azwājaw wa ja‘ala lakum min azwājikum banīna wa ḥafadataw wa razaqakum minaṭ-ṭayyibāt(i), afabil-bāṭili yu'minūna wa bini‘matillāhi yakfurūn(a).
Mpi Allah salaka nge nduku (bakala to nkento) na kati ya mutindu na nge mosi mpi yandi salaka bana ti bana sambu na nge na nduku na nge, mpi yandi pesaka nge madia ya mbote. Sambu na nki bo ke kwikilaka na luvunu mpi ke buyaka balusakumunu ya Allah?
وَاللّٰهُ اَخْرَجَكُمْ مِّنْۢ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ شَيْـًٔاۙ وَّجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَالْاَفْـِٕدَةَ ۙ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
wallāhu akhrajakum mim buṭūni ummahātikum lā ta‘lamūna syai'ā(n), wa ja‘ala lakumus-sam‘a wal-abṣāra wal-af'idah(ta), la‘allakum tasykurūn(a).
Mpi Allah basisaka nge na divumu ya mama na nge kukonda kuzaba kima, mpi yandi pesaka nge kuwa, kumona ti kansansa, sambu nge pesa matondo.
وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْۢ بُيُوْتِكُمْ سَكَنًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ جُلُوْدِ الْاَنْعَامِ بُيُوْتًا تَسْتَخِفُّوْنَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ اِقَامَتِكُمْ ۙ وَمِنْ اَصْوَافِهَا وَاَوْبَارِهَا وَاَشْعَارِهَآ اَثَاثًا وَّمَتَاعًا اِلٰى حِيْنٍ
wallāhu ja‘ala lakum mim buyūtikum sakanaw wa ja‘ala lakum min julūdil-an‘āmi buyūtan tastakhiffūnahā yauma ẓa‘nikum wa yauma iqāmatikum, wa min aṣwāfihā wa aubārihā wa asy‘ārihā aṡāṡaw wa matā‘an ilā ḥīn(in).
Mpi Allah salaka banzo sambu na beno bonso bisika ya kuzinga mpi yandi salaka sambu na beno banzo (batenta) na bampusu ya bibulu yina beno vandaka kuwa pete (na kunata) ntangu beno vandaka kusala nzyetelo mpi ntangu beno vandaka kuzinga mpi (Yandi salaka yo mpi) na mika ya mameme, mika ya shamo mpi mika ya nkombo, bisadilu ya nzo sambu na ntangu mpi enjo.
وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّمَّا خَلَقَ ظِلٰلًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنَ الْجِبَالِ اَكْنَانًا وَّجَعَلَ لَكُمْ سَرَابِيْلَ تَقِيْكُمُ الْحَرَّ وَسَرَابِيْلَ تَقِيْكُمْ بَأْسَكُمْ ۚ كَذٰلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُوْنَ
wallāhu ja‘ala lakum mimmā khalaqa ẓilālaw wa ja‘ala lakum minal-jibāli aknānaw wa ja‘ala lakum sarābīla taqīkumul-ḥarra wa sarābīla taqīkum ba'sakum, każālika yutimmu ni‘matahū ‘alaikum la‘allakum tuslimūn(a).
Mpi Allah salaka kisika ya kubumbana sambu na beno na yina yandi me ganga, yandi salaka sambu na beno bisika ya kuzinga na bangumba, mpi yandi salaka sambu na beno bilele yina ke taninaka beno na tiya mpi bilele (binwaninu) yina ke taninaka beno na bitumba. Mpila yina Allah ke lungisaka lutondo na yandi na zulu na beno sambu beno lemfuka (na yandi).
وَجَعَلْنَا الَّيْلَ وَالنَّهَارَ اٰيَتَيْنِ فَمَحَوْنَآ اٰيَةَ الَّيْلِ وَجَعَلْنَآ اٰيَةَ النَّهَارِ مُبْصِرَةً لِّتَبْتَغُوْا فَضْلًا مِّنْ رَّبِّكُمْ وَلِتَعْلَمُوْا عَدَدَ السِّنِيْنَ وَالْحِسَابَۗ وَكُلَّ شَيْءٍ فَصَّلْنٰهُ تَفْصِيْلًا
wa ja‘alnal-laila wan-nahāra āyataini fa maḥaunā āyatal-laili wa ja‘alnā āyatan-nahāri mubṣiratal litabtagū faḍlam mir rabbikum wa lita‘lamū ‘adadas-sinīna wal-ḥisāb(a), wa kulla syai'in faṣṣalnāhu tafṣīlā(n).
Mpi beto kumisaka mpimpa ti ntangu bidimbu zole (ya bunene na beto), na nima beto katulaka kidimbu ya mpimpa mpi beto kumisaka kidimbu ya ntangu pwelele, sambu beno sosa lusakumunu na Mfumu na beno, mpi sambu beno zaba ntalu ya bamvula ti ntalu ya (ntangu). Mpi mambu yonso Beto me monisa yo pwelele.
رَبُّكُمُ الَّذِيْ يُزْجِيْ لَكُمُ الْفُلْكَ فِى الْبَحْرِ لِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖۗ اِنَّهٗ كَانَ بِكُمْ رَحِيْمًا
rabbukumul-lażī yuzjī lakumul-fulka fil-baḥri litabtagū min faḍlih(ī), innahū kāna bikum raḥīmā(n).
Mfumu na nge muntu ke nataka bamaswa na nzadi-mungwa sambu na nge, sambu nge sosa lusakumunu na yandi. Ya kieleka, Yandi kele Muntu ya ke wilaka beno mawa mingi.
۞ وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِيْٓ اٰدَمَ وَحَمَلْنٰهُمْ فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنٰهُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِ وَفَضَّلْنٰهُمْ عَلٰى كَثِيْرٍ مِّمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيْلًا ࣖ
wa laqad karramnā banī ādama wa ḥamalnāhum fil-barri wal-baḥri wa razaqnāhum minaṭ-ṭayyibāti wa faḍḍalnāhum ‘alā kaṡīrim mimman khalaqnā tafḍīlā(n).
Mpe ya kieleka, Beto me pesa lukumu na bana ti bana ya bana ya Adami, ye beto me nata bo na ntoto ti na nzadi-mungwa, ye beto me pesa bo madia na bima ya mbote ye beto me zola bo kuluta bigangwa mingi ya beto me ganga ti mambote ya kukuka.
اِلَّا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَۗ اِنَّ فَضْلَهٗ كَانَ عَلَيْكَ كَبِيْرًا
illā raḥmatam mir rabbik(a), inna faḍalahū kāna ‘alaika kabīrā(n).
katula kaka sambu na lutondo ya Mfumu na beno. Ya kieleka, lutondo na yandi na zulu na nge (Muhammad) kele nene kibeni.
قُلْ مَنْ يَّكْلَؤُكُمْ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ مِنَ الرَّحْمٰنِۗ بَلْ هُمْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِمْ مُّعْرِضُوْنَ
qul may yakla'ukum bil-laili wan-nahāri minar-raḥmān(i), bal hum ‘an żikrihim mu‘riḍūn(a).
Tuba nde: “Nani ta tanina beno mpimpa ti mwini na (mpasi ya) Allah, Muntu ya kuluta mawa?” Kansi bo ke zolaka ve kuyibuka Mfumu na bo.
وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ لِبَاسًا وَّالنَّوْمَ سُبَاتًا وَّجَعَلَ النَّهَارَ نُشُوْرًا
wa huwal-lażī ja‘ala lakumul-laila libāsaw wan-nauma subātaw wa ja‘alan-nahāra nusyūrā(n).
Mpi yandi muntu salaka mpimpa sambu na beno (bonso) lele, ti mpongi sambu na kupema, mpi yandi salaka kilumbu sambu na kutelama sambu na kunwana.
وَهُوَ الَّذِيْٓ اَرْسَلَ الرِّيَاحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۚ وَاَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً طَهُوْرًا ۙ
wa huwal-lażī arsalar-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), wa anzalnā minas-samā'i mā'an ṭahūrā(n).
Mpi yandi kele muntu ya ke bulaka mupepe (bonso) muntu ya ke nataka nsangu ya mbote na ntwala ya kukwisa ya mawa na yandi (mvula); mpi Beto kulumusaka masa ya bunkete kibeni katuka na zulu, .
لِّنُحْيِ َۧ بِهٖ بَلْدَةً مَّيْتًا وَّنُسْقِيَهٗ مِمَّا خَلَقْنَآ اَنْعَامًا وَّاَنَاسِيَّ كَثِيْرًا
linuḥyiya bihī baldatam maitaw wa nusqiyahū mimmā khalaqnā an‘āmaw wa anāsiyya kaṡīrā(n).
na mpila nde (na masa yina) Beto pesa luzingu na ntoto ya kufwa (ya kukonda mbutu), ye Beto pesa masa ya kunwa na ndambu ya bima ya Beto me ganga, (na mutindu ya) bibulu ti bantu mingi.
وَلَقَدْ صَرَّفْنٰهُ بَيْنَهُمْ لِيَذَّكَّرُوْاۖ فَاَبٰىٓ اَكْثَرُ النَّاسِ اِلَّا كُفُوْرًا
wa laqad ṣarrafnāhu bainahum liyażżakkarū, fa abā akṡarun-nāsi illā kufūrā(n).
Mpi ya kieleka, Beto me lutisa yo (mvula) na kati na bo sambu bo baka dilongi; kansi bantu mingi ke zolaka ve kuvanda (kupesa matondo), bo ke buyaka nkutu (balusakumunu).
۞ وَهُوَ الَّذِيْ مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هٰذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَّهٰذَا مِلْحٌ اُجَاجٌۚ وَجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًا وَّحِجْرًا مَّحْجُوْرًا
wa huwal-lażī marajal-baḥraini hāżā ‘ażbun furātuw wa hāżā milḥun ujāj(un), wa ja‘ala bainahumā barzakhaw wa ḥijram maḥjūrā(n).
Mpi Yandi muntu ke pesa nzila nde banzadi-mungwa zole kuluta (na lweka na lweka); yai kele ya kukonda nsudi mpi ya mpa mpi ya nkaka kele ti mungwa mingi mpi ya ndudi; mpi Yandi salaka kibaka mpi ndilu yina muntu lenda kota ve na kati na yo.
اَوَلَمْ يَرَوْا اِلَى الْاَرْضِ كَمْ اَنْۢبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيْمٍ
awalam yarau ilal-arḍi kam ambatnā fīhā min kulli zaujin karīm(in).
Mpi keti bo me monaka ve ntoto, mutindu beto me kunaka mitindu mingi ya banti ya mbote na zulu na yo?
وَاتَّقُوا الَّذِيْٓ اَمَدَّكُمْ بِمَا تَعْلَمُوْنَ ۚ
wattaqul-lażī amaddakum bimā ta‘lamūn(a).
Mpi mono ke lomba nge kima ve sambu na kuvutudila nge emvitasio yina; Dikabu na mono kele kaka na Mfumu ya bansi yonso.
اَمَدَّكُمْ بِاَنْعَامٍ وَّبَنِيْنَۙ
amaddakum bi'an‘āmiw wa banīn(a).
Keti nge ke tungaka banzo ya kimfumu na konso kisika ya nda sambu na lukumu ya mpamba, .
وَجَنّٰتٍ وَّعُيُوْنٍۚ
wa jannātiw wa ‘uyūn(in).
mpi nge ke tungaka banzo ya ngolo ti kivuvu nde nge ta zinga mvula na mvula?
فِيْ جَنّٰتٍ وَّعُيُوْنٍ ۙ
fī jannātiw wa ‘uyūn(in).
Ntangu mpangi na bo Saleh tubilaka bo nde, “Sambu na nki beno kele ve bantu ya lusambu?
وَّزُرُوْعٍ وَّنَخْلٍ طَلْعُهَا هَضِيْمٌ ۚ
wa zurū‘iw wa nakhlin ṭal‘uhā haḍīm(un).
Ya kieleka, mono kele ntumwa ya bo ke tudilaka beno ntima, .
وَتَنْحِتُوْنَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا فٰرِهِيْنَ
wa tanḥitūna minal-jibāli buyūtan fārihīn(a).
yo yina beno wa Allah boma mpi beno lemfukila mono.
اَمَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَنْۢبَتْنَا بِهٖ حَدَاۤىِٕقَ ذَاتَ بَهْجَةٍۚ مَا كَانَ لَكُمْ اَنْ تُنْۢبِتُوْا شَجَرَهَاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ هُمْ قَوْمٌ يَّعْدِلُوْنَ ۗ
am man khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa anzala minas-samā'i mā'an fa ambatnā bihī ḥadā'iqa żāta bahjah(tin), mā kāna lakum an tumbitū syajarahā, a'ilāhum ma‘allāh(i), bal hum qaumuy ya‘dilūn(a).
Sambu na inki nge ke kwendaka na babakala sambu na (kulungisa) bampusa (na nge), kansi ve (kutala) bankento? Ya kieleka, beno kele bantu ya ke zaba ve (malanda ya mambu ya beno ke sala).
اَمَّنْ جَعَلَ الْاَرْضَ قَرَارًا وَّجَعَلَ خِلٰلَهَآ اَنْهٰرًا وَّجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۗ
am man ja‘alal-arḍa qarāraw wa ja‘ala khilālahā anhāraw wa ja‘ala lahā rawāsiya wa ja‘ala bainal-baḥraini ḥājizā(n), a'ilāhum ma‘allāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).
Mvutu ya bantu na yandi vandaka ya nkaka ve kansi kutuba nde: "Beno basisa Luti ti dibuta na yandi na insi na beno; kieleka bo kele bantu yina (ke kudimonaka) santu."
اَمَّنْ يُّجِيْبُ الْمُضْطَرَّ اِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوْۤءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاۤءَ الْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَۗ
am may yujībul-muḍṭarra iżā da‘āhu wa yaksyifus-sū'a wa yaj‘alukum khulafā'a fil-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qalīlam mā tażakkarūn(a).
Yo yina Beto gulusaka yandi ti dibuta na yandi, katula kaka nkento na yandi. Beto me baka lukanu nde yandi vanda na kati ya bantu yina bo bikaka na nima (bo fwaka).
اَمَّنْ يَّهْدِيْكُمْ فِيْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَنْ يُّرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗتَعٰلَى اللّٰهُ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ
am may yahdīkum fī ẓulumātil-barri wal-baḥri wa may yursilur-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), a'ilāhum ma‘allāh(i), ta‘ālallāhu ‘ammā yusyrikūn(a).
Mpi Beto nokisaka bo mvula (matadi), yo yina mvula (yina bwaka) na zulu ya bantu yina bo pesaka lukebisu (kansi bo tulaka ve dikebi) vandaka mbi kibeni.
اَمَّنْ يَّبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ وَمَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقُلْ هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
am may yabda'ul-khalqa ṡumma yu‘īduhū wa may yarzuqukum minas-samā'i wal-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qul hātū burhānakum in kuntum ṣādiqīn(a).
Tuba (O Muhammad) : "Lukumu kuvanda na Allah ye ngemba kuvanda na bansadi na yandi ya yandi me pona. Keti Allah kele mbote, to yina bo ke vukisaka (na yandi)?"
وَاِنَّ رَبَّكَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُوْنَ
wa inna rabbaka lażū faḍlin ‘alan-nāsi wa lākinna akṡarahum lā yasykurūn(a).
Banda ntama bo ke bangisaka beto na mambu yai (kilumbu ya lufutumuku); beto na ba mbuta na beto. Ya kieleka, yo kele kaka disolo ya bantu ya ntama."
اَلَمْ يَرَوْا اَنَّا جَعَلْنَا الَّيْلَ لِيَسْكُنُوْا فِيْهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ
alam yarau annā ja‘alnal-laila liyaskunū fīhi wan-nahāra mubṣirā(n), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).
Mpi nge ta kuka ve kutwadisa bifwa-meso na kifu na bo. Nge lenda sala ve nde (muntu mosi) kuwa, katula kaka bantu yina ke kwikilaka na baverse na Beto, ebuna bo ke lemfukaka.
وَنُرِيْدُ اَنْ نَّمُنَّ عَلَى الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا فِى الْاَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ اَىِٕمَّةً وَّنَجْعَلَهُمُ الْوٰرِثِيْنَ ۙ
wa nurīdu an namunna ‘alal-lażīnastuḍ‘ifū fil-arḍi wa naj‘alahum a'immataw wa naj‘alahumul-wāriṡīn(a).
Mpi tuba (Muhammad) nde: "Lukumu kuvanda na Allah, yandi ta songa beno bidimbu na yandi (ya bunene), ebuna beno ta zaba. Mpi Mfumu na beno ke zaba ve mambu ya beno ke sala."
وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِى الْاَرْضِ وَنُرِيَ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَحْذَرُوْنَ
wa numakkina lahum fil-arḍi wa nuriya fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā minhum mā kānū yaḥżarūn(a).
Tha Sin Mim
فَرَدَدْنٰهُ اِلٰٓى اُمِّهٖ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ
faradadnāhu ilā ummihī kai taqarra ‘ainuhā wa lā taḥzana wa lita‘lama anna wa‘dallāhi ḥaqquw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).
Yo yina yandi bakamaka na dibuta ya Faraon sambu (na bilumbu ke kwisa) yandi kuma mbeni mpi mawa sambu na bo. Ya kyeleka, Farao ti Amani ti basoda na bo bantu kuvandaka na foti.
وَقَالُوْٓا اِنْ نَّتَّبِعِ الْهُدٰى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ اَرْضِنَاۗ اَوَلَمْ نُمَكِّنْ لَّهُمْ حَرَمًا اٰمِنًا يُّجْبٰٓى اِلَيْهِ ثَمَرٰتُ كُلِّ شَيْءٍ رِّزْقًا مِّنْ لَّدُنَّا وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ
wa qālū in natabi‘il-hudā ma‘aka nutakhaṭṭaf min arḍinā, awalam numakkil lahum ḥaraman āminay yujbā ilaihi ṡamarātu kulli syai'ir rizqam mil ladunnā wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).
Bantu yina beto pesaka bo Mukanda na ntwala ya Qur’an, bo kwikilaka (mpi) na yo (Qur’an).
قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ الَّيْلَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِضِيَاۤءٍ ۗ اَفَلَا تَسْمَعُوْنَ
qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumul-laila sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum biḍiyā'(in), afalā tasma‘ūn(a).
Yo yina yo kumaka mpimpa sambu na bo bikuma ya mitindu yonso na kilumbu yina, yo yina bo vandaka kuyulana ve bangyufula.
قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُوْنَ فِيْهِ ۗ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَ
qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumun-nahāra sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bilailin taskunūna fīh(i), afalā tubṣirūn(a).
Na yawu samu na muntu yina ke balula ntima mpe ke kwikila, mpe ke sala bisalu ya mbote, ebuna kivuvu kele ti yandi ke vuanda mosi ya bantu ya chance.
وَمِنْ رَّحْمَتِهٖ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
wa mir raḥmatihī ja‘ala lakumul-laila wan-nahāra litaskunū fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).
Mpi Mfumu na nge ke gangaka mpi ke ponaka mambu yina yandi me zola. Sambu na bo (bantu) nsola kele ve. Lukumu kuvanda na Allah mpi yandi me tombuka na zulu ya mambu yina bo ke vukisaka bo na bo.
۞ اِنَّ قَارُوْنَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوْسٰى فَبَغٰى عَلَيْهِمْ ۖوَاٰتَيْنٰهُ مِنَ الْكُنُوْزِ مَآ اِنَّ مَفَاتِحَهٗ لَتَنُوْۤاُ بِالْعُصْبَةِ اُولِى الْقُوَّةِ اِذْ قَالَ لَهٗ قَوْمُهٗ لَا تَفْرَحْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِيْنَ
inna qārūna kāna min qaumi mūsā fabagā ‘alaihim, wa ātaināhu minal-kunūzi mā inna mafātiḥahū latanū'u bil-‘uṣbati ulil-quwwah(ti), iż qāla lahū qaumuhū lā tafraḥ, innallāha lā yuḥibbul-fariḥīn(a).
Tuba (Muhammad): "Inki nge ke yindula, kana Allah ke sala sambu na nge mpimpa ya kukonda nsuka tii na kilumbu ya lufutumuku. Nani kele nzambi katula Allah yina ta natila nge nsemo? Keti nge ke wa ve?"
اَوَلَمْ يَكْفِهِمْ اَنَّآ اَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتٰبَ يُتْلٰى عَلَيْهِمْ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَرَحْمَةً وَّذِكْرٰى لِقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ
awalam yakfihim annā anzalnā ‘alaikal-kitāba yutlā ‘alaihim, inna fī żālika laraḥmataw wa żikrā liqaumiy yu'minūn(a).
Mpi beno swana ve ti Bantu ya Mukanda, katula kaka na mutindu ya mbote, katula kaka ti bantu ya mbi na kati na bo, mpi beno tuba nde: "Beto me kwikila na (mikanda) yina bo songaka beto mpi yina bo songaka beno; Nzambi na beto ti Nzambi na beno kele mosi; mpi na Yandi mpamba beto ke lemfukaka."
وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ مَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَيَقُوْلُنَّ اللّٰهُ ۗفَاَنّٰى يُؤْفَكُوْنَ
wa la'in sa'altahum man khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa sakhkharasy-syamsa wal-qamara layaqūlunnallāh(u), fa'annā yu'fakūn(a).
O bansadi na mono ya kwikama! Ya kieleka, ntoto na Mono kele nene, yo yina beno samba Mono (mosi).
۞ اَللّٰهُ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ ضَعْفٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْۢ بَعْدِ ضَعْفٍ قُوَّةً ثُمَّ جَعَلَ مِنْۢ بَعْدِ قُوَّةٍ ضَعْفًا وَّشَيْبَةً ۗيَخْلُقُ مَا يَشَاۤءُۚ وَهُوَ الْعَلِيْمُ الْقَدِيْرُ
allāhul-lażī khalaqakum min ḍa‘fin ṡumma ja‘ala mim ba‘di ḍa‘fin quwwatan ṡumma ja‘ala mim ba‘di quwwatin ḍa‘faw wa syaibah(tan), yakhluqu mā yasyā'(u), wa huwal-‘alīmul-qadīr(u).
Nkutu, na ntwala nkutu nde mvula kubwa na zulu na bo, bo vandaka mevidisa mpenza kivuvu.
اَلَمْ تَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَّا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ وَاَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهٗ ظَاهِرَةً وَّبَاطِنَةً ۗوَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُّجَادِلُ فِى اللّٰهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّلَا هُدًى وَّلَا كِتٰبٍ مُّنِيْرٍ
alam tarau annallāha sakhkhara lakum mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍi wa asbaga ‘alaikum ni‘amahū ẓāhirataw wa bāṭinah(tan), wa minan-nāsi may yujādilu fillāhi bigairi ‘ilmiw wa lā hudaw wa lā kitābim munīr(in).
Mpi kana bo zole ke pusa nge na ngolo na kuvukisa banduku ti Mono na kima ya nge kele na nzayilu ve, pana lemfukila bo ve, mpi vukisa bo mbote na inza, mpi landa nzila ya bantu yina ke vutuka na Mono. Ebuna na Mono kele kuvutuka na nge, ebuna Mono ta songa nge mambu ya nge me sala.
وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْقُرَى الَّتِيْ بٰرَكْنَا فِيْهَا قُرًى ظَاهِرَةً وَّقَدَّرْنَا فِيْهَا السَّيْرَۗ سِيْرُوْا فِيْهَا لَيَالِيَ وَاَيَّامًا اٰمِنِيْنَ
wa ja‘alnā bainahum wa bainal-qural-latī bāraknā fīhā quran ẓāhirataw wa qaddarnā fihas-sair(a), sīrū fīhā layāliya wa ayyāman āminīn(a).
Bo (bampeve ya mbi) vandaka kusala sambu na Salomo na kutadila mambu yina yandi vandaka kuzola, na kati na yo (kusala) banzo ya nda, biteki, baplate yina vandaka (nene) bonso masa ya masa ti banzungu yina vandaka kubikala (na zulu ya cuisinière). Sala, O dibuta ya Dawud, sambu na kupesa matondo (na Allah). Mpi bansadi na Mono fioti kibeni ke pesaka matondo.
يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اذْكُرُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْۗ هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللّٰهِ يَرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۖ فَاَنّٰى تُؤْفَكُوْنَ
yā ayyuhan-nāsużkurū ni‘matallāhi ‘alaikum, hal min khāliqin gairullāhi yarzuqukum minas-samā'i wal-arḍ(i), lā ilāha illā huw(a), fa'annā tu'fakūn(a).
Na (ntangu) bo ke tuba nde: “Beto ke kwikila na Yandi.” Kansi nki mutindu bo lenda baka (lukwikilu) katuka na kisika mosi ya ntama?
وَخَلَقْنَا لَهُمْ مِّنْ مِّثْلِهٖ مَا يَرْكَبُوْنَ
wa khalaqnā lahum mim miṡlihī mā yarkabūn(a).
Mpi kidimbu sambu na bo kele mpimpa; Beto ke katulaka yo ntangu, ebuna mbala mosi bo ke vandaka na mpimpa, .
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَسَلَكَهٗ يَنَابِيْعَ فِى الْاَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهٖ زَرْعًا مُّخْتَلِفًا اَلْوَانُهٗ ثُمَّ يَهِيْجُ فَتَرٰىهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهٗ حُطَامًا ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَذِكْرٰى لِاُولِى الْاَلْبَابِ ࣖ
alam tara annallāha anzala minas-samā'i mā'an fasalakahū yanābī‘a fil-arḍi ṡumma yaj‘aluhū ḥuṭāmā(n), ina fī żālika lażikrā li'ulil-albāb(i).
Yo yina samba muntu ya nkaka katula Yandi mutindu nge me zola! (O bantu ya kesambilaka banzambi mingi). Tuba nde: “Ya kieleka, bantu yina ta vidisa kele bantu yina ta kudisala mbi ti mabuta na bo na kilumbu ya lufutumuku.” Kuyibuka! Yai kele kuvidisa ya kyeleka.
۞ اَللّٰهُ الَّذِيْ سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ فِيْهِ بِاَمْرِهٖ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَۚ
allāhul-lażī sakhkhara lakumul-baḥra litajriyal-fulku fīhi bi'amrihī wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).
Ya kieleka, na zulu ti na ntoto kele kibeni bidimbu (ya bunene ya Allah) sambu na bantu ya ke kwikilaka.
وَسَخَّرَ لَكُمْ مَّا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا مِّنْهُ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
wa sakhkhara lakum mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍi jamī‘am minh(u), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).
Mpi na lugangu na beno ti na bigangwa ya ketambulaka ya kezingaka yina mepanzanaka (na ntoto) kele ti bidimbu (ya bunene ya Allah) sambu na bantu yina kekwikilaka, .
لَقَدْ اَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنٰتِ وَاَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتٰبَ وَالْمِيْزَانَ لِيَقُوْمَ النَّاسُ بِالْقِسْطِۚ وَاَنْزَلْنَا الْحَدِيْدَ فِيْهِ بَأْسٌ شَدِيْدٌ وَّمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللّٰهُ مَنْ يَّنْصُرُهٗ وَرُسُلَهٗ بِالْغَيْبِۗ اِنَّ اللّٰهَ قَوِيٌّ عَزِيْزٌ ࣖ
laqad arsalnā rusulanā bil-bayyināti wa anzalnā ma‘ahumul-kitāba wal-mīzāna liyaqūman-nāsu bil-qisṭ(i), wa anzalnal-ḥadīda fīhi ba'sun syadīduw wa manāfi‘u lin-nāsi wa liya‘lamallāhu may yanṣuruhū wa rusulahū bil-gaib(i), innallāha qawiyyun ‘azīz(un).
Keti ntangu me lunga ve sambu na bantu yina ke kwikilaka, na kuyibuka na luzitu yonso Allah mpi kulemfuka na kieleka yina me zabisama (na bo), mpi kubika bo ve (kusala) bonso bantu yina bakaka mukanda na ntwala ya mambu yina, na nima bo lutaka na nsungi mosi ya nda tii kuna ntima na bo kumaka ngolo. Mpi mingi na kati na bo kumaka bantu ya mbi.
اِنَّ لَكَ فِى النَّهَارِ سَبْحًا طَوِيْلًاۗ
inna laka fin-nahāri sabḥan ṭawīlā(n).
Yandi me zaba mambu yina ke monanaka ve, kansi yandi ke songaka ve ata muntu mosi mambu yina ke monanaka ve.
وَلَا تَمْنُنْ تَسْتَكْثِرُۖ
wa lā tamnun tastakṡir(u).
Ebuna inki mutindu beno ta kuka kuditanina kana beno bikala bantu ya ke kwikilaka ve na Kilumbu yina ke kumisaka bana mpusu ya mbwaki?
نَحْنُ خَلَقْنٰهُمْ وَشَدَدْنَآ اَسْرَهُمْۚ وَاِذَا شِئْنَا بَدَّلْنَآ اَمْثَالَهُمْ تَبْدِيْلًا
naḥnu khalaqnāhum wa syadadnā asrahum, wa iżā syi'nā baddalnā amṡālahum tabdīlā(n).
Mpi bo mezyungama ti baleke yina kele ntete baleke. Ntangu nge tamona yo, nge tayindula nde yo kele bonso mayaka ya kupanzana .
وَّجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًاۙ
wa ja‘alnā naumakum subātā(n).
Ebuna na inki dilongi (ya nkaka ve na Qur’an) bo ta kwikila?
وَّجَعَلْنَا الَّيْلَ لِبَاسًاۙ
wa ja‘alnal-laila libāsā(n).
Inki mambu bo ke yulaka bo na bo?
وَّجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًاۚ
wa ja‘alnan-nahāra ma‘āsyā(n).
Sambu na nsangu ya nene (kilumbu ya lufutumuku), .
ثُمَّ السَّبِيْلَ يَسَّرَهٗۙ
Ṡummas-sabīla yassarah(ū).
Ata fioti ve (bonso yina)! Ya kyeleka, (malongi ya Nzambi) kele lukebisu, .
اَنَّا صَبَبْنَا الْمَاۤءَ صَبًّاۙ
annā ṣababnal-mā'a ṣabbā(n).
ya lukumu mpi ya mwana.
ثُمَّ شَقَقْنَا الْاَرْضَ شَقًّاۙ
Ṡumma syaqaqnal-arḍa syaqqā(n).
Mawa na muntu! Yandi kele mpenza kukonda ntonda!
فَاَنْۢبَتْنَا فِيْهَا حَبًّاۙ
fa'ambatnā fīhā ḥabbā(n).
Yandi (Allah) salaka yo na inki?
وَّعِنَبًا وَّقَضْبًاۙ
wa ‘inabaw wa qaḍbā(n).
Na nsadisa ya ditonsi mosi ya masa ya babakala, Yandi gangaka yo mpi na nima Yandi zengaka yo.
وَّزَيْتُوْنًا وَّنَخْلًاۙ
wa zaitūnaw wa nakhlā(n).
Na nima Yandi ke kumisaka nzila pete, .
وَّحَدَاۤىِٕقَ غُلْبًا
wa ḥadā'iqa gulbā(n).
na nima Yandi fwaka yandi mpi zikaka yandi, .
وَفَاكِهَةً وَّاَبًّا
wa fākihataw wa abbā(n).
na nima kana Yandi zola, Yandi ta futumuna yandi diaka.
مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِاَنْعَامِكُمْۗ
matā‘al lakum wa li'an‘āmikum.
Ata fioti ve (bonso yina)! Yandi (muntu) me sala ve mambu yina Yandi (Allah) me pesa yandi ntuma ya kusala.
الَّذِيْ خَلَقَكَ فَسَوّٰىكَ فَعَدَلَكَۙ
allażī khalaqaka fa sawwāka fa ‘adalak(a).
(Al-Quran) kele kima yankaka ve kansi lukebisu na lugangu yonso, .
عَلَّمَ الْاِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْۗ
‘allamal-insāna mā lam ya‘lam.
Ya kieleka, Beto me gangaka bantu na mutindu ya kuluta mbote, .